negare

negare [CL] 1 to deny; b (log.); c (leg.); d (w. acc. & inf.); e (w. quin & subj.); f (w. additional neg.); g (absol.). Matha credidit, Joca ~avit vitam, elegit mortem Ps.-Bede Collect. 71; quicumque ‥ hoc ~at, intelligit et cogitat ‘quo majus cogitari nequit’ Anselm (Prosl. 9) I 138; ij voluerunt dixisse falsum testimonium et non potuerunt, quia quod unus dixit alius ~avit Melton 252.  b quedam absque privatione ~ata, vera sint, que privatorie affirmata, vera esse non possint Abbo QG 21 (46); oppositum consequentis est ~andum Kilvington Soph. 45d; ~o primam proposicionem Ockham Quodl. 125; ad ~andum unum conceptum ab alio sufficit sola diversitas modorum significandi Id. Sacr. Alt. 122.  c 1203 cum veniret coram justiciariis totum hoc ~avit et ideo meruit mortem set per dispensacionem eruantur ei oculi SelPlCrown 77; 1262 W. inculpatus de recett[amento] H. le D. in decenna sua ~avit ideo ad legem SelPlMan 181; 1269 B. defendit vim et injuriam et omnes transgressiones ‥ et quicquid ei imponitur ~at CBaron 83; 1278 A. de B. necavit partem R. D. Rec. Leic. I 172.  d ‘oppido’ ‥ quod ~at Theodorus esse adverbium Graece Comm. Cant. I 115; illos ‥ Deo dilectos esse non ~o Bede HE III 25 p. 187; vicecomes quoque ~at se praeceptum vel sigillum regis de hac re unquam percepisse DB I 32ra; non esse vero dicimus esse, quando aliquo ~ante aliquid esse asserendo dicimus, quia ita est sicut ille dicit esse ‥ Anselm Misc. 337; si ‥ ob noctis obpacitatem signum quod fecerit videre ~ant, tunc eis illud palmarum sonitu imperabit Cust. Westm. 14.  e non potes ~are quin necessario sit respectus activi ad passivum Duns Ord. IV 54.  f id, quod datur crimini, ~at neque ad se neque ad officium suum reus pertinuisse ‥ Alcuin Rhet. 14; ‘~are quod hoc non sit illud’ pro ‘negare hoc esse illud’ Balsh. AD 97; 1203 ~avit quod nunquam per illum factum fuit illud inbreviamentum CurR II 285; 1283 ~avit quod nunquam argentum suum fuit nec cum eo inventum LTR Mem 12 m. 9d; sepius ab uxore quesivit,si verum esset; illa simpliciter ~avit quod nullum alium preter ipsum intantum dilexit G. Roman. 339.  g at illi ~abant Comm. Cant. III 115; infitiandi, ~andi GlC I 189; sive affirmando sive ~ando Anselm (Ver. 2) I 177; inficiari, ~are, abdicare, diffiteri Osb. Glouc. Deriv. 291; Judei enim credebant illum esse Christum, sed ipse ~avit unde ipse ait se non esse sponsum S. Langton Ruth 117; non est in curia Dei sicut in comitatu. ibi qui ~at [ME: nickeð] poterit liberari et dampnari qui fatetur AncrR 117. 2 to deny the existence of. corporis omnino resurrectionem ~antes animam perire cum carne dicebant Bede Acts 955; ~ante languido surgendi facultatem, praetende, inquit manum Gosc. Mir. Aug. 3; Plato negat vacuum T. Sutton Gen. & Corrupt. 80; 1360 illam convencionem predictus P. totaliter negguit ‥ et dicit quod nullam convencionem predicto Henrico fecit CourtR Carshalton 24. 3 to refuse to give or provide: a (w. acc.); b (w. dat. of indir. obj.); c (w. acc. of object and ab w. abl. of person) to deny someone something; d (w. inf.) to refuse (to do something). a mansit nolens, qui pridem sponte negavit / quod germana petit Aldh. VirgV 2047; neque ~are potuit opus quod sibi fraternus amor ‥ inponebat Bede HE II 1 p. 75; nihil in ea [olea] otiosum vel sterile, nec quod omnimodam messem ~et Osb. Bawdsey cliv; benevolentia [Dei] que nihil ~at eorum que ad salutem Ad. Marsh Ep. 246 p. 428.  b negarentur latices morientibus herbis Aldh. VirgV 261; fontem paenitentiae peccantibus veniam ~ando praecludit Bede Prov. 1024; 800 quapropter, beatissime pater, noli te ipsum nobis ~are Alcuin Ep. 196; a1081 peticioni nostrae effectum ~avit Lanfr. Ep. 33 (49); cui das, si ~as petenti? Anselm (Med. 3) III 91; 1214 dictum fuit ei quod homines armati tenuerunt se in feudo illo et ei ~are ingressum SelPlCrown 71.  c qui ~at a papa potestatem suam est hereticus reputandus Ockham Dial. 754; Eusebius ‥ talem superioritatem [sc. super alios apostolos] videtur ~are a Petro Ib. 848.  d ossa ‥ deferre negantes Alcuin SS Ebor 368; rex prodire negat, renuens sua solvere vota Wykes Vers. p. 132; audire eis ~are non debet Ockham Dial. 650; 1369 ~avit vendere cervisiam vicinis Hal. Durh. 88; captivos ‥ reddere non ~abant Meaux I 262. 4 (w. dat.) to refuse to respond to, to resist. equum ‥ aut recalcitrosum ‥ aut stimulis ~antem Neckam NR II 158. 5 to refuse to acknowledge, disown, deny belief in; b (w. ref. to Peter's denial of Christ); c (absol.) to deny one's faith. sanctus ille archiepiscopus, qui propter reges Deum ~are noluit Gerv. Cant. Chr. 211; 1310 ivit ad Saracenos ~ando fidem Conc. II 358b; si metu mortis fidem ~avit, dicendo fidem Christianorum esse falsam Ockham Dial. 448; si quis ‥ ~aret Christum et veneraretur Machometum Ib. 706; cum ad votum ‥ cicius non eriperetur, ~ato Marie filio, eo quod eum non liberaret, diabolum ad suam liberacionem invocasset Meaux I 283.  b beatus Petrus postquam Deum ~averat AncrR 129; fuit timoris indicium ~are pastorem Bekinsau 744.  c si qui ‥ pondere persecutionis ~are ‥ compulsi, duobus annis inter catecuminos ‥ habeantur Bart. Exon. Pen. 129; clericus quidam a Sarracenis sagittabatur ut ~aret Map NC I 19 f. 14v.. 6 to deny claim or authority of: a (person or assembly); b (diplomatic or legal convention). a si concilium generale erraret ‥ ille cui hoc constaret, ei credere non deberet, et eidem liceret in hoc contradicere, et ~are concilium generale Ockham Dial. 823; ad principale [argumentum], ~o Commentatorem, quia erravit in hac parte sicut in multis Id. Quodl. 68.  b ~ando plegia (Quad.) GAS 25; qui igitur aliquid ~at, aut ~at jus aut factum Ric. Angl. Summa 29 p. 39; si nativi domino suo ~ent nativitatem Quon. Attach. 56. 3. 7 to refuse, forbid (w. ref. to Ovid Amores iii 4. 17). semper enim in vetitum nitimur et quicquid ~atur pretiosius putatur W. Malm. GR II 167; nitimur in vetitum semper cupimusque ~ata Gir. GE II 18. 8 (inf. as subst.). sed ejus asserere vel sui negare / non est factum aliquid liquide probare Pol. Poems I 260.