pugno
pugno, to fight, combat, give battle, engage, contend
to fight on behalf of the altars and hearths
pūgnō, āvī, ātus, 1, n. and a.: to battle, fight, contend, war, freq.; with cognate acc., 8.629; pull against, resist, w. dat., struggle with, resist, 4.38; 11.600; impers., pūgnātur, they contend, 7.553. (pūgna)
pugno, āvi, ātum, 1, v. n. and very rarely a. [root pug-, to thrust, strike, whence pugil, pungo, etc.], to fight, either singly or in armies, to combat, give battle, engage, contend (very freq. and class.).
- I Lit.: neque sinistrā impeditā satis commode pugnare poterant, Caes. B. G. 1, 25: scutum manu emittere et nudo corpore pugnare, id. ib. 1, 25: eminus lapidibus, Sall. J. 57, 4: cominus in acie, Cic. Balb. 9, 23: ex equo, on horseback, id. N. D. 2, 2, 6: de loco, Ter. 41: de ponte, Hirt. B. Afr. 33: pro muro toto, id. ib. 13: ex iniquiore loco, id. ib. 42: pro commodis patriae, Cic. Inv. 1, 1, 1 al.—With cum and abl.: elige, cum cive an hoste pugnare malis, Liv. 10, 36, 8: cum hoste in acie, Cic. Balb. 9, 22.—With in and acc.: ne quis extra ordinem in hostem pugnaret, Liv. 8, 6, 16: in hostem imparem ex aequo pugnabant, id. 10, 43, 6: qui contra imperium in hostem pugnaverant, Sall. C. 9, 4; 52, 30.—With adversum and acc.: saepe ante paucis strenuis advorsum multitudinem bene pugnatum, Sall. J. 107, 1: advorsum Gallos, id. ib. 114, 1.—With a homogeneous object: magnam pugnavimu' pugnam, Lucil. ap. Don. Ter. Eun. 899; cf.: haec pugna est pugnata, Plaut. Am. 1, 1, 97 (249): pugna summā contentione pugnata, Cic. Mur. 16, 34; Nep. Hann. 5, 1: inclitam in ponte pugnam ... pugnatam, Liv. 6, 42, 5: proelia, Hor. C. 4, 9, 19; Sall. J. 54, 7: bella, Hor. C. 3, 19, 4; id. Ep. 1, 16, 25.— Impers. pass.: pugnatur uno tempore omnibus locis, the battle is fought, they fight, Caes. B. G. 7, 84: cominus gladiis pugnatum est, id. ib. 1, 52: ut in mari quoque pugnetur velut e muris, Plin. 32, 1, 1, § 3.—
- II Transf.
- A In gen., to contend, conflict, disagree, oppose, contradict; usu. with dat. of person, or with cum: pugnant Stoici cum Peripateticis, Cic. Fin. 2, 21, 68. —With acc. and inf.: pugnare non destitit, non esse rerum controversiam, sed nominum, Cic. Fin. 3, 12, 41: non magno opere pugnare, to contend not very strongly, id. N. D. 3, 1, 3: noli pugnare duobus, Cat. 62, 64: ne cupias pugnare puellae, Prop. 1, 12 (10), 21; cf.: placitone etiam pugnabis amori? Verg. A. 4, 38: pressis pugnat habenis, id. ib. 11, 600: ne pugnet vulgus habenis, Stat. Th. 8, 289: tam eras excors, ut totā in oratione tuā tecum ipse pugnares, you contradicted yourself, Cic. Phil. 2, 8, 18. —Of things: pugnat sententia secum, Hor. Ep. 1, 1, 97: pugnavit monitis furor, Sil. 10, 284: pugnatura fretis pila, id. 4, 298: frigida pugnabant calidis, umentia siccis, Mollia cum duris, etc., cold bodies contended with hot, moist with dry, etc., Ov. M. 1, 19: humus, Petr. poët. Sat. 123.—
- B To struggle, strive, to endeavor, take pains, exert one's self for any thing (rare but class.): illud pugna et enitere, ne, etc., Cic. Fam. 3, 10, 3: id ne impetremus, pugnabis, id. Lig. 5, 13; cf.: hoc solum hoc tempore pugnatur, ut, etc., id. Rosc. Am. 3, 8: pugnas, ne reddar, Achille, Ov. H. 3, 25 Ruhnk.: pugnaremque collegae, ut, etc., Liv. 3, 64.—Poet., with inf.: pugnat molles evincere somnos, Ov. M. 1, 685; 7, 772; id. H. 13, 77: incerto pedum pugnat non stare tumultu, Luc. 4, 753; Claud. Rapt. Pros. 2, 196; cf., of things, Lucr. 2, 205.—P. a. as subst.: pugnan-tĭa, ium, n., contradictions, inconsistencies: pugnantia te loqui non vides? Cic. Tusc. 1, 7, 13; cf. Hor. S. 1, 2, 73; 1, 1, 102.
pūgno, āvī, ātum, āre (pugna), kämpfen, fechten, streiten, ein Gefecht-, ein Treffen liefern, I) eig., sowohl von einzelnen als von ganzen Heeren, caesim, Veget. mil.: constanter ac non timide, Caes.: contra (Adv.), Ov.: comminus, Curt.: comminus gladiis, Caes.: eminus fundis, sagittis, Caes.: eminus glande aut lapidibus, Sall.: manu, Ov.: male (unglücklich), Sall. u. Liv.: pari Marte, Curt.: de genu, kniend, Sen.: de ponte, Auct. b. Hisp.: de rogis Ov.: ex equo, Cic. u. Liv.: pugnatur omnibus locis, Caes.: in hostem, Sall. u. Tac.: in Gallos, Claud. Quadr. fr.: in adversarii os atque oculos, seinen Angriff richten, Gell.: u. so in frontem lateraque, von vorn u. von der Seite einen Angriff machen, Liv.: ne in frontem simul et latera suorum pugnaretur, Tac.: adversus alqm, Nep.: vario eventu adversus alqm, Nep.: male adversus alqm, Liv. epit.: cum alqo, Caes. u. Vell.: cum alqo comminus in acie, Cic.: inter se cornibus, Varro: pro aliquo, Caes. u. Curt.: pro commodis patriae, Cic.: pro libertate patriae, Curt.: de gloria, Curt.: de possessione, Gell.: de loco, wegen des Platzes, Ter.: ad bestias, Cypr.: ad ursos, Corp. inscr. Lat. 4, 1989: ad Ticinum amnem, ad Trebiam, Liv.: claram pugnam, Liv., od. inclutam pugnam, Liv. (u. so haec illi vi pugnata pugna est usque a mane ad vesperum, Plaut.: illa pugna, quae cum rege commissa est et summā contentione pugnata, Cic.): pugnavit proelia, Hor.: proelium male pugnatum, Sall.: bella pugnata, durchgefochtene, Verg.: absol., pugnandi tempora, Ov.: oppidum pugnando capere, Auct. b. Afr.: Partiz. subst., pugnantes, die Kämpfenden, die Kämpfer, Caes. b. G. 3, 25, 1. Curt. 4, 12 (46), 23. – II) übtr.: A) im allg., streiten, im Streite liegen, pugnant (es streiten miteinander) materque sororque, Ov.: p. arte medendi, Ov.: cum Peripateticis, Cic. de dis immortalibus non magno opere, Cic.: sed ego tecum in eo non pugnabo, quo minus utrum velis eligas, Cic. div. in Caec. 58. – m. folg. Acc. u. Infin. = in seinem Streite behaupten, Cic. de fin. 3, 41. – übtr., v. lebl. Subjj., frigida pugnabant calidis, umentia siccis, mollia cum duris, Ov.: mea cum pugnat sententia secum, Hor.: pugnat diu sententia secum, Ov. – B) insbes.: a) widersprechen, sich widersprechen, secum, Cic.: pugnantia loqui, Cic. – poet. m. folg. Dat., widersprechen, die Widerpart halten, ne cupias pugnare puellae, Prop.: placitone pugnabis amori? Verg. – b) Mühe anwenden, um etw. zu erreichen od. zu verhindern, ringen, ernstlich streben, -sich bemühen, darauf dringen, nach etw. ringen, pugno in mea vulnera, ich ringe, mich selbst zu verwunden, Ov. met. 7, 738. – m. folg. ut od. ne od. quo minus u. Konj., id pugnant, id agunt, ut etc., Cic.: illud pugna et enitere ut etc., Cic.: pugnarent collegae, ut etc., Liv.: id ne impetremus, pugnabis, Cic.: quoque minus venias, invita pugnat hiems, Ov. her. 18 (19), 120. – m. folg. Infin., Ov. met. 1, 685; 2, 822 u.a. Lucan. 4, 753 u.a. spät. Dicht.; v. lebl. Subjj., Lucr. 2, 205. – ➳ Abl. d. Gerund. pucnandod, Corp. inscr. Lat. 1, 195, 5. lin. 10.
1 pugnō, (7) āvī, ātum, āre (pugnus), intr., combattre à coups de poing, ¶ 1 combattre, se battre [combats singuliers ou combats dʼarmées] : eminus, cominus combattre de loin, de près, v. ces mots ; ex equo Cic. Nat. 2, 6 (ex equis avec v. au pl.), combattre à cheval || [avec cum ] Cic. Balbo 22, etc.; Cæs. ; Liv. 10, 36, 8, combattre avec (contre) qqn || [avec contra ] Cic. Phil. 2, 75 || [avec in acc.] : Quadr. Ann. 1 d. Gell. 17, 2, 12 ; Sall. C. 9, 4 ; 52, 30 ; Liv. 8, 6, 16 ; 8, 7, 15 ; 10, 43, 3 ; cf. Liv. 27, 18, 19 ; 27, 48, 14 = diriger lʼattaque contre || [avec adversus ] Sall. J. 107, 1 ; 114, 1 || pro aliquo Cic. Pis. 27 ; pro aliqua re Cic. Inv. 1, 1, etc. || [pass. imp.] pugnatur Cæs. G. 7, 84, 2, on combat, cf. Cæs. G. 1, 52, 4, etc. ¶ 2 [avec acc. de lʼobjet intérieur] : magnam pugnam pugnare Lucil. Sat. 1323, livrer une grande bataille, cf. Pl. Ps. 524 ; Gell. 3, 8, 3 ; prœlium pugnare Sall. J. 54, 7 ; Hor. O. 4, 9, 19 || [au pass.] pugna, quæ summa contentione pugnata (est) Cic. Mur. 34, bataille qui fut livrée avec le plus grand acharnement, cf. Nep. Hann. 5, 1 ; Liv. 6, 42, 5 || [abl. abs. du part. n. ] aliquantisper pugnato Quadr. Ann. 60, après un assez long combat ¶ 3 [fig.] être en lutte (en désaccord) : Cic. Fin. 2, 68, etc. ; tecum in eo non pugnabo, quominus... eligas Cic. Cæcil. 58, je ne lutterai pas avec toi pour tʼempêcher de choisir ; tecum pugnas Cic. Phil. 2, 18, tu es en contradiction avec toi-même, cf. Hor. Ep. 1, 1, 97 || ratio nostra consentit, pugnat oratio Cic. Fin. 3, 10, nos vues sont dʼaccord, il nʼy a conflit que dans lʼexpression || [avec prop. inf.] lutter pour lʼopinion que, soutenir en bataillant que : Cic. Fin. 3, 41 || [avec interr. ind.] batailler avec qqn sur la question de savoir : Cic. Fin. 5, 80 || [poét., avec dat.] lutter contre, résister à : Virg. En. 4, 38 ; Prop. 1, 10, 21 ¶ 4 [en part.] être en contradiction : pugnantibus et contrariis studiis uti Cic. Fin. 1, 58, avoir des goûts qui se contrarient et sʼopposent, v. pugnans ; quid tam pugnat quam miserum esse qui non sit ? Cic. Tusc. 1, 13, quʼy a-t-il dʼaussi contradictoire que de dire quʼest malheureux qqn qui nʼest pas ? ¶ 5 lutter, faire effort pour obtenir que : pugnare ut Cic. Nat. 1, 75 ; Clu. 116 ; [avec ne ] Cic. Att. 5, 9, 5 ; Lig. 13, pour empêcher que ; [ou qqf. av. quominus ] Ov. H. 19, 120 || [avec inf.] lutter pour : Lucr. 2, 205 ; Ov. M. 1, 685 ; 2, 822 ; Luc. 4, 753.
- 1. strijden, vechten, slag leveren [constanter; eminus; male ongelukkig; ex equo te paard; de genu op de knieën; sagittis; cum hoste in acie; contra adversarios; inter se; pro patria; pro (de) libertate; proelia; vario eventu adversus alqm; in hostem extra ordinem; Teucris; ad Trebiam]; ➤ pugnatur uno tempore omnibus locis (Caes.); haec pugna est pugnata (Plaut.); — pugnantēs, ium m strijdenden, strijders;
- 2. (metaf.) ruzie hebben, het oneens zijn, twisten [cum natura; cum cupiditate; (m. dat.) amori zich verzetten tegen de liefde; habenis aan de teugels rukken]; ➤ pugnant materque sororque maken ruzie met elkaar; Epicurus de dis immortalibus non magnopere ~ videtur; (metaf., v. zaken) frigida pugnabant calidis, umentia siccis, mollia cum duris (Ov.); — m. aci.: (bij een meningsverschil) staande houden;
- 3. (zichzelf) tegenspreken [in oratione]; ➤ pugnantia loqui tegenstrijdige dingen; haec Cicero ~ invicem ostendit;
- 4. streven naar, vechten voor, zijn best doen voor (m. ut, ne; quominus; id, hoc, illud m. volg. ut, ne; in m. acc.; inf.; aci.); ➤ pugno in mea vulnera om mijzelf te verwonden; pugnas ne reddar, Achille (Ov.).
pugno , as, are. n. act. (pugnus.)
戰鬥。固執。爭鬥。辯。勉。賴。— secum 自不相符。前言不符後語。Illud pugna et enitere 汝勉力得此。Pugnaveris 如是汝將辦大亊。Pugnatur 對壘交鋒。
Suggest a Translation
See an image
戰鬥。固執。爭鬥。辯。勉。賴。— secum 自不相符。前言不符後語。Illud pugna et enitere 汝勉力得此。Pugnaveris 如是汝將辦大亊。Pugnatur 對壘交鋒。
Suggest a Translation
See an image
Post equites armatos.... cirothechis et matteis in capite eorum plumbatis et Pugnone super discrimno.Vide supra Pugnalis gladius.
pūgnō āvī, ātus, āre
- pugna, to fight, combat, give battle, engage, contend: sinistrā impeditā, Cs.: eminus lapidibus, S.: cum hoste comminus in acie: ex equo, on horseback: de loco, T.: extra ordinem in hostem, L.: contra inperium in hostem, S.: advorsum multitudinem bene pugnatum, S.: pugna summā contentione pugnata: inclitam in ponte pugnam . . . pugnatam, L.: bella, H.: pugnatur uno tempore omnibus locis, the fighting goes on, Cs.: comminus gladiis pugnatum est, Cs.—To contend, dispute: de dis inmortalibus: pugnant Stoici cum Peripateticis: pugnare, non esse rerum controversiam, sed nominum.—To contend against, oppose, resist, contradict, struggle with: ut totā in oratione tuā tecum ipse pugnares, you contradicted yourself: pugnat sententia secum, H.: placitone etiam pugnabis amori?V.; cf. Frigida pugnabant calidis, Mollia cum duris, etc., cold bodies contended with hot, etc., O.: pugnant materque sororque, i. e. love for the mother and love for the sister, O.: pugnatum est arte medendi, (the plague)was resisted by the healing art, O.—To struggle, strive, endeavor, make exertion: illud pugna et enitere, ne, etc.: pugnas, ne reddar, Achille, O.: pugnarentque collegae, ut, etc., L.: mollīs evincere somnos, O.: in mea Volnera, strive for what will smite me, O.
-
…Romanis interdixisset, impetumque in nostros eius equites fecissent, eaque res conloquium ut diremisset, multo maior alacritas studiumque pugnandi maius exercitui iniectum est. Biduo post Ariovistus ad Caesarem legatos misit velle se de iis rebus quae inter eos…
Julius Caesar, Gallic War
-
…constituit ibique tormenta conlocavit, ne, cum aciem instruxisset, hostes, quod tantum multitudine poterant, ab lateribus pugnantes suos circumvenire possent. Hoc facto, duabus legionibus quas proxime conscripserat in castris relictis ut, si quo opus…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. Tum demum Ariovistus partem suarum copiarum, quae castra minora oppugnaret, misit. Acriter utrimque usque ad vesperum pugnatum est. Solis occasu suas copias Ariovistus multis et inlatis et acceptis vulneribus in castra reduxit. Cum ex captivis…
Julius Caesar, Gallic War
-
…acies, ut victis ac submotis resisteret, tertia, ut venientes sustineret. Ita ancipiti proelio diu atque acriter pugnatum est. Diutius cum sustinere nostrorum impetus non possent, alteri se, ut coeperant, in montem receperunt ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…se confligunt contendere velimus, ex eo ipso quam valde illi iaceant intellegere possumus. ex hac enim parte pudor pugnat, illinc petulantia ; hinc pudicitia, illinc stuprum ; hinc fides, illinc fraudatio ; hinc pietas, illinc…
Cicero, in Catilinam
-
…hostes aberant quam quo telum adigi posset, proelii committendi signum dedit. Atque in alteram item cohortandi causa profectus pugnantibus occurrit. Temporis tanta fuit exiguitas hostiumque tam paratus ad dimicandum animus ut non modo ad insignia accommodanda sed etiam…
Julius Caesar, Gallic War
-
…scutis uno ictu pilorum transfixis et conligatis, cum ferrum se inflexisset, neque evellere neque sinistra impedita satis commode pugnare poterant, multi ut diu iactato bracchio praeoptarent scutum manu emittere et nudo corpore pugnare. Tandem vulneribus defessi et…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, morte multassem, fore ut eius socios invidia oppressus persequi non possem, rem huc deduxi ut tum palam pugnare possetis cum hostem aperte videretis. quem quidem ego hostem, Quirites, quam vehementer foris esse timendum putem ,…
Cicero, in Catilinam
-
…fecerunt itaque hostes repente celeriterque procurrerunt, ut spatium pila in hostes coiciendi non daretur. Relictis pilis comminus gladiis pugnatum est. At Germani celeriter ex consuetudine sua phalange facta impetus gladiorum exceperunt. Reperti sunt complures nostri qui in…
Julius Caesar, Gallic War
-
…alteri ad impedimenta et carros suos se contulerunt. Nam hoc toto proelio, cum ab hora septima ad vesperum pugnatum sit, aversum hostem videre nemo potuit. Ad multam noctem etiam ad impedimenta pugnatum est, propterea quod pro…
Julius Caesar, Gallic War