nubilus
nubilus, cloudy, overcast, lowering, cloud-bringing
nūbilus, a, um: adj. (nūbēs), cloudy; subst., nūbilum, ī, cloudy weather; pl., nūbila, ōrum, clouds, 3.586.
nūbĭlus, a, um, adj. [nubes], cloudy, overcast, lowering (poet. and in post-Aug. prose).
- I Lit.: caelum, Plin. 16, 26, 46, § 109: dies, id. 2, 35, 35, § 100: annus, Tib. 2, 5, 76.—
- 2 Subst.
- a nūbĭlum, i, n., a cloudy sky, cloudy weather: venti, qui nubilum inducunt, Plin. Ep. 2, 17, 7: differre aliquid propter nubilum, Suet. Ner. 13: vitandos soles atque ventos et nubila etiam ac siccitates. Quint. 11, 3, 27.—In abl.: nubilo, in cloudy weather, Plin. 7, 60, 60, § 215: aranei sereno texunt, nubilo texunt, id. 11, 24, 28, § 84.—
- b In plur.: nū-bĭla, ōrum, n., the clouds: Diespiter lgni corusco nubila dividens, Hor. C. 1, 34, 5: caput inter nubila condit, Verg. A. 4, 177: nubila dissicere, Ov. M. 1, 328: nubila conducere, id. ib. 1, 572: nubila inducere et pellere, id. ib. 7, 202; Plin. Pan. 30, 3.—
- B Transf.
- 1 Cloud-bringing, cloudy: nubilus Auster, Ov. P. 2, 1, 26; Plin. 2, 47, 48, § 127; Claud. Laud. Stil. 1, 287.—
- 2 Dark, gloomy: Styx, Ov. F. 3, 322: via nubila taxo, id. M. 4, 432: Tibris, id. ib. 14, 447: Arcas, dwelling in the infernal regions, Stat. Th. 4, 483.—
- 3 Dark, of color: nubilus color margaritae, Plin. 9, 35, 54, § 108; Mart. 8, 51, 4.—
- II Trop.
- A Beclouded, troubled: ita nubilam mentem Animi habeo, Plaut. Cist. 2, 1, 5 (207): Mars nubilus irā, Stat. Th. 3, 230.—
- B Gloomy, sad, melancholy: toto nubila vultu, Ov. M. 5, 512: oculi hilaritate nitescunt et tristitiā quoddam nubilum ducunt, Quint. 4, 3, 27; cf. Plin. 2, 6, 4, § 13; Stat. S. 5, 3, 13: nubila tempora, Ov. Tr. 1, 1, 40; 1, 9, 6: nubila nascenti seu mihi Parca fuit, unfavorable, adverse, id. ib. 5, 3, 14.
nūbilus, a, um (nubes), wolkig, mit Wolken umzogen, trübe (Ggstz. serenus), I) eig. u. übtr.: A) eig.: caelum, Cels. u. Aur. Vict.: vel serenum vel nubilum caelum, Augustin.: nub. dies, Cels. u. Plin. ep.: annus, Tibull. – subst., nūbilum, ī, n., Gewölk, trübes Wetter, propter nubilum, Suet.: involuti nubilo dies, Sen.: omnis dies caelum nubilo gravat, Sen. rhet.: nubilum inducere (von Winden), Plin. ep.: nubilo serena succedunt, Sen.: Abl. nubilo, bei trübem Wetter (Ggstz. sereno), Sen. u. Plin.: quasi per nubilum (so im Halbdunkel, halb u. halb) recognosco quid istic? Flor. Verg. orat. an poët. p. 106, 9 H. – Plur., nūbila, ōrum, n., Wolken, das Gewölk, Regengewölk, Hor., Ov. u. Plin. pan. – B) übtr.: 1) aktiv, wolkig, Wolken bringend, auster, Ov.: aquilo, Plin. – 2) passiv, finster, trübe, dunkel, Styx, Ov.: color, Plin. u. Solin.: via nubila taxo, Ov.: visus nubilosus vel nubilus, Cael. Aur. de morb. acut. 2, 27, 145: subst., nubilo obducitur (v. einer Farbe), Solin. 30, 32. – II) bildl.: 1) finster in Mienen, traurig, toto nubila vultu, Ov.: quod fronte Selium nubilā vides, Mart.: neque ego sum nescius vos nec tristitiam nec nubilum vultum in bonis ducere, Macr. – subst., nūbilum, i, n., trübe Wolken der Traurigkeit, oculi tristitiā quoddam nubilum ducunt, werden umwölkt, Quint.: sol etiam humani nubila animi serenat, Plin.: frigida damnatae produxit nubila menti, Stat. – 2) finster gegen jmd., abgeneigt, ungünstig, nubila nascenti seu mihi Parca fuit, Ov. trist. 5, 3, 14. – 3) finster, trübe, unglücklich, tempora si fuerint nubila, Ov.: nubilo adulescentiae contemptu perfusus, Dunkel der Verachtung, Val. Max. – 4) umnebelt, in düsterer (finsterer) Stimmung, mens, Plaut. cist. 210: hāc nubilus irā, Stat. Theb. 3, 230: subst., nūbilum, ī, n., die Umnebelung, Umdüsterung, repentino mentis nubilo obtorpescunt, Apul. apol. 50.
erat tunc ~us aer et ventus contrarius
~us, tenebrosus, caliginosus
musice ‥ dulcedo ‥ ~os vultus serenat
ambitiosi / etheris invidiam nubila sentit humus
letitie cedet nubilus iste dolor
nisi si quis tam ~us est ut Catonis supercilium emuletur
clara super lunam superos veri tenet aula; / inferius mundum nubilus error agit
ferunt ‥ juga peragrasse montium et capite sublimia caeli ~a pulsasse
in terris gradior, sed nubila vertice tango
sidera dum lucent, trudit dum nubila ventus
elementa letis renidebant vultibus, nulle nebule, ~a nulla pigro contrahebant celo contagia
mox Tiresias cecatur a Junone, illa viz. causa, quod hiemis tempus ~o aeris caligante nigrescat
[pars illa aeris superior ] nec commovetur ventis nec contrahitur in ~a nec conspissatur in pluviam
hoc nubulum,a clowde
letus ergo dies visus est revirescere populis, cum post tot anxietatum ~a serenarum promissionum infulgebant lumina
sola ore Polixena floret / sospite et in faciem nil audent nubila mentis
[Deus ] ~um in serenum vertat
pax optata redit, conduntur tela, nitescunt / nubila que fuerant, Anglorum gaudia crescunt
omne ~um dubitationis sua de mente pepulerunt
ut dubietatis ~um depelleret, certitudinis lucem infunderet
sub hoc deceptionis ~o
si corpus actionis tue lucidum fuerit nullam habens de erroris ~o neque de simulationis fuco, ‥
alii adeo sub obscuritatis ~o jacent ut nec eorum sciantur mauseola
ecce qualiter fatuis sub ~o tali fraus velata
talibus tractatibus interim vos ad considerationis nubulum trahere forsan molientes
~a, velamina
nūbĭlus, (13) a, um (nubes), ¶ 1 couvert de nuages, nuageux : Plin. 16, 109 ; Tib. 2, 5, 76 || porteur de nuages [en parl. de vents] : Ov. P. 2, 1, 26 ; Plin. 2, 127 || sombre, obscur : [en parl. du Styx] Ov. F. 3, 322 || de couleur sombre : Plin. 9, 108 ¶ 2 [fig.] troublé, aveuglé [esprit] : Pl. Cist. 210 ; Stat. Th. 3, 230 || triste, mélancolique : Ov. M. 5, 512 ; Plin. 2, 13 || sombre, malheureux : nubila tempora Ov. Tr. 1, 1, 40, temps malheureux || sombre, malveillant (alicui, à lʼégard de qqn) : Ov. Tr. 5, 3, 14.
- 1. bewolkt [caelum];
- 2. wolken brengend [auster; aquilo];
- 3. (metaf.) donker, somber [Styx; dies; color]; ➤ via -a taxo beschaduwd;
- 4. somber, treurig [mens; tempora]; ➤ toto -a vultu;
- 5. ongunstig; ➤ Parca mihi -a.
Juvenis quidam annos, ut ferebatur, quinque in cæcitate gerens, se omni tempore Nubilum fore gemebat.
Nuble, eadem, ut videtur, notione ; aut saltem qui quasi per nebulam videt. MS. :
La pucielle qui moult fu gente, Ne fu parreceuse, ne lente, Vilaine, ne fole, ne Nuble, etc.
nūbilus
adj.
- nubes, cloudy, overcast, lowering, cloud-bringing: Auster, O.—Dark, gloomy: Styx, O.: via nubila taxo, O.—Fig., gloomy, sad, melancholy: toto nubila voltu, O.: Nubila nascenti seu mihi Parca fuit, unpropitious, O.