nativus
nativus, that has arisen by birth, born
nātīvus, a, um, adj. [nascor], that has arisen from or by birth; born (cf. naturalis).
- I Lit. (class.): mundus, made, created, Lucr. 5, 66: animus, id. 3, 417: Anaximandri opinio est, nativos esse deos, Cic. N. D. 1, 10, 25.—
- II Transf.
- A Imparted by birth, inborn, innate: ut appareret, in eo nativum quendam leporem esse, non ascitum, Nep. Att. 4, 1: mulier si nativā sterilitate sit, Gell. 4, 2, 9: malum, hunger (opp. delatum), Cic. Dom. 5, 12: sensus (with domesticus), id. Har. Resp. 9, 19.—
- B Opp. to artificial, that is produced by nature, not artificial, natural, native (class.): beluae partim fluitantes, partim nativis testis inhaerentes, Cic. N. D. 2, 39, 100: urbis (Romae) ipsius nativa praesidia, id. Rep. 2, 6, 11: nativae oves, whose wool is used in its natural color, Plin. 8, 48, 73, § 191: montes nativi salis, id. 31, 7, 39, § 77: color, id. 32, 7, 24, § 74: specus, Tac. A. 4, 59: arcus, Ov. M. 3, 160: coma, original, former, genuine, id. Am. 1, 14, 56.—
- 2 In partic., in gram.: nativa verba, primitive words, primitives: simplicia verba partim nativa sunt, partim reperta: nativa ea quae significata sunt sensu; reperta, quae ex his facta sunt, Cic. Part. Or. 5, 16; cf. Quint. 8, 3, 36.
nātīvus, a, um (natus, ūs), I) durch die Geburt entstanden, geboren, di, Cic.: übtr., verba, Stammwörter, Cic. – II) von Natur entstanden, angeboren, natürlich, ursprünglich (im Ggstz. zum Künstlichen), nativo sensu, Cic.: lepos, Nep.: testa, Cic.: coma, Ov.: malum (der Hunger), Cic.: pannus nativi coloris, ein Lappen von ungefärbtem Stoff, Plin.: oves, mit von Natur dunkelbrauner Wolle, Plin.
contigit quod unum de ~is ejus lapidibus omnino pessundando conquassasset, et inexplicabili languoris molestia oppressisset
Britannie primas, ad divinum ministerium egens aqua, ex ~o silicis sinu laticem produxit
o malitia ‥ ab homine quasi fonte pietatis ~o omnem humanitatis dulcedinem sic exsiccas
perveniens ‥ pater B. in ~am patriam suam
alienationem a ~o solo ‥ sustinent equanimius
comitissa [sc. Provincie ] ‥ ad partes ~as remeavit
in lino quod ex terra virens oritur sed longo ac multiplici exercitio amittit umorem ~um atque ad gratiam novi candoris pervenit
cum ~a vultus venustate
hunc inmortalem, nativo jure perhennem / ‥ / hae meruere sacrum gestare in pectore sponsum
tanquam in speculo ~e puritatis ipsius anime
inter quos fuit antiquum odium ~um et inexorabile
clericus ‥ ad ‥ Galfridum pro pace reformanda missus, hoc ab ipso ‥ Galfrido audiebat. “ut quid me venisti exheredare de meo ~o? num ignoras hoc naturaliter nobis fore proprium et ab atavis insertum ut nullus nostrum alterum diligat? ’
litteris ‥ ad plenum instructus, ~e quoque lingue non negligebat carmina
Francorum lingua tam recte, tam delicate et delectabiliter, tanquam materna sibique ~a, loquebatur
veris eternativa juventam / floribus ipsa loci deitas nativa perhennat
ut nec unus ‥ illius terre ~us permaneret ibidem
quis ~us dux ‥ tantum subditis contulit?
~os homines terrarum et ecclesiarum predictarum et eorum filios, preter illos qui a canonicis ipsis liberi et quieti clamati legittime ab eis recesserunt
precipio ut ubicunque ‥ invenerint fugitivos et ~os homines de terris suis ‥ eos juste habeant
sciatis me hominem meum ~um Walterum Cheriessone et filios et filias ejus et omnes ab eis descendentes vendidisse
cum serviciis libertenencium et ~is hominibus dicte terre debitis et consuetis
~i convencionarii ad voluntatem
~i homines ‥ abbatis(v.
omnes convencionarii tam liberi quam ~i et eciam ~i de stipite(v.
panicio ‥ oppressorum generosos ac eorum liberos ~osque tenentes ‥ infestancium
tota terra de Haren ‥ quam ‥ tres fratres tenuerunt, ~a fuerat ab antiquo
tenet unam virgatam terre ~am
in defectu redditus j messuagii, j ferlingi terre ~e(
quod nullus ‥ de novo reciperet ~am terram, nisi ‥
tenenda in ~a convencione, in libera convencione(v.
servissia ~a annualia inde nobis reddenda
de ~is [(AN: ] non recedant a terris suis nec querant ingenium, unde dominum suum debito servitio suo defraudentles naifs
faciatis habere abbati et monachis de Gemmetico omnes fugitivos et ~os suos cum catallis suis qui fugerunt post mortem regis H. avi mei
fiunt autem ~i a prima nativitate sua, quemadmodum si quis procreatus fuerit ex ~o et ~a ille quidem ~us nascitur
filius cujusdam ~e et non de libera
Athelina de Hulle ~a et Alicia de Hulle ~a domini deflorate sunt: ideo in misericordia
quod Johannes Paston armiger esset ~us dicti regis
~i de stipite
de redditu assis’ ~orum de stipite
de redditu ~orum de stipite cum serviciis
nonnulli ~i de sanguine ‥ cum sequelis, bonis et catallis suis quibuscumque extra manerium illud se totaliter elongarunt
cum quis petit alium in vilenagio positum tamquam nativum suum, habebit breve de ~is vicecomiti directum
nātīvus, (11) a, um (natus), qui naît, qui a une naissance : Cic. Nat. 1, 25 || qui a un commencement : Lucr. 5, 66 || reçu en naissant, inné : Nep. Att. 4, 1 ; Cic. Domo 12 || naturel, non artificiel : Cic. Nat. 2, 100 ; Rep. 2, 11 ; Cæs. G. 6, 10, 5 ; Plin. 8, 191 || nativa verba Cic. Part. 16, mots primitifs [gramm.].
- 1. geboren, door geboorte ontstaan [dii];
- 2. aangeboren, oorspronkelijk, inheems [lepor; sermo moedertaal];
- 3. natuurlijk, niet kunstmatig [urbis praesidia; carcer; verba woorden gebruikt in hun eigenlijke betekenis].
nativus , a, um. adj.
本來者。自然者。— mundus 有始終之世。 Verba nativa 原字。原言。Nativum malum 母胎之病。Aqua nativa 泉水。Nativi dii 有始終之神。
Suggest a Translation
See an image
本來者。自然者。— mundus 有始終之世。 Verba nativa 原字。原言。Nativum malum 母胎之病。Aqua nativa 泉水。Nativi dii 有始終之神。
Suggest a Translation
See an image
Natifnostri dicunt.
Natiu, apud Littletonem. Catholicon parvum :
Nativus,Hincmar. Remensis Ep. 7. ex Labbeanis, de Hincmaro Laudunensi Episcopo :Natif .
Nam Attrabatis, Viromandis, et Bononia, ex cujus territorio es Nativus, etc.Vita S. Udalrici Episc. Augustensis :
Ab eo interrogatus de qua provincia vel civitate esset Nativus : qui respondens dixit, De provincia Alamannia, et de civitate Augusta oriundus sum.
Niefes:
in Legibus Willelm. Nothi vernaculis cap. 23.Naifs ,
Neifs, Littletoni sect. 286. 287. cui proprie ita dicuntur ancillæ, seu servituti obnoxiæ, ut e contra viri,
Villani. Nativitate servi,
Bracton. lib. 1. cap. 6. § 4 :Car cil qui sunt serf par Nature, Ne sevent garder mesure.
Servi aut nascuntur, aut fiunt. Nascuntur autem ex Nativo et Nativa alicujus copulatis vel solutis, etc. Item nascitur servus qui ex Nativa soluta generatur, quamvis ex patre libero, quia sequitur conditionem matris, quasi vulgo conceptus. Item dicitur servus natione de libero genitus, qui se copulavit villanæ in villenagio constitutæ, sive copula maritalis intervenerit, sive non.Eadem habet Fleta lib. 1. cap. 3. Adde eumdem Fletæ Scriptorem lib. 2. cap. 51. et Rastallum verbo
Nativo habendo. Indulphus pag. 875 :
Et si quis hominum Nativorum suorum, vel native de iis tenentium, aliquod delictum fecerit, etc.Ejusmodi Nativorum mentio fit apud Thomam Walsinghamum pag. 258. 261. in Chartis variis tom. 1. Monast. Angl. pag. 372. 603. tom. 2. pag. 56. 93. 94. 174. 243. 837. 976.
MadoxFormul. Anglic. pag. 349. 417. 418.
Regale privilegium, quo qui fruitur, habet Villanorum, i. servorum et mancipiorum intra feudum suum propaginem, et potestatem de illis, ut de cæteris suis, seu liberis, seu bonis mobilibus vel immobilibus pro libito disponendi. Vide in Theam.
Blountin Nomolexico v.
Neif:
Sciant præsentes et futuri, quod ego Radulphus de Combewel, Miles senior et dominus de Lambeley, dedi domino Roberto Vicario de Dedeling Beatricem, filiam Willelmi Hervy de Lambeley, quondam Nativam meam, cum tota sequela sua, cum omnibus catallis suis perquisitis et perquirendis, habendam et tenendam prædictam Beatricem, cum tota sequela sua, et omnibus catallis suis, et omnibus rebus suis perquisitis et perquirendis, predicto domino Roberto vel suis assignatis libere, quiete, bene et in pace imperpetuum. Ita quod nec ego predictus Radulphus et heredes mei, sive assignati mei aliquid juris vel clamii in predicta Beatrice, vel in catallis suis, sive in sequela sua, ratione servitutis vel Nativitatis, de cetero exigere vel vendicare poterimus, sed quieta sit et absoluta de me et heredibus meis, seu assignatis meis, ab omni onere servitutis et Nativitatis imperpetuum.
id est, de servis fugitivis a veris dominis suis, ad Vicecomites pertinere dicitur in Regiam Majest. lib. 1. cap. 3. § 4. Adde lib. 2. cap. 11. 12. et Quoniam Attachiamenta cap. 56. ubi plura de ejusmodi Nativis. Charta Eadredi Regis tom. 1. Monastici Angl. pag. 169 :
Et præcipio quod omnes homines fugitivi, quos iidem Monachi, et testimonium 4. vel 5. hominum fide dignorum coram Vicecomite in patria, in qua tales manent, possunt affidare suos Nativos esse, reducantur per prædictum Vicecomitem in Abbatiam eorum cum omnibus catallis et sequelis eorum.
Si autem nativi domino suo negent Nativitatem suam, sive bondagium, etc.Occurrit ibi pluries. Acta S. Erconwaldi Episcopi n. 20. de quodam captivo :
In hunc modum est exorsus : Deus, quem nemo petit in vanum nisi vanus, Nativitatem meam evacua, etc.Id est, servitutem, seu captivitatem. Apud Ratbertum de Casibus
Nativitasalia videtur notione accipi : locum expende.
Quod dicitur de his, qui in Nayvitate sunt procreati.Lib. 5. cap. 5. § 39 :
Liberatus fuit a Nayvitate cum tota sequela sua quocunque modo liberationis.Adde Radulfum
de Henghamin Parva cap. 8.
nātīvus
adj.
- GEN-, that has arisen by birth, born: opinio est, nativos esse deos, i. e. not eternal. —Imparted by birth, inborn, innate, original: in alquo lepor, N.: sensus.—Produced by nature, not artificial, natural, native: (silva) pro nativo muro obiecta, Cs.: urbis praesidia: coma, genuine, O.— In gram., primitive: verba.
-
…sponte sua melius, surgat et in solis formosius arbutus antris, et sciat indocilis currere lympha vias. litora nativis praefulgent picta lapillis, et volucres nulla dulcius arte canunt. non sic Leucippis succendit Castora Phoebe, Pollucem cultu…
Propertius, Elegies
-
…sine sensu ; et mentem cur aquae adiunxit, si ipsa mens constare potest vacans corpore Anaximandri autem opinio est nativos esse deos longis intervallis orientis occidentisque, eosque innumerabilis esse mundos. sed nos deum nisi sempiternum intellegere qui possumus…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…numero Hispanos nec robore Gallos nec calliditate Poenos nec artibus Graecos nec denique hoc ipso huius gentis ac terrae domestico nativoque sensu Italos ipsos ac Latinos, sed pietate ac religione atque hac una sapientia, quod deorum numine omnia regi…
Cicero, de Haruspicum Responso
-
…extremos fines se recepisse silvam esse ibi infinita magnitudine, quae appellatur Bacenis ; hanc longe introrsus pertinere et pro nativo muro obiectam Cheruscos ab Suebis Suebosque ab Cheruscis iniuriis incursionibusque prohibere ad eius initium silvae Suebos adventum Romanorum exspectare constituisse…
Julius Caesar, Gallic War
-
…in simplicibus verbis, in coniunctis secunda. Simplicia invenienda sunt, coniunctio conlocanda est. Et simplicia verba partim nativa sunt partim reperta. Nativa ea, quae significata sunt sensu ; reperta, quae ex eis facta sunt et…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria
-
…coniunctis secunda. Simplicia invenienda sunt, coniunctio conlocanda est. Et simplicia verba partim nativa sunt partim reperta. Nativa ea, quae significata sunt sensu ; reperta, quae ex eis facta sunt et novata aut similitudine aut imitatione…
M. Tullius Cicero, De Partitione Oratoria
-
…quae amoenitates orarum ac litorum, quot genera quamque disparia partim submersarum partim fluitantium et innantium beluarum partim ad saxa nativis testis inhaerentium. ipsum autem mare sic terram appetens litoribus eludit, ut una ex duabus naturis conflata videatur .…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…stimularet homines et tu in hoc ulcere tamquam inguen exsisteres, nonne fuit eo maior adhibenda medicina quae et illud nativum et hoc inlatum malum sanare posset erat igitur et praesens caritas et futura fames ; non est satis ; facta…
Cicero, de Domo sua
-
…nam hanc rerum tantam potentiam non ferme facilius ulla in parte Italiae posita urbs tenere potuisset. Urbis autem ipsius nativa praesidia quis est tam neglegens qui non habeat animo notata ac plane cognita cuius is est tractus ductusque muri cum…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…Seiani magis fideret. vescebantur in villa cui vocabulum Speluncae mare Amunclanum inter ; et ; Fundanos montis nativo in specu. eius os lapsis repente saxis obruit quosdam ministros hinc metus in omnis et fuga eorum qui convivium…
Tacitus, Annales