publicus
publicus, of the people, of the state, done for the state, public, common
did Hannibal attack Saguntum on his own account or on behalf of the state?
- I Lit.: multi suam rem bene gessere et publicam patriā procul, the business of the State, Enn. ap. Cic. Fam. 7, 6, 1 (Trag. v. 295 Vahl.): publica magnificentia (opp. privata luxuria), Cic. Mur. 36, 76: sacrificia publica ac privata, Caes. B. G. 6, 12: injuriae, done to the State, id. ib. 1, 12: litterae testimonium, Cic. Verr. 2, 3, 31, § 74: memoria publica recensionis tabulis publicis impressa, id. Mil. 27, 73: pecunia, id. Agr. 2, 30, 82: publicum funus, at the public expense, Plin. Ep. 2, 1 init.: defunctum senatus publico funere honoravit, Suet. Vit. 3: causa, an affair of State, Liv. 2, 56; also, a criminal process, Cic. Rosc. Am. 21, 59: in causis judiciisque publicis, id. Div. in Caecil. 1, 1: largitiones, Sall. C. 37, 7: res publica, the commonwealth, the State; v. publicus ludus, Hor. C. 4, 2, 42: in publica commoda peccare, id. Ep. 2, 1, 3: incisa notis marmora publicis, id. C. 4, 8, 13.—
- B Subst.
- 1 pūblĭcūs, i, m.
- a A public officer, public functionary, magistrate: si quis aut privatus aut publicus, etc., Caes. B. G. 6, 12: metuit publicos, the police, Plaut. Truc. 2, 7, 6 (556).—
- b A public slave or servant, an attendant upon a college of augurs, etc., Inscr. Orell. 24, 68 sq.; 2470; 2853 al.—
- 2 publĭcum, i, n.
- a Possessions of the State, public territory, communal property: publicum Campanum, Cic. Agr. 2, 30, 82.—
- b The public purse, the public coffers or treasury, public income, revenue, etc.: solitus non modo in publico (in public, openly; v. under II. b.), sed etiam de publico convivari, at public cost, Cic. Verr. 2, 3, 44, § 105: bona alicujus vendere et in publicum redigere, into the public treasury, for public use, Liv. 4, 15 fin.: in publicum emere, id. 39, 44; 26, 27: mille et ducenta talenta praedae in publicum retulit, Nep. Timoth. 1, 2: publicis male redemptis, Cic. Q. Fr. 1, 1, 11, § 33: conducere publica, to farm the public revenues, Hor. Ep. 1, 1, 77: habere publicum, to be a farmer of the public revenues, Plaut. Truc. 1, 2, 41 (135): frui publico, Cic. Prov. Cons. 5, 12; Dig. 39, 4, 1, § 1: publicum quadragesimae in Asiā egit, Suet. Vesp. 1: publicum agitare, Sen. Ep. 119, 5: pessimo publico facere, to the injury of the State, Liv. 2, 1, 1.—
- β Transf.: qui hoc salutationum publicum exercet, who receives pay (like a porter) for admitting to an audience, Sen. Const. 14, 4. —
- c The archives of the State, public records: ut scriptum in publico in litteris exstat, Varr. R. R. 2, 11, 10.—
- d The commonwealth, State, community, city: consulere in publicum, to deliberate for the public weal, Plin. Ep. 9, 13, 21.—
- II Transf., common, general, public (as adj. rare, and mostly poet.): publica lex hominum, Pers. 5, 98: juvenum Publica cura, Hor. C. 2, 8, 7: usus, id. Ep. 2, 1, 92: favor, the favor of all, Ov. P. 4, 14, 56: lux publica mundi, the sun, id. M. 2, 35: verba, common, usual, id. Am. 3, 7, 12; id. A. A. 1, 144; Sen. Ep. 3, 1; 59, 1: moneta, current, Vulg. Gen. 23, 16.— Hence,
- 2 Substt. *
- a publica, ae, f., a public woman, Sen. Ep. 88, 37.—
- b pu-blicum, i, n., a public place, publicity (freq. and class.): NEVE IN POPLICOD NEVE IN PREIVATOD, S. C. de Bacchan.: IN. POPLICO, Tab. Bantin. lin. 3: in publico esse non audet, includit se domi, Cic. Verr. 2, 5, 35, § 92: summa in publico copia, id. Tusc. 5, 35, 102: epistulam in publico proponere, publicly, id. Att. 8, 9, 2: prodire in publicum, to go out in public, id. Verr. 2, 1, 31, § 80: egredi, Tac. H. 4, 49: carere publico, not to go out in public, to remain at home, Cic. Mil. 7, 18: abstinere publico, Tac. A. 3, 3; Suet. Claud. 36: lectica per publicum vehi, id. Ner. 9: oratio, quam nuper in publicum dedi, published, Plin. Ep. 8, 3, 2.—
- B General, in a bad sense, i. e. common, ordinary, bad (very rare): structura carminis, Ov. P. 4, 13, 4: vatem, cui non sit publica vena, Juv. 7, 53: sermo non publici saporis, Petr. 3.—Hence, adv.: pu-blĭcē (poplice).
- A On account, at the cost, in behalf, or in charge of the State: haud scio mali quid ortum ex hoc sit publice, Ter. Ad. 443: AES. ARGENTVM. AVRVMVE. PVPLICE. SIGNANTO, to provide with the public stamp, Cic. Leg. 3, 3, 6: VT BONA EIVS POPLICE POSSIDEANTVR FACITO, for the State, in charge of the State, Tab. Bantin. lin. 9: sunt illustriora, quae publice fiunt, Cic. Rep. 3, 12, 21: disciplina puerilis publice exposita, on the part of the State, by the State, id. ib. 4, 3, 3: publice interfici, by order of the State, id. Brut. 62, 224: legationis princeps publice dixit, in the name of the State, id. Verr. 2, 3, 44, § 105: publice maximam putant esse laudem, quam latissime a suis finibus vacare agros, in a national point of view, Caes. B. G. 4, 3: frumentum, quod Aedui essent publice polliciti, for the State, in the name of the State, id. ib. 1, 16: gratiam atque amicitiam publice privatimque petere, on behalf of the public, and as individuals, id. ib. 5, 55 fin.; id. B. C. 2, 16: ea privatim et publice rapere, Sall. C. 11, 6: potius publice quam privatim amicitiam populi Ron ani colere, id. J. 8, 2; id. C. 49, 3: Minucius eandem publice curationem agens, quam Maelius privatim agendam susceperat, Liv. 4, 13: neque publice neque privatim, Cic. Verr. 2, 1, 6, § 16: ut filiae ejus publice alerentur, at the public expense, Nep. Arist. 3, 3: in urbe, celeberrimo loco elatus publice, id. Dion, 10, 3; cf. Liv. 5, 55; Plin. 33, 1, 4, § 11.—
- B Generally, all together, universally: exulatum publice ire, Liv. 5, 53 fin.; Dig. 39, 2, 24: Labeo consulentibus de jure publice responsitavit, all without exception, Gell. 13, 10, 1.—
- C Before the people, openly, publicly, = palam (only post-class.): publice disserere, Gell. 17, 21, 1: virtutem Claudii publice praedicare, Treb. Pol. Claud. 17: rumor publice crebuerat, Ap. Met. 10, 17, 21; id. Mag. p. 276, 35; id. Met. 2, 27, 6.
sumptu ~o privatoque
universis ecclesiae filiis tutum ~um conspicuumque refugium
qui occiderit hominem in puplico [v. l. publico ] bello, xl dies peniteat
in via ~a per civitatem exiens
pro civitate in Graeco πολιτείαν habet quod magis civilitatem, i. socialem inter cives conversationem vel administrationem rei ~ae quam civitatem significat
in ~is locis id est ut incoli nominandi dicunt Holanspic ‥
qui divertit iter, qua se via publica monstrat
prostituta, meretrix puplica
trium ‥ causarum puplica ratio reddatur, hoc est instructio pontuum et arcis
cantuum ecclesiasticorum ~am scolam quocunque ire rogabatur exercens
vel pene vel penitus pro eodem habeat ~e locutionis usus
non tantum Latina sed et ~a lingua scribi et verenda inprecatione voluit roborari
pro ~is exercitiis in theologia
accipite veracem ~umque adstipulatorem boni malique retributionem absque ullo adulationis fuco ‥ testantem
venerunt ‥ regis officiales suo rogantes nomine et ~a denuntiantes auctoritate
si ~a figura apparuerit, sine omni vituperatione fides adhibeatur, nisi ille, contra quem producuntur, voluerit falsi redarguere
solent quidam dicere quod sacerdos talis est ~a persona, nec orat in persona sua sed in persona ecclesie
puplica secularium negotia procurantes
consuetudines judicare presument seu in puplicam formam vel auctenticam redigere judicata
sicque omnia et singula predicta per prefatum reverendum patrem et dominum fieri vidi et audivi eaque in ~am formam redegi
ea ‥ omnia ‥ sic fieri vidi, audivi, scripsi, publicavi et hanc ~am formam redegi
et ob hoc reges, ~i, privati, sacerdotes, ecclesiastici suum quique ordinem servarunt
destructio domus et combustio illius et ~us latro [(cf. ] et mordrum: Quad. open þyfþ , i. apertum furtum;Cons. Cnuti : manifestum furtum
factus adulter pupplicus
idem Robertus fuit pupplicus malefactor in parcis et forestis
dehinc illam [cervicem ], cujus ‥ suggestione tantae sunt peccatorum subitae moles, ~o et ‥ sceleratissimo adscivisti conubio
si Christianae religionis titulo eas accusantes ~a [v. l. puplica, gl.: manifesta ] insimulatione propalarent
ut primo cum paucis isdemque clam tyrannidem agentibus adveniens plures sibi postea ~a fraude conjunxerit
hanc ‥ terrae dimidiam partem quidam laicus ‥ per puplicum perdidit latrocinium
an verum sit nescio, sed rumor apud nos ~us est
super notorio et puplico incestu Michaelis de Danecastria ‥ perniciose commisso
[Ediva ] in annis puellaribus gravitatem pretendens anilem, ~um fugiens secreta thalami frequentabat
in loco pupplico
haec sufficiant de positione longis quae passim in ~o [v. l. puplico ] et in propatulo sita a metricis facillime deprehenduntur
ille ‥ qui bona in ~o et mala agit in occulto
quia interiori homini praesidet semper ibidem haberi potest quamvis in ~um non semper ostendi potest
venenum malitie diu in animo regis Stephani nutritum tandem erupit in ~um
tanquam in ~o dignitatem observans, licentius natura ludat in privato
fugiebant consortia eorum et in ~o et in privato
P. K. conqueritur de W. le V. et dicit quod ipsum male diffamavit pupplico asserendo ipsum P. falsum fore hominem plenum fraudibus et maliciosis contencionibus
habebat eciam et filium ‥ susceptum, si dicere fas est, a ~a cui nomen Hikenai
‥ sumptus enim, qui de ~o dari solet, his a quaestore non est datus ‥
- 1. openbaar, bij het volk horend, volks-, van de staat, staats- [litora; loca; pecunia staatsgelden; largitiones; sacerdos; dii nationale godheden; causa staatsaangelegenheid of strafrechtelijk proces; vincula staatsgevangenis; mensa staatsbank; periculum het risico dat de staat loopt; litterae officiële brief; tabulae officiële stukken of mededelingen; poena door de staat opgelegd; iniuria tegen de staat]; ➤ bono -o in het voordeel v.d. staat; malo -o ten nadele v.d. staat; sumptu -o op kosten v.d. staat; — rēs pūblica (a) staat, staatswezen, gemenebest [Romana]; ➤ rem -am (bene, feliciter, male) administrare, gerere, defendere, conservare, augere; in rebus publicis; hac praesertim re publicā vooral in deze toestand v.d. staat; (b) staatszaken, bestuur, leiding v.d. staat, staatsgezag, politiek; ➤ rem -am suscipere, capessere; in re -a versari politiek actief zijn; rem -am alci tradere; ad rem -am accedere zich wijden aan de politiek; sentire eadem de re -a politiek gelijkgezind zijn; (c) vermogen v.d. staat, schatkist; ➤ reliquias rei -ae dissipare; per stultitiam res -as suas amittere; (d) welzijn v.d. staat, staatsbelang; ➤ e re -a est het is in het belang v.d. staat; e re -a facere, ducere alqd in het belang v.d. staat achten;
- 2. in naam of op kosten v.d. staat plaatsvindend, door de staat georganiseerd [ludi; funus; sacrificium; equus door de staat beschikbaar gesteld]; ➤ sine ulla impensa -a zonder enige kosten voor de staat;
- 3. algemeen (gebruikelijk), gewoon [verba; officia; sapor]; II. subst. ī m (Plaut.) slaaf in dienst v.d. staat, dienaar v.e. magistraat, politieman, plur. de politie.
公。衆人者。素常。俗者。De publico convivari 享官筵席。In publico esse vel versari 當衆前。Carere publico 避衆。閉門。谢客。自屈。Publica verba 客套話。Concilium publicum 議事廳。Publica fides 路票。紅牌。執照。Mulier publica 娼婦。Consulere in publicum 照顧衆人。
Suggest a Translation
See an image
Et si talis persona fuerit quæ non habeat unde componat, tunc Publicus debeat eum dare pro servo in manu ejus cui culpam fecit, et ipse eidem serviat sicut servus.Tit. 55. § 16.
Tunc Publicus debet eum dare in manus mariti sui, etc.Lib. 3. tit. 13. § 3.
Et hoc nullus Comitum aut Publicus potestatem habeat exigendi, nisi cum Misso Palatii Imperatoris.Leges Luithprandi Regis tit. 110. § 2.
Insuper et Publicus, in quo loco factum fuerit, comprehendat ipsas mulieres, et faciat eas decalvare.Adde tit. 111. § 1. tit. 119. § 3.
Præmissa in notam recepta sic in Publicam formam redegi.
Forensis, Quæ fiebat, vel inserebatur actis, l. comparationes, cap. de fide instr. etc. ibid. Vide Publicare.
- populus, of the people, of the state, done for the state, public, common: rem bene gerere publicam, the business of the state, Enn. ap. C.: sacrificia publica ac privata, Cs.: iniuriae, to the state, Cs.: litterae testimonium: causa, an affair of state, L.: causam publicam dicere, i. e. a criminal prosecution: in causis iudiciisque publicis: largitiones, S.: ludus, H.: incisa notis marmora publicis, H.—In the phrase, res publica (often written res p.: less correctly as one word, respublica), a commonwealth, state, republic: ne quid detrimenti res p. caperet, S.: resR.publica: tria genera rerum p.: delere rem p.: senatūs consultis e re p. factis, for the public good: faceret quod e re p. fideque suā duceret, L.: aetatem a re p. procul habendam decrevi, from public life, S.: res p. suas retinere.—As substn., possessions of the state, public property, state treasury, public revenue: qui (agri) in publicum Campanum incurrebant, the public lands: nihil neque privati neque publici in Siciliā reliquisse: de publico nummos accipere: de publico convivari, at public cost: bona in publicum redigere, into the public treasury, L.: frumenti quod inventum est, in publicum conferunt, the public granaries, Cs.: publicis male redemptis: conducere publica, farm the public revenues, H.: publicorum societates, i. e. of farmers of the revenue: magister scripturae et sex publicorum, i. e. branches of the revenue: frui publico: pessimo publico facere, to the injury of the state, L.—Common, general, public: aqua publica in privatum agrum fluens, L.: usus, H.: favor, the favor of all, O.: lux publica mundi, the sun, O.: verba, common, usual, O.—As substn., a public place, publicity: pernoctare in publico: relatis in publicum Cornibus, Cs.: summa in publico copia: epistulam in publico proponere, publicly: prodire in publicum, go out in public: carere publico, be in retirement.—General, common, ordinary, vulgar: structura carminis, O.: vatem, cui non sit publica vena, Iu.
-
…curiam, malleolos et faces ad inflammandam urbem comparare ; sit denique inscriptum in fronte unius cuiusque quid de re publica sentiat. polliceor hoc vobis, patres conscripti, tantam in nobis consulibus fore diligentiam, tantam in vobis auctoritatem…
Cicero, in Catilinam
-
…quam acerbissimum hostem coercerent. habemus senatus consultum in te, Catilina, vehemens et grave, non deest rei publicae consilium neque auctoritas huius ordinis nos, nos, dico aperte, consules desumus. decrevit quondam senatus uti L…
Cicero, in Catilinam
-
…consili particeps, notat et designat oculis ad caedem unum quemque nostrum. nos autem fortes viri satis facere rei publicae videmur, si istius furorem ac tela vitamus. ad mortem te, Catilina, duci iussu consulis iam pridem…
Cicero, in Catilinam
-
…morte multarunt. an leges quae de civium Romanorum supplicio rogatae sunt at numquam in hac urbe qui a re publica defecerunt civium iura tenuerunt. an invidiam posteritatis times praeclaram vero populo Romano refers gratiam qui te, hominem per…
Cicero, in Catilinam
-
…causa profugerunt. num infitiari potes te illo ipso die meis praesidiis, mea diligentia circumclusum commovere te contra rem publicam non potuisse, cum tu discessu ceterorum nostra tamen qui remansissemus caede contentum te esse dicebas quid cum te Praeneste…
Cicero, in Catilinam
-
…. ; Messala, M. ; Pisone consulibus senatus censuisset uti quicumque Galliam provinciam obtineret, quod commodo rei publicae facere posset, Haeduos ceterosque amicos populi Romani defenderet, se Haeduorum iniurias non neglecturum. Ad haec Ariovistus respondit…
Julius Caesar, Gallic War
-
…et nostrum primum non amplius quinis aut senis milibus passuum interesset. Interim cotidie Caesar Haeduos frumentum, quod essent publice polliciti, flagitare. Nam propter frigora quod Gallia sub septentrionibus, ut ante dictum est, posita est ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…eius dextram prendit ; consolatus rogat finem orandi faciat ; tanti eius apud se gratiam esse ostendit uti et rei publicae iniuriam et suum dolorem eius voluntati ac precibus condonet. Dumnorigem ad se vocat, fratrem adhibet ; quae in…
Julius Caesar, Gallic War
-
…tempus cura et metu esse relevati, periculum autem residebit et erit inclusum penitus in venis atque in visceribus rei publicae. Vt saepe homines aegri morbo gravi, cum aestu febrique iactantur, si aquam gelidam biberunt, primo relevari…
Cicero, in Catilinam
-
…tabescere. demonstrabo iter Aurelia via profectus est ; si accelerare volent, ad vesperam consequentur. O fortunatam rem publicam, si quidem hanc sentinam urbis eiecerit uno me hercule Catilina exhausto levata mihi et recreata res publica videtur .…
Cicero, in Catilinam