scilicet
scilicet, you may know, you may be sure, it is certain, it is obvious
certainly the matter is thus
scīlicet: (adv.), one may know or understand; be assured; certainly, in sooth, doubtless; for this purpose, 6.750; ironical, forsooth, 2.577, et al. (sciō and licet)
scīlĭcet, adv. [contr. from sci- (root of scire) licet; cf. vide-licet, i-licet], or scīre lĭcet, as it is freq. written in Lucr. and in archaic lang. in Liv., and sometimes in Cels.; prop., you may understand or know, = Gr. δηλονότι, and serving to imply that a statement is in itself obviously true, and is not overlooked by the speaker (cf. Madv. ad Cic. Fin. 5, 1, 3).
- Lit., it is evident, clear, plain, or manifest; of course, naturally, evidently, certainly, undoubtedly, etc. (freq. and class.; cf.: nimirum, nempe).
- α With obj.-clause on account of scire (ante-class., and several times in Sall.; cf. videlicet): Pa. Neque illa ulli homini nutet, nictet, annuat, etc. Di. Optumumst: Ita scilicet facturam, very good; of course she will do so, Plaut. As. 4, 1, 42 (787); id. Curc. 2, 2, 13 (263); id. Rud. 2, 3, 64 (394); id. Ps. 4, 7, 83 (1185); Ter. Heaut. 358; 856; Lucr. 2, 469; Sall. J. 4, 6; 102, 9; 113, 3; id. Fragm. 1, Orat. Phil. § 5.—
- β As a simple particle: Le. Tam ego homo sum quam tu. Me. Scilicet ita res est, that is clear enough, no one disputes that, Plaut. As. 2, 4, 83 (489): Co. Utrum amicis hodie an inimicis tuis Daturu's cenam? Ba. Pol ego amicis scilicet, id. Ps. 3, 2, 89 (878); id. Men. 2, 3, 41 (391): nunc vivat necne, id Orcum scire oportet scilicet, id. Capt. 2, 2, 33 (283): pol me haud paenitet Scilicet boni dimidium mihi dividere cum Jove, id. Am. 5, 1, 73 (1125): video jam illum virum cui praeficias officio et muneri. Huic scilicet, Africanus (inquit), uni paene: nam in hoc fere uno sunt cetera, Cic. Rep. 2, 42, 69; cf. id. ib. 1, 38, 60: quā mente esset Antonius, demonstravit: pessima scilicet et infidelissima, Nam, etc., Brut. ap. Cic. Fam. 11, 1, 1: a te litteras exspectabam: nondum scilicet; nam has mane rescribebam, not yet to be sure, Cic. Att. 13, 3, 1: me in dolore ... maxime scilicet consolatur spes, etc., id. Fam. 1, 6, 1; id. Q. Fr. 2, 6, 2: quid ad haec Naevius? ridet scilicet nostram amentiam, qui, etc., id. Quint. 17, 55: ego valde suspenso animo exspecto, primum te scilicet, deinde Marionem, id. Fam. 16, 3, 2; id. Att. 2, 19, 4: videtis ut senectus sit operosa et semper agens aliquid et moliens: tale scilicet, quale cujusque studium in superiore vita fuit, such, naturally, id. Sen. 8, 26: Brutus terram osculo contigit: scilicet, quod ea communis mater omnium mortalium esset, evidently because, Liv. 1, 56 fin. —Often followed by sed, tamen, etc.: cognoscat (orator) rerum gestarum et memoriae veteris ordinem, maxime scilicet nostrae civitatis, sed etiam imperiosorum populorum et regum illustrium, Cic. Or. 34, 120: scilicet nimis hic quidem est progressus, sed ex eo ipso est conjectura facilis, id. de Or. 3, 23, 128; id. Q. Fr. 2, 12, 2: maxime scilicet in homine, sed in omni animali, id. Fin. 5, 20, 55: me species quaedam commovit, inanis scilicet, sed commovit tamen, id. ib. 5, 1, 3: nihil scilicet novi, ea tamen quae te ipsum probaturum esse confidam, id. ib. 1, 8, 28: tuli scilicet moleste, ut debui, sed tamen constitui ad te venire, id. Fam. 9, 23: tu interea Romae scilicet amicis praesto fuisti; sed tamen illud cogita, etc., id. Mur. 20, 42; id. Tusc. 5, 39, 114: Meneclides quidam, satis exercitatus in dicendo, ut Thebanus scilicet, Nep. Epam. 5, 2: nota scilicet illa res, cum Decimus quidam Verginius, etc., that event is surely well known, etc., Cic. Rep. 2, 37, 63.—In an assertion put in the form of a question: Ch. Huc cum advenio, nulla erat. Pa. Comites secuti scilicet sunt virginem? followed her of course, Ter. Eun. 345.—
- γ Elliptically (only ante-class.): manifesta palam res indicat, inquis, in auras Aëris e terrā res omnes crescere alique, etc. ... Scilicet: et nisi nos, etc., to be sure, by all means, quite right, certainly, Lucr. 1, 809. —Esp. as an answer: Le. Abi ad meam sororem. St. Ibitur. Le. Et gratulator meae sorori. St. Scilicet, of course, certainly, Plaut. Trin. 2, 4, 178 (579); id. Ps. 4, 7, 82 (1184); id. Poen. 3, 2, 23 (600); 3, 4, 25 (735); id. Rud. 4, 3, 12 (949); Ter. Eun. 401; 1040; id. Ad. 729; 751; id. Hec. 467; id. Phorm. 792. —
- B In partic., of course, to be sure, doubtless, certainly, forsooth, when an assertion that is obviously false is ironically made or accepted (class.): Si. Meum gnatum rumor est amare. Da. Id populus curat scilicet! of course people trouble themselves a great deal about that! Ter. And. 185 (also cited Cic. Att. 13, 34); cf.: scilicet is superis labor est, ea cura quietos Sollicitat, Verg. A. 4, 379; Cic. Q. Fr. 1, 3, 1: et ego id scilicet nesciebam! id. Fin. 2, 31, 102: et tu scilicet mavis numine deorum id factum quam casu arbitrari? id. Div. 2, 21, 47; id. Verr. 2, 1, 54, § 142: scilicet tibi graviorem dolorem patrui tui mors attulit quam C. Graccho fratris, et tibi acerbior ejus patrui mors est, quem numquam vidisti quam illi ejus fratris, quicum concordissime vixerat, etc., id. Rab. Perd. 5, 14: scilicet is sum, qui existimem, Cn. Pisonem et Catilinam nihil scelerate ipsos per sese sine P. Sullā facere potuisse, id. Sull. 24, 67; id. Pis. 9, 19; Quint. 8, prooem. § 25; cf.: unde illa scilicet egregia laudatio: Tanto melior, ne ego quidem intellexi, id. 8, 2, 18: scilicet medio triennio defuerat tempus, etc., Tac. A. 6, 23; 1, 8 fin.; 3, 59; 11, 24; id. Agr. 2 al.—
- II Transf., in the post-Aug. per. sometimes, like δηλονότι in later Greek, merely as an expletory or explanatory particle, namely, to wit, that is to say: quaedam etiam opera sub nomine alieno, nepotum scilicet et uxoris sororisque, fecit, Suet. Aug. 29; id. Tib. 14: manente villā, qualis fuerit olim, ne quid scilicet oculorum consuetudini deperiret, id. Vesp. 2; so, ne scilicet, id. Gram. 4; Vulg. Gen. 2, 25 et saep.
scīlicet, Adv. (aus scire u. licet, nach Madvig Cic. de fin. 5, 3. p. 618 [608] unmittelbar vom Stamme des Verbums scire), I) vernimm nur! man höre oder denke nur! um die Aufmerksamkeit auf etwas Seltsames, Wunderbares zu lenken, rogat et prece cogit, scilicet ut tibi se laudare et tradere coner etc., Hor. ep. 1, 9, 3: ter sunt conati imponere Pelio Ossam scilicet atque Ossae frondosum involvere Olympum, Verg. georg. 1, 281 sq.; vgl. dazu Voß S. 136. Wernsdorf Gratt. cyn. 317 (Poët. Lat. min. tom. 1. p. 60). – II) wie unser versteht sich, natürlich, freilich, zur bestätigenden Vervollständigung dessen, was eigentlich als sich von selbst verstehend gar nicht bestätigt zu werden braucht, 1) im allg.: α) wegen des Begriffes von scire mit folg. Acc. u. Infin.: Sy. Sed istunc exora, ut suam esse assimulet. Clin. Scilicet facturum me esse, versteht sich, daß ich es tun werde, Ter. heaut. 358 sq.; u. so Plaut. asin. 787 u.a. Ter. heaut. 856 sq. Lucr. 2, 469. Sall. Iug. 102, 9; hist. fr. 1, 48 (51), 5. Liv. 7, 13, 3 ed. Hertz (Madv. si licet). – β) als bloße Partikel: ego valde suspenso animo exspecto, primum te scilicet, deinde Marionem cum tuis litteris, Cic.: etiamne hoc affirmare potes, Luculle, esse aliquam vim, cum prudentia et consilio scilicet (und natürlich eine mit Einsicht ausgerüstete und planmäßig handelnde), quae etc., Cic. – cur igitur eos manumisit? metuebat scilicet, ne indicarent, Cic.: und so in der Antwort: Le. Tam ego homo sum quam tu. Me. Scilicet ita res est, Plaut. – dah. elliptisch: Gn. Rex ergo te in oculis (sc. gestat)? Thr. Scilicet (freilich das), Ter.; und so sehr oft bei den Komik. – 2) insbes.: a) wie unser natürlich, allerdings versteht sich, freilich, einräumend, m. folg. Adversativsatz (gew. mit tamen, sed tamen u. bl. sed), nihil scilicet novi, ea tamen, quae te ipsum probaturum esse confidam, Cic.: me quidem species quaedam commovit, inanis scilicet, sed commovit tamen, Cic.: sunt clara indicia naturae, maxime scilicet in homine, sed in omni animali, Cic. – maxime scilicet consolatur spes; facile secundo loco me consolatur etc., Cic. – b) wie unser natürlich, versteht sich, nun ja, ja nun, im ironischen und sarkastischen Sinne, wenn der Redende das Gegenteil meint: Sim. Meum gnatum rumor est amare. Dav. Id populus curat scilicet! da kümmert sich natürlich der Staat darum! Ter.: scilicet tibi graviorem dolorem patrui tui mors attulit quam C. Graccho fratris, Cic.: ego istius pecudis consilio scilicet aut praesidio uti volebam, Cic. – c) wie unser freilich leider, wenn der Redende etwas nicht zu Änderndes mit schmerzlicher Fügung in die Notwendigkeit usw. vorbringt, at vero nos, docti scilicet a Graecia, haec a pueritia legimus et ediscimus, Cic. Tusc. 2, 27; vgl. Cic. de off. 2, 3: unda scilicet omnibus... enaviganda, Hor. carm. 2, 14, 9. – III) wie unser erklärendes od. erläuterndes nämlich, prima pars casualis di viditur in parteis duas, in nominatus scilicet et articulos, Varro LL. 10, 18 (vgl. 10, 44): sub nomine alieno, nepotum scilicet et uxoris sororisque, Suet. Aug. 29, 4 (vgl. Tib. 14, 2 u. Vesp. 2, 1). – ➳ Vgl. übh. über diese Partikel Stürenburg Cic. Arch. 11. p. 69 sqq. (ed. 1.) und die Berichtigungen dazu bei Madvig Cic. de fin. 5, 3. p. 617 (608) sqq.
si monachum utrum conduceret anime diviti loco an tenui. dives ~et locus conferret otium
quedam que alias posui huc eisdem verbis ‥ transtuli. quod ~et ideo feci, ut series rerum ‥ uno loco constaret
si ~et eadem potestas Dei et hominis non est quia potest Deus quod non homo
apud Werham sepeliri jusserunt, invidentes ~et mortuo cespitem aecclesiasticum cui vivo inviderant decus regium
ipsa ‥ in custodiam data, ne ~et omnibus ‥ patriam suspirantibus sola sterteret in pluma
quarum [aucarum ] unam presumpsit ad cenam rusticus, nullum ~et accusatorem veritus
supersunt ‥ plura meum, monachi ~et Malmesberiensis, expectantia offitium
reges ambo, pater ~et et filius
trecentas mancussas portari praecepit quae taliter ibi dividerentur: ~et centum mancussas in honorem Sancti Petri ‥ et centum ‥ Sancti Pauli ‥ centum quoque ‥ papae apostolico
quandam ruris particulam xv silicet cassatorum ‥ largior
de his terris, ~et Goslaches et Bocheland
destruxit omnes aecclesias, ~et quattuor milia
quoddam precipuum ‥ a Domino impetrabat, ut silicet paradisum sibi ostenderet(
libra ponderabit xij uncias, hoc est ccxl denarios, siliset vij m dclxxx grana frumenti
terram conferre ‥ decrevi ‥ ea ~et diffinitione ut omni servitute ‥ sit libera
aliquam particulam terre ‥ ad augmentum monasterii ‥ possidendam concedo et describo cum omnibus ~et ad eam pertinentibus rebus
divina quoque ministeria et missam ~et cotidie audire ‥ solebat
putant ea derivari a verbis secunde conjugationis, a secunda ~et persona imperativi modi
specietenus ‥ commutant, ut ~et videantur esse quod non sunt
et calumpniant ‥ libertatem suam, ~et habendi cognicionem placiti istius assise tenendam
~et, A.that is to sey, or to wyte
quis, te ~et dico, unum individuum facit ea?
scīlĭcĕt, (8) adv. (scire et licet), ¶ 1 [avec prop. inf., arch.] on peut aisément se rendre compte que, il va de soi que, il va sans dire que : Pl. Curc. 363 ; Rud. 395 ; Ter. Haut. 358 ; 856 ; Lucr. 2, 469 ; Sall. J. 4, 6 ; 113, 3 ¶ 2 [adv., formant parenthèse] il va de soi, bien entendu, cela sʼentend, naturellement : Ter. Haut. 263 ; Andr. 185 ; Cic. Rep. 1, 60 ; 2, 69 ; Att. 13, 3, 1 ; Fam. 1, 6, 1 ; CM 26, etc. || [préparant une oppos.] évidemment, bien sûr... mais : Cic. Tusc. 5, 114 ; Fin. 5, 55 ; Or. 120 ; Mur. 42, etc. ¶ 3 [dans une réponse] évidemment, naturellement, etc.: Pl. Ps. 879 ; Ter. Ad. 729 ; Hec. 467 ; Phorm. 792 ; Eun. 401, etc. ¶ 4 [ironiqt ] sans doute, apparemment : Cic. Verr. 2, 1, 142 ; Sulla 67 ; Pis. 19 ; Fin. 2, 102, etc. ¶ 5 [postclass.] à savoir, savoir : sub nomine alieno, nepotum scilicet et uxoris Suet. Aug. 20, sous un autre nom, savoir celui de ses petits-fils, de sa femme.
- 1. natuurlijk, vanzelfsprekend, uiteraard, vaak iron.;
- 2. (kom.) (in een antwoord) zeker, stellig;
- 3. namelijk, dat wil zeggen;
- 4. (bij een tegenstelling) kennelijk, weliswaar; ➤ species inanis ~, sed commovit tamen (Cic.);
- 5. het spreekt vanzelf (m. aci.); ➤ ~ facturum me esse.
scīlicet
adv.
- for scīre licet.—With acc.and inf, you may know, you may be sure, it is certain, it is obvious(old): scilicet Facturum me esse, T.: ubi illa formido decessit, scilicet lascivia atque superbia incessere, S.—As a particle of assurance, it is certain, it is obvious, of course, plainly, naturally, obviously, certainly: scilicet hoc Pansa aut non videt aut negliget: a te litteras exspectabam: nondum scilicet, not yet to be sure: quid ad haec Naevius? ridet scilicet nostram amentiam, qui, etc.: senectus semper agens aliquid: tale scilicet, quale, etc., such, naturally: unda scilicet omnibus Enaviganda, alas!H.: Brutus terram osculo contigit, scilicet, quod, etc., evidently because, L.: nota scilicet illa res, cum, etc., the fact is surely well known, etc.—In concession, of course, no doubt, I admit, certainly(usu. followed by sed or tamen): cognoscat (orator) memoriae veteris ordinem, maxime scilicet nostrae civitatis, sed etiam, etc.: tuli scilicet moleste, ut debui, sed tamen constitui ad te venire.—As an answer, of course, certainly, T.: Pa. fratris igitur Thaïs totast? Ch. scilicet, T.—In irony, of course, to be sure, doubtless, certainly, forsooth, it is likely: Si. Meum gnatum rumor est amare. Da. id populus curat scilicet! of course people care for that!T.: et ego id scilicet nesciebam!: vim scilicet ego desideravi.
-
…volunt, honores quos quieta re publica desperant perturbata se consequi posse arbitrantur. quibus hoc praecipiendum videtur, unum scilicet et idem quod reliquis omnibus, ut desperent id quod conantur se consequi posse primum omnium me ipsum vigilare ,…
Cicero, in Catilinam
-
…saepe in se transmovet qui habet salem, Quod in te est. Habes. Rex te ergo in oculis Scilicet. Gestare. Vero credere omnem exercitum, Consilia. Mirum. Tum sicubi eum satietas Hominum, aut negoti…
Terence, Eunuchus
-
…maiora alia imperabat. Si causa peccandi in praesens minus suppetebat, nihilo minus insontis sicuti sontis circumvenire, iugulare scilicet, ne per otium torpescerent manus aut animus, gratuito potius malus atque crudelis erat. His amicis sociisque confisus…
Sallust, Catilina
-
…. Mirum ni hanc dicit modo Huic quae data est dono. Huc cum advenio nulla erat. Comites secuti scilicet sunt virginem. Verum parasitus cum ancilla. Ipsa est ilicet Desine iam conclamatum est. Alias res agis .…
Terence, Eunuchus
-
…dies. Profecto non plus biduum, aut Aut nihil moror. Non fiet hoc modo sine te exorem. Scilicet Faciendum est quod vis. Merito amo te. Bene facis. Rus ibo ibi hoc me macerabo biduum .…
Terence, Eunuchus
-
…atque etiam armatos dimittatis. Ne ista vobis mansuetudo et misericordia, si illi arma ceperint, in miseriam convortat Scilicet res ipsa aspera est, sed vos non timetis eam. Immo vero maxume. Sed inertia et mollitia animi…
Sallust, Catilina
-
…atque luctu omnia conpleri. Sed per deos inmortalis, quo illa oratio pertinuit An uti vos infestos coniurationi faceret Scilicet, quem res tanta et tam atrox non permovit, eum oratio accendet. Non ita est neque cuiquam mortalium…
Sallust, Catilina
-
…postridie Idus Paulum Caietae vidi. is mihi de Mario et de re publica quaedam sane pessima. a te scilicet nihil ; nemo enim meorum. sed Brutum nostrum audio visum sub Lanuvio. ubi tandem est futurus nam cum…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…ipsa iudicia non solemus omnia tractare uno modo. privatas causas et eas tenuis agimus subtilius, capitis aut famae scilicet ornatius ; epistulas vero cotidianis verbis texere solemus. sed tamen, mi Paete, qui tibi venit in mentem…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…. cum complicarem hanc epistulam, noctuabundus ad me venit cum epistula tua tabellarius ; qua lecta de Atticae febricula scilicet valde dolui. reliqua quae exspectabam ex tuis litteris cognovi omnia ; sed quod scribis igniculum matutinum γεροντικόν, γεροντικώτερον…
Cicero, Epistulae ad Atticum