protero
protero, to tread under foot, trample down, wear away, crush, bruise
prōterō, trīvī, trītus, 3, a.: to rub before; trample upon or down, crush to pieces, 12.330.
prō-tĕro, trīvi, trītum, 3, v. a. *
- To drive forth, drive away: ver proterit aestas Interitura, i. e. supplants, Hor. C. 4, 7, 9.—
- II To tread under foot, trample down, wear away, crush, bruise (class.; syn. proculco).
- A Lit.: aliquem pedibus, Plaut. Truc. 2, 2, 13 (268): homines elephantis proterendos substravit, Val. Max. 2, 7, 14: januam limā, i. e. to destroy, Plaut. Men. 1, 1, 9 (85): equitatus aversos proterere incipit, Caes. B. C. 2, 41: agmina curru, Verg. A. 12, 330: florentia arva, Ov. M. 2, 791: adversum rota proterit agmen, Sil. 2, 175: ulmus labens proterit uvas, Stat. Th. 8, 747: seges torrefacta proteritur, Col. 2, 21, 3.—
- B Transf., in gen., to overthrow, beat, crush, defeat, destroy: Marte Poenos, Hor. C. 3, 5, 34: protrita hostium acies, Tac. H. 2, 26: aliquem proterere et conculcare, to maltreat, abuse, trample upon, Cic. Fl. 22, 53; cf.: pati urbem proteri atque conculcari, Auct. Her. 4, 53, 66: ruinā suā proteri, Vell. 2, 91, 4: umbram, Ov. Tr. 3, 11, 25: omnia ferro, Just. 24, 4, 6: barbaram plebem, Amm.15, 4, 12.
- —Hence, prōtrītus, a, um, P.a., worn out (by rubbing); hence, of words, of frequent use, common, trite, vulgar (post-class.): verba, Gell. 5, 21, 4; 12, 2, 1; 18, 4, 6.
prō-tero, trīvī, trītum, ere, I) zerreiben, zerquetschen, zertreten, A) eig. u. übtr.: a) eig.: equitatus aversos proterere incipit, Caes.: frumentum, Liv.: arva florentia, Ov. – b) übtr., im Kampfe niederstrecken, Poenos, Hor.: aciem hostium, Tac. – B) bildl.: a) gleichs. mit Füßen treten, alqm, gänzlich verachten, Cic.: urbem, mißhandeln, Cornif. rhet. – b) vernichten, ruinā suā proteri, Vell. 2, 91, 4. – c) breit treten = oft gebrauchen, verba a vulgo protrita, Gell.: verba, quae proculcata vulgo et protrita sunt, Gell.: quod oratio eius vulgaria videatur et protrita, Gell. – II) gleichs. forttreten, d.i. forttreiben, vertreiben, ver proterit aestas, Hor. carm. 4, 7, 9. – ➳ Inf. Präs. proterīre, Greg. Tur. hist. Franc. 8, 39. p. 352, 8.
prōtĕrō, (12) trīvī, trītum, ĕre, tr., ¶ 1 écraser, broyer [le grain] : Col. Rust. 2, 21, 3 || fouler aux pieds : Pl. Truc. 268 ; Cæs. C. 2, 41, 5 || agmina curru Virg. En. 12, 330, écraser des bataillons sous son char ¶ 2 [fig.] a) aciem hostium Tac. H. 2, 26, écraser lʼarmée ennemie, cf. Hor. O. 3, 5, 34 ; b) aliquem Cic. Fl. 53, écraser, fouler aux pieds qqn, cf. Her. 4, 66 ; c) ver proterit æstas Hor. O. 4, 7, 9, lʼété chasse le printemps ; d) protritus, rebattu, usé par un fréquent usage : perpauca et a vulgo protrita Gell. 5, 21, 4, un très petit nombre dʼouvrages, dʼune lecture banale dans la foule ; oratio protrita Gell. 12, 2, 1, style banal, cf. Gell. 8, 4, 6.
- 1. plattrappen, vertrappen [arva florentia; agmina curru];
- 2. vernietigen, in de pan hakken [aciem hostium; omnia ferro]; ➤ (metaf.) ver proterit aestas (Hor.) verdringt;
- 3. (metaf.) met voeten treden, verachten, mishandelen;
- 4. (Gell.) (retor.) plattreden, vaak gebruiken; ➤ verba a vulgo protrita.
prō-terō —, trītus, ere,
- to tread under foot, trample down, wear away, crush, bruise: equitatus aversos (milites) proterere incipit, Cs.: agmina curru, V.: viride protritum et corruptum, L.—To trample, overthrow, maltreat, crush, destroy: Marte Poenos, H.: iste semper illi ipsi domi proterendus: quid inanem proteris umbram? (i. e. me), O.: ver proterit aestas, i. e. supplants, H.