pabulum
pabulum, food, nourishment, food for cattle, fodder, pasturage, grass
- I Lit.
- A Of men (only poet.): dura mundi, Lucr. 5, 944: dira (of the human food of Polyphemus), Val. Fl. 4, 105; Stat. Th. 12, 566.—
- B Of animals, food, fodder (very freq. and class.): bubus pabulum parare, Cato R. R. 54, 1: pabulo pecoris student (Numidae), Sall. J. 90, 1: secare pabulum, Caes. B. G. 7, 14: supportare, id. B. C. 3, 58: consumere, id. B. G. 7, 18: conquirere, Hirt. B. G. 8, 10: comparare, Nep. Eum. 8: hirundo Pabula parva legens, Verg. A. 12, 475: pabula decerpere, Ov. M. 13, 943: pabula carpsit ovis, id. F. 4, 750; id. P. 1, 2, 122: praebere feris, Lucr. 4, 685; 5, 991: pabula laeta, id. 2, 364; 875: luna feras ducit ad pabula, Petr. 100: viciam conserere in pabulum, Col. 11, 2, 71: cervi noctu procedunt ad pabula, Plin. 8, 32, 50, § 117: subus serpentes in pabulo sunt, id. 11, 53, 115, § 279: ager frugum pabulique laetus, i.e. food for men and beasts, Sall. H. 2, 91 Dietsch; id. J. 90, 1.—
- II Trop., food, nourishment, sustenance (class.): Acheruntis pabulum, food for Acheron (said of one who deserves to die), Plaut. Cas. 2, 1, 11 (154): piscibus in alto credo praehibent pabulum, id. Rud. 2, 6, 29 (513): amoris, Lucr. 4, 1063: est enim animorum ingeniorumque naturale quoddam quasi pabulum consideratio contemplatioque naturae, Cic. Ac. 2 (Luc.), 41, 127: studii atque doctrinae, id. Sen. 14, 49: dederatque gravi nova pabula morbo, Ov. M. 8, 876.—Of manure: pabula fesso praebere novali, Col. 10, 84; 2, 5, 1.—Of nourishment for the mind: quasi pabula quaedam animo ad sublimiora scandendi conquirens, Amm.14, 5, 6.
in horreo ubi jumentorum ~um fuerat
ut Sanctas Scripturas addiscant, quas dum memorie commendant, quasi sancta animalia ~a in ventrem recondunt
querit ‥ cur prius provisum est pecoribus ~um quam nobis
allocate pro feodo Roberti de Spensa et pro ~o equino suo ‥ v li. xiij s. iiij d.
ad villagia vicina pro dictis victualibus et ~o equino sit mittendum
hoc ~um,fodyr
commune ~um in agris et prato ecclesie
presepium totus mundus adseritur in quo suis jumentis rationabilibus ~um subministrat Dominus magestatis
Dominus cum pavit quinque milia hominum ‥ quia modicum erat dare nutrimentum vel ~um, neminem excludit
fecundo germine tellus / pabula densa ferens ‥ vernantibus arvis
[Jhesu ] qui tue carnis pabulo / nos alis in itinere
ut ~um salis, narium linitio et in ecclesia introductio
cum ‥ a laico baptizatus est infans postmodum suppleatur a sacerdote quod deest scilicet papulum [] salis et aurium et narium linicio cum saliva : †pa[ul]ulum Conc. Scot. II 31
poscebat ‥ sibi supere de germine messis / pabula jam tribui; cui ‥ sacerdos / ‥ pandit salutaria dicta
te enim custode commisso tibi gregi papula vite deesse non poterunt
nec ‥ parochianis vestris doctrina bona tantum ‥ vite ~um seminare curastis
mox cepi respirare et consolationis ~o recreari
spiritales faciebant escas campi scripturarum divinarum ‥ quorum ~o delectabatur ille qui ut jumentum factus erat apud dominum
ille quibus sacri praestabat pabula verbi / ne sitis atque fames ullo vexaret acerbo
alumnis, ‥ doctrinarum ~is decenter instructos
sicut tuus mos est, fratribus quos ~o divini verbi Latina et patria lingua pascere non desinis
ut pascamini cibo qui permanet, ~o salutari Verbi Dei
omnes Christiane fidei cultores, presertim popule diocesis Wigornensis; cui verbi divini ~a administravit
truculenta ferox flammarum pabula torret / et sarmentorum fornacem fomite farcit
super diversis heresibus ‥ convictus, ~um ignis digne eci meruit
discede a me, fomes peccati, nutrimentum facinoris, ~um mortis
fitque heres regni caelorum, qui prius erat ~um mortis et stipula infernorum
erectis ad caelum luminibus plusquam dicere aliquis possit supernae jocunditatis ~o mirifice fovebatur
laus ergo amoris ~um est
- 1. voer, voedsel, poët. meestal plur., ihb. gras, kruiden [caelestia ambrozijn; mala toverkruiden]; ➤ -um supportare, comparare, consumere; -a carpit ovis;
- 2. (milit. t.t.) foerage; ➤ -um convehere;
- 3. (metaf.) voedsel [doctrinae; morbo].
procuratio. Statuta Ordinis Cisterc. ann. 1402. apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 1540 :
Dominus episcopus AutissiodorensisPabulum , quod dicimus in ordine Caritativum, sibitanquam debitum omni anno de jure a Rigniacensi monasterio suæ diœcesis requirit cum violentia sibi et suis exhiberi.
Ut exinde uni lampadi Pabulum ministretur, quæ coram corpore B. Leonii die ac nocte lumen præbeat incessanter.
- 1 PA-, food, nourishment, food for cattle, fodder, pasturage, grass: pecoris, S.: secare pabulum, Cs.: comparare, N.: hirundo Pabula parva legens, V.: pabula carpsit ovis, O.: Pabula canescunt, i. e. the grass, O.: caelestia, i. e. ambrosia, O.—Fig., food, nourishment, sustenance: animorum: dederat nova pabula morbo, O.
-
…, ut ante dictum est, posita est, non modo frumenta in agris matura non erant, sed ne pabuli quidem satis magna copia suppetebat ; eo autem frumento quod flumine Arari navibus subvexerat propterea uti minus poterat quod iter…
Julius Caesar, Gallic War
-
…conscripsit et inita aestate in ulteriorem Galliam qui deduceret Q. ; Pedium legatum misit. Ipse, cum primum pabuli copia esse inciperet, ad exercitum venit. Dat negotium Senonibus reliquisque Gallis qui finitimi Belgis erant uti ea quae…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, aeriae primum volucris te, diva, tuumque significant initum perculsae corda tua vi. inde ferae pecudes persultant pabula laeta et rapidos tranant amnis ita capta lepore te sequitur cupide quo quamque inducere pergis. denique per maria ac…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…ferarum, hinc laetas urbes pueris florere videmus frondiferasque novis avibus canere undique silvas, hinc fessae pecudes pingui per pabula laeta corpora deponunt et candens lacteus umor uberibus manat distentis, hinc nova proles artubus infirmis teneras lasciva per herbas…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…, unde animale genus generatim in lumina vitae redducit Venus, aut redductum daedala tellus unde alit atque auget generatim pabula praebens unde mare ingenuei fontes externaque longe flumina suppeditant unde aether sidera pascit omnia enim debet, mortali corpore quae…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…equitesque ex omni numero mille, quos in insidiis eo loco collocaret, quem in locum propter copiam frumenti ac pabuli Romanos missuros suspicaretur. Quo cognito consilio legiones plures quam solebat educit equitatumque, qua consuetudine pabulatoribus mittere praesidio consuerat…
Julius Caesar, Gallic War
-
…abundabat copia. multum erat frumentum provisum et convectum superioribus temporibus, multum ex omni provincia comportabatur ; magna copia pabuli suppetebat. harum omnium rerum facultates sine ullo periculo pons Ilerdae praebebat et loca trans flumen integra, quo omnino…
Julius Caesar, Civil War
-
…vallo fossaque circummunire, ut quam maxime repentinas eorum eruptiones demoretur ; quo necessario descensuros existimabat. illi et inopia pabuli adducti et quo essent ad iter expeditiores, omnia sarcinaria iumenta interfici iubent. In his operibus consiliisque biduum consumitur…
Julius Caesar, Civil War
-
…illud vulgare incursionis hostium signum, quod incendiis aedificiorum intellegi consuevit, Caesaris erat interdicto sublatum, ne aut copia pabuli frumentique, si longius progredi vellet, deficeretur, aut hostes incendiis terrerentur. Multis hominum milibus captis perterriti Bituriges…
Julius Caesar, Gallic War
-
…pedes, némo spectat, caéli scrutantúr plagas. verum is tamen habitu extorum et colore declarari censet haec dumtaxat pabuli genus et earum rerum quas terra procreet, vel ubertatem vel tenuitatem ; salubritatem etiam aut pestilentiam extis significari putat…
M. Tullius Cicero, De Divinatione