parabola
părăbŏla, ae, and părăbŏlē, ēs, f., = παραβολή, a comparison.
- I Lit.: in omni parabole aut praecedit similitudo, res sequitur; aut praecedit res, similitude sequitur, Quint. 8, 3, 77; 6, 3, 59: qui simpliciter et demonstrandae rei causā eloquebantur, parabolis referti sunt, Sen. Ep. 59, 5.—
- II Transf., in eccl. Lat., an allegorical relation, a parable, Tert. adv. Marc. 3, 5; Aug. quaest. Evang. 2, 45; Vulg. Job, 27, 1; id. Matt. 13, 3 et saep.—
- B A proverb, Vulg. 3 Reg. 4, 32.—
- C A taunting speech, Vulg. Hab. 2, 6.—
- D Any speech, esp. in phrase: assumptā parabolā, Vulg. Num. 23, 7.
parabola, ae, f., s. parabolēno. II.
dinoscimus ~am evangelicae lectionis impletam ‥ ‘qui ‥ in finem perseveraverit ‥ salvus erit’ [] Matth. x 22
ipsum te prophetica ~a ‥ didicimus designasse
si quid contra hec vestre placuerit prudentie respondere, licitum est. ad vos enim, ut nobis videtur, respicit ~a hec
est ~a instantis temporis quod olim dictum est, quia ‘repulit Dominus tabernaculum Silo’ [] Psalm. lxxvii 60
dicimus ‥ vulgariter quod ultimum verbum totam concludit ~am
hujusmodi ~a Salvatoris qui petit accipit, et qui querit invenit, et pulsanti aperietur
juxta Dei ~am “factus est Adam quasi unus ex nobis” [] Gen. iii 22
assumpta igitur ~a vir beatus refert verbis luculentissimis hujusmodi visionem
adjecit audacius assumens ~am in hunc modum, “quid” inquit “virtutis sibi retinuit, qui conscientiam perdidit et famam? ”
[Merlinus ] spiritum hausit prophetie et assumpta ~a ait “ve rubeo draconi”
assumpsi ~am meam, dicens “quamvis secundum jura ‥”
mox, aliunde querens diffugia, assumpta ~a, cepit predicare de Dei misericordia
~a est rerum genere dissimilium comparatio, ut ‘simile est regnum caelorum grano sinapis’
non solum ~is verum etiam ‥ perspicua re(v.
dicitur ~a quasi collacio
non dico in ~a, set in re et interpretatione(
quod enim Donatus paradigma nuncupat, hoc vocat usus modernus vel apologum vel ~am
sequendo dictam ~am de quietacione corporum, posset dici quod appetitus sensitivus assimilatur ferro quasi infixo adamanti vi adamantis attrahentis
proverbia ‥ possint ‥ ~arum nomine notari
~e ejus [sc. Alvvredi ] plurimum habentes edificationis
de dubiis commerciis libr. vij, de ~is libr. unum, de problematibus phisicis et medicinalibus et de proverbiis libr. j
a proverbe , proverbium, ~a
nonne et vobis notum est genus hominum, quos Salomonis ~a tangit, asserens quod ‘stultus non recipit verba prudentie’ [] Prov. xviii 2
in ~as, Ecclesiasten, et Cantica Canticorum
ij libri Salomonis glosati; sc. ~a et Ecclesiastes
item audi Salomonem in ~is
Salamon ~as dictavit
~e Salomonis(
aperte vos tangit ~a illa, quam regi David Nathan propheta proposuit de divite qui multas oves habuit [cf. ]II Reg. xii
~am de oliva et ficu et vite et ramno Sichimitis proposuit [] Jud. ix
quod verus sol ignem accendit de parobola mulieris Sarepte [cf. ]III Reg. xvii
quid mali quod servi ~a praetenderit inspicite dicentis ‥ “moram facit dominus meus venire” [cf. ]Matth. xxiv 48
~as Dominus ‥ secundum similitudinem ‥ ponit
inde enim oportebit cautelam consilii informari, ut juxta ~am evangelicam turrim quis edificaturus sedens prius computet [] Luc. xiv. 28–31
ab utraque firmitate excidimus per peccatum sicut satis liquet ex ista ~a in Luca [] x 30–37
~a enim Domini de Lazaro et de Divite hoc videtur ostendere
de ~a zizaniorum
inter socios proposuit ~am ‥ “rusticus” inquit “quidam audiens quod tanta quies esset et tot delicie in paradiso ‥”
Isaac ‥ morte subtractus significatum est Christum ‥ et hoc quod ait in ~am, id est, allegoriam eum accepit
sex quedam sunt: pastor, mercenarius, ovis, canis, fur, lupus. ~am istam ita edissero. pastor est prelatus bonus, mercenarius prelatus malus ‥
domnus papa in epistola ‥ super imperatoris ingratitudine conqueritur, ad cujus procurandum promocionem ‥ hanelavit. signa ibi reperiuntur, quibus fama imperatoris merito denigrari debeat, sibi quidem et non scripto imputet aut scriptori. ~a hec est libelli nostri [sc. Speculi Duorum ]
părăbŏla, (16) æ, Vulg. et surtout parăbŏlē, ēs, f. , [t. de rhét.] comparaison, similitude : Sen. Ep. 59, 6 ; Quint. 8, 3, 77 || parabole : Tert. Marc. 3, 5 || proverbe : Vulg. 3 Reg. 4, 32.
- 1. (postklass.) vergelijking;
- 2. (eccl.) gelijkenis, symbool;
- 3. (eccl.) spreekwoord;
- 4. (eccl.) betoog, woorden; ➤ -am suam assumere.
Palabra, quasi
parabola.
Parabola rustica, in vet. Gloss. ex Biblioth. Colbertina.
Assumpta Parabola sua, respondit Episcopus.Radevicus lib. 1. cap. 41 :
Per Parabolam Friderici Imp. vel nuntii ejus.Vetus Charta apud Dyago lib. 2. de Comitib. Barcin. cap. 50 :
Non dicam illas Parabolas, quas vos dixeritis ad me, et mandaveritis mihi, ut celem eas.Alia anno 1179. exarata Papiæ :
Et sciendum quod taliter eis Parabolam dederit, sive terminum mutaverit.Maurisius pag. 18 :
Post hæc cum boves mei essent de Parabola Capitanei castri, etc.Otto Morena in Hist. Laudunensi pag. 10 :
Dixeruntque se non esse ausos hoc sine consilio et Parabola Mediolanensium.Adde pag. 25. et Vitam B. Oldegarii Episc. Barcinon. n. 1. Gesta Innocentii III. PP. pag. 148. Ughellum tom. 4. pag. 227. tom. 5. pag. 773. 792. 802.
Deque licentia, Parabola, auctoritate et mandato præfati D. Episcopi, publicavit et subscripsit in canonica Senensi.Statuta Massil. lib. 1. cap. 8 :
Est autem justa excusatio seu impedimentum, si... a vicario habuerint Parabolam remanendi.Vide Chron. Parm. ad ann. 1293. apud Murator. tom. 9. col. 824. Antiquit. Estens. ejusdem Murator. pag. 374. et Statuta Vercell. lib. 3. fol. 89. v°.
Notum sit vobis omnes homines, qualiter Teudricus sedis Attensis Episcopus, et Faraldus sive Waraco et eorum sequentes hic constituerunt in Parabolis Leutardo presbytero, etc.
In præsentia, voluntate, et consensu præfati magnifici domini genitoris sui consentientis ac Parabulam et licentiam dantis, etc.
Causa satis diu per idoneos advocatos ex utraque parte ventilata, Guillelmus de Prio consilio et Parabulla sociorum suorum talem inde protulit sententiam.Alia Theodori Porphyrogeniti Marchionis Montisferrati ann. 1325 :
Absque licentia et Parabulla seu voluntate ipsius D. Marchionis.
i. e. Similitudo, quæ ab eo vocatur, quod alteri. S. Hieronym. Epist. 151. quæst. 6.παραβάλλεται , hoc est, assimilatur, et quasi umbra prævium veritatis est
Nostri seniores, sicut audistis, Parabolaverunt simul et consideraverunt cum communibus illorum fidelibus de Dei servitio, etc.Adde ejusdem Capitula tit. 21. cap. 2. 3. et Epist. Episc. ad Lud. Reg. cap. 4. Hincmarus Rem. in Ep. a Cellotio edita :
Audivi denique quosdam reprehendere nos Episcopos, et dicere, quod volumus tota die per scripturas Parabolare.Visio S. Baronti n. 1 :
Cœpit eum bis terque appellare : sed ille nihil homini valuit Parabolare, sed digito gulam ei monstrabat, etc. Paroler,Poetis nostratibus.
Ceste gent dont je vous Parole.
OvideMS. :
Pallas se taist, Venus Parole, Je suls celle qui tieng escole.
MS. :Flamainc Parolent, et li auquant Ainglois.
Garin Parole qui molt ot le cuer fin.
Il qual' era Paraboloso, e di grande vista, e poco veritiere ne' fatti.
Nec in ambaxatam comunis ibo nisi Parabolaet tom. I. pag. 93 :( consilii...ParabulaCod. '60)
Nec ad aliquam rixam inceptam, vel incipiendam cum armis ibo sine Parabola potestatis...et paulo post :
Et vocatus ad contionem, vel consilium speciale, vel generale per campanam, vel aliud signum... ibo, nec inde me separabo sine ejus Parabola.
Quod Scribe negociatorum scribant omnes Parabolas eondi domum et banna, que dantur et exclamantur sub consulibus negociatorum.- Quam notionem Cl. Cerruti, expositor eorundem Statutorum confirmat
Dominus Rizzardus Brocus consul Cumanus negotiatorum imposuit et in mandatis dedit Monaxio servitori cumano, ut ejus precepto predet et depredari debeat Iordanum Arstizium de Postalese de cent. unoformagii salati omnes masarios dominorum Mafei et Fomaxii fratrum de Castello de Cumis, si confitebuntur dictum fictum de predicta quantitate ; et si defidebuntur precipiat ei dictus servitor ut veniat coram dicto consule hinc ad 15. dies proximos facere defensionem, alioquin dictus consul procederet de jure. Et hoc ad petitionem suprascriptorum fratrum de Castello, etc.