proelium
proelium, a battle, combat
fierce fighting
- I Lit.: induperatores pugnare ac proelia obire, Lucr. 4, 967: non proeliis, neque acie bellum gerere, Sall. J. 54, 5: exitus proeliorum, Cic. Fam. 6, 4, 1: proelium facere, to engage, id. Tusc. 4, 19, 43: inire, Liv. 25, 38: committere cum aliquo, Cic. Div. 1, 35, 77: redintegrare, Caes. B. G. 1, 25: restituere, id. ib. 53: conficere, Hirt. B. G. 8, 28: miscere, Prop. 4 (5), 1, 28: proelio dimicare cum hoste, Cic. N. D. 2, 2, 6: proeliis decertare, id. Prov. Cons. 13, 33: proelium sumere, to join battle, engage, Tac. H. 2, 42: singulare, single combat, Aus. Per. Iliad. 7: Punica passi proelia, the wars with Carthage, Juv. 14, 162.—
- B Transf.
- 1 Of animals (poet.): proelia dant cervi, Verg. G. 3, 265: (taurorum), id. ib. 3, 220; cf. Hor. C. 3, 20, 4; 3, 13, 5.—
- 2 Of inanimate subjects (poet.): ventorum proelia, Verg. G. 1, 318.—
- 3 A warrior: Colchis flagrantes adamantina sub juga tauros Egit et armigera proelia sevit humo, Prop. 3, 11 (4, 10), 10: trepidum si Martis operti agricolam infandis condentem proelia sulcis expediam, Stat. Th. 1, 8.—
- II Trop.
- A Contest, strife (class.): proelia te meā causā sustinere, Cic. Fam. 9, 11, 2: committere proelia voce, Ov. M. 5, 307; id. Am. 1, 8, 96.—Humorously, of a struggle with food and drink: in eo uterque proelio potabimus, Plaut. Men. 1, 3, 3 (184): sed quid cessamus proelium committere? id. Pers. 1, 3, 32 (112).—
- B In mal. part., Prop. 2, 1, 45: veneris, Ap. Met. 5, 21, 17.
conserto gravi ~io campo qui vocatur Haethfelth
at nunc quia siluit terra a ~iis, ideo non silet a vitiis, et juxta verbum sapientis, quia licet vivere, libet ambire
nos fortuna in ~io pristino favore non destituet
Britones ‥ sese infra fortitudinem ~ii sui ‥ recipiunt, sed confestim impetum fecerunt in illos
quia tot milites non habebat quot sibi ad campestre ~ium committendum sufficerent
principes ‥ decreverunt communiter campestre ~ium cum hostibus conserere
perempti sunt ‥ ab eis in campestri ~io tempore vernali cum suis episcopis heretici memorati, ita quod nec unus eorum evasit
cum ‥ Philippo in campestri ~io dimicasset
in campestri ~io Pictavie
Cleopatram ‥ quae cum Antonio contra Caesarem navale ~ium gessit
Ailricus abiit in navale ~ium contra Willelmum regem
bataille , ‥ hoc ~ium
a bataile , ‥ ~ium geritur
- 1. strijd, slag, gevecht [equestre; pedestre; navale; terrestre]; ➤ -um inire; -um renovare, redintegrare, restituere; -um sedare; -um accendere; -um committere leveren; -o dimicare cum hoste; -o decertare; -o supersedare zich onthouden van een beslissende slag; -o excedere; milites in -um ducere; exitus -orum; locus -i;
- 2. strijd van dieren, winden e.a.; ➤ cervi -a miscent; aethere venti -a tollunt;
- 3. (metaf., voor allerlei vormen van strijd) o.a.: (a) (woorden)strijd; ➤ -a meā causā sustinere (Cic.) aangaan; (b) diner; (c) liefde.
- a battle, combat: non proeliis neque acie bellum gerere, S.: proelium facere, to engage: proelia inire, L.: redintegrare, Cs.: proeliis uti secundis: uno proelio confecta res: Punica passi proelia, the wars with Carthage, Iu.: armigera proelia, warriors, Pr.: proelia dant cervi, V.: ventorum proelia, V.—Fig., contest, strife: proelia meā causā sustinere: committere proelia voce, O.
-
…legionibus ire contendit. Ibi Ceutrones et Graioceli et Caturiges locis superioribus occupatis itinere exercitum prohibere conantur. Compluribus his proeliis pulsis ab Ocelo, quod est oppidum citerioris provinciae extremum, in fines Vocontiorum ulterioris provinciae die septimo pervenit…
Julius Caesar, Gallic War
-
…intulerunt prima et secunda acies, ut victis ac submotis resisteret, tertia, ut venientes sustineret. Ita ancipiti proelio diu atque acriter pugnatum est. Diutius cum sustinere nostrorum impetus non possent, alteri se, ut coeperant ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…Ubi prima impedimenta nostri exercitus ab iis qui in silvis abditi latebant visa sunt, quod tempus inter eos committendi proelii convenerat, ut intra silvas aciem ordinesque constituerant atque ipsi sese confirmaverant, subito omnibus copiis provolaverunt impetumque in nostros…
Julius Caesar, Gallic War
-
…; nostri autem, si ab illis initium transeundi fieret, ut impeditos adgrederentur parati in armis erant. Interim proelio equestri inter duas acies contendebatur. Ubi neutri transeundi initium faciunt, secundiore equitum proelio nostris Caesar suos in castra…
Julius Caesar, Gallic War
-
…intulisse omnes Galliae civitates ad se oppugnandum venisse ac contra se castra habuisse ; eas omnes copias a se uno proelio pulsas ac superatas esse. Si iterum experiri velint, se iterum paratum esse decertare ; si pace uti velint…
Julius Caesar, Gallic War
-
…latissimum flumen, ascendere altissimas ripas, subire iniquissimum locum ; quae facilia ex difficillimis animi magnitudo redegerat. Hoc proelio facto et prope ad internecionem gente ac nomine Nerviorum redacto, maiores natu, quos una cum pueris mulieribusque in…
Julius Caesar, Gallic War
-
…proelium committi ex usu esset necne ; eas ita dicere non esse fas Germanos superare, si ante novam lunam proelio contendissent. Postridie eius diei Caesar praesidium utrisque castris quod satis esse visum est reliquit, alarios omnes in conspectu…
Julius Caesar, Gallic War
-
…; latere aperto adgressi circumvenire, et id conspicati Helvetii, qui in montem sese receperant, rursus instare et proelium redintegrare coeperunt. Romani conversa signa bipertito intulerunt prima et secunda acies, ut victis ac submotis resisteret, tertia…
Julius Caesar, Gallic War
-
…in armis erant. Interim proelio equestri inter duas acies contendebatur. Ubi neutri transeundi initium faciunt, secundiore equitum proelio nostris Caesar suos in castra reduxit. Hostes protinus ex eo loco ad flumen Axonam contenderunt, quod esse post…
Julius Caesar, Gallic War
-
…praeerat, quod expeditior erat quam ii qui inter aciem versabantur, tertiam aciem laborantibus nostris subsidio misit. Ita proelium restitutum est, atque omnes hostes terga verterunt nec prius fugere destiterunt quam ad flumen Rhenum milia passuum ex eo…
Julius Caesar, Gallic War