pugnus
pugnus, a fist
- A fist: pugnus a punctione, id est percussu dicitur, Paul. ex Fest. p. 219 Müll.: manum plane comprimere pugnumque facere, Cic. Ac. 2 (Luc.), 47, 145: certare pugnis, calcibus, unguibus, id. Tusc. 5, 27, 77; cf. id. Verr. 2, 3, 23, § 56: pugnis contundere aliquem, Plaut. Bacch. 3, 3, 46 (450): pugnum impingere alicui in os, id. Rud. 3, 4, 5 (710): pugnis onerare, id. Am. 1, 1, 72 (224): obtundere, id. ib. 2, 1, 59 (609): pugnos in ventrem ingerere, Ter. Phorm. 988: pugnum ducere alicui, to give one a blow with the fist, Dig. 47, 10, 4: percusserit proximum suum pugno, Vulg. Exod. 21, 18.—Poet., of boxing: neque pugno Neque segni pede victus, Hor. C. 3, 12, 8; 1, 12, 26: Castor gaudet equis, ovo prognatus eodem Pugnis, id. S. 2, 1, 27. —
- II Transf., as a measure, a fistful, handful, Cato R. R. 82; Marc. Emp. 8 med.: pugnus aeris, Sen. Ira, 3, 33, 1.
~a,fyst
~us globosus
hic ~us,poin
veluti manus que eadem est cum in palmam extenditur et in ~um astringitur
hic ~us,a fyste
ut accidit mihi ex percussione equi cum ~o
quidam putant se ~o mundum claudere et omnia in manibus continere
solebamus crines evellere ~is, cum cheterlingis ‥ mutuo nos cedere
hujus, quaeso, caput valido tu percute pugno
pellunt violentis ~is a tergo et capite, resistitur a latice velut a solida glacie vel praeduro marmore
cum Turcus, in collo Christiani ~o percussus, bizantinos evomeret
allegatis hinc inde tam ~is quam baculis et virgis
pars ~is pectora tundit
tunc lacrimas fundo, tunc pugno pectora tundo
licet aliquis ‥ pungno ‥ aut cultello ‥ confratrem ‥ altercando percussit
percussit eum in capite vel alibi in corpore cum pungno vel cum baculo sive cum aliquo armo
testula capitis contrita jam ad ~i unius introitum hiando patebat
candelam ad longitudinem j ~i et j pollicis
- 1. vuist;
- 2. (meton.) (a) vuistslag; ➤ alqm -is concīdere; (b) (Hor.) (sg. en plur.) vuistgevecht; ➤ -o of -is victus in het vuistgevecht; -is superare; (c) (Sen.) een handvol.
Cum Pugno habere, si mendum non est, forte idem sonat quod duello aliquid obtinere. Charta Henrici Comit. ann. 1312. apud Ludewig. tom. 1. Reliq. MSS. pag. 266 :
Nos Henricus.... vendidimus honorabili....... preposito et conventui Ecclesiæ Riechenbergensis...... unum mansum nostræ proprietatis..... quem olim Conradus cum Pugno habuit.
Conradus cum pugno.
Tres Pugnos frumenti super nemus et terram in territorio de Voana.Vide supra Pognus.
Item si quis armis aliquem vulneraverit, domus ejus a scabinis prosternetur, et ipse a villa ejicietur, nec villam intrabit, nisi prius licentia impetrata a scabinis ; de licentia autem eorum villam intrare non poterit, nisi Pugnum misericordiæ eorum exposuerit.... Quod si pro paupertate solvere non poterit, misericordiæ scabinorum Pugnum exponet.Quæ sic vernacule redduntur in Lib. albo domus publ. Abbavil. fol. 2. r°. :
IlSexaginta solidorum mulcta, pugni amissione redimitur, in Inquisit. ann. 1268. ex sched. Pr.ne porra entrer en le ville, se il n'ait mis sen Puing en le merchi d'aus ;.... il mettra sen Puing en le merchi des eskevins.
de Mazaugues:
Præconisatio facta erat, quod nullus caperet sirogrillos sub pœna lx. solidorum vel Pugni, si eos non possent solvere.Hinc in Lit. ann. 1410. tom. 9. Ordinat. reg. Franc. pag. 586. art. 8 :
Iceulx forains seront banniz hors de nostredit pays de Flandres sur le Poinct.Ubi leg.
Poing. Cujus supplicii ignominiam reparare interdum a rege concedebatur, pugnum factitium substituendo, ut testantur Lit. remiss. ann. 1383. ex Reg. 123. Chartoph. reg. ch. 2 :
Comme Jehan Mauclerc, habitant de Senlis ait esté nouvellement condempné à perdre le poing destre dont il avoit feru un Flamment et un nommé Jehan le Brun, et en oultre à fouyr comme bany de nostre royaume ;.... nous le remettons et restituons plenement en ycelui,... et en ampliant ycelle grace, lui avons ottroyé et ottroyons d'abondant,.... afin que plus honnestement il puisse estre entre les gens en nostre dist royaume, que en lieu de sondit poing perdu, il puisse faire faire, ordonner ou composer de telle matière, comme bon lui semblera et faire se pourra, une maniere de main close ou estendue, ainsi comme bon lui semblera, et le restituons sur tout ce que dit est à sa bonne fame et renommée.
- PAC-, a fist: (manum) comprimere pugnumque facere: certare pugnis: pugnos in ventrem ingerere, T.: pugno victus, in boxing, H.: gaudere pugnis, H.
-
…iste etiam cubaret, in cubiculum introductus est, quod nisi mulieri et decumano patebat alii nemini. ibi cum pugnis et calcibus concisus esset, qui DCC medimnis decidere noluisset, mille promisit. Eubulidas est Grospus Centuripinus, homo…
Cicero, in Verrem
-
…credo fore in os prius accipiam ipse Quam gladium in stomacho furi ac pulmonibus sisto. Odi hominem, iratus pugno, nec longius quicquam Nobis, quam dextrae gladium dum accommodet alter ; Usque adeo studio atque odio illius ecferor…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…, o dii boni pueri Spartiatae non ingemescunt verberum dolore laniati. adulescentium greges Lacedaemone vidimus ipsi incredibili contentione certantis pugnis calcibus unguibus morsu denique, cum exanimarentur prius quam victos se faterentur. quae barbaria India vastior aut agrestior in…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…hercules aliquot annos continuos ante legem Gabiniam ille populus Romanus, cuius usque ad nostram memoriam nomen invictum in navalibus pugnis permanserit, magna ac multo maxima parte non modo utilitatis sed etiam dignitatis atque imperi caruit. nos quorum maiores…
Cicero, pro Lege Manilia
-
…sic ille in animo res insculptas habebat. tantus ergo imperator in omni genere belli fuit, proeliis oppugnationibus navalibus pugnis totiusque belli instrunmento et adparatu, ut ille rex post Alexandrum maxumus hunc a se maiorem ducem cognitum quam quemquam…
M. Tullius Cicero, Lucullus
-
…usque ad extremum. ter depugnavit Caesar cum civibus, in Thessalia, Africa, Hispania. omnibus adfuit his pugnis Dolabella ; in Hispaniensi etiam volnus accepit. si de meo iudicio quaeris, nollem ; sed tamen consilium a…
Cicero, Philippicae
-
…veritus es, nisi istam artem oratione exaggerasses, ne operam perdidisses. Sed ego ne cum ista quidem arte pugno. Sit sane tanta quantam tu illam esse vis etenim sine controversia et magna est et late patet et ad…
Cicero, de Oratore
-
…. omnem vim loquendi, ut iam ante Aristoteles, in duas tributam esse partes, rhetoricam palmae, dialecticam pugni similem esse dicebat, quod latius loquerentur rhetores, dialectici autem compressius. obsequar igitur voluntati tuae dicamque, si…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…, ipse se adflixit. neminem tenent voluntate ; ne metu necesse sit iis uti vereor. ego autem neque pugno cum illa causa propter illam amicitiam neque approbo, ne omnia improbem quae antea gessi ; utor via. populi…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…nullam aliam ob culpam nisi propter dicendi inscientiam, tamen a se oportere dicunt peti praecepta dicendi Quibuscum ego non pugno, utrum sit melius aut verius tantum dico et aliud illud esse atque hoc et hoc sine illo summum esse…
Cicero, de Oratore