publicum
pūblĭcum, (9) ī, n. (publicus), ¶ 1 domaine public, propriété de lʼÉtat : publicum populi Romani fieri Cic. Agr. 2, 38, devenir domaine public du peuple romain, cf. Cic. Agr. 2, 39 ; 2, 82 ¶ 2 trésor public, caisse de lʼÉtat : alicujus bona in publicum addicere Cæs. C. 2, 18, 5, confisquer les biens de qqn au profit de lʼÉtat ; ou in publicum redigere Liv. 4, 15, 8, verser au trésor public, cf. Nep. Timoth. 1, 2 ; in publicum redempti Liv. 26, 27, 4, [esclaves] rachetés pour devenir propriété de lʼÉtat ; de publico convivari Cic. Verr. 2, 3, 105, festoyer aux frais de lʼÉtat || revenus publics : publico frui Cic. Prov. 12, percevoir les droits publics ; publicum habere Pl. Truc. 143, être fermier public ; publicum agere, agitare Suet. Vesp. 1 ; Sen. Ep. 119, 5, recouvrer des impôts, être collecteur dʼimpôts ; [fig.] Sen. Const. 14, 2 ; publica conducere Hor. Ep. 1, 1, 77, affermer les revenus de lʼÉtat ; publicis male redemptis Cic. Q. 1, 1, 33, les impôts étant affermés dans de mauvaises conditions, avec un bail désavantageux ; societates publicorum Cic. Domo 74, les sociétés des fermiers de lʼÉtat || entrepôt public : frumentum in publicum conferre Cæs. C. 1, 36, 3, faire des entrepôts de blé publics, cf. Cæs. C. 2, 22, 1 ¶ 3 intérêt public, la chose publique, lʼÉtat : in publicum consulere Plin. Min. Ep. 9, 13, 21, songer au bien public ¶ 4 archives publiques : Varro R. 2, 11, 10 ¶ 5 public, foule : in publico verbum facere Cic. Br. 270, dire un mot en public ; aliquid in publicum referre Cæs. G. 6, 28, 3, rapporter qqch. et lʼexposer en public ; carere publico Cic. Mil. 18, ne pas paraître en public || lieu public : in publico esse Cic. Verr. 2, 5, 92, rester dehors, dans un lieu public, hors de chez soi.
- 1. staatsgebied, gemeenschappelijk land [Campanum];
- 2. staatskas, schatkist; ➤ pecunias in -o deponere; in -um redigere of referre confisqueren; pecuniam ex -o tradere; de -o convivari op staatskosten; aurum et aes et argentum in -um conferre; -o teneri schatplichtig aan de staatskas zijn;
- 3. staatsinkomsten, belasting, pacht (te betalen aan de staat), meestal plur.; ➤ -a male conducere; -um habere pachter v.d. staat zijn; -o frui;
- 4. magazijn v.d. staat; ➤ frumentum in -um conferre;
- 5. staat, gemenebest; ➤ in -um consulere voor het algemeen belang zorgen;
- 6. openbaarheid, openbare plaats, openbare straat; ➤ in -um prodire de straat opgaan; in -o ponere in het openbaar uitstallen; legem in -o of in -um proponere algemeen bekendmaken; in -o esse buitenshuis, niet thuis zijn; in -o esse non audet, includit se domi (Cic.).
Alius quoque tributa publica deferens, sacculum pecuniæ, dum iter ageret, negligenter amisit. Adpropinquans autem civitati, recognoscit se amisisse Publicum quod ferebat.Utitur etiam Historia Miscella, ubi Theophanes habet
Romana ecclesia debet habere totam arimanniam massæ Fiscaliæ et totum Publicum ejusdem,... et totum Publicum de Adriano.Passim ibi. Vide supra Publicalium.
publicarium.
Publicanum. Vocabul. utriusque Juris :
Publicaria dicuntur ea quæ ob aliquod delictum sic enorme in publicum ærarium devolvuntur.
Cum portis,.... Publicariis, mercatis, stationibus, redditibusque villarum.Alia Ottonis IV. Imp. ann. 1209. ibidem pag. 375 :
Cum omni jurisdictione, cum Pado, ripis, piscariis, paludibus, stratis, viis, pascuis, silvis, et Publicariis universis, etc.Occurrit ibi non semel.
Faciet etiam in omnibus actibus Publicarios.
De possessione, quam aliquis de Publico habet, etc. Infiscari ad Publicum,fisco addici, ibid. pag. 59. col. 2.
In publico componere, id est fisco, in Lege Bajwar. tit. 2. cap. 54. § 1. et alibi non semel, in Legib. Popularib. Tassilonis cap. 2. etc.
In publicum revocare, fisco addicere, confiscare, in Capitul. 1. ann. 809. cap. 30. in Capit. 2. ejusdem anni cap. 1. lib. 3. Capitul. cap. 47. etc. Vide Vitam Aldrici Episc. Cenoman. pag. 22. 24. 25. et alibi : præterea Notas ad Alexiadem pag. 262.
publicum, seu fiscum redigere, confiscare. Charta Desiderii Regis Longobard. in Bullario Casinensi tom. 2. pag. 8 :
Et dum ad aures Excellentiæ nostræ pervenisset, fecimus eum apprehendere et in vincula mittere, et omnes res ejus, secundum quod edictum continet, paginæ Impublicare.Vide Publicare 2.
En public. Capitula Caroli Magni lib. 1. cap. 81.
Nec in Publico vestimenta lavare, nec berbices tondere habeant licitum,in diebus Dominicis.
De Publico putei, qui est post domos domini thomaxini jacobi philindane recuperando et terminando, etc....et tom. II. pag. 467 :
Statuimus et ordinamus quod androna, que vadit versus stupam.... debeat sallegari expensis vicinorum, scilicet quilibet pro sua testata ; et Publicum cujuslibet putei debeat sallegari expensis vicinorum putei, qui solvunt remondaturam.- Et latiore sensu quodcumque solum publicum. Op. cit. tom. II. pag. 462 :
Statuimus et ordinamus quod potestas et procuratores comunis bon. precise teneantur...... Publicum putei recuperare, et totum Publicum vicinorum, et sumptibus etiam vicinorum salligare.