pro
pro, in front of, before, on behalf of, in return for, for the sake of
pro2, before, in front of, in face of
pro3, interj., of wonder or lamentation, O! Ah! Alas!
they fought before the camp
it is sweet and proper to die for your country
I will go for you, if you are not permitted
the battle was too fierece for the number of fighters
- I Adv., found only in the transf. comp. signif. (v. infra, II. B. 3.) in connection with quam and ut: pro quam and pro ut (the latter usually written in one word, prout), like prae quam and prae ut. *
- A Pro quam, in proportion as, just as: nec satis est, pro quam largos exaestuat aestus, Lucr. 2, 1137. —
- B Pro ut or prout, according as, in proportion, accordingly, proportionably as, just as, as (class.): compararat argenti bene facti, prout Thermitani hominis facultates ferebant, satis, Cic. Verr. 2, 2, 34, § 83: tuas litteras, prout res postulat, exspecto, id. Att. 11, 6 fin.: id, prout cujusque ingenium erat, interpretabantur, Liv. 38, 50: prout locus iniquus aequusve his aut illis, prout animus pugnantium est, prout numerus, varia pugnae fortuna est, id. 38, 40 fin.—With a corresp. ita: ejusque rationem ita haberi, prout haberi lege liceret, Cic. Phil. 5, 17, 46: prout sedes ipsa est, ita varia genera morborum sunt, Cels. 4, 4, 5: prout nives satiaverint, ita Nilum increscere, Plin. 5, 9, 10, § 51.—
- II Prep. with abl. (late Lat. with acc.: PRO SALVTEM SVAM, Inscr. Grut. 4, 12; 46, 9; Inscr. Orell. 2360), before, in front of.
- A Lit., of place: sedens pro aede Castoris, Cic. Phil. 3, 11, 27: praesidia, quae pro templis cernitis, id. Mil. 1, 2: ii qui pro portis castrorum in statione erant, Caes. B. G. 4, 32: pro castris copias habere, id. ib. 7, 66: pro castris dimicare, id. ib. 5, 16: pro oppido, id. ib. 7, 71: pro opere consistere, Sall. J. 92, 9: castra pro moenibus locata, Liv. 2, 53; 4, 17: pro muro, id. 30, 10: pro castris explicare aciem, id. 6, 23: pro vallo, Plin. 2, 37, 37, § 101; Vell. 2, 19, 1.—With verbs of motion: Caesar pro castris suas copias produxit, before the camp, Caes. B. G. 1, 48: hasce tabulas hic ibidem pro pedibus tuis obicito, before your feet, Ap. Apol. p. 337, 36; id. M. 4, p. 155, 2.—
- 2 In partic., with the accessory idea of presence on the front part, on the edge or brink of a place, on or in the front of, often to be translated by a simple on or in: pro censu classis iuniorum, Serv. Tullius cum dixit, accipi debet in censu, ut ait M. Varro, sicuti pro aede Castoris, pro tribunali, pro testimonio, Fest. p. 246 Müll.; cf.: pro significat in, ut pro rostris, pro aede, pro tribunali, Paul. ex Fest. p. 228 Müll.; and: pro sententia ac si dicatur in sententiā, ut pro rostris id est in rostris, id. p. 226 Müll.: hac re pro suggestu pronunciata, qs. standing on the front part of the tribune, or, as we would say, on the tribune, Caes. B. G. 6, 3: pro tribunali cum aliquid ageretur, was transacted before or at my tribunal, Cic. Fam. 3, 8, 21; so, pro tribunali, id. Pis. 5, 11; id. Sest. 15, 34: pro contione, before the assembled army; and, in gen., before the assembly: laudatus pro contione Jugurtha, Sall. J. 8, 2; cf. Curt. 9, 1, 1: pro contione laudibus legati militumque tollere animos, Liv. 7, 7: fortes viros pro contione donantis, Curt. 10, 5, 10: pro contione litteras recitare, id. 4, 10, 16; Liv. 38, 23 fin.: pro contione palam utrumque temptavit, Suet. Vesp. 7; Tac. A. 3, 9; Front. Strat. 1, 11, 3: 4, 5, 11; cf.: pro comitio, Suet. Aug. 43: uti pro consilio imperatum erat, in the council, Sall. J. 29, 6; cf.: supplicatio in triduum pro collegio decemvirūm imperata fuit, Liv. 38, 36: pontifices pro collegio decrevisse, Gell. 11, 3, 2: pro collegio pronuntiare, Liv. 4, 26, 9: suas simultates pro magistratu exercere, id. 39, 5: pro munimentis castelli manipulos explicat, before, on the fortifications, Tac. A. 2, 80; 12, 33: stabat pro litore diversa acies, in front of or upon the shore, id. ib. 14, 30: legionem pro ripā componere, id. ib. 12, 29: velamenta et infulas pro muris ostentant, in front of, from the walls, Tac. H. 3, 31; so, pro muris, id. A. 2, 81: ad hoc mulieres puerique pro tectis aedificiorum saxa et alia, quae locus praebebat, certatim mittere, standing on the edge of the roofs, from the roofs, Sall. J. 67, 1 Kritz.—
- B Transf.
- 1 To signify a standing before or in front of, for defence or protection; hence an acting for, in behalf of, in favor of, for the benefit of, on the side of (opp. contra, adversum): veri inveniendi causā contra omnia dici oportere et pro omnibus, Cic. Ac. 2 (Luc.), 18, 60; cf.: hoc non modo non pro me, sed contra me est potius, id. de Or. 3, 20, 75: partim nihil contra Habitum valere, partim etiam pro hoc esse, id. Clu. 32, 88: difficillimum videtur quod dixi, pro ipsis esse quibus eveniunt ista, quae horremus ac tremimus, Sen. Prov. 3, 2: haec cum contra legem proque lege dicta essent, Liv. 34, 8: pro Romano populo armis certare, Enn. ap. Non. 150, 6 (Ann. v. 215 Vahl.); cf.: pro vostrā vitā morti occumbant, id. ap. Serv. ad Verg. A. 2, 62 (Trag. v. 176 Vahl.): quae ego pro re publica fecissem, Cato ap. Front. p. 149: nihil ab eo praetermissum est, quod aut pro re publicā conquerendum fuit, aut pro eā disputandum, Cic. Sest. 2, 3: omnia me semper pro amicorum periculis, nihil umquam pro me ipso deprecatum, id. de Or. 2, 49, 201: convenit dimicare pro legibus, pro libertate, pro patriā, id. Tusc. 4, 19, 43: dulce et decorum est pro patriā mori, Hor. C. 3, 2, 13; cf. id. ib. 3, 19, 2: pro sollicitis non tacitus reis, id. ib. 4, 1, 14: spondere levi pro paupere, id. A. P. 423: urbes, quae viris aut loco pro hostibus et advorsum se opportunissumae erant, Sall. J. 88, 4: nec aliud adversus validissimas gentes pro nobis utilius, quam, etc., Tac. Agr. 12: et locus pro vobis et nox erit, Liv. 9, 24, 8: et loca sua et genus pugnae pro hoste fuere, id. 39, 30, 3: pro Corbulone aetas, patrius mos ... erant: contra, etc., Tac. A. 3, 31; id. H. 4, 78; Curt. 4, 14, 16.—
- 2 With the notion of replacement or substitution, in the place of, instead of, for.
- a In gen.: numquam ego argentum pro vino congiario ... disdidi, Cato ap. Front. p. 149: ego ibo pro te, si tibi non libet, Plaut. Most. 5, 2, 10 (1131): ego pro te molam, Ter. And. 200; Cic. Leg. 2, 5, 13: mutata (ea dico), in quibus pro verbo proprio subicitur aliud ... ut cum minutum dicimus animum pro parvo, etc., id. Or. 27, 92 sq.; cf.: libenter etiam copulando verba jungebant, ut sodes pro si audes, sis pro si vis ... ain' pro aisne, nequire pro non quire, malle pro magis velle, nolle pro non velle. Dein etiam saepe et exin pro deinde et exinde dicimus, id. ib. 45, 154: pro vitulā statuis dulcem Aulide natam, Hor. S. 2, 3, 199: pro bene sano Ac non incauto fictum astutumque vocamus, id. ib. 1, 3, 61; cf. Suet. Caes. 70: pro ope ferendā sociis pergit ipse ire, etc., Liv. 23, 28, 11 Weissenb. ad loc.; Zumpt, Gram. § 667; cf.: pro eo, ut ipsi ex alieno agro raperent, suas terras, etc., Liv. 22, 1, 2.—
- b Esp. freq. in connection with the title of any officer, to denote his substitute: pro consule, pro praetore, pro quaestore, pro magistro, etc. (afterwards joined into one word, as proconsul, propraetor, proquaestor, promagister, etc.), proconsul, propraetor, proquaestor, vice-director: cum pro consule in Ciliciam proficiscens Athenas venissem, Cic. de Or. 1, 18, 82; cf.: cum L. Philippus pro consulibus eum se mittere dixit, non pro consule, instead of the consuls, not as proconsul, id. Phil. 11, 8, 18: nec pro praetore, Caesarem (vocat), id. ib. 13, 10, 22; Liv. 35, 1. cum Alexandriae pro quaestore essem, Cic. Ac. 2 (Luc.), 4, 11: cf.: litteris Q. Caepionis Bruti pro consule ... Q. Hortensii pro consule opera, etc., id. Phil. 10, 11, 26: P. Terentius operas in portu et scripturā Asiae pro magistro dedit, id. Att. 11, 10, 1; cf. id. Verr. 2, 2, 70, § 169; id. Fam. 13, 65, 1; see also the words proconsul, promagister, propraetor, proquaestor, etc.—
- c So of price, penalty, etc., in exchange, in return for: tres minas pro istis duobus dedi, Plaut. Most. 3, 2, 138 (827); id. Aul. 3, 3, 8 (456): pro hujus peccatis ego supplicium sufferam, Ter. And. 888: dimidium ejus quod pactus esset, pro carmine daturum, Cic. de Or. 2, 86, 351: pro vitā hominis nisi hominis vita reddatur, non posse deorum inmortalium numen placari, Caes. B. G. 6, 16: id pro immolatis in foro Tarquiniensium Romanis poenae hostibus redditum, Liv. 7, 19, 3: vos, pro paternis sceleribus, poenas date, Sen. Med. 925; Lact. 2, 7, 21: pro crimine poenas, Ov. Ib. 621.—
- 3 Pro is also frequently used to denote the viewing, judging, considering, representing of a thing as something, for, the same as, just as, as: pro sano loqueris, quom me appellas nomine, Plaut. Men. 2, 2, 24 (296): sese ducit pro adulescentulo, id. Stich. 3, 1, 65 (466); id. Cist. 1, 3, 24 (148): hunc Eduxi a parvulo, habui, amavi pro meo, as my own, Ter. Ad. 48: Cato ille noster qui mihi unus est pro centum milibus, whose voice I regard as equal to that of thousands, Cic. Att. 2, 5, 1: Siciliam nobis non pro penariā cellā, sed pro aerario fuisse, id. Verr. 2, 2, 2, § 5: P. Sestio pro occiso relictus est, id. Sest. 38, 81; Caes. B. G. 3, 109: cum pro damnato mortuoque esset, as good as condemned and dead, Cic. Verr. 2, 4, 15, § 33: summa ratio, quae sapientibus pro necessitate est, Plin. Ep. 1, 12, 3: negotia pro solatiis accipiens, Tac. A. 4, 13: consuli pro hostibus esse, Liv. 43, 5, 4: adeo incredibilis visa res, ut non pro vano modo, sed vix pro sano nuncius audiretur, as a boaster, Liv. 39, 49: quoniam de adventu Caesaris pro certo habebamus, to consider as certain, Mat. ap. Cic. Att. 9, 15, 6 et saep.; v. certus.—
- 4 Esp. in certain phrases: pro eo, for the same thing, as just the same: ut si a Caesare, quod speramus, impetrarimus, tuo beneficio nos id consecutos esse judicemus: sin minus, pro eo tantum id habeamus, cum a te data sit opera, ut impetraremus, Cic. Fam. 13, 7, 5.—With the particles of comparison: atque (ac), ac si, quasi, just the same as, even as, as though: pro eo ac debui, just as was my duty, Sulp. ap. Cic. Fam. 4, 5, 1: pro eo ac si concessum sit, Cic. Inv. 1, 32, 54: pro eo est atque si adhibitus non esset, Dig. 28, 1, 22: pro eo erit quasi ne legatum quidem sit, ib. 30, 1, 38: pro eo quod, for the reason that, because: pro eo quod ejus nomen erat magnā apud omnes gloriā, Cic. de Or. 2, 18, 75: pro eo quod pluribus verbis vos quam volui fatigavi, veniam a vobis petitam velim, Liv. 38, 49 fin.—
- 5 On account of, for the sake of: dolor pro patriā, Cic. Fin. 1, 7, 24: tumultus pro recuperandā re publicā, id. Brut. 90, 311 dub. (B. and K. omit pro): dedit pro corpore nummos, i. e. to rescue his person, Hor. S. 1, 2, 43: aliquem amare pro ejus eximiā suavitate, Cic. de Or. 1, 55, 234: pro quibus meritis quanto opere dilectus sit, Suet. Aug. 57: cum pro incolumitate principis vota susceperunt, Tac. A. 4, 17: pro bono (= bene), Sall. J. 22, 4.—
- 6 Pro is used in its most general sense in stating the relation between two objects or actions, in proportion, in comparison with, according to or as, conformably to, by virtue of, for, etc.: meus pater nunc pro hujus verbis recte et sapienter facit, according to his story, Plaut. Am. 1, 1, 133 (285): tu pro oratione nec vir nec mulier mihi's, id. Rud. 4, 4, 71 (1115): pro viribus tacere ac fabulari, according to one's ability, Enn. ap. Non. 475, 4 (Trag. v. 181 Vahl.): facere certum'st pro copiā ac sapientiā, Plaut. Merc. 3, 1, 8 (506): agere pro viribus, Cic. Sen. 9, 27: aliquem pro dignitate laudare, id. Rosc. Am. 12, 33: proelium atrocius quam pro numero pugnantium fuit, Liv. 21, 29: pro imperio, by virtue of his office or authority: quia pro imperio palam interfici non poterat, Liv. 1, 51, 2; hence, imperatively, dictatorially, summarily: nec illum ipsum submovere pro imperio posse more majorum, id. 2, 56, 12: hem! satis pro imperio, quisquis es, Ter. Phorm. 196: pro tuā prudentiā, Cic. Fam. 4, 10, 2; 11, 12, 2: cum in eam rationem pro suo quisque sensu ac dolore loqueretur, id. Verr. 2, 1, 27, § 69: quibus aliquid opis fortasse ego pro meā, tu pro tuā, pro suā quisque parte ferre potuisset, id. Fam. 15, 15, 3: pro virili parte, according to one's ability, id. Sest. 66, 138; Liv. praef. 2; Ov. Tr. 5, 11, 23. —Esp. freq.: pro ratā parte and pro ratā, in proportion, proportionably; v. ratus: pro se quisque, each according to his ability, each one for himself, Cic. Off. 3, 14, 58; Caes. B. G. 2, 25; Verg. A. 12, 552 et saep.: pro tempore et pro re, according to time and circumstances, Caes. B. G. 5, 8: pro facultatibus, Nep. Epam. 3, 5.—Pro eo, quantum, or ut, in proportion to, as, according to, according as: eāque pro eo, quantum in quoque sit ponderis, esse aestimanda, Cic. Fin. 4, 21, 58: equidem pro eo, quanti te facio, quicquid feceris, approbabo, id. Fam. 3, 3, 2: tamen pro eo ut temporis difficultas tulit, etc., L. Metell. ap. Cic. Verr. 2, 3, 54, § 126.☞ In composition the o is long in some words, in others short (through the influence of the Gr. προ-): prōdeo, prŏfiteor; and even in words borrowed from the Greek, as prōlogus.—Its signification has reference either to place, before, forwards; or to protection, for; procedo, procurro, profanus; procuro, propugno, prosum, protego.
- O! Ah! Alas! (class.).
- α With nom.: proh! bonae frugi hominem te jam pridem esse arbitror, Plaut. Cas. 2, 4, 4 (282): pro Juppiter! Enn. ap. Varr L. L. 7, § 12 Müll. (Trag. v 225 Vahl.); Ter. And. 732; id. Eun. 550; id. Ad. 111; cf.: pro supreme Juppiter, id. ib. 196: pro Juppiter, Hominis stultitiam! id. ib. 366: pro di immortales, id. ib. 447; cf.: pro, dii immortales: Cic. Imp. Pomp. 12, 33: pro curia inversique mores! Hor. C. 3, 5, 7: pro scelus, Mart. 2, 46, 8.—
- β Parenthet.: pro, quanta potentia regni Est, Venus alma, tui, Ov. M. 13, 758: et mea, pro! nullo pondere verba cadunt, id. H. 3, 98: tantum, pro! degeneramus a patribus, Liv. 22, 14, 6; Curt. 4, 16, 10.—
- γ With acc.: pro divom fidem! Enn. ap. Don. ad. Ter. Phorm. 339 (Sat. v. 30 Vahl.); Ter. Ad. 746; cf.: pro deum atque hominum fidem! id. And. 237; 246; id. Heaut. 61; Cic. Tusc. 5, 16, 48; instead of which, ellipt.: pro deum immortalium! Ter. Phorm. 351: pro deum atque hominum, id. Hec. 198: pro fidem deum! facinus foedum, id. Eun. 943.—
- δ With gen.: pro malae tractationis! Tert. Poen. fin.
cumque pro foribus aulae in qua vesci consueverant transitum fecisset ‥
pro foribus ecclesiae receptaculum illis [feminis ] congruum aedificavere
putabat se pro foribus ‥ habitaculi assistere(
sedente episcopo ‥ pro tribunali
eo quod sacrificium voluntarie seipsum optulit Patri pro nobis
pro remedium animae meae dono terram
collecta pro hoc ‥ synodo
mulier si filiam suam supra tectum ponet vel fornacem pro sanitatem [v. l. sanitate ] febris, v annos peniteat
omnis homo cesset a furto pro vita sua [(AS: ]be his feore
qui pro negociis suis projectus est ad curiam Romanam
pro majori securitate mortis scissum est gurgulio ejus
in duobus molis pro mustardo
j equus albus pro sella elemosinar’
pro iij canellis pro trahere vinum
lego ‥ unam obbam pro vino
hanc ergo cum pro adjuvanda nave majori deposuissent in mare
debent pro caballo transducendo iij denarios
pro ‥ cumulum thalami fractum reficiendo
quemlibet bovem pro v s. et quamlibet vaccam pro xl d. pro lardarium regi imponendo
pro libertate ecclesiastica ‥ roboranda
ad aliquam universitatem pro clericis fiendis destinare
diligentiam faciant pro perquirendis et comprehendendis suis apostatis et fugitivis
pro eo ut diceret, non cessabant haec semper decantare
mercatores ‥ vobiscum finem quadraginta marcarum fecerunt, pro sic ut eis essetis in auxilium ad navem illam ‥ reducendam
dederunt Waltero de Bocking’ dim’ marcam pro sic quod reciperet eum sine ballivo hundredi
rex pro illo pictore destinavit, qui cum ad eum venisset
rex et ‥ Hugo le Spenser ‥ miserunt undique pro hominibus armorum de retinenciis suis
pro meliori exstitit concordatum quod ‥
J. S. reluctari nitebatur primo valde constanter, demum tamen submisit se pro meliori, ut alii faciebant
classis parata fortiter dimicare pro patria
imitans et in hoc Christum animam pro ovibus ponentem [cf. ]Joh. x 11 or xv 13
pro me tuo peregrino / preces funde Theodoro
oravit pro animabus exercitus sui
ut elemosinam ‥ communiter pro me et pro totum gentem Merciorum tam benigniter stare demittetis et multiplicare dignemini
divertunt ergo ab invicem pontifices moerentes pro invicem, magis tamen pro se quisque pio timore sollicitus
hoc tantum restat ‥ ut pariter vel gaudeamus vel solliciti simus pro invicem
studeamus ‥ pro invicem orare
cum singula illius corporis pro invicem sollicita sint membra: ut si quid patitur unum, compatiantur et reliqua
jurati concordaverunt ‥ et idem prefatus major cum aldermanno et communitate pronunciavit pro testamento isto tanquam legitime probato
post sentenciam ‥ pro Athanasio [sc. latam a judice ]
pro modico furtu xx dies peniteat
mercedarius, qui mercidem dat pro labore sibi inpenso
pro unaquaque harum forisfacturarum solvet regi c sol’
pro quibus [Merclesham et Havochesten ] dedit canonicis iniquam commutationem
ut pro caducarum expensione substanciarum percipere merear regnum
si ‥ aliquid ‥ acceperant ‥ pro disturbare ne inde ‥ querimonia veniret
pro qua terra ‥ prior et conventus ‥ Willelmo escambium equi valoris facient de terra de M. prenominata
emit octavam partem ‥ molendini ‥ pro l solidis
Ricardus Talbot pro ij millibus marcarum redemptus
sarclabit per unum diem pro amore ‥ et debet facere iij(lovebones post precarias
veneratio nequitiae pro benignitate, cupido tenebrarum pro sole
[barbosae mulieres ] tigres et leopardos ‥ pro canibus nutriunt
sicut frustra panis pro frusta ‥ saepe scriptum invenimus
translato ergo ad caelestia regna Osualdo, suscepit regni terrestris sedem pro eo frater ejus, Osuiu
oves pro ovis, immo potius oves cum ovis, lupo dedit
pro possibilitate virium faciat sibi secundum Salvatoris praeceptum
si ‥ valuissem ‥ interpretationem pro posse virium ‥ exsolvere
ille Romam pro more profectus
denique ut questioni tue pro meo captu [v. l. pro posse ] respondeam
his dictis, pro velle disponentis confestim fiunt omnia
vidit capellanos quos constabularius pro voluntate sua vocabat ad celebrandum in castro de N.
volentes ‥ decretum ‥ predict’ ‥ execucioni ‥ pro virilibus demandari
victo invisibili hoste pro parte a beato postquam adiit claustra arcisterii
Radulphus ‥ Niger ‥ qui pro quarta parte navem possidebat
est fons in Momonia cujus aqua si quis abluitur, pro parte vel pro toto canus efficitur
tam expensis personarum quam vicariorum pro rata suarum portionum
quelibet ecclesia pro rata temporis decimas percipiat
dimidia pars precacionis ab eisdem pro rata porcionum suarum
les eschetours sont chargez ‥a respoundre des parcelles de ditz rents et fermes pro rata temporis
pro rata pecunie mutuam graciam receperunt
auxilia eciam de coperticipibus [sic ] qui reddent pro rata si tenementum coperticipum allotatum evincatur
dabo illi pro libra duos denarios de lucro
pro ‥ usura ‥ ultra ratam x li. pro c li. pro uno anno(v.
caritas est laudabilis pro quanto est operis meritorii causa et principium
pro tanto dixit apostolos in Judea non fuisse adeptos predia, quia non sic adepti fuerant ea ut illa sibi intenderent retinere
partim mensurabilis dicitur organum pro tanto quod non in omni parte sua tempore mensuratur
vestre ‥ bonitati me recommendo ‥ graciarum acciones effundens ‥ pro tanto quod vestra ‥ bonitas ‥ michi non vetuit per vestrarum litterarum inscripta solacia ‥ promissionis fructu clemencius visitare
isdem Osbernus tenet de episcopo Cilledene. pro unosolin et uno jugo et x acris se defendit
vide nunc quo modo, pro eo ut diximus, prefati numeri disponuntur
de omnibus oneribus ‥ rector ‥ respondebit pro tribus partibus et moniales ‥ pro duabus partibus
major et communitas ‥ respondent quod istud breve non dirigitur ipsis majori et communitati, sed tamen ballivis ‥ regis; et ideo nichil facient pro brevi isto
pro fundacione ‥ dedicacione ac antiquitate patet evidenter ex vetustissimo chronicarum libro
bona voluntas in die examinationis pro bono opere reputabitur
etenim liquet neminem licere amovere hoc donum nisi anathema fieri pro minimo ducat
pro miserrimis ergo habendi sumus qui cum tribus digitis nobis signaculum fidei imprimere possumus, hosti nobis noxio et pernicioso succumbimus
pro multo infeliciore habendus est qui per caudam equi diaboli trahendus est ad furcas infernales
venit predictus officialis et petit ipsos tanquam clericos et ut sciatur pro quali ei liberari debeant, preceptum est ‥
confirmatum fuit judicium ‥ tanquam bonum secundum legem ‥ Anglie ‥ qui ‥ judicium confirmaverunt pro bono
acquietanciam facimus per presentes loco omnium aliarum acquietanciarum que pro cassis amodo et juribus vacuis habeantur
sentencia excommunicacionis ‥ involutus et ‥ pro tali publice denunciatus
ut ex domo ejus templum facerent et ipsum pro deo colerent
item quod Gwiliam de Clonne ‥ adulterat cum Agnete Clerke quam tenet pro uxore, superstite alia uxore ‥ cujus nomen ignorant
T. G. ‥ capitur per suspicionem pro Scoto
capellanum ‥ in magistrum ‥ collegii ‥ electum et ‥ custodibus pro magistro ‥ collegii ‥ notorie nunciatum
quid ipsum arestavit pro felone(
constat pro certo quia ‥
ut quod de ‥ Mildretha confinxerunt pro vero credatur
pro certo non est simplex bonum cujus voluntate perit summum bonum
pro certo didici
intelligens ‥ pro constanti quod
haec est namque causa pro vero
scitate pro certo quod
Joel monens inertes sacerdotes ac deflens detrimentum populi pro iniquitatibus eorum
inlusio pro crapula facta a perceptione sacri mysterii prohibere non debet(
principes sublimiores ibi anhelabunt pro ardore non est qui faciat ventum illis
hac ‥ pro causa
regi ‥ pro interna suimet neglegentia displicens
si quis sepem vel fossatum fecerit, pro quo strictior fiat publica via regis
Heliensis pagus perpetuo putidus est pro circumfusis paludibus
Jordanus prepositus episcopi Exoniensis interfectus fuit ‥ et pro morte ejus fugerunt Reginaldus B. et E. et P.
inventus fuit mortuus in nive pro frigore
vicecomes dicit quod non potest apponere manum pro comite Sarr’
misit predictum hominem pro dicto suo ad prisonam
S. de H. existens super carectam ‥ cecidit pro mocione unius equi in eadem carecta ita quod ‥ statim obiit
tenet Scorestan pro esse falkonarius domini regis
hoc faciebant pro eo quod eis perdonaverat saccam et socam
moriens monachis eam [(sc. decimam ] jure reliquit, pro qua monachi eum nutrierant et studiose docuerant
pro eo namque logica dicta est quod rationalis
inde expulsi, pro eo quod tributa ‥ solvere recusarent
occasione emende olim ‥ imposite Gaylardo C., Guillelmo R. C., ‥ pro eo quia ‥ non liberaverant ‥ Gailardum de S. a capcione
non poteramus nos intromittere, pro eo quia illud factum evenerat ante tempus treuge
pro eo quod ‥ confederatis favebat ‥ fuit ‥ decollatus
ho, hoh, pro gutture Dei!
“o pro capite Dei” ut utar verbis suis [Hen. III ] consuetis, “quid sibi vult istud?
peciit ipsa pro Deo ut dimitteret ei anulos
non habetur cognicio propria simplex de aliquo singulari pro tempore pro quo non potest haberi cognicio ejus specifica
hoc anno Henricus IV filius Henrici III cepit imperare apud Teutonicos, et regnavit pro ix annis
innocens pro tempore pro quo servat innocenciam
habendum officium a ‥ vicesimo primo die Septembris pro termino vite vestre
concessimus prefato David Home officium ballivi de Coldingham pro quadraginta annis
ducem ‥ pro decem annis bannivit a regno
habet abbas loci illius, qui pro tempore fuerit, pontificalia ornamenta
cancellarius, qui pro tempore fuerit, nullum licenciet ‥ nisi
abbas qui in monasterio beati Augustini Cantuariensis pro tempore fuerit
volumus quod ‥ abbas et conventus pro tempore existentes exhibeant imperpetuum octo cereos ‥ supra tumbam nostram
viginti quatuor statuta pro nunc sufficiunt
ne que nobis pronunc constare videtur vos lateant, ecce
nolo eos pro nunc audire
quod ad treugas ad minus pro nunc condescenderetis
quoniam pro nunc ‥ non asserimus
cellam ‥ pronunc possessam aut imposterum, cum vacaverit
inter metas terre Sancti Cuthberti protunc fuerat comprehensa(
omnis actus exterior potest elici a phrenetico et furioso, qui tamen pro tunc nullum actum virtuosum possunt habere
ad terminandas, dissoluto parliamento, certas peticiones in eodem parliamento porrectas protunc minime expeditas
ad ponendum ipsam multitudinem pro tunc in silencio et in cordium tranquillitate
rex, cum consilio suo ibidem protunc existenti mature avisatus
in denariis liberatis J. E. capellano, pro expensis J. W. protunc prioris, viz. a festo Pent’ usque diem resignacionis ejusdem
precepta armativa obligant semper, sed non pro semper
lectisternia viridia ‥ sine mora deponant simpliciter, et pro semper
in Turcorum ‥ opprobrium ‥ pro sempiterno
prosilaticum [v. l. profilaticum ] dicitur a pro quod est procul et silacten [v. l. filacten ] quod est custodire
sed proh dolor indigna suorum parentum ‥ incuria ‥ illiteratus permansit
incestuosi, parricide, homicide multi apud nos prodolor repperiuntur
sed, procholor! nova et calamitosa vox(
ut jam prothdolor ‥ sola fuga ‥ eorum superbiam vincere nos speramus
proht dolor!
proh dolor
universitate Oxonie pro dolor! dissoluta
sed protholor, hiis diebus
progdolor jam propter defectum observancie statuti
in presentis ‥ temporis fece [(MS illegible ] quo pro nephas proch malum proch pudor
proth pudor
propudor! quasi cum mureligis feras venatur qui feminam, quam tamen ad domesticam curam natura disposuit, educit a domo ad regendas gentes
I en composition : a) en avant, avant : procedo, profero, prodeo, proavus ; b) pour : prosum ; c) à la place de : proconsul ; d) en proportion : proquam, prout.
II prép. abl., ¶ 1 devant : sedens pro æde Castoris Cic. Phil. 3, 27, siégeant devant le temple de Castor ; pro castris copias producere Cæs. G. 1, 48, faire avancer les troupes devant le camp ¶ 2 du haut de et en avant : pro templis Cic. Mil. 2, sur les degrés des temples ; pro tribunali Cic. Pis. 11, du haut du tribunal, cf. Cæs. G. 6, 3, 6 ; Sall. J. 67, 1 ; Liv. 21, 7, 8 || sur le devant, devant : pro contione Sall. J. 8, 2, devant lʼassemblée, cf. Curt. 10, 5, 10, etc.; Liv. 7, 7, 3, etc.; pro consilio Sall. J. 29, 6, devant le conseil ¶ 3 pour, en faveur de : pro aliquo (aliqua re) Cic. Clu. 88, CM 11, pour qqn (qqch.) ¶ 4 pour, à la place de, au lieu de : pro vallo carros objicere Cæs. G. 1, 26, 3, opposer des chariots en guise de retranchement, cf. Cæs. G. 3, 29, 1, etc. ; pro magistro est quidam L. Carpinatius Cic. Verr. 2, 2, 169, il y a tenant la place du maître [comme sous-directeur] un certain L. Carpinatius ; pro consule Cic. de Or. 1, 82 ; pro quæstore Cic. Ac. 2, 11, en qualité de proconsul, de proquesteur, v. proconsul, proprætor, s. v. pro prætor, etc. ; Cato qui mihi unus est pro centum milibus Cic. Att. 2, 5, 1, Caton qui à lui seul en remplace pour moi cent mille ¶ 5 pour = comme [identité]: pro occiso relictus Cic. Sest. 81, laissé pour mort, cf. Cic. Verr. 2, 4, 33 ; pro perfuga Cæs. G. 3, 18, 3, comme transfuge, en jouant le rôle de transfuge, aliquid pro certo ponere Cæs. G. 7, 5, 6, avancer qqch. comme certain ; pro explorato, pro re comperta habere, v. ces mots ¶ 6 pour, en retour de : aliquid pro carmine dare Cic. de Or. 2, 351, donner qqch. pour un poème, cf. Cæs. G. 6, 16, 3, ¶ 7 en proportion de : pro hostium numero Cæs. G. 1, 51, 1, proportionnellement au nombre des ennemis, cf. Cæs. G. 1, 2, 5 ; agere pro viribus Cic. CM 27, faire dans la mesure de ses forces ; pro mea, pro tua parte Cic. Fam. 15, 15, 3, pour ma, ta part, dans la mesure de mes, de tes moyens ; pro se quisque Cic. Off. 3, 58, chacun pour sa part ; pro tempore et pro re Cæs. G. 5, 8, 1, conformément au temps et aux circonstances, cf. Cæs. G. 7, 56, 4 ; 7, 74, 1 ; copiæ majores quam pro reliquiis belli Liv. 29, 32, 3, troupes trop nombreuses par rapport à ce qui restait de guerre || pro eo ac Cic. Cat. 4, 3, en proportion de ce que, dans la mesure où, cf. Sulp. Ruf. d. Cic. Fam. 4, 5, 1 ; pro eo ac si Cic. Inv. 1, 54, dans la même proportion que si, comme si ; pro eo, quantum Cic. Fin. 4, 58, en proportion de ce qui...; pro eo quanti te facio Cic. Fam. 3, 3, 2, en proportion de lʼestime que jʼai pour toi ¶ 8 en raison de, en vertu de : pro tua prudentia Cic. Fam. 4, 10, 2, en raison de ta sagesse, cf. Cic. Mur. 86 ; pro suffragio Cic. Verr. 2, 2, 127, en vertu du vote, par lʼeffet du vote.
- 1. (v. plaats) (a) voor (meestal ‘met de rug naar iets toegekeerd’; ante daarentegen betekent ‘met het gezicht naar iets toegekeerd’); ➤ pro muro; pro vallo; pro curia; sedens pro aede; pro castris dimicare; copias pro oppido collocare; pro portis in statione esse; — soms bij verba v. beweging als antwoord op de vraag ‘waarheen?’ voor . . . langs, voor: copias pro castris producere (Caes.); (b) (voor)op, (voor)aan, (voor)in; ➤ pro rostris; pro tribunali; laudatus pro contione; pro comitio; pro collegio pronuntiare;
- 2. voor, ter bescherming, tot voordeel of ten gunste van; ➤ pro alqo dicere, petere, pugnare; pro legibus dimicare; pro libertate loqui; pro patria mori;
- 3. voor, in plaats van; ➤ pro patre esse alci de plaats v.d. vader innemen; pro vallo carros obicere; pro consilio imperatum est in naam van; pro consule, pro praetore, pro quaestore, pro magistro als pro-consul enz.;
- 4. zo goed als, (zo)als; ➤ pro victis abire als overwonnenen; pro damnato esse zo goed als veroordeeld zijn; se pro cive gerere als burger; pro hoste esse als vijand gelden; alqd pro amico facere als vriend, vriendschappelijk; pro certo scire, ponere, affirmare, polliceri met zekerheid; pro occiso sublatus, relictus voor dood; pro testimonio dicere bij het getuigenverhoor verklaren; pro perfuga als overloper; pro infecto habere doen alsof het niet gebeurd is; pro noxiis conciduntur als schuldigen; hunc amavi pro meo als van mijn eigen zoon;
- 5. voor, als beloning, betaling of vergelding voor; ➤ alci pro meritis gratiam referre; alqm pro scelere ulcisci bestraffen; petere honorem pro flagitio; pro frumento pecuniam solvere;
- 6. in verhouding tot, in overeenstemming met, passend bij, volgens; ➤ pro dignitate laudare; pro opinione volgens verwachting; pro viribus (agere, fabulari) naar beste kunnen; pro facultatibus; pro mea, tua, sua enz. parte naar vermogen; pro se quisque ieder naar vermogen; pro rata parte in een bepaalde verhouding; pro eo quod in verhouding daarmee dat, dienovereenkomstig; pro eo ac of ut naargelang;
- 7. door, krachtens, op grond van; ➤ pro tua prudentia; pro tuo amore; pro imperio krachtens zijn ambtsbevoegdheid; pro fide mori uit trouw; II. prō- en pro- prefix
- 1. (v. plaats) voor, voorwaarts, verder [pro-cedo, prod-eo, pro-ficiscor, pro-pugno];
- 2. (v. tijd) voor- [pro-avus];
- 3. voor, ten behoeve van [prod-esse, pro-tego];
- 4. plaatsvervangend [pro-consul];
- 5. naar verhouding [pro-ut].
當。如。護。照。因。為。替。— aede Jovis 雷神廟前。— nihilo habere 不當事。視之如無。— valetudine est 此爲養身。— mercede 顶工錢。 — numero militum 照兵多寡。— re nata 隨時。照光景。— mea parte 論吾分。— virili parte 盡力。— certo ponere 以爲一定。 — testimonio dicere 於案中稱云。— eo quanti te facio, quidquid feceris, approbabo 因我重汝任汝所爲吾转以爲可。— eo ac si diceret esse optimum 其意謂是至善。— seditione res erat 事情將起亂。Laudati — concione 當衆讚美之。Statua — patibulo fuit 石像當刑架。
Suggest a Translation
See an image
Si quis ascum de intro clave repositum et in suspenso Pro studio positum furaverit, etc.Id est, per studium seu de industria. Memoriale Potestat. Regiens. ad ann. 1238. apud Murator. tom. 8. col. 1110 :
Et ipsi Bruxienses suspenderunt captos Imperatoris Pro brachiis extra palancatam civitatis.Vide Preu.
Patrem enim aliquando quidem cum conjuge Sige, modo vero et Pro masculo, et Pro fœmina esse volunt.Ubi Irenæus :
ὐπἐρ ἄῤῥεν καὶ ὑπἐρ θῆλυ.
Quoniam igitur Pro nobis erat plus diligere Deum, etc.
Gouletfol. 5 :
Eliguntur Intrantes quinque de illa parte ad quam Pro tunc spectat.Passim occurrit.
Pro Non, Phrasis Gallica,
Pour oui et pour non, Ex leviori causa. Depositio Guillelmi Catallani ex Bibl. regia :
Pro hoc et pro non nos citant quandoque apud Carcassonam, quandoque Biterri, quandoque ad alia diversa loca, etc.
Etre bon pour quelqu'un. Lanfranci Pignoli Annal. Genuens. ad ann. 1266. apud Murator. tom. 6. col. 540 :
Quibus visis(Venetorum galeis) a dicto Admirato, se cum suis galeisin Schera recollegit, et discooperiens inimicos, qui armata manu versus ipsum, in quantum poterant, veniebant, et quum prope fuissent, cognito a dicto Admirato, quod non erat Pro eis, sapienter et discrete inimicis dimissis fecit suam viam, et se et suos recollegit.
Deprecor ut secundum bonam consuetudinem vestram Pro me semper esse dignemini apud Dominum Imperatorem, etc.
- , see prout.
- PRO-.—Of place, before, in front of, in face of: sedens pro aede Castoris: pro castris dimicare, Cs.: castra pro moenibus locata, L.: pro castris suas copias produxit, before the camp, Cs.: pro tectis aedificiorum, from the roofs, S.—Of conspicuous appearance or publicity, before, in the presence of, on, in, in front of: hac re pro suggestu pronuntiatā, coming forward on the tribune, Cs.: me significasse . . . idque pro tribunali, in open court: laudatus pro contione Iugurtha, before the assembled army, S.: pro contione litteras recitare, to the assembly, Cu.: uti pro consilio imperatum erat, in the council, S.: pro collegio pronuntiare, L.—Of defence or protection, for, in behalf of, in favor of, for the benefit of, in the service of, on the side of: contra omnia dici et pro omnibus: hoc non modo non pro me, sed contra me est potius: haec contra legem proque lege dicta, L.: labores dolorem pro patriā suscipere: pro patriā mori, H.: urbes pro hostibus et advorsum se opportunissumae, S.: et locus pro vobis et nox erit, L.—Of replacement or substitution, in the place of, instead of, for: ego pro te molam, T.: saepe et exin pro deinde et exinde dicimus: pro bene sano fictum vocamus, H.—Esp., in titles: pro consule in Ciliciam proficiscens, vice-consul: pro consulibus alqm mittere, non pro consule, instead of the consuls, not as proconsul: cum Alexandriae pro quaestore essem: pro magistro: ut, qui pro dictatore fuisset, dictator crederetur, L.—Of compensation, for, in exchange for, in return for: pro huius peccatis ego supplicium sufferam, T.: dimidium eius quod pactus esset, pro carmine daturum: id pro immolatis Romanis poenae hostibus redditum, L.: dedit pro corpore nummos, as a ransom, H.—Of equivalence, for, the same as, just as, as: hunc amavi pro meo, as my own, T.: qui mihi unus est pro centum milibus, of as much weight with me: quos pro nihilo putavit: pro occiso relictus, for dead: cum pro damnato esset, as good as condemned: neque recte neque pro bono facere (i. e. ita, ut pro bono habeatur), S.: pro vano nuntius audiri, as a boaster, L.—Esp., in phrases. —Pro eo, as an equivalent, just the same: sin minus, pro eo tamen id habeamus.—Pro eo atque, just the same as, even as: pro eo ac mereor, just as I deserve: pro eo ac debui, just as was my duty. —Pro eo quod, for the reason that, because: pro eo quod eius nomen erat magnā apud omnīs gloriā. —Of relation or proportion, for, in proportion, in comparison with, in accordance with, according to, conformably to, by virtue of: pro multitudine hominum angusti fines, Cs.: exercitum pro loco atque copiis instruit, S.: agere pro viribus: quia pro imperio palam interfici non poterat, in consideration of, L.: illum submovere pro imperio more maiorum, summarily, L.: satis pro imperio, dictatorially enough, T.: pro tuā prudentiā: pro tempore et pro re, according to time and circumstances, Cs.: pro facultatibus, N.—In phrases, with parte: quibus aliquid opis fortasse, pro suā quisque parte ferre potuisset, each according to his own measure of influence: pro meā tenui parte id defendere, to the best of my poor ability: pro virili parte, manfully: rerum gestarum memoriae pro virili parte consuluisse, i. e. to have done my share towards preserving, L.: beneficio plus quam pro virili parte obligatus, i. e. under more than personal obligations. —For pro ratā parte, see ratus.—With eo: pro magnitudine iniuriae, proque eo quod res p. temptatur, vindicare, as required by the fact that, etc.: pro antiquitate generis sui, pro eo, quod, etc., in view of the fact: ea pro eo, quantum in quoque sit ponderis, esse aestimanda, according to the weight of each.—Pro se quisque, each for himself, each in his measure, individually: pro se quisque quod ceperat adferebat: cum pro se quisque operam navare cuperet, Cs.: pro se quisque viri nituntur, V.
- (not prōh), interj., of wonder or lamentation, O! Ah! Alas!: pro, quanta potentia regni Est tui!O.: tantum, pro! degeneramus a patribus, L.: pro di inmortales: Pro curia inversique mores!H.: pro divom fidem!T.: pro deorum atque hominum fidem!—In direct address, O! Thou!: pro Sancte Iuppiter!
-
…habeat, sui opprimendi causa habere. Qui nisi decedat atque exercitum deducat ex his regionibus, sese illum non pro amico sed pro hoste habiturum. Quod si eum interfecerit, multis sese nobilibus principibusque populi Romani gratum esse facturum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…opprimendi causa habere. Qui nisi decedat atque exercitum deducat ex his regionibus, sese illum non pro amico sed pro hoste habiturum. Quod si eum interfecerit, multis sese nobilibus principibusque populi Romani gratum esse facturum id se ab…
Julius Caesar, Gallic War
-
…esse visum est reliquit, alarios omnes in conspectu hostium pro castris minoribus constituit, quod minus multitudine militum legionariorum pro hostium numero valebat, ut ad speciem alariis uteretur ; ipse triplici instructa acie usque ad castra hostium accessit .…
Julius Caesar, Gallic War
-
…quae vellent impetrarent, propterea quod, si enuntiatum esset, summum in cruciatum se venturos viderent. Locutus est pro his Diviciacus Haeduus Galliae totius factiones esse duas ; harum alterius principatum tenere Haeduos, alterius Arvernos. Hi cum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…consilio uti frumento commeatuque qui ex Sequanis et Haeduis supportaretur Caesarem intercluderet. Ex eo die dies continuos V Caesar pro castris suas copias produxit et aciem instructam habuit, ut, si vellet Ariovistus proelio contendere, ei potestas non…
Julius Caesar, Gallic War
-
…ad oppidum accessisset castraque ibi poneret, pueri mulieresque ex muro passis manibus suo more pacem ab Romanis petierunt. Pro his Diviciacus nam post discessum Belgarum dimissis Haeduorum copiis ad eum reverterat facit verba Bellovacos omni tempore in fide atque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…rex appellatus esset a senatu, quod amicus, quod munera amplissime missa ; quam rem et paucis contigisse et pro magnis hominum officiis consuesse tribui docebat ; illum, cum neque aditum neque causam postulandi iustam haberet, beneficio ac…
Julius Caesar, Gallic War
-
…iamque eum ad sanitatem reverti arbitrabatur, cum id quod antea petenti denegasset ultro polliceretur, magnamque in spem veniebat pro suis tantis populique Romani in eum beneficiis cognitis suis postulatis fore uti pertinacia desisteret. Dies conloquio dictus est ex…
Julius Caesar, Gallic War
-
…machinationes tanta celeritate promovere possent, se suaque omnia eorum potestati permittere dixerunt. Unum petere ac deprecari si forte pro sua clementia ac mansuetudine, quam ipsi ab aliis audirent, statuisset Atuatucos esse conservandos, ne se armis despoliaret…
Julius Caesar, Gallic War
-
…tulisse admirarentur, eodem pertinere. Consuesse enim deos immortales, quo gravius homines ex commutatione rerum doleant, quos pro scelere eorum ulcisci velint, his secundiores interdum res et diuturniorem impunitatem concedere. Cum ea ita sint, tamen…
Julius Caesar, Gallic War