poenalis
poenālis, e, adj. [poena],
- of or belonging to punishment, penal (post-Aug.; esp. freq. in the jurists): opera, Plin. 18, 11, 29, § 112: poenalis aquae dirisque genitae, in the infernal regions, id. 4, 8, 15, § 31: ex lege poenali aquā et igne interdici, by the penal law, Gai. Inst. 1, § 128: actio, Dig. 40, 12, 21: causa, ib. 46, 3, 7: conditio, ib. 22, 2, 5: stipulatio, ib. 19, 2, 54 et saep.— Absol.: poenāles, ĭum, m., men subject to punishment, criminals: carcer poenalium, Cod. Just. 10, 19, 2.—Sup.: inter haec horrenda et poenalissima, exceedingly punishable or criminal, Salv. Avar. 2, 10.— Adv.: poenālĭter, by punishment or penalty (post-class.): reus poenaliter interibat, Amm.16, 8, 2.
poenālis, e (poena), I) zur Strafe gehörig, dahin abzielend, Straf-, opera (Sing.), Plin.: aquae (in der Unterwelt), Plin.: Hyrcania poenalis sibi, das für Abbüßung seiner Strafe bestimmte Land, Iustin.: incendium, Straffeuer, Min. Fel.: actio, wegen Bestrafung eines ungeahndet gebliebenen Verbrechens, ICt.: homo, straffälliger Mensch, Cod. Iust.: gladius, Henkerschwert, Amm.: claustris poenalibus contineri, im Gefängnis sitzen, Solin.: cadere od. perire ferro poenali (durchs Henkerschwert), Amm. – II) übtr., peinlich, qualvoll, Augustin. conf. 1, 13, 20. Claud. Mam. de stat. anim. 1, 23. – ➳ Kompar. poenalior, Salv. de gub. dei 5, 7, 28 u. 6, 11, 58: Superl. poenalissimus, Salv. adv. avar. 2, 10, 48.
etiam pro his qui vestro cotidie exemplo pereunt ~i poena plectemini
Augustinus ‥ ubi plurima disputabat de ~i et justissima miseriae nostrae ‥ morte
huic exsecutioni ~i quidam aulicorum ‥ prefectus est
in locum unum, ~em viz., in quo reprobi cum diabolo et angelis ejus perpetuo punientur
crux non conceditur et est asperior; / pena remittitur et est penalior
concessimus eidem A. quod ‥ infra manerium suum quasdam furcas ~es erigere ‥ possit(
quod clamat habere furcas predictas que sunt judiciales et ~es ad execucionem
ut ultrix ibi pena seviat ubi ~is reatus exarserat
tanquam ob aurum ~em ‥ penam ‥ subire paratus
patet quod repugnaret statui innocencie sicut et ~is decepcio
obligacio ~is
admittuntur, tumulo [Wlstani ] applicantur; per totum illud ~e triduum inseparabiliter ei adherentes
cogitat quod sub delectacione est acetum et, licet ~e sit, melius tamen est pati sitim quam intoxicari
paynfulle , ~is
pœnālis, e (pœna), qui concerne la punition, relatif à la peine, pénal : Dig. 40, 12, 21 || qui sert de châtiment, vengeur [en parl. des choses] : Plin. 4, 31 || pœnales, ium, m. , les condamnés : Cod. Just. 10, 19, 2.
- 1. (postklass.) bij de straf horend, straf-, strafbaar;
- 2. een boete betreffend, boete-;
- 3. (August.) (metaf.) pijnlijk.
Semaine peneuse. Vide in Hebdomada.