poena
poena, indemnification, compensation, recompense, retribution, satisfaction, expiation, punishment, penalty, price
he paid the penalty for his bravery with death
- I Lit.: SI INIVRIAM FAXIT ALTERI VIGINTI QVINQVE AERIS POENAE SVNTO, Fragm. XII. Tab.: mi calido das sanguine poenas, Enn. ap. Macr. S. 6, 1 (Ann. v. 101 Vahl.); imitated by Virgil: tu tamen interea calido mihi sanguine poenas Persolves amborum, Verg. A. 9, 422 Serv.: poenas justas et debitas solvere, Cic. Mil. 31, 85: poenas pendere, Plaut. Bacch. 3, 3, 21 (425); cf. id. As. 2, 4, 77 (483): maximas poenas pendo temeritatis meae, Cic. Att. 11, 8, 1; cf.: rei publicae poenas aut morte aut exsilio dependere, id. Sest. 67, 140: poenas pro civibus suis capere, Sall. J. 68, 3: id pro immolatis in foro Tarquiniensium Romanis poenae redditum, Liv. 7, 19, 3: ut vobis victi Poeni poenas sufferant, Plaut. Cist. 1, 3, 54 (148): poenas sufferre, id. Am. 3, 4, 19 (1002): ob mortem alicujus poenas luere, Poët. ap. Cic. N. D. 3, 38, 90: poenas pro aliquā re luere, Sen. Med. 925; Lact. 2, 7, 21; 4, 11, 11; 7, 11, 2: poenam dignam suo scelere suscipere, Cic. Imp. Pomp. 3, 7: poenas a seditioso cive persequi, id. Fam. 1, 9: poenas doloris sui ab aliquo petere, id. Att. 1, 16, 7: repetere poenas ab aliquo, id. Rosc. Am. 24, 67: afficere aliquem poenā, id. Off. 2, 5, 18: multā et poenā multare aliquem, id. Balb. 18, 42: poena falsarum litterarum, id. Fl. 17, 39: reticentiae poena, id. Off. 3, 16, 65: poenas acquas irroget peccatis, Hor. S. 1, 3, 118: mediocrium delictorum poenae, Paul. Sent. 5, 17, 3: poena nummaria, a fine, Mos. et Rom. Leg. Coll. 14, 2, 2; so, pecuniaria, Gai. Inst. 4, 111.—
- B Poena, the goddess of punishment or vengeance; in plur.: Poenae, the goddesses of vengeance, sometimes identified by the poets with the Furiae: o Poena, o Furia sociorum! Cic. Pis. 37, 91; cf.: saeva sororum Poena parens, Val. Fl. 1, 796; so in sing., Stat. Th. 8, 25; in plur., Cic. Clu. 61, 171; Luc. 6, 695; Varr. ap. Non. 390, 9; Val. Fl. 7, 147.—
- II Transf., hardship, torment, suffering, pain, etc. (post-Aug.): frugalitatem exigit philosophia, non poenam, Sen. Ep. 5, 4; Plin. 23, 2, 28, § 59: captivitatis, Just. 11, 14, 11.—In plur.: in tantis vitae poenis, Plin. 2, 7, 5, § 27: balaenae pariendi poenis invalidae, id. 9, 6, 5, § 13: longa poenarum patientia, Just. 3, 5, 2: ebrius qui nullum forte cecidit, dat poenas, is in anguish, Juv. 3, 279.
etiam pro his qui vestro cotidie exemplo pereunt, poenali ~a plectemini
dum crucis in patulo suspensum stipite poenas / cogeret insontem violentia ferre reorum
ut mortem quoque, quae pene cunctis ~a est ‥ ut ‥ laboris sui praemium amaret
Deus ‥ in inferno constituit timorem et aeternam ~am
idem crimen eademque ~a
tanquam ob ausum penalem ‥ ~am ‥ subire paratus
ut contemtor divum meritam blasfemiae suae ~am lueret
de ~a peccati ad quam ille descendit
ipsa magis ignavie sue de semetipsa ~as exigit, ipsa exsolvit
forte ‥ papa ‥ invasionem regni Anglie dissimulando tolerabit, in ~a contumacie ‥ Anglorum, si ordinacioni sue ‥ non paruerint
~am pro demeritis recepturi, jurique ‥ parituri
~am condignam pro suis contumaciis recepturus
quantae diversarum mortium ~ae. quantae apostatarum ruinae
et ideo ~a [v. l. ~am ] mortis incurrit
aeternas inferni ~as pro mercede recipiet
quando fecit nos timere ~am inferni
brevis voluptas fornicationis et perpetua ~a fornicatoris
semper ~a delinquentis quantitati culpe quam sit gravius culpa carnalis luxurie liquere potest ex penarum magnitudine
ut ultrix ibi ~a seviat
quia refutavit communam legem, ideo remittitur gaole et ponitur ad ~am
duram et fortem imprisonamenti ~am a diu sustinuerunt
predictos monachos suos ‥ capi et ‥ in forti et dura prisona poni fecit ~am delicti sui juxta predictam subituros
rettatus se multum tenuit, per quod ad ~am suam ‥ positus existat
vicarius de Wyntringam obmutescens adjudicatus est ad ~am mutorum
eos quacumque ~a usque Londoniam attraximus
obligari me ‥ ad duas predictas marcas solvendas ‥ sub ~a quinque marcarum
sub ~a suspendii
inhibuit sub ~a excommunicacionis majoris
sub ~a centum librarum
nullus remaneat hac nocte in civitate ‥ sub ~a capitis
ut ‥ sub ~a degradationis ‥ responderent
de collectoribus ~arum
dicit quod ipse exigit ab eo quandam ~am
tunc volo et ‥ concedo ‥ ad forisfaciendum et perdendum dictis abbati et conventui ‥ nomine ~ae perditae, alios octodecim solidos bonae et legalis monetae Angliae ‥ et quod bene licebit dictis ‥ tam pro praedicta annuitate sive annuali redditu octodecim denariorum, quam pro hujusmodi ~a sive ~is, sicut præmittitur, perditis et forisfactis
to graunte as many writts of sub ~aout of the Court of Chauncerie
eos et illuminavit ad scientiam, et liquefecit ad gratiam, et induravit ad ~am
pena piatrix / peccati
presens pena piat confessos crimina justos
tunc valebat viij lib’ et post lx s., modo viij lib’ et x sol’ cum magna ~a
nec possunt venire ad faldas suas nisi magna ~a
tanta manat devocio / ‥ / quod pena non percipitur
dicimus de rebus animatis quod moriuntur quia potiuntur ~am aliquam per quam et propter quam desinent esse
alii habuerunt membra sua per luxuriam corrupta ita quod cogebantur propter ~am caput virge abscindere
- 1. straf, bestraffing, wraak (voor: gen.) [regis van de koning of op de koning; militum; tua; legum, iudiciorum bepaald door; rei publicae door de staat opgelegd; capitis, vitae of mortis doodstraf; sceleris voor de misdaad; falsarum litterarum]; ➤ -am constituere vaststellen, bepalen; -as dare, reddere gestraft worden (voor: gen.); -as dare alci door iem. gestraft worden; -ā afficere of multare alqm en -am capere in alqm of de alqo iem. straffen, zich wreken op iem.; -as verborum capere zich wreken om wat iem. gezegd heeft; extra -am esse straffeloos blijven; -as sufferre; -as pati; -as iustas et debitas solvere; ob mortem alcis -as luere; graviore culpa gravior ~ hoe groter de schuld, des te zwaarder de straf; poena est (m. inf.) het is strafbaar; — personif. Poena wraakgodin: o Poena, o Furia sociorum! (Cic.);
- 2. boete, schadevergoeding (voor: gen.) [proditionis; doloris]; ➤ -as dare, solvere, (ex)pendere, luere boeten;
- 3. (jur.) onderpand [pecuniae];
- 4. (metaf.) (postklass.) kwelling, pijn, foltering [captivitatis]; ➤ res multum -ae habet; in tantis vitae -is; longa -arum patientia.
罰。刑罰。炎。女鬼。冤孽。咎。祟。Ultima poena 問死罪。Poena frui 甘心其苦。Dare poenas ei 被其罰。Capere poenam in hostem vel de hoste 報仇。Capere poenam pro eo 替彼受難。 Poenae pariendi 難產。娩之痛楚。Poenae vitae 世上之窮苦。Poenam subire vel sufferre vel sustinere 服罰。受罰。Ruere in poenam suam 自招己罰。Duplicem poenam subire 受加一倍之罰。Id sub poena sancire vel proposita poena prohibere 定不守禁之罰。In poenas non satis unus eris 所定之罰
Suggest a Translation
See an image
Pœna obligata, in quam quis se ex pacto
obligavit, adstrinxit. Lex Longobard. lib. 3. tit. 10. § 1.
Sed semper commutatio ipsa firma permaneat, et si removere voluerit, Pœnam inter se obligatam componat.Supra :
Excepto si Pœnam obligatam componere voluerint.
Panis fortis et durus.
Emenda, mulcta. Charta Adami Episc. Meld. ann. 1289. in Tabular. ejusdem Eccles. :
Tenebuntur dicti hospites solvere nobis Episcopo decem solidos Turon. pro Pœna, quam Pœnam nobis facient dicti decanus et capitulum reddi et solvi, ut dictum est, cum pecuniæ expensarum prædictarum.Charta ann. 1265. in Chartul. Domus Dei Pontisar. :
Ils estoient tenus à paier...ii. sous en nom de Peine.
Dicta curia habet ibidem condemnationes latas et Pœnas faillitas ; quæ lata solvitur pro confesso denar. 12. pro libra et de negatis solidos 2. Item Pœnæ faillitæ solvuntur per hunc modum : de prima citatione, si sit contumax, solvit denar. 6. de secunda solidum unum, etc.
MadoxFormul. Angl. pag. 273 :
Tunc volo et per præsentes concedo, pro me, hæredibus et assignatis meis, ad forisfaciendum et perdendum dictis abbati et conventui eorumque successoribus nomine Pœnæ perditæ, alios octodecim solidos bonæ et legalis monetæ Angliæ.... Et quod bene licebit dictis Abbati et conventui.... tam pro prædicta annuitate sive annuali redditu 18. denariorum, quam pro hujusmodi Pœna sive pœnis, sicut præmittitur, perditis et forisfactis.
Si vero consanguinei Galcheri eos super hoc mittebant in Pœnam et placitum, etc.
Apud Tinevalle habet alodum ab omni Pœna relaxatum.Alia Galteri Laudun. episc. ann. 1164. ex Chartul. S. Vinc. Laudun. ch. 69 :
Ecclesia igitur super prædicta terra contra omnes, qui jus exequi voluerint, Arnulfo garandiam portabit ; nisi aliquis rusticorum in aliqua terra Pœnam suam monstrare valuerit. Painnée,eadem, ut videtur, acceptione,
Le pénultieme jour du mois de March, Jacques Mariée enchérit ledit fief d'un gros de Flandres, pour le denier Dieu ; quatrevins francs d'or du roy, pour le gros du marquiet, lxij. sols de carité, lxij. sols pour la premiere Painnée et pour cascune des autres selon l'ordenance ; et quant aux deux cens, un gros pour le denier Dieu, dix frans d'or du roy, pour le gros du marquiet, wit gros du carité, wit gros pour la premiere Painnée, et pour cascune des autres, que on y referoit, cinq gros.Hinc
Sigerus major de Busseriis, concedente uxore sua Geberga, terragium trium modiatarum, quod in feodo a præposito S. Crucis Cameracensis tenebat, et pœnam quatuor modiatarum... domui hospitalis de Jherusalem, per manus magistri Letaldi, reddidit.... Quoniam terra feodi sive Pœnæ ab ecclesia S. Crucis detinebatur, quia domus hospitalis hanc gratiam promeruit ut terra nominata, feodi scilicet atque Pœnæ sibi ab ecclesia concederetur, majoriam retinendam ecclesiæ reddidit et perpetuo possidendam concessit.Alia ann. 1247. ex Chartul. Valcel. sign. E. ch. 42 :
Dimidiam alteram modiatam terræ Pœnosæ, contiguam viæ de Bauduinvalle, inter Fai et Tavielmes sitæ, quam similiter de me tenebat tamquam terram de Pœna.Vide Pœnales terræ et mox Pœnaliter.
Guido de Calmont .... quidquid ad feodum Girardi hereditario jure spectat, nempe curtillum... ad Pœnam tenebit a festivitate S. Remigii, quæ est anno Incarnati Verbi 1166. ad duos annos in pace tenebit : ecclesia vero S. Richarii omnia præscripta a festo S. Andreæ, quod est in priori prædictorum annorum usque ad ejus festum sequens, abque ullo obstaculo de quindecim libris denariorum redimens, tamdiu in pace tenebit donec prædictos nummos a Girardo accipiat.Vide Pœnales terræ.
- , ποινή, indemnification, compensation, recompense, retribution, satisfaction, expiation, punishment, penalty, price: Syrus mihi tergo poenas pendet, T.: arbitros dat, qui poenam constituant, Cs.: Tu mihi poenas Persolves amborum, V.: poenas pendo temeritatis meae: poenas pro civibus capere, S.: numen in omne nomen Albanum expetiturum poenas, L.: morte poenas sceleris effugere: poenam dignam suo scelere suscipere: parentum poenas a filiis repetere: falsarum litterarum: poenarum ex inimicis satis est, L.: peccatis qui poenas inroget aequas, H.: dat poenas, i. e. suffers for it, Iu.: nec fuerat poena videre, etc., punishable, Pr.—Person., the goddess of punishment, Vengeance, C.—Plur, avenging Furies, C., O.
-
…obliti, debilitati stupris eructant sermonibus suis caedem bonorum atque urbis incendia. quibus ego confido impendere fatum aliquod et poenam iam diu improbitati, nequitiae, sceleri, libidini debitam aut instare iam plane aut certe appropinquare. quos si…
Cicero, in Catilinam
-
…, principes civitatum, ad Caesarem gratulatum convenerunt intellegere sese, tametsi pro veteribus Helvetiorum iniuriis populi Romani ab his poenas bello repetisset, tamen eam rem non minus ex usu terrae Galliae quam populi Romani accidisse, propterea quod eo…
Julius Caesar, Gallic War
-
…sperant. Ea res est Helvetiis per indicium enuntiata. Moribus suis Orgetoricem ex vinculis causam dicere coegerunt ; damnatum poenam sequi oportebat, ut igni cremaretur. Die constituta causae dictionis Orgetorix ad iudicium omnem suam familiam, ad hominum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ista sit privata calamitas et a rei publicae periculis seiungatur. sed tu ut vitiis tuis commoveare, ut legum poenas pertimescas, ut temporibus rei publicae cedas non est postulandum. neque enim is es, Catilina, ut te…
Cicero, in Catilinam
-
…res publica num unum diem postea L. Saturninum tribunum plebis et C. Servilium praetorem mors ac rei publicae poena remorata est at vero nos vicesimum iam diem patimur hebescere aciem horum auctoritatis. habemus enim eius modi senatus consultum…
Cicero, in Catilinam
-
…sic administrabo, Quirites, ut, si ullo modo fieri poterit, ne improbus quidem quisquam in hac urbe poenam sui sceleris sufferat. sed si vis manifestae audaciae, si impendens patriae periculum me necessario de hac animi lenitate…
Cicero, in Catilinam
-
…. Ita sive casu sive consilio deorum immortalium quae pars civitatis Helvetiae insignem calamitatem populo Romano intulerat, ea princeps poenam persolvit. Qua in re Caesar non solum publicas, sed etiam privatas iniurias ultus est, quod eius soceri…
Julius Caesar, Gallic War
-
…primo relevari videntur, deinde multo gravius vehementiusque adflictantur, sic hic morbus qui est in re publica relevatus istius poena vehementius reliquis vivis ingravescet. qua re secedant improbi, secernant se a bonis, unum in locum congregentur ,…
Cicero, in Catilinam
-
…illud profecto perficiam quod in tanto et tam insidioso bello vix optandum videtur, ut neque bonus quisquam intereat paucorumque poena vos omnes salvi esse possitis. quae quidem ego neque mea prudentia neque humanis consiliis fretus polliceor vobis, Quirites…
Cicero, in Catilinam
-
…quo mare, quo tellus correptaque regia caeli ardeat et mundi moles obsessa laboret. Tela reponuntur manibus fabricata Cyclopum poena placet diversa, genus mortale sub undis perdere et ex omni nimbos demittere caelo. Protinus Aeoliis Aquilonem claudit in…
Ovid, Metamorphoses
POENAThe original sense of this word, which is derived from the Greek ωροτϝω (Curtius, Gr. Etym. No. 373), seems to have been composition paid by a delinquent to the party injured by him, or to his kinsmen, in order to escape vengeance (Dig. 50, 16, 131pr., poena est noxae vindicta; cf. the expressions poenas solvere, pendere). (Rubino, Untersuchungen über röm. Verfassung, p. 460; Ihering, Geist. d. R. R. 1.126.) When crimes came to be visited with punishment by the state, the word poena meant a penalty or punishment threatened by the law on account of offences, whether such penalty was exacted at the suit of the injured party, as in the case of theft, or was a consequence of a judicium publicum.
The conception of poena differs from that of multa, as Ulpian exclaims in a well-known passage of the Digest (Dig. 50, 16, 131.1). Multa or mulcta was a pecuniary penalty ( cujus animadversio hodie pecuniaria est), though by the law of the Twelve Tables it had been pecuaria or a certain number of oxen and sheep. (Plin. Nat.18.12; Festus, s. vv. Multam, Peculatus.) It was one of the modes of punishment by which the higher magistrates enforced their supreme executive authority, but the right of imposing a multa on offenders was extended to inferior magistrates, and in Ulpian's time belonged to every person who was invested with judicial power in civil or administrative matters, such as municipal magistrates and praesides provinciarum ( item multam is dicere potest, cui judicatio data est). A multa was imposed according to the discretion of the magistrate, and its amount was determined by the pleasure of him who imposed it, unless a maximum amount was fixed by law. On the other hand, a poena was only inflicted when it was imposed by some lex or some other legal authority (quo alio jure). (Cf. Paulus in Dig. 50, 16, 244(Labeo): Si qua poena est, multa est; si qua multa est, poena est. (Paulus): Utrumque eorum falsum est; namque harum rerum dissimilitudo ex hoc quoque apparet, quod de poena provocatio non est. Ex hoc quoque earum rerum dissimilitudo apparere poterit, quia poenae certae singulorum peccatorum sunt, multae contra, quia ejus judicis potestas est, quantum dicat, nisi cum lege est constitutum quantum dicat.) A poena was not necessarily pecuniary, but might affect a person's caput and existimatio. Cicero enumerates the following kinds of poenae, viz. damnum, vincula, verbera, talio, ignominia, exilium, mors, and servitus (Cic. de Leg. Aug. C. D. 21.1. 2; de Or. 1.43, 194; de Off. 3.5, 23; pro Caec. 34, 100). A poena might be inflicted by any one whose function it was to take cognisance of crimes. When no poena was imposed, then a multa might be the punishment.
[G.L] [E.A.W](ποινή). A general name for punishment, while multa is a definite pecuniary punishment assigned to a particular offence. A poena was inflicted only by law, while the multa was imposed by the magistrate. See multa.