quantum

quantum, as much as, so much as, to as great an extent

quantum, adv., v. quantus fin.

quantum [CL] 1 (interrog.) what amount, quantity, etc.? how much? ; b (in indir. qu. w. ind. or subj., also w. partitive gen.). c (in ~o or in ~is, in quot. in indir. qu. to what degree or extent; d (~um as internal acc. or as adv.). de alterius [cibo] ~um [sc. potes comedere]? Latin Stories 26; ~um ‥ how myche WW. b videbam ‥ ~um securitatis hominibus nostri temporis ‥ increverat Gildas EB 1; nam ~a largiantur ecclesiae ab uno eodemque Domino Christo quis digne possit expedire per ordinem? Theod. Laterc. 22; ~um lucis intus habeant demonstravit Bede HE II 1 p. 76; totius Albionis incole tripudiarent, ‥ si ~um boni celitus sibi tunc impartiretur agnoscerent Ord. Vit. IV 6 p. 213; quidam quesivit a Maymundo ~um posset comedere Latin Stories 26; secunda [linea] edocet ~um clok percutiet vicinius ortui solis Elveden Cal. 5. c nulli ‥ dubium est, in ~is [v. l. in ~o] graviora sunt peccata hujus temporis quam primi Gildas EB 37. d is ‥ ~um enituerit ‥ quis ‥ enarrare sufficiat? Aldh. VirgP 20 p. 250; ~um haec agendo profecerit, adhuc praesentia tempora declarant Bede HE II 4 p. 88; s1233 quod rex sit credibilis patet ~um in se ipso Wend. III 67. 2 (~i) of how much value? of what worth? ; b (in indir. qu. w. subj.); c (~um as internal acc. or as adv.); d (in indir. qu. w. indic.). 1166 ~i enim facere debeo exercitium litterarum et negotiationem virtutis ‥? J. Sal. Ep. 197 (158). b 1166 illa tamen expressio, quia sibi et heredibus suis contra omnes mortales caveri vult, ~i sit apud eum, ex litteris Teutonici tiranni ‥ perspicuum est J. Sal. Ep. 148 (177 p. 182). c quantisper, i. ~um, ut cum dicimus, “quantisper valet res ista? ” et respondendum est, “ tantisper valet”, i. tantum, vel obolum vel denarium Osb. Glouc. Deriv. 488. d in ‥ adventu [Willelmi regis] in Angliam fuit ipsa villa combusta, et ideo precium ejus non potuit computari, ~um valebat quando episcopus Baiocensis eam recepit DB I 1ra. 3 (rel.) which amount or quantity, the amount or quantity that, as much as (also w. partitive gen.); b (w. correlative tantum). c (as internal acc. or adv.). d (de ~o w. compar., w. correlative de tanto) by how much (the more, etc.; e (without word expressing comparison, in quot. w. correlative in tanto). f (pro ~o) on account of the extent to which, due to the fact that. aquam, ~um sufficiat pro sitis ardore, sumat Gildas Pen. 2; aliquantulum, ~um meae cognitioni innotuit, de infantilibus et puerilibus ‥ Ælfredi Asser Alf. 21; quod et ~um potest humana discretio discernere et servare, subtiliter ac sapienter adimplere studuit Ib. 99; pro reatibus indigenarum invasimus ~um potest in quindecim peragrari diebus Ord. Vit. VII 7 p. 184; a1189 (1329) quatinus totam terram suam ‥ et ~um ibi habent brulli, possint excolere et convertere ad terram arabilem MonA VI 1066b; in digitum cures digitum si ducere, major / per quantum distat a denis respice, debes / namque suo decuplo tocies delere minorem Rara Math. 77. b tantum gaudii ac suavitatis tum ‥ quantum nunc maeroris ac luctus Gildas EB 34; qui venit extremus ‥ / tantundem recipit quantum qui venerat ante Ord. Vit. I 11 p. 46; 1080 ecclesie villarum ~um cimiterii tempore Rodberti comitis habuerunt, vel ~um usque ad illud suprascriptum concilium habuerunt, tantum habeant (Conc.) Ib. V 5 p. 319; tantum sibi homines retinent ad emolumentum eterne salutis, ~um in elemosina misericorditer distribuunt Ib. VI 8 p. 49. c de meo cibo [comedo] ~um minus potero. ‥ [de cibo alterius] ~um majus potero Latin Stories 26; religio recta est ut quilibet ‥ accipiet a coraci mundo ~um minus potest [ME: se lutel se ha least mei] cibi vel vestimenti, possessionis aut cujuscumque rei mundane AncrR 72. d cura parvipensa de quanto pinguius, de tanto accepcius Wycl. Sim. 23. e 1458 in tanto duo vestra munuscula fuerunt nobis acceptiora, de quanto illorum unum invitat ad bonum, alterum vero ‥ dat doctrinacionem (Lit. Abb.) Reg. Whet. I 321. f episcopus ‥ pro ~o est episcopus Pecock Abbr. 616 (v. 4b infra). 4 (in ~um, also written as one word): a to what degree or extent (freq. w. posse or sim.). b (in context of defining or specifying) to the extent that, inasmuch as. c (without verb) inasmuch as one is, according to one’s nature as, in one’s role or capacity as. d (in context of expressing cause or reason) inasmuch as, given that; e (in quot. displaying ambiguous equivalence with eo quo (cf. 4a supra and in eo quod (cf. 4d supra. f (in ~um ad) so far as relates or pertains to (cf. 5sense infra. a in ~um novi vel valeo, hujus cupio in omnibus oboedire statutis Bede HE III 25 p. 188; c1063 hec verba mea cordis aure percipite, et in ~um recte sonant agite quod poscunt (Lit. Abb.) Ord. Vit. III 7 p. 99; 1093 hoc retento ut, in ~um possibile vobis erit, nostro semper fruamini quamdiu vivam consilio Anselm (Ep. 151) IV 12; miser mori quam fuscatus vivere maluit, ‥ et, in ~um potuit, ad detrimentum sui obstitit Ord. Vit. XII 39 p. 461; statim juvenis id est mundi vanitas eam inquantum potest allicit, ut ei adhereat G. Roman. 327; ut eo ordine ‥ naturali singula prout acciderint, in ~um fieri potest, provide narrentur Mir. Hen. VI I prol. p. 8. b de celestibus orbibus ‥ contingit loqui ‥ uno modo in ~um entes sunt Bacon VII 64; tamen perfecciones eorum, que sunt inquantum animata sunt Duns Metaph. VII 20 p. 476; sic vult Anselmus nullum actum esse per se malum in ~um est illius generis Wycl. Act. 55; episcopus in ~um est episcopus Pecock Abbr. 616. c ex tali inquantum tale Duns Metaph. IV 2 p. 167; videns Deum per essenciam potest apprehendere Deum ut inferentem sibi lesionem ‥ . ‥ neque hoc debet [movere] quod apprehendit Deum inquantum lesivum sui Lutterell Occam 166; Jhesus inquantum Deus non habuit ‥ universale dominium ab eterno sed ex tempore Ockham Pol. II 705; homo in ~um animal est sensibilis, igitur homo est sensibilis Ockham Quodl. 607; quecunque religiosa in ~um religiosa Holcot Wisd. 166. d ad quam ‥ Karolus ait “elige, Eadburh, quem velis inter me et filium meum ‥” at illa sine deliberatione stulte respondens ait “‥ filium tuum, in ~um te junior est, eligo” Asser Alf. 15. e similitudo ‥ qua Pater et Filius sunt similes est essentia, ita quod supposita illa similitudine, non supponitur relatio sed essentia. sed quero utrum hec sit danda ‘Pater in ~um similis est Filio distinguitur a Filio.’ licet enim essentia divina sic predicetur, tamen respective. hec ergo neganda ‘eo quo Pater est similis Filio’ ‥ ‘Pater in eo quod est similis Filio, distinguitur a Filio’ ‥ ita scilicet ut hec vox ‘in eo quod’ causam notet ‥ si notetur causa remota vera est Neckam SS I 14. 5. f quoad hunc actum [sc. discursum] logica est prior, et ita prior inquantum ad doctrinam, quia per discursum doctrinamur (Duns Anal. Post.) GLA III 209n. 108. 5 (introducing adv. cl. as subj. of vb.): a (~um in me, etc., est) to the extent that it is in (my, etc.) power, as far as it has to do with (me, etc.); b (~um ad without vb.). c (~um ad w. attinere or pertinere) so far as concerns; d (without vb.); e (~um de in same sense). f (~um est ad) as far as it has to do with, as far as it is due to; g (~um est ex in same sense). h (~um ad w. other vbs.) so far as. i (~um ad without vb.) in comparison with, relative to. j in view of, when one considers. a quis ‥ ita sanctitatem ‥ sectatus est, ut hoc, quantum in se est, avide festinaret implere? Gildas EB 106; ipsum, ~um in ipso fuit, ‥ sui ‥ successorem constituit Ord. Vit. VI 5 p. 32; ~um in me fuit, omnium dignissimo ecclesie regimen commendavi Ib. VII 15 p. 240; turpiter ~um in ipso est me polluit, et immaniter affligit Ib. X 15 p. 84; c1245 ut ‥ quantum in ipso est ‥ subjectos ab omni cohibeat illicito Gros. Ep. 124 p. 350. b ille ‥ nec ‥ ad castellum reddendum poterat inflecti. sed nec liceret, si, ~um ad se, reddere disposuisset G. Steph. 93. c ~um ‥ ad seculi dignitatem attinebat, magne nobilitatis lampade cluebat Ord. Vit. IV 2 p. 170; 1205 ~um [MS: ? qant’] ad patronum pertinet RChart 147b; s1233 quod rex sit credibilis patet quantum in se ipso; sed ~um ad consilium ejus pertinet, dico quod nulla mihi promissio fuit hactenus observata Wend. III 67. d quicquid ‥ contra nature rationem est, id licet ~um ad visum picturaliter decoratum sit, in se ‥ inmundum ‥ esse jure dicitur Adel. QN 19; solo obedientie precepto, ~um ad me, abbatis nomen ‥ suscepi Ord. Vit. III 7 p. 97; ~um ad hoc, specialiter et expresse divina institutione formamur Bart. Exon. Pen. 11; 1252 nichil juris ~um ad proprium solum habendum clamare potest SelCWW 28; ratione quantitative nature, sc. ~um ad eorum magnitudinem Bacon VII 64; ~um ad essentiam ‥; ~um ad esse Ib. VIII 26 (v. 4b supra); ergo potestas laicalis suprema ~um ad rem cadit in papam Ockham Pol. I 20; 1422 quantum ad conventuales, sint omnes per regnum uniformes in habitibus (Provis. Monachorum Nig.) Conc. III 413b. e 1293 presentatum est quod H. le T. est de mala gestione quantum de verbis contumeliosis CourtR Hales I 247. f quia ~um est ad decrementum A corporis, A umbra decrescit equaliter B umbre J. Blund An. 141. g potestas laicalis suprema non videtur, ~um est ex natura rei, majorem repugnanciam habere ad ordinem sacerdotalem Ockham Pol. I 21. h similiter ergo dum dico Spiritum Sanctum non esse genitum, ~um ad veritatem sufficit sed ad ansam calumpnie solvendam proficit Abbo QG 21 (47); utrasque ~um ad corpus spectat formosa species decorabat Eadmer V. Dunst. 16. i vis parve stature est et magnam ~um ad se caudam habet Quaest. Salern. Ba 4; [pavones] ~um ad comparationes sui corporis magnas habent caudas Ib.. j tante erant ambitiones ‥ ut ‥ uter ‥ civitatem sibi attemptaret. nec mirum, ~um ad honorem et utilitatem Ord. Vit. IX 12 p. 576. 6 (as internal acc. or as adv.): a to what extent or degree, to the extent to which; b (w. posse or sim.); c (w. correlative tantum, or tam & adv.). d (non tantum ‥ ~um ‥) not so much — as —; e (nichil ~um w. noun) nothing even so much as. f for the extent of time that, for as long as. g according to what, as far as. a vitam ‥ illius, ~um hominibus aestimare fas est ‥ dignam esse conperi Bede HE V 6 p. 289; fuerunt ‥ ~um exterius patuit ‥ probate legalitatis Ord. Vit. III 12 p. 131; ~um videre sufficimus ‥ virum assumimus katholicum Ib. X 11 p. 64; ipse dux ~um ignavia permisit ejus consiliis usus est Ib. 19 p. 110; dicitur ‥ sua fuisse, ~um sinebat mundus, sine cura curia Map NC V 5 f. 63v; ~um in discenda Dei voluntate fuerit sollicitus Ad. Eyns. Hug. I 2 tit.. b illa ‥ proferre conabor in medium ‥ ~um ‥ potuero Gildas EB 4; baptizatus ecclesiae rebus, ~um valuit, in omnibus consulere ac favere curavit Bede HE II 6 p. 93; ~um poterat reluctabatur Asser Alf. 97; misericordem omnipotentiam tuam ~um possum queso, ut ‥ W. Malm. Wulfst. III 20; ~um potueritis ab effusione sanguinis manus vestras cohibete Ord. Vit. X 24 p. 151; dum potestas queritur, ~um juste potes, enitere ne mala statuatur Pull. Sent. 941C. c tantum altrinsecus discrepent, ~um distat dulcis sapa a merulento temeto Aldh. VirgP 60 p. 321; ~um pro industria exteriori regi placens, tantum pro interna suimet neglegentia displicens Bede HE V 13 p. 311; si fuerint numeri quotlibet proportionales, erit ~um unum precedens ad sequens tantum omnes precedentes ad omnes sequentes Adel. Elem. VII 12; quorum servitus ~um libera, tantum Deo comprobatur extitisse grata Ord. Vit. VI 9 p. 57; si tam bene novissetis industriam ejus, quantum ego novi Hist. Durh. 1 p. 129. d nec in illis tantum religionem ~um favorem servitiumque sibi gratum ‥ attendebat Ord. Vit. X 2 p. 11; s1261 vos non tantum regis et regni ~um propriis inhiantes emolumentis Flor. Hist. II 463. e s1404 Romani ‥ hospicium invadunt, ‥ nihil penitus quantum fenestrarum barras in eo relinquentes Ad. Usk 88. f c1086 ut domnus Serlo ad nos ‥ ~um juberetis moraturus veniret Anselm (Ep. 108) III 241; non in se glorietur victor ‥ quia nec ipse stabit nisi ~um jusserit dispositio conditoris Ord. Vit. IV 7 p. 231. g exameter versus dactilicus per quot species variari decernitur? ~um metrica ratio declarat, xxxij scemata habet Aldh. Met. 10 p. 84. 7 amount, sum, quantity; b (math.). c (log. & phil.) ‘how-muchness’ or ‘how-greatness’, amount, quantity (cf. quantitas 3). clericis egentibus ‥ immensum ~um nummorum cumulabat W. Malm. GP I 43. b quod si fuerit equalis, erit equalis. si vero minor, erit eodem ~o minor Adel. Elem. VI 1; supponitur quod aliqua sit comparacio vel proporcio proprie dicta, qualis est proporcio numeralis ~orum ejusdem speciei, sive sit racionalis, que immediate denominatur ab aliquo certo numero, sive ‥ Wycl. Log. II 115. c in quanto si dominetur / ignis, et in quali, tantus in igne vigor. / si dominatur aque vis in quali, dominatur / in quanto Neckam DS IV 788, 791; natura indivisibilis spiritualis nullam comparationem nec proportionem habebit ad indivisibile vel divisibile in ~o corporali Bacon Tert. 173. 8 (log. & phil.) something (having undergone quantification and thereby) having quantity, something having a property or properties for which the answer to the questions ‘how great? ’ or ‘how much? ’ is determinable (actually or in theory) by measurement, a quantum (cf. et. quantus 5; b (non ~um). vis nutritiva ‥ dat ‥ formam novam similem forme rei nutriende et unit illam rei nutriende, et ita adicit ~um ~o J. Blund An. 48; A umbra et B umbra sunt duo ~a, et equalia in principio hujus diei Ib. 141; simplex a simplici non exceditur in infinitum, sed solum ~um finitum in infinitum excedit simplex. ~um enim infinitum infinities infinite excedit simplex Gros. 52; substantia spiritualis neque habet divisibilitatem quantitatis nec puncti, quia sua natura est indivisibilis; neque est ~um, neque terminus ~i Bacon Tert. 173; omne ~um situatum est longum ‥ . ‥ omne ~um est extensum ‥ . ‥ omne ~um continuum permanens et situatum est figuratum aliqua figura Ockham Quodl. 390–1; per consequens totum non esset actualiter ~um sub aliquo gradu. nam si deperdatur per se causa quantificacionis, necesse est ut proporcionaliter deperdatur quantificacio Wycl. Ente Praed. 190. b cum angeli sint partes ecclesie, et ipsa est unum corpus continuum ‥ sequitur quod continuum componitur ex non ~is, cujus oppositum demonstrat Aristoteles multis locis Wycl. Chr. & Antichr. 659; non interest pape ‥ eleemosynam preter evangelium mendicatam excommunicacionibus ‥ extorquere. sic enim posset papa Christianismum paupertate et paciencia martyrum conquisitum diminuere ad non ~um (Wycl.) Ziz. 264. 9 (in title of book, prob. to be referred to senses 7 & 8 supra). 1521 questiones de ~o, 2o ‘gl’iares’ Cant. Coll. Ox. I 60.

1 quantum, (7) n. de quantus pris subst^t : ¶ 1 interr.-exclamatif, quelle quantité, combien : quantum terroris injecit ! Cic. Verr. 2, 5, 14, que dʼeffroi il inspira ! cf. Tusc. 1, 15, etc. ; quantum militum transportatum sit... Liv. 29, 25, 1 [interr. ind.], combien de soldats furent transportés... || quanti, à quel prix : Cic. Ac. 2, 120 ; Fam. 2, 16, 5, etc. ¶ 2 rel. [en corrél. avec tantum exprimé ou s.-ent.], une aussi grande quantité que, autant que : tribues his voluminibus temporis quantum poteris Cic. Off. 3, 121, tu consacreras à ces livres autant de temps que tu pourras ; quantum mihi vel fraus inimicorum... vel res publica tribuet otii, ad scribendum potissimum conferam Cic. de Or. 1, 3, tout ce que la malveillance de mes ennemis... la vie politique me donneront de loisir, je le consacrerai de préférence à écrire, cf. Cic. Arch. 14 ; iis plus frumenti imperabatur quam quantum exararant Cic. Verr. 2, 3, 57, on leur commandait plus de blé quʼils nʼen avaient récolté, cf. Cic. Verr. 2, 3, 70 || [avec nuance conséc.] : mihi videris tantum juris civilis scire voluisse quantum satis esset oratori Cic. Br. 150, tu as voulu, me semble-t-il, savoir de droit civil juste ce qui suffit à lʼorateur, cf. Hor. S. 1, 6, 27 || [en parenth.] : quantum importunitatis habent Sall. J. 31, 22, vu leur acharnement || gén. de prix : quæ mihi tanti æstimanda sunt, quanti vitam æstimo meam Cic. Fam. 15, 21, 2, témoignages que je dois mettre à aussi haut prix que ma propre vie ; pluris æstimavit quam quanti erat annona Cic. Verr. 2, 3, 195, il évalua à un prix supérieur à celui du cours des blés ; quanti quanti, bene emitur, quod necesse est Cic. Att. 12, 23, 3, quel que soit le prix, on fait un bon achat quand il est nécessaire.

2 quantum, (7) pris adv^t : ¶ 1 interr., combien : Cic. Tusc. 5, 107 ; Mil. 34 ; Tusc. 3, 58 ; Br. 257, etc. ¶ 2 rel. [en corrél. avec tantum exprimé ou s.-ent.] autant que : quantum in te est Cic. Nat. 3, 15, autant quʼil est en toi, dans la mesure de tes moyens, ou quantum potes Cic. Att. 9, 7, 7 || quantum... tantum, autant... autant : Cic. Off. 3, 6 || quantum opere processerant, tanto aberant ab aqua longius Cæs. C. 1, 81, 4, à mesure quʼils avançaient dans le travail, ils sʼéloignaient davantage de lʼeau, cf. Liv. 5, 10, 5 ; 27, 47, 11 ; 32, 5, 2 ; Virg. En. 12, 20 ; Tac. Ann. 6, 21 ; H. 2, 99 ; quantum a mari recessisset, minus obvium fore Romanum credens Liv. 21, 31, 2, croyant quʼà mesure quʼil sʼécarterait de la mer, il rencontrerait moins les Romains, cf. Liv. 44, 36, 5 ; 40, 22, 2 ; Tac. Ann. 6, 21 ; quantum juniores patrum plebi se magis insinuabant, eo acrius... Liv. 3, 15, 2, à mesure que les jeunes patriciens sʼinsinuaient davantage dans le peuple, dʼautant plus âprement..., cf. Liv. 44, 7, 6 || [phrase nominale avec les adj. n. mirum, immane, nimium, immensum : « étonnante est la quantité dont... » ; v. Gaffiot, 1909 , p. 39 sqq. ; cf. quam II, 9 ] : id mirum quantum profuit Liv. 2, 1, 11, cette mesure fut étonnamment (merveilleusement) utile ; nimium quantum Cic. Or. 87, étonnamment ; v. immanis || in quantum, dans la mesure où, autant que : Tac. D. 2 ; Sen. Ben. 2, 23, 1 ; Quint. 2, 10, 4 ; Ov. M. 11, 71.

…. Caesar. Quos quoniam res obtulerat, silentio praeterire non fuit consilium, quin utriusque naturam et mores, quantum ingenio possum, aperirem. Igitur iis genus, aetas, eloquentia prope aequalia fuere, magnitudo animi par ,…

Sallust, Catilina
…publica firma erat opulentia neglegentiam tolerabat. Nunc vero non id agitur, bonisne an malis moribus vivamus, neque quantum aut quam magnificum imperium populi Romani sit, sed haec, cuiuscumque modi videntur, nostra an nobiscum una hostium…

Sallust, Catilina
…carminibus nos, ut consuemus, nostros agitamus amores, atque aliquid duram quaerimus in dominam ; nec tantum ingenio quantum servire dolori cogor et aetatis tempora dura queri. hic mihi conteritur vitae modus, haec mea fama est ,…

Propertius, Elegies
…fingere crimen, quod facias nobis, conscia Roma, moram tam multa illa meo divisa est milia lecto, quantum Hypanis Veneto dissidet Eridano ; nec mihi consuetos amplexu nutrit amores Cynthia, nec nostra dulcis in aure sonat .…

Propertius, Elegies
…pulchre nunquam vidi melius consilium dari. Age, eamus intro nunc iam orna me ; abduc, duc, quantum potes. Quid agis iocabar equidem. Garris. Perii quid ego egi miser Quo trudis perculeris iam tu me…

Terence, Eunuchus
…metuat, ne ubi acceperim Sese relinquam, velle se illam mihi dare ; Verum id vereri sed, ego quantum suspicor, Ad virginem animum adiecit. Etiamne amplius Nihil ; nam quaesivi. Nunc ego eam, mi Phaedria…

Terence, Eunuchus
…quos nisi qui celeriter cognorit, numquam cognoscet omnino, tum, quotienscumque opus erit, ex eis tantum, quantum res petet, hauriemus ; nam neque tam est acris acies in naturis hominum et ingeniis, ut res tantas…

Cicero, de Oratore
…concupiscere me nihil oportet ; habeo te et amantissimum mei et, quod optavi, summae auctoritatis ; tu videris quantum et quando tuum munus apud me velis esse. tantum te rogo, in Hirti locum me subdas et ad…

Cicero, Epistulae ad Familiares
…Ego enim sum is, qui cum summo studio patris in pueritia doctus essem et in forum ingeni tantum, quantum ipse sentio, non tantum, quantum ipse forsitan vobis videar, detulissem, non possim dicere me haec ,…

Cicero, de Oratore
…dandum, socios confirmandos, praesidium urbibus relinquendum necesse erat adire Apolloniam. sed his rebus tantum temporis tribuit, quantum erat properanti necesse. timens Domitio, ne adventu Pompei praeoccuparetur, ad eum omni celeritate et studio incitatus ferebatur…

Julius Caesar, Civil War

Menu

Word wheel

quantum

Saved

Recent