nubo
nubo, to veil oneself, be married, marry, wed
this woman married Oppianicus himself
- I In gen. (very rare): jubet ut udae virgines nubant rosae, Auct. Pervig. Ven. 22: quod aqua nubat terram, Arn. 3, 118.—
- II In partic., of a bride: alicui, to cover, veil herself for the bridegroom, i. e. to be married to him; to marry, wed (class. and freq.); constr. with dat. or absol.: nuptam esse; also with cum; post-class. also with apud: quo illae nubent divites Dotatae? Plaut. Aul. 3, 5, 15 (489): virgo nupsit ei, cui Caecilia nupta fuerat, Cic. Div. 1, 46, 104: deam homini nubere, Aug. Civ. Dei, 4, 27: locuples quae nupsit avaro, Juv. 6, 141; 591: regis Parthorum filius, quocum esset nupta regis Armeniorum soror, Cic. Fam. 15, 3, 1: Amphitruo ... Quicum Alcumenast nupta, Plaut. Am. prol. 99: dum cum illo nupta eris, id. As. 5, 2, 20 (870): cum in familiam clarissimam nupsisses, Cic. Cael. 14, 34: in familiae luctum, id. Clu. 66, 188: ut una apud duos nupta esset, Gell. 1, 23, 8: si qua voles apte nubere, nube pari, Ov. H. 9, 32: posse ipsam Liviam statuere nubendum post Drusum, Tac. A. 4, 40: tu nube atque tace, Juv. 2, 61.—In the sup.: nam quo dedisti nuptum, abire nolumus, Plaut. Stich. 1, 2, 83 (140); cf.: uxor, invita quae ad virum nuptum datur, id. ib. 1, 2, 85 (142): Mamilio filiam nuptum dat, Liv. 1, 49: ultro nuptum ire, Plaut. Cas. prol. 86: nuptum locare virginem, Ter. Phorm. 752: propinquas suas nuptum in alias civitates collocāsse, Caes. B. G. 1, 18: nuptum mitti, Sall. Fragm. ap. Arus. Mess.—Impers. pass.: cujusmodi hic cum famā facile nubitur, Plaut. Pers. 3, 1, 58 (386): praestruxit, hic quidem nubi, ubi sit et mori, Tert. c. Marc. 4, 38.—Pers.: neque nubent neque nubentur, Vulg. Matt. 22, 30. —
- B Transf.
- 1 Of a man, to marry, be married (poet. and in post-class. prose): pontificem maximum rursus nubere nefas est, Tert. ad Uxor. 1, 7: nec filii sine consensu patrum rite et jure nubent, id. ib. 2, 11; Hier. Ep. 22, n. 19; Vulg. Luc. 20, 34: viri nupti, Varr. ap. Non. 480. 3.—So, comically, of a man who is ruled by his wife, Non. 143, 24 sq.: uxorem quare locupletem ducere nolim, Quaeritis? uxori nubere nolo meae, will not be my wife's wife, Mart. 8, 12, 2.—Also of unnatural vice: nubit amicus, Nec multos adhibet, Juv. 2, 134; Mart. 12, 42; Lampr. Heliog. 10; Cod. Just. 9, 9, 31.—
- 2 In mal. part.: haec cotidie viro nubit, Plaut. Cist. 1, 1, 45 (45); cf. id. Cas. 2, 8, 45 (481) sqq.; Mart. 1, 24, 4.—
- 3 Of plants, to be wedded, i. e. tied to others: vites in Campano agro populis nubunt, Plin. 14, 1, 3, § 10: et te, Bacche, tuos nubentem junget ad ulmos, Manil. 5, 238: populus alba vitibus nupta, Plin. 18, 28, 68, § 266.
- —Hence, nuptus, a, um, P. a., married, wedded: ex quā hic est puer et nupta jam filia, Cic. Sest. 3, 6.—Subst.: nūpta, ae, f., a married woman, bride, wife: nova nupta, Ter. Ad. 751; Juv. 2, 120: pudica, Liv. 3, 45, 6; Ov. F. 2, 794: nupta virum timeat, id. A. A. 3, 613; Tac. G. 18; Sen. Contr. 3, 21, 9; Juv. 6, 269; 3, 45.—Comically, in the masc.: novus nuptus, of a man married in jest as a woman to another man, Plaut. Cas. 5, 1, 6 (860) (cited in Prisc. p. 789 P.).— Transf.: nupta verba, which should not be spoken by the unmarried, Paul. ex Fest. p. 170 Müll.
- 1. (v.d. vrouw) trouwen, huwen (met: cum; dat.); ➤ nuptam esse cum alqo of alci getrouwd zijn met iem.; filiam alci nuptum collocare (dare) aan iem. uithuwelijken, ten huwelijk geven; in familiam clarissimam ~ introuwen; — subst. nupta, ae f echtgenote, vrouw ook bruid;
- 2. (metaf.) (v. wijnranken) vastbinden (aan: dat.; ad) [vites].
嫁。娶。盖。— in familiam claram 嫁貴家子。— ei vel cum eo 嫁彼。Uxori — nolo meae 不欲妻做主。Filiam dare nuptum ei vel ad eum 付女與其作妻。Populis nubunt vites 葡萄靠白楊樹。Nubit amicus 友受男色。
Suggest a Translation
See an image
- NEB-, to veil oneself, be married, marry, wed: in familiam: lectum filiae nubenti straverat: apte, O.: Tu nube atque tace, Iu.: Mamilio filiam nuptum dat, L.: propinquas suas nuptum in alias civitates conlocasse, Cs.: Antiphila nubet mihi, T.: Iugurthae filia Boccho nupserat, S.: consobrino suo: nube pari, O.: cum illo nupta, T.: quocum esset nupta.
-
…Biturigibus homini illic nobilissimo ac potentissimo conlocasse ; ipsum ex Helvetiis uxorem habere, sororem ex matre et propinquas suas nuptum in alias civitates conlocasse. Favere et cupere Helvetiis propter eam adfinitatem, odisse etiam suo nomine Caesarem et Romanos…
Julius Caesar, Gallic War
-
…cubet. quare aut crudelem nasorum interfice pestem, aut admirari desine cur fugiunt. Nulli se dicit mulier mea nubere malle quam mihi, non si se Iuppiter ipse petat. dicit sed mulier cupido quod dicit amanti in vento…
Catullus, Carmina
-
…contra ius fasque. Postremo captus amore Aureliae Orestillae, cuius praeter formam nihil umquam bonus laudavit, quod ea nubere illi dubitabat timens privignum adulta aetate, pro certo creditur necato filio vacuam domum scelestis nuptiis fecisse. Quae quidem…
Sallust, Catilina
-
…manibus tremibundaque ad aras deductast, non ut sollemni more sacrorum perfecto posset claro comitari Hymenaeo, sed casta inceste nubendi tempore in ipso hostia concideret mactatu maesta parentis, exitus ut classi felix faustusque daretur. tantum religio potuit suadere…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…, etsi mulier nuntium remisit, tamen pro liberis manere nihil oportet. A consequentibus si mulier, cum fuisset nupta cum eo quicum conubium non esset, nuntium remisit ; quoniam qui nati sunt patrem non sequuntur, pro liberis…
M. Tullius Cicero, Topica
-
…illam cuius virum A. Aurium occiderat concupivit. Vtrum impudentior hic qui postulet, an crudelior illa, si nubat, difficile dictu est ; sed tamen utriusque humanitatem constantiamque cognoscite. petit Oppianicus ut sibi Sassia nubat et id…
Cicero, pro Cluentio
-
…; Paula Valeria, soror Triari, divortium sine causa, quo die vir e provincia venturus erat, fecit nuptura est D. Bruto. nondum rettuleras. multa in hoc genere incredibilia te absente acciderunt. Servius Ocella nemini…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…, si nubat, difficile dictu est ; sed tamen utriusque humanitatem constantiamque cognoscite. petit Oppianicus ut sibi Sassia nubat et id magno opere contendit. illa autem non admiratur audaciam, non impudentiam aspernatur, non denique illam Oppianici…
Cicero, pro Cluentio
-
…non liceret hic ego ipsam rem definiam, mulierem nullam nominabo ; tantum in medio relinquam. si quae non nupta mulier domum suam patefecerit omnium cupiditati palamque sese in meretricia vita conlocarit, virorum alienissimorum conviviis uti instituerit, si…
Cicero, pro Caelio
-
…filiae non libidinis ; diutius suspicionibus obscuris laedi famam suam noluit ; lectum illum genialem quem biennio ante filiae suae nubenti straverat, in eadem domo sibi ornari et sterni expulsa atque exturbata filia iubet. nubit genero socrus nullis auspicibus…
Cicero, pro Cluentio