pando
pando, bend, bow, curve
pando2, to spread out, extend, unfold, expand, open
BWL
with hair let loose
to open the path to absolute dominion to someone
Frieze-Dennison Vergil
pandō, pandī, passus or pānsus, 3, a.: to spread out or open, 7.641; unfurl, 3.520; extend, expose, 6.740; break through, open, 2.234; unbind, dishevel, 1.480; (fig.), disclose, declare, explain, reveal, 3.179.
Could not find pando2 in Logeion dictionaries. Looking for closest alphabetic form.
pando, āvi, ātum, 1, v. a. and n. [for spando; root spa-; Sanscr. spha-, spread, grow; Gr. σπάω; cf. spatium].
- Act., to bend, bow, curve any thing (cf.: flecto, curvo): pandant enim posteriora, Quint. 11, 3, 122: manus leviter pandata, id. 11, 3, 100. —
- β Mid., to bend itself, to bend: in inferiora pandantur, Plin. 16, 42, 81, § 223; 16, 39, 74, § 189; 16, 40, 79, § 219: apes sarcinā pandatae, id. 11, 10, 10, § 21: firmiora juga sunt alliganda, ut rigorem habeant nec pandentur onere fructuum, Col. 4, 16 fin.—
- II Neutr., to bend itself, to bend: ulmus et fraxinus celeriter pandant, Vitr. 2, 9; 6, 11.
pando pandi (acc. to Prisc. p. 891 P.), passum, and less freq. pansum (v. Neue, Formenl. 2, p. 567 sq.), 3, v. a., to spread out, extend; to unfold, expand [from the root pat of pateo, cf. πετάννυμι, q. v.] (syn.: explano, explico, extendo).
- I Lit.: pandere palmas Ante deum delubra, Lucr. 5, 1200; so, ad solem pennas, Verg. G. 1, 398: retia, Plin. 9, 8, 9, § 29: telas in parietibus latissime, id. 29, 4, 27, § 87: aciem, to extend, deploy, = explicare, Tac. H. 2, 25; 4, 33: rupem ferro, i.e. to split, Liv. 21, 37: utere velis, Totos pande sinus, Juv. 1, 150.—
- β With se or pass., to spread one's self, stretch, open out, extend, etc.: immensa panditur planities, Liv. 32, 4: dum se cornua latius pandunt, id. 2, 31: rosa sese pandit in calices, Plin. 21, 4, 10, § 14: ubi mare coepit in latitudinem pandi, id. 6, 13, 15, § 38: si panditur ultra (gremium), i.e. is not yet full, Juv. 14, 327.—
- 2 In partic., in econom. lang., to spread out to dry, to dry fruits: ficos pandere, Col. 2, 22, 3: uvas in sole, id. 12, 39, 1.—
- B Transf.
- 1 To throw open, to open any thing by extending it (mostly poet.; syn.: patefacio, aperio, recludo): pandite atque aperite propere januam hanc Orci, Plaut. Bacch. 3, 1, 1 (368): pandite, sulti', genas (i. e. palpebras), Enn. ap. Paul. ex Fest. s. v. genas, p. 94 Müll. (Ann. v. 521 Vahl.): dividimus muros et moenia pandimus urbis, Verg. A. 2, 234: (Cerberus) tria guttura pandens, id. ib. 6, 421: limina, id. ib. 6, 525: agros pingues, to lay open, i.e. to plough up, till, Lucr. 5, 1248: piceae tantum taxique nocentes Interdum aut hederae pandunt vestigia nigrae, disclose, Verg. G. 2, 257: torridam incendio rupem ferro pandunt, lay open, split, Liv. 21, 37, 3: pandite nunc Helicona, deae, Verg. A. 7, 641; 10, 1.—
- 2 Mid., to open itself, to open: panduntur inter ordines viae, Liv. 10, 41: cum caudā omnis jam panditur Hydra, i.e. displays itself, Cic. Arat. 449.—
- II Trop.
- A To spread, extend; and with se, to spread or extend itself: cum tempora se veris florentia pandunt, Lucr. 6, 359: illa divina (bona) longe lateque se pandunt caelumque contingunt, Cic. Tusc. 5, 27, 76: quaerebam utrum panderem vela orationis, id. ib. 4, 5, 9: umbriferos ubi pandit Tabrica saltus, Juv. 10, 194. —Mid.: ab aquilone pandetur malum super omnes, Vulg. Jer. 1, 14; see also under P. a. B.—
- B To open: viam alicui ad dominationem, Liv. 4, 15: viam fugae, id. 10, 5.—
- 2 In partic., to unfold in speaking, to make known, publish, relate, explain (mostly poet.): omnem rerum naturam dictis, Lucr. 5, 54: primordia rerum, id. 1, 55: res altā terrā et caligine mersas, Verg. A. 6, 267; 3, 252; 3, 479: nomen, Ov. M. 4, 679: fata, Luc. 6, 590: Hesiodus agricolis praecepta pandere orsus, Plin. H. N. 14, 1, 1, § 3.—Hence,
- A pansus, a, um, P. a., spread out, outspread, outstretched, extended (rare and mostly post-Aug.): manibus et pedibus pansis, Vitr. 3, 1: suppliciter pansis ad numina palmis, Germ. Arat. 68: sago porrectius panso, Amm.29, 5, 48: pansis in altum bracchiis, Prud. Cath. 12, 170: panso currere carbaso, id. adv. Symm. praef. 1, 48.—
- B passus, a, um (cf.: ab eo, quod est pando passum veteres dixerunt, non pansum, etc., Gell. 15, 15, 1), P. a., outspread, outstretched, extended, open.
- 1 Lit.: velo passo pervenire, under full sail, Plaut. Stich. 2, 2, 45 (369); so, velis passis pervehi, Cic. Tusc. 1, 49, 119: passis late palmis, Caes. B. C. 3, 98: passis manibus, Plin. 7, 17, 17, § 77; Gell. 15, 15, 3: crinis passus, and more freq. in plur., crines passi, loose, dishevelled hair: capillus passus, Ter. Phorm. 106; Caes. B. G. 1. 51; 7, 48; Liv. 1, 13; Verg. A. 1, 480 et saep.—Hence, verba passa, loose, relaxed, i.e. prose, Ap. Flor. 2, 15, p. 352, 1.—
- 2 Transf.
- α Spread out to dry (v. supra, I. 2.); hence, dried, dry: uvae, i.e. raisins, Col. 12, 39, 4; Front. Ep. ad M. Caes. 4, 4 Mai; Vulg. Num. 6, 4; so, acini, Plin. 14, 1, 3, § 16: racemi, Verg. G. 4, 269: rapa, Plin. 18, 13, 34, § 127: uva passa pendilis, Plaut. Poen. 1, 2, 99 (308): lac passum, boiled milk, Ov. M. 14, 274.—Hence,
- β Transf.: rugosi passique senes, dried up, withered, Lucil. ap. Non. 12, 5 (Sat. 19, 11).— Hence, subst.: passum, i, n. (sc. vinum), wine made from dried grapes, raisin-wine: passum nominabant, si in vindemiā uvam diutius coctam legerent, eamque passi essent in sole aduri, Varr. ap. Non. 551, 27; Plaut. Ps. 2, 4, 51 (744): passo psythia utilior, Verg. G. 2, 93; Juv. 14, 271; cf. Col. 12, 39, 1; Plin. 14, 9, 11, § 81; Pall. 11, 19, 1: passum quo ex sicciore uva est, eo valentius est, Cels. 2, 18.—
- 3 Trop.: verba passa, prose (post-class.), Ap. Flor. p. 352, 1.
1. pando, āvī, ātum, āre (pandus), I) tr. krümmen, biegen, bes. aufwärts, posteriora, Quint. 11, 3, 100. – oft Passiv pandari, sich krümmen, sich biegen, nec pandentur onere fructuum, Colum.: cetera omnia inferiora pandantur, Plin.: manus leviter pandata, Quint. – II) intr. sich biegen, ulnus et fraxinus... non habent rigorem, sed celeriter pandant, Vitr.: non pandabit materies, Vitr.
2. pando, pandī, pānsum u. passum, ere (Causat. zu pateo), I) auseinander-, ausbreiten, ausspannen, ausspreizen, a) eig.: vela, Cic. u. Ov.: pennas ad solem, Verg.: aciem, Liv.: annosa brachia pandit ulmus opaca, Verg.: rosa paulatim rubescens dehiscit ac sese pandit, u. breitet sich (ihren Kelch) aus, Plin. – crines passi, capillus passus, fliegende Haare, Caes. u.a.: passis manibus od. palmis, mit ausgebreiteten, ausgestreckten Händen, Caes.: manibus ac pedibus pansis, Vitr.: velis passis, Cic. – b) bildl.: alia illa divina (bona) longe lateque se pandunt caelumque contingunt, gewinnen weit und breit Einfluß, Cic. Tusc. 5, 76. – verba passa, aufgelöste W. = Prosa, Apul. flor. 15. p. 19, 1 Kr. – II) übtr.: A) aufsperren, auftun, aufreißen, öffnen, eröffnen, im Passiv medial = sich auftun, sich öffnen, a) eig.: pandite atque aperite ianuam hanc, Plaut.: moenia urbis, Verg.: rupem ferro, gangbar machen, Liv.: via panditur, ist offen, liegt frei, Tac.: poet., agros (igni), durch Feuer bloßlegen, Lucr. 5, 1246: tria guttura, weit aufreißen, Verg. – medial, panduntur portae, Verg.: panduntur inter ordines viae, es öffnen sich Gassen, Liv.: u. v. Örtlichkeiten, die sich gleichs. »vor unseren Blicken auftun, -eröffnen, sich weit und breit ausdehnen od. erstrecken«, repente velut maris vasti sic universa panditur planities, Liv.: urbs ea in ora Oceani sita est, ubi primum e faucibus angustis panditur mare, Liv. – b) bildl.: α) im allg.: spectacula pictā caudā, die schönste Farbenpracht sich entfalten lassen, Hor.: viam fugae, salutis, Liv.: viam ad dominationem, bahnen, Liv.: tempora veris se pandunt, eröffnen sich, Lucr. – β) insbes., eröffnen = offenbaren, kundtun, oraculum, Catull.: nomen, Ov.: res, Verg.: quae nunc panduntur fatis, Orac. vet. b. Liv. 5, 16, 10: o decus Haemonidum, populis quae pandere fata potes, Lucan. 6, 590. – B) ausbreitend trocknen, uvam in sole, Colum.: uva passa, getrocknete Weintraube, Rosinen, Plaut. u. Edict. Diocl.: so auch racemi passi, Verg.: lac passum, geronnene, Ov. – scherzh., senes passi, ausgetrocknete, dürre, Lucil. 557.
mandones, epulones, bucones, ~ones, abliguritores
See: pandere
1 pandō, āvī, ātum, āre, tr. et intr., ¶ 1 tr., courber, ployer : Quint. 11, 3, 100 ; 11, 3, 122 || pass., se ployer, se courber : Plin. 16, 189 ; 16, 223, etc. ¶ 2 intr., se courber : Vitr. Arch. 2, 9 ; 6, 11.
2 pandō, (9) pandī, pānsum et passum, ĕre, ¶ 1 étendre, tendre, déployer : velis passis Cic. Tusc. 1, 119, à voiles déployées ; passis manibus Cæs. G. 1, 51, 3 ; passis palmis Cæs. C. 3, 98, 2, les mains étendues (ouvertes), v. Non. 378, 22 ; passus capillus Cæs. G. 7, 48, 3, les cheveux épars ; aciem pandere Tac. H. 2, 25, déployer une armée || [fig.] pandere vela orationis Cic. Tusc. 4, 9, entrer à pleines voiles dans un exposé ; alia illa longe lateque se pandunt Cic. Tusc. 5, 76, ces autres biens [ceux de lʼâme] se déploient en tous sens ¶ 2 ouvrir : mœnia urbis Virg. En. 2, 234, faire une brèche dans les remparts ; rupem ferro Liv. 21, 37, 3, ouvrir une roche avec le fer ; tria guttura Virg. En. 6, 421, ouvrir trois gueules ; agros Lucr. 5, 1248, ouvrir, fendre, labourer les champs ; limina Virg. En. 6, 524, ouvrir les portes || pass. réfl. : panduntur inter ordines viæ Liv. 10, 41, 9, des passages sʼouvrent entre les rangs ; universa panditur planities Liv. 32, 4, 4, la plaine entière se déploie, se découvre ¶ 3 [fig.] a) ouvrir : viam ad dominationem Liv. 4, 15, 5 ; viam fugæ Liv. 10, 5, 11, ouvrir le chemin vers (de) la tyrannie, de la fuite ; b) découvrir, étaler, publier : omnem rerum naturam dictis Lucr. 5, 54, dévoiler au monde dans ses écrits toute la nature des choses, cf. Virg. En. 6, 267 ; 3, 252 ; 3, 479 ; Ov. M. 4, 679 ; Luc. 6, 590 ¶ 4 étaler à lʼair : uvam in sole Col. Rust. 12, 39, faire sécher du raisin au soleil ; uva passa Pl. Pœn. 312, raisin sec ;[plaist ] rugosi passique senes Lucil. Sat. 556, vieillards ratatinés et desséchés, cf. Non. 12, 3.
- 1. uitbreiden, uitstrekken, uitspreiden, (uit)spannen [manūs; alas; pennas ad solem; aciem vormen]; ➤ ~ palmas ante delubrum dei; manibus passis met uitgestrekte armen; velis passis; crines passi, capillus passus loshangend, wapperend; — se ~ en pass. pandi zich uitstrekken, zich uitbreiden: planities panditur; metaf.: longe lateque se ~ grote(re) invloed krijgen;
- 2. openen, opendoen [ianuam; limen; moenia urbis; guttura opensperren; aures luisteren]; — pass. opengaan: portae panduntur; via panditur is vrij, open;
- 3. begaanbaar maken [rupem ferro], (een weg) banen, openen [viam fugae, salutis, ad dominationem];
- 4. (metaf.) openbaren, mededelen, bekendmaken [requirenti nomen; oraculum; fata; primordia rerum];
- 5. (poët.) drogen; ➤ ficos ~; uva passa gedroogde wijndruif, rozijn.
pandō pandī, passus, ere
- 2 PAT-, to spread out, extend, unfold, expand: ad solem pennas, V.: pictā spectacula caudā, H.: sinūs (i. e. vela), Iu.: panditur planities, extends, L.: dum se cornua latius pandunt, open out, L.: si panditur ultra (gremium), i. e. is not yet full, Iu.—To throw open, open, lay open: moenia urbis, V.: hederae pandunt vestigia nigrae, disclose, V.: rupem ferro, split, L.: panduntur inter ordines viae, open, L.— Fig., to spread, extend: alia divina (bona) longe lateque se pandunt, i. e. extend their influence: vela orationis.—To open: cuiquam ad dominationem pandere viam, L.—Of speech, to unfold, make known, publish, reveal, explain: res caligine mersas, V.: oraculum, Ct.: quae nunc panduntur fatis, L.(oracle): Pandite, Musae, Unde, etc., O.