pacare

pacare [CL], ~iare, ~ire 1 to make peaceful, pacify: a (person, mind, or emotion). b (p. ppl. as adj.) peaceful, calm (of place); c (of element); d (of time). a ~atis alterutrum regibus ac populis Bede HE IV 19 p. 249; tandem pacatos devenit adusque Sicambros Frith. 1231; donec ‥ nostro consilio cor vestrum ‥ ~aretis Anselm (Ep. 119) III 257; aequo et ~ato animo Ib. (Ep. 191) IV 78; gentem ‥ optimis legibus ~atam Gosc. Edith 80; obsidentium furias ~are possemus Fortescue NLN I 29.  b ut ‥ patriam ~atiorem sueque inquietudinis omnino immunem relinqueret G. Steph. 37.  c ut videre ~atum classibus aequor W. Malm. GR IV 353; s1144 navis ‥ ut antea ~ata sulcavit equora Torigni Chr. 147; donec interiori tumultu sedato, corripientem aure ~atiore sustineat Id. Spir. Amicit. III 112. 697B; ventus decidens in auram ~atissimam vertebatur R. Cold. Cuthb. 39.  d ~atissimo saeculi tempore procreatus Bede Luke 327. 2 (p ppl. as adj.) peaceable, disposed to or creating peace: a (of person); b (of act or abstr.). c (w. ref. to Hebr. xii 11). a a804 quaerenti mihi et consideranti nihil dignius ~atissimo honori vestro inveniri posse [videbatur] quam divinorum munera librorum Alcuin Ep. 261; sint ‥ in se ipsis et ad invicem et ad me ~ati, modesti, benevoli Ailr. OP 8.  b promicat ecclesia pacato foedere nexa Frith. 536.  c cetera vero opera juventutis floride pullulantia, silentio pretereo ‥ anhelans perfecte aetatis ~atissimum fructum in virtutibus Christi sub servitio Dei singulariter intimare V. Cuthb. I 7; multiplici bone operationis munere ex eo fructum ~atissimum in tempore messis sibi colligant O. Cant. Const. pref. 947B. 3 to appease, reconcile (person). b (iratus et ~atus) whether in dispute or not. iratus es in Deum ‥ peccanti sed ‥ solet Dominus per amicum ~ari servo supplicanti Anselm (Or. 11) II 44; non ‥ audes offerre munus non paccato proximo et audebis offerre irato Deo? H. Los. Ep. 6 p. 9.  b 1278 iratus et ~atus (v. iratus 1f). 4 to settle (discord or sim.). b (w. ut) to make a pact that, to agree to. pacare studens belli certamina saeva Aldh. VirgV 1552; omnibus rite paccatis plegios legalitatis ‥ inveniat (Leg. Hen. 71 1c) GAS 590.  b cum dux Romanus ab hostibus obsideretur, nec ullo pacto evadere potuit nisi ~aret ut hostibus arma daret ‥ Alcuin Rhet. 13. 5 to satisfy, give satisfaction to. b to satisfy by means of payment. c (w.de & abl.) V. et. pagare 2. 1199 comitissa ~ata est de dote sua CurR I 93; 1232 fecit legem suam per iiij quia Thomas tenuit se ~atum de totidem BNB II 538.  b cremandum in gehenne incendio nisi reatum suum correxerit, dumque satisfactione ~averit Reg. Malm. II 317; 11‥ concessi ‥ burgensibus quod ~antur ad quatuor terminos anni de omnibus prisis per eos captis per me vel per ballivos meos (Ch.) EHR XV 513; seu quoniam avaritia ducti minori ipsum ~ari precio existimabant T. Mon. Will. I 3; iiij marcatas terre ‥ assignabunt, unde eos legitime ~are possint FormA 3; 1219 ipse concessit tertiam partem totius terre ‥ et ipsa inde tenuit se ~atam CurR VIII 89; 1219 reddidit eis j acram terre ‥ et ipsi tenuerunt se ~atos Eyre Yorks 65; 1359 in parte solucionis feodi sui paciabit sine contradiccione cujuscumque Lib. Kilken. 21.  c de ‥ centum et quatuor marcis ‥ nos vocamus quietos et integre protestamur ~atos M. Par. Maj. III 329; 1290 de qua pecunie summa ‥ Petrus seipsum vocat ~atum Deeds Balliol 230; dampna sua versus Nicholaum taxata fuerant ad x marcas de quibus ~atus est State Tri. Ed. I 32; 1323 de qua ‥ pensione ‥ fateor me esse bene ~atum Lit. Cant. I 113. 6 to pay: a (person); b (sum of money); c (service); d (transf. or fig.). V. et. pagare 3. a 1255 ad ~andum ‥ marinellos (v. 1 paga).  b 1196 quietus est per duos plegios qui ~abunt ad nundinas Stanford xxviij d. Rec. Leic. I 14; quod domino regi quingentas marcas absque mora ~abit Gir. SD 98; 1221 non potuerunt deliberari antequam ~assent xlv marcas in denariis SelPlCrown 95; 1235 pro quadam summa pecunie quam michi ‥ pre manibus ~avit Cart. Sallay 451; 1253 pro quibus [sc. pannis etc.] ‥ denarios ‥ ~avit ‥ mercatoribus RGasc I 329a; 1255 burgum [sic] de Neup’ nullo tempore hidagium paccavit Hund. I 28b; 1283 ~avit predicto Jacobo quater viginti marcas (CoramR) Law Merch. II 26; xij denarios ‥ nobis ~are repromisit Meaux I 228; 1446 ad que debita ~anda scaccarium nostrum ‥ non sucit Pri. Cold. 155.  c 1267 dicunt eciam quod dictus Henricus habuit iij cotagia et ~iunt ei servicium semel in septimana per annum IMisc 14/5.  d ad papam evola ‥ ipsique bursa grandi ~a bonam alapam Map NC I 22 f 15v (v. alapa c). 7 to pay for. †1093 ut hec omnia predicta et abbatia et omnia ad eam pertinentia essent libera et ~ata et quieta ab omni consuetudine Ch. Chester 3 p. 6; c1150 tres mansuras quietas et ~atas Cart. Chester 57.