About
Menu

noscere

noscere [CL usu. perf. as pres.; act. fut. ppl. nosciturus] 1 to (get to) know, acquire or have knowledge of (through study, experience, or sim); b (usu. person, w. ref. to closeness or familiarity); c (w. ref. to sexual intercourse). quid celabunt cives, quae non solum norunt, sed exprobrant jam in circuitu nationes? Gildas EB 26; noverant odorem vestimentorum Comm. Cant. I 159; quis poterit digne rerum misteria nosse Aldh. VirgV 74; Latinam ‥ linguam aeque ut propriam ‥ norunt Bede HE IV 2 p. 205; ~o ‥ novi, notum ‥ vel noscitum [v. l. nocitum] verbum activum Osb. Glouc. Deriv. 373; misit nuncios ad ‥ papam, causam ~ituros quare ipse papa ‥ non pariter adjudicavit Meaux II 273.  b virtutes sanctorum quos in Italia clariores nosse vel audire poterat Bede HE II 1 p. 76; non admittas Ollonem sed ‥ abneges te nosse [MS: nosce] hominem Map NC IV 16 f. 58; ut melius hominem ~atis Gir. SD 82; rustica mensa diu nutritum †naverat [ed. Hervieux: noverat] anguem Walt. Angl. Fab. 30. 1.  c edocebat virum ‥ ut suam uxorem sicut seipsum diligeret nec preter illam aliam nosset Eadmer V. Anselmi I 31; noli flere, soror mea, quoniam non novit te ut homo virginem nosse solet Sim. Glasg. V. Kentig. 2; [virgo] que virum non noveras J. Howd. Sal. 7. 11. 2 to be aware of, understand, (refl. pass.) to be known (to); (notum facere w. dat.) to make known (to), inform, notify; b (w. acc. or nom. & inf. or sim.); c (w. quod, indir. qu., or sim. & ind. or subj.). si ‥ summat alterius opus, illud notum faciat abbati cum reverentia Gildas Pen. 16.  b divisionum species in pedibus ‥ qui ad grammaticos pertinere ~untur Aldh. PR 112 p. 151; †680 (10c) si quis ‥ ea solvere conatus fuerit noverit se ante tribunal examinis Christi rationem redditurum CS 50; 960 quicumque hoc ‥ minuere ‥ satagerit, ~at se reum esse ‥ coram Christo CS 1056; c1130 notum vobis fieri volumus nos concessisse ‥ Ch. Westm. 243; c1140 universitati vestre notum facio me concessisse ‥ Cart. Chester 7 p. 52.  c jam notum est qui sit hortus dilecti Bede Cant. 1174; 948 (13c) notum esse volo omnibus quia ego ‥ offero CS 860; tribus vocalibus, id est A, O, U, eas sequentibus, omnibus ferme notum est quod sonent in faucibus Abbo QG 10 (23); c1140 ~ant tam presentes quam futuri quod ‥ reddo ‥ et concedo Cart. Chester 351 p. 234; 1153 nostis quidem quanta mala feci rebus S. Werburge Cart. Chester 349p. 232 (cf. Ch. Chester 34: also v. l. : notum est vobis quod multum forisfeci); c1212 quid etiam in fautores discordiarum et fotores statuant canones satis est notum Gir. Ep. 5 p. 192. 3 to recognize, (be able) to authenticate or verify. demon, notum sigillum non ausus contempnere, legit scriptum W. Malm. GR II 205; 1198 interrogatus fuit si Willelmus nosset sigillum carte et utrum esset patris sui CurR I 45. 4 to distinguish, discern. ternarius ‥ numerus hujus substantie unam ostendit radicem que viz. substantia novenario dinoscitur [MS: ~itur] numero Rob. Angl. (I) Alg. 72; tribus modis ~untur principia ligaturarum, sc. cum proprietate, sine proprietate, et cum proprietate opposita Haudlo 120. 5 (w. inf.) to know how (to), be able to. qui apostolicam sedem legitime obtinent quique bene norunt largiri spiritalia Gildas EB 92; si hunc vos Apostoli retinetis ‥ affectum, ejus quoque cathedrae legitime insidere ~atis Ib. 103; nec spinam lorica noscit defendere prosae Aldh. VirgV 2852; dum nequaquam omnes, qui cum eo venerant, psalmos cantare, quanto minus legere in aecclesia, vel antifonas sive responsoria dicere nossent Hist. Abb. Jarrow 11; claret quia ‥ viam veritatis recto discretionis pede nosset incedere Bede Prov. 981. 6 (refl.) to be skilled (at) or familiar (with). 1297 (1324) eligi faciatis ‥ hominem discretum ‥ et qui in mercacione lanarum ‥ se noverit sufficienter MGL II 132. 7 (p ppl. as adj.) widely or well known: a (of person); b (of topographical feature); c (of fact, term, or sim.). a propheta signis indubitanter admirandis notus Gildas EB 38; s1367 hic nŏtus [w. play on nothus] Henricus fuit olim regis amicus (Bellum Hispaniae) Pol. Poems I 94.  b 679 juxta notissimos terminos a me demonstratos CS 45; 738 juxta notos terminos constitutos Ch. Roff. 3; 845 istis notissimis terminibus circumcinctis ab oriente ‥ a meridie ‥ ab occidente ‥ ab aquilone CS 853; †934 (11c) in civitate omnibus nota quae Lundonia dicitur CS 701.  c haec quae notissima sunt ‥ David ‥ de Domini sui ascensione praedixit Bede Acts 950; 957 meo fideli ministro quem vocitant nonnulli noto vocamine Lyfing ‥ concedo CS 994. 8 personally known (to), familiar. duo notitiores mihi sunt quam alii Nen. HB 204; perflat summa Nŏthus [v. l. Nŏtus], crebro michi flamine nōtus Serlo Wilt. 2. 83; per quemdam clericum suum sancto viro notissimum V. Edm. Rich P 1807C. 9 (math.) definite, rational, that can be expressed in finite number or quantity. notandum quod cum census radicem, sive notam sive surdam duplare volueris, multiplica duo cum duobus, et cum producto multiplica censum Rob. Angl. (I) Alg. 140. 10 (as sb. m.) familiar person, acquaintance. donec [Jesus] quereretur inter cognatos et notos Ailr. Jes. I 6; [leprosus] rediens nōtis ‥ suis vilescebat eo quod nŏtis fedis exhorrescebat W. Cant. Mir. Thom. VI 55; hoc a vicinis omnibus et notis evincam fieri Map NC IV 16 f. 58; coadunantes sibi omnes amicos et notos suos Chr. Man 88. 11 (sb. n. pl.) (well-)known things, facts, or sim. vobis nota canam, fratres, quae fecerat olim / ecclesiae vestrae pontificalis apex Alcuin Carm. 9. 165; ut nota tibi scribere ac gustata eructare sufficerem Ailr. Jes. I 2; nota ‥ sic accipienda sunt, quod bene dispositis intellectu innotescant J. Sal. Met. 907B; nova namque palam an nota proponet? Gir. TH intr. p. 6. 12 (inf. nosse as sb. n.) knowledge, skill, ability. pro nosse ac posse suo, cum zelo secundum scientiam reparent Ad. Scot QEC 1. 805B; omne quod potest obesse omittendo, ‥ quidquid valet prodesse, pro posse et nosse admittendo Ib. 15. 826D.

Saved

Recent