nubere

nubere [CL] 1 to cover, veil. hoc verbum ~o dicitur quandoque pro tegere ‥ et tunc inde dicitur hec nubes ‥ quia ~it, i. tegit, celum Osb. Glouc. Deriv. 378. 2 (w. ref. to the contractual parties) to get married; b (w. dat.). nupti qui jam conubia spernunt Aldh. VirgV 92; qui prohibent ~ere Bede Gen. 31 (v. dispositio 2c); est ‥ epythalamium carmen ~entium quod decantatur a scolasticis in honorem sponsi et sponse Gros. Hexaem. proem. 97; nonobstante quod ipsi ~entes vel alii ‥ asserant Conc. Scot. II 68.  b post divortium uterque ~et cui voluerit Rob. Flamb. Pen. 64. 3 (of a woman) to marry; b (w. dat., also refl.); c (w. acc.); d (w. cum & abl.); e (p. ppl. nupta as sb. f.) bride, wife. invasit Almarus episcopus pro foris factura, quia mulier que tenuit nupsit intra annum post mortem viri DB II 199; dicitur et Juno ‘introduca’, quod ~entes puellas introducat Alb. Lond. DG 4. 3; sacrificavit ‥ primo numinibus, que urbi presunt, quasi nuptura pro rei publice utilitate Ib. 9. 13; 1248 Ragenilda ‥ dat ij s. quia nupsit sine licencia SelPlMan 14; vidi in quibusdam partibus, quando mulieres ~ebant et de ecclesia redibant ‥ Latin Stories 111; in sociam recipitur mulier omnis cum ~at et nunquam in ancillam Fortescue NLN II 43.  b c675 Hermionam ‥ quae ‥ Neoptolemo nupsit Aldh. Ep. 3 p. 479; tertia vero filiarum regis ‥ nupxit Henrico duci Saxonum Torigni Chr. 303; s1160 Maria ‥ nupsit comiti M. (v. abbatissa a); 1231 nubsit ipsa cuidam Willelmo BNB II 396; 1232 nupsit se cuidam Hugoni Ib. 540; si mulier se ~erit villano Fleta 436; hymeneum, id est carmen nupciale, quia sc. Polixene, que nupsisse debuerat viva Achilli vivo Trevet Troades 17.  c proprium filium ‥ nupsit [Semiramis] Eul. Hist. I 31.  d uni [sc. mulieri] licentiam dedit Theodorus quae confessa est votum, post xj annos ~ere cum illo viro Theod. Pen. II 12. 14.  e ~a, beweddod Ælf. Gl. Sup. 174; nove ~e blanditiis delinitus est W. Malm. GR II 205; infula ~arum tenuis Osb. Glouc. Deriv. 209; ~as, i. sponsas WW. 4 (of a man) to marry; b (w. dat.); c (w. acc.). Basilius judicavit puero licentiam ~ere ante xvj annum si abstinere non potuisset Theod. Pen. I 8. 14; c1400 quod presbyteri ‥ ~ere possunt ‥ sine peccato Conc. III 248b; monitus et exoratus fuisset ~ere Plusc. VI 20; 1543 Johannem ‥ conjugatum seu nuptum ‥ Offic. S. Andr. 84.  b hic ‥ nupsit cuidam nepti Lavinie G. Mon. I 3 (= M. Par. Maj. I 16); nupsit filie et heredi domini de S. Amando G. Hen. V 24.  c filius regis Dacorum ‥ nupsit veram heredem Britannie Eul. Hist. II 239; c1408 dato quod pater ‥ postmodum ~at matrem ‥ liberorum Doc. Bev. 11. 5 (of a man) to give (a woman) in marriage. rex ‥ nupsit ‥ filiam suam regi Scotie Gerv. Cant. GR cont. 203; quam Henrico ‥ postea nupsit Brompton 807; Adam terciam filiam Henrico de Hastings nupsit Plusc. VII 5. 6 (fig., w. ref. to mystic marriage). aspice, nupta Deo, quae sit tibi gloria terris Bede HE IV 18 p. 248; sponsa Christi ‥ que ‥ Unigenito Patris ‥ ~ere meruit J. Ford Serm. 30. 6. 7 to have sexual intercourse (w.cum & abl.). si vir cum uxore sua retro nupserit, xl dies peniteat primo Theod. Pen. I 14. 21; si in tergo nupserit, penitere debet quasi ille cum animalibus Ib. I 14. 22; si vir et mulier se conjunxerint in matrimonio, et postea dixerit mulier de viro non posse ~ere cum ea ‥ accipiat aliam Ib. II 12. 32; ~isti cum uxore tua retro vel cum ancilla, dies lx Bonif. Pen. 431; si in tempore menstruo ecclesiam intrasti aut cum viro nupsisti, dies xl Ib. 435. 8 (nuptum dare, collocare, or sim.) to give in marriage. filium tuum ac filiam aliis nuptum trade Bede Prov. 958; hanc ipse frater ‥ regi nuptum dedit W. Malm. GR II 126; duas postulanti Cesari misit, quas ille quomodo nuptum locaverit jam sermo preoccupavit Ib. II 135; sororem suam ‥ hosti ‥ nuptum collocavit Ib. II 180; s1126 filiam suam ‥ Fulconis filio nuptum collocavit Id. HN 450; s1126 ne rex ‥ filiam cuiquam nuptum daret extra regnum Ib. 452. 9 (w. dat.) to be combined with, united to; b (refl.). cujus uxor, caro sc. humana, cui in utero virginali quasi in thalamo suo mirabili dispensatione nupsit divinitas Ailr. Serm. 14. 6. 291; magnum melos nubit modestie / ut sit meror cantus letitie J. Howd. Ph. 534; pectus puerpere / quo carni nostre [Jhesu] nupseris Id. Cyth. 119. 9; pocula nubunt fellea condimento Id. Cant. 79.  b non veterata nove clamidi sit penna locata [v. l. se penula nubat] D. Bec. 1197. 10 (transf., of climbing plant) to become bound to. fago nubunt edere Ps.-Map 238.