novellus
novellus, young, new
nŏvellus, a, um, adj. dim. [novus],
- young, new (esp. freq. in econom. lang.): capra, Varr. R. R. 2, 3: juvenci, id. ib. 1, 20: boves, Col. 6, 1, 3: sues, Plin. 11, 37, 84, § 211: vineae, Varr. R. R. 1, 31, 1; cf.: arbor et novella et vetula, Cic. Fin. 5, 14, 39: vites, Verg. E. 3, 11: novellae gallinae, which have hatched for the first time, Col. 8, 5, 8: oppida, newly founded, Liv. 2, 39, 3.—Poet., turba, qs. young brood, for children, Tib. 2, 2, 22: cum regerem tenerā frena novella manu, new, Ov. P. 4, 12, 24; so, subtrahere colla novella jugo, id. ib. 3, 7, 16: novellum imperium, Vop. Tac. 1: novellas et inauditas sectas veteribus religionibus opponere, Mos. et Rom. Leg. Coll. 15, 3, 3.
- —Hence, nŏvellē, adv., newly, = nove; in supposit., Plaut. Poen. 8.—
- II Subst.
- A nŏvella, ae, f. (sc. vitis).
- 1 A vine newly planted, Coripp. Johann. 3, 327.—
- 2 A shoot, sucker: filii tui sicut novellae olivarum, Vulg. Psa. 127, 3.—
- B Nŏvellae, ārum, f. (sc. constitutiones), the Novels, a part of the Roman law published after the Codex.
novellus, a, um (Demin. v. novus), neu, jung (Ggstz. vetus, vetulus), a) im engeren Sinne, als t. t. des Landb., von dem, was noch nicht ausgewachsen ist, boves (Ggstz. vetuli), Varro: gallina, Colum.: arbor, Cic.: vitis, Verg.: olivetum, ICt.: vineae (Ggstz. veteres), Varro: prata, Ov. u. Plin. – subst., α) novellae, ārum, f., junge Bäume, Plin. 17, 234. Vulg. psalm. 127, 3; bes. junge Weinstöcke, Coripp. 3, 327. – β) novellī, ōrum, m., junge Tiere, der Erstlingswurf, Plin. 28, 128. – b) im weiteren Sinne übh. von dem, was noch nicht lange besteht usw., oppida, neu unterworfene, Liv.: miles, Rekrut (Ggstz. iam vetustus), Veget mil.: frena, neuer Zaum, Ov.: n. religio, eben erst entstandene, Arnob.: Kompar., novellior populus, Ps. Cypr. de monte Sina et Sion 6. – subst., Novellae, ārum, f. (sc. constitutiones), die Novellen, ein Teil des röm. Rechtes, weil sie erst nach dem Codex herausgegeben wurden. – ➳ Liv. 41, 5, 1 liest man jetzt Cn. et L. Gavillii Novelli (als Beiname), Aquileienses.
~am, novam diminutivum
~us, aliquantulum novus
si transfers ad nova tu te, / transfero sic ego me, nova promo novellaque pro me
contra Domini preceptum ‥ et de sua substantia incipit aliquam ~am habitationem edificare
in primo limine ~ae religionis
super evangeliis multiplicandis, quia ~e consuetudinis est, ‥ nihil in canonibus expressum
jam ‥ reputatur apostata ‥ qui non custodit ritus ~os quibus oneratur mater ecclesia
in vino, pomis,waffers , et aliis ~is datis et expenditis super abbatem Salop ‥
nec alique aliunde ~e audiri omnino valuissent
auditis hiis ~is nostris
maluit enim cum archidiacono ~o super hiis agere quam cum antiquo
~us, nuperus
villa de Gannoc ~a est plantacio
ultra ‥ statutum ~o tunc populo ‥ mandatum(
neofitus, rudis, ~is
pasce, jubente pio, patres juvenesque novellos / Christo, quo valeant dulces gustare loquelas
Willelmus frater domini regis uterinus ‥ tiro ~us
qualiter beata Mildretha ‥ a ~a parrochia sancti Gregorii ficto nomine Miltrudis usurpata defenditur
in tam subita et ~a rerum creatione
pater ~ae adhuc Anglorum ecclesiae
secundum formam constitucionis ~e
primo enim quamdam opinionem ~am recitabo, quam eciam consequenter improbabo
hic ~us, hic novicius,a novys
novelletum, ubi sunt vites ~ae quomodo finetum [l. vinetum ]
ibi ‥ x acrae prati et vinea ~a(
decimae de ~is gregibus [(AS: ] in Pentecostengeogoþe teoþunge
quam profitendi dilationem ‥ ideo subintulit quoadusque ~a sua plantatio caperet incrementum et solidamentum
pro fabis ~is emptis apud London’
solent estivo tempore viridarii vel ob tuendos damularum ~os fetus terrendosque eis insidiantes latrunculos ‥
plurima basilicis impendens rura novellis
vetustum cuprum preferetur auro ~o
~ae mansionis attemptavit hospicia
quod et jam antiquis vel his ~is diebus probare poteris
adulescentulae ‥ non vetustatae per culpam sed ~ae per gratiam
esto praedicator pietatis, non decimarum exactor, quia ~a anima apostolicae pietatis lacte nutrienda est, donec crescat, convalescat et roboretur ad acceptionem solidi cibi
ideo inseritur ~a que possit sufficienter consimiles fructus producere
J. M. habet clausuram suam defectivam ‥ per quam averia vicinorum consumunt †nonellas[l. novellas ] bosci domini
stipabant undique novelle et generose generosum propagines, magnati magnatum filii tanquam ~e olivarum in circuitum mense ejus
non olive solum sed ~e facti sunt olivarum
~as olivarum ‥ vernantes
filii tui sicut ~e olivarum in circuitu mense tue
patet per Johannem Andree in ~a eodem titulo, super verbo nullatenus audiatur
prima pars Johannis in ~a super Decretales
~a Johannis Andree super Decretales
libellus ‥ ~arum Papalium et aliorum statutorum ordinis
catechismum Alexandri ~i ‥ vel cathechismum Johannis Calvini
1 nŏvēllus, (13) a, um, dim. de novus, ¶ 1 nouveau, jeune, récent : Cato Agr. 33, 2 ; 4 ; Cic. Fin. 5, 39 ; Virg. B. 3, 11 || [poét.] novella turba Tib. 2, 2, 22, jeune troupe [de petits enfants] || novella oppida Liv. 2, 39, 3, places nouvellement conquises ¶ 2 subst. a) novella, æ, f. , jeune vigne, jeune plant : Coripp. Joh. 3, 327 ; b) novellī, ōrum, m. , jeunes gens [= juvenes, tirones ] : Querol. 2, 1, 2 ; c) Novellæ, ārum, f. , Novelles [partie du droit romain publiée après le Codex].
- 1. (v. dieren en planten) jong, teer [agna; vitis; arbor];
- 2. nieuw, nieuw verkregen, pas veroverd [oppida].
novellus
adj.
dim.
- novus, young, new: arbor: vites, V.: novella haec Romanis oppida ademit, newly acquired, L.: frena, new, O.