Logeion | scientia

scientia atque usu nauticarum rerum reliquos antecedunt
they surpass the rest with respect to the knowledge and use of ship matters

scĭentĭa, ae, f. (plur. only Vitr. 1, 1, 18; 3, praef. 1) [sciens],

a knowing or being skilled in any thing, knowledge, science, skill, expertness, = cognitio, eruditio (freq. and class.).
- - - - α Absol.: aut scire istarum rerum nihil, aut, etiamsi maxime sciemus, nec meliores ob eam scientiam nec beatiores esse possumus, Cic. Rep. 1, 19, 32: se a scientiae delectatione ad efficiendi utilitatem referre, id. ib. 5, 3, 5: Antiochus ingenio scientiāque putatur excellere, id. Ac. 2 (Luc.), 2, 4: omnes trahimur ad cognitionis et scientiae cupiditatem ... omnis autem cogitatio aut in consiliis capiendis aut in studiis scientiae cognitionisque versabitur, id. Off. 1, 6, 18 sq.; so (with cognitio) id. ib. 1, 44, 158; id. Fin. 5, 12, 34; 5, 18, 48 al.: exercere altissimam eruditionem ac scientiam, Quint. 1, 4, 6: his difficultatibus duae res erant subsidio, scientia atque usus militum, Caes. B. G. 2, 20; cf. so (with usus) infra, β: nullam rem esse declarant in usu positam militari, quae hujus viri scientiam fugere possit, Cic. Imp. Pomp. 10, 28: notabo singulas res: etsi nullo modo poterit oratio mea satisfacere vestrae scientiae, id. Phil. 2, 23, 57; id. de Or. 1, 20, 92: tuae scientiae excellenti ac singulari non multo plus quam nostri relictum est loci, i. e. for jurisprudence than for oratory, id. Fam. 4, 3, 4: ars earum rerum est, quae sciuntur: oratoris autem omnis actio opinionibus, non scientiā continetur, id. de Or. 2, 7, 30: etsi ars, cum eā non utare, scientiā tamen ipsā teneri potest, in theory, theoretically, id. Rep. 1, 2, 2; so (opp. ars) id. Fin. 5, 9, 26; id. Ac. 2 (Luc.), 47, 146: alter (Cratippus) te scientiā augere potest, altera (urbs Athenarum) exemplis, id. Off. 1, 1, 1; id. de Or. 1, 14, 59: jam efficaci do manus scientiae, Hor. Epod. 17, 1: trivialis scientia, Quint. 1, 4, 27: cum tanta sit celeritas animorum ... tot artes tantae scientiae, tot inventa, requiring so great knowledge (scientiae is gen. sing.), Cic. Sen. 21, 78 (dub.; B. and K. bracket the words tantae scientiae); cf.: physica ipsa et mathematica scientiae sunt eorum, qui, etc., id. de Or. 1, 14, 61.—Plur.: disciplinarum scientiae, Vitr. 3, praef. § 1. —
      - β With gen. obj.: rerum magnarum atque artium scientiam consequi, Cic. de Or. 1, 6, 20; (with cognitio rei) id. ib. 3, 29, 112: Veneti scientiā atque usu nauticarum rerum reliquos antecedunt, Caes. B. G. 3, 8: sine regionum terrestrium aut maritimarum scientiā, Cic. de Or. 1, 14, 60: ignoratio futurorum malorum utilior est quam scientia, id. Div. 2, 9, 23; so (opp. ignoratio) id. Leg. 1, 6, 18; id. Sull. 13, 39; id. Rep. 1, 6, 11: astrologiae scientia, id. ib. 1, 14, 22: dialecticorum, id. Or. 32, 113: juris, id. Leg. 1, 6, 18: rei militaris, id. Imp. Pomp. 10, 28; Caes. B. G. 3, 23; 7, 57: oppugnationis (with artificium), id. ib. 7, 29: linguae Gallicae, id. ib. 1, 47: colendorum deorum (sanctitas), Cic. N. D. 1, 41, 116: verborum aut faciendorum aut deligendorum, id. de Or. 2, 9, 36: qui in alienis morbis profitentur tenere se medicinae scientiam, Serv. ap. Cic. Fam. 4, 5, 5: fundendi aeris, Plin. 34, 7, 18, § 46; 35, 12, 44, § 153 et saep.—
      - γ With in or de and abl. (rare): scientia in legibus interpretandis, Cic. Phil. 9, 5, 10: in affectibus omnis generis movendis, Quint. 10, 2, 27: cujus scientiam de omnibus constat fuisse, ejus ignoratio de aliquo purgatio debet videri, Cic. Sull. 13, 39.

scientia, ae, f. (sciens), das Wissen, die Kenntnis, die (subjektive) Kunde, die (subjektive) Wissenschaft, I) im allg. (Ggstz. ignoratio): regionum, Cic.: futurorum malorum, Cic.: scientiam huius viri fugere, Cic.: memoriā et scientiā comprehendisse (neben didicisse), Cic.: alcis scientiae satisfacere, jmds. Wissen, d.i. Erfahrung Genüge leisten (v. einer Rede), Cic.: m. de u. Abl., cuius scientiam de omnibus constat fuisse, daß er von allem Kunde gehabt, Cic. – Plur., quod si haberent scientias animae, Arnob. 2, 18. – II) insbes., das gründliche Wissen, die gründliche Kenntnis, Wissenschaft, das Verstehen einer Sache, die Vertrautheit mit einer Sache, die Einsicht, die Geschicklichkeit in etwas, a) übh.: scientia atque usus militum, Cic.: alqm scientiā augere, Cic.: ars, cum eā non utare, scientiā (Theorie) tamen ipsā teneri potest, Cic.: huius scientiae conditor, Zweiges des Wissens (von der Medizin), Sen. – mit objekt. Genet., sc. dialecticorum, iuris, Cic.: rei militaris, Caes. u. Cic.: militiae, Sall.: linguae Gallicae, Caes.: sc. optimarum artium, wissenschaftliche Bildung, Cic. ep.: colendorum deorum, Cic.: aeris fundendi, Plin.: summam scientiam rei militaris habere, Caes.: scientiam medicinae tenere, Sulpic. in Cic. ep.: adhibere scientiam earum rerum, quae naturā evenirent, Cic. – m. in u. Abl., paene divina eius in legibus interpretandis scientia, Cic. – Plur. = Wissenszweige, Vitr. 9, 7 (6), 3: tot artes, tantae scientiae, Cic. de sen. 78 Mueller (wo Nauck u. andere tot artes tantae scientiae verbinden = so viele Künste, die ein so bedeutendes Wissen erfordern): disciplinarum scientiae u. scientiae artificiorum, Kenntnisse in den verschiedenen Zweigen der Kunst, Vitr. 1, 1, 17; 3. praef. § 1: scientiae artium variarum, Augustin. de civ. dei 7, 30: scientiarum artes, Iul. Val. 2, 13 (4). – b) v. philos. gründlichem Wissen (Ggstz. inscientia), Cic. Acad. 1, 41.

scientia [CL] 1 state or condition of knowing; b (phil.). c awareness, cognizance. d (in phr. ex certa ~ia) from certain knowledge. e learnedness, erudition. f acquaintance. g coming to know, realisation. numquam ad ~iam veritatis pervenientes Gildas EB 104; per doctrinam ‥ quae capitur lectione et sermone, ~ia adquiritur, quia quisquis legit ‥ ut eorum quae referuntur ~am habeat intendit Alex. Cant. Dicta 120; que ideo apposui ‥ ne lectorum ~iam defraudem W. Malm. GR II 138; nobis ‥ deest ‥ rerum expedita ~ia; ‥ famae credere ‥ veracis historici non debet esse Ib. IV 381; medicus probatissimus, non ~ia sed usu Id. GP II 90; ~ia est ‥ comprehensio veritatis rei cujuslibet qualiscumque sit res Bacon XIII 4. b dicimus quod sciebat certitudine spei, non ~ie sive rei, permanere se S. Langton Quaest. 142; omnis ~ia est ab anima et in anima ‥ fundata J. Blund An. 1; ~ia est ordinacio depicta in anima unitatis et diversitatis causatorum Ps.-Gros. Gram. 11; ~ia est cognitio intellectiva Kilwardby OS 6; ~ia est cognitio certa de necessariis habita per causam et evidentiam objecti et per applicationem cause ad effectum Duns (Lect. prol. 3 q. 1) Opera Omnia XVI (1960) 39; ~ia est per se inferius ad habitum sicut ‥ albedo ad colorem Ockham Sent. IV 431. c sine ~ia et licentia praepositi ‥ posset facere DB I 337ra; dissimulata ~ia, mandat ei Cesar ut se paret ad evangelium W. Malm. GR II 191. d 1282 illas commissiones ‥ ex certa ~ia revocamus RGasc II 161b; 1350 rogamus quatenus ‥ velitis ‥ processum ‥ abbatisse ‥ factum ‥ ex certa ~ia confirmare (Lit. Regis) Mon. Francisc. II 281; 1437 in expensis versus Oxon' ‥ de allocacione ‥ prioris ex certa ~ia illius Cant. Coll. Ox. II 153; 1451 quicunque confessor ex certa ~ia presumpserit absolvere a predictis [peccatis] suspensus sit ipso facto a confessionibus audiendis Mon. Francisc. II 98. e c717 abbate sancto ‥ divine ~ie ac relegionis gratia repleto ‥ salutem (Ecgburg) Ep. Bonif. 13; 747 sacerdos debet ‥ majoris ~iae habere gratiam, qua possit ceteros instruere Bonif. Ep. 78; Deus te ‥ ~iae claritate ornavit Alcuin Rhet. 1; utriusque ~ie gratia preditus V. Chris. Marky. 55; mediocris ‥ competit eis [poetis], etsi non ~ia, sufficientia Gir. TH intr. p. 4; tria itaque mihi esse videntur quae sunt necessaria volenti effici bonus, viz. ~ia, voluntas, usus Alex. Cant. Dicta 118; V. Edm. Rich P 1786D (v. margarita 2a); 1340 Deeds Balliol 288 (v. praerogativus 3c). f eo in indigenas insolentior quo a ~ia veri Dei remotior W. Malm. GP V 256; tu supereminentem omni ~iae ~iam caritatis Christi et tibi habes et nobis ‥ communicas J. Ford Serm. 2. 3. g Paschalis consputa Henrici ~ia a Romanis institutus est W. Malm. GR III 289; 1350 quicumque sciverint aliquem ‥ pacem universitatis perturbantem cancellario ‥ infra triduum a tempore ~ie denuncient StatOx 151. 2 that which is known, knowledge; b (phil., dist. acc. direction of reasoning as propter quid (διότι, from cause to effect) or quia (ὅτι, vice versa)). c (w. obj. gen., w. ref. to practice, procedure, or sim.) expertise, know-how, skill. d organized branch of methodically-acquired knowledge with a unified subject-matter, science; e (phil., dist. as speculativa or practica). f (w. ref. to spec. field or subject) knowledge, lore, scholarship. labia ‥ sacerdotis custodient ~iam Gildas EB 89; ~ia universaliter communis [= Euclid Elem. C n tit. κοιναὶ ἔννοιαι] Adel. Elem. I p. 33; si in vobis vel scintilla humane rationis vel ~ia divine auctoritatis esset W. Malm. GR II 202; pretiosum illud Dei donum, nobilem sc. ‥ ~ie thesaurum, non abscondunt Gir. TH III praef.; alioquin non diceret Deus infra de omni ligno paradisi commedet, excepto ligno ~ie boni et mali ‥ nisi quod esset ad vescendum suave Gros. Hexaem. XI 3; interpretes non habuerunt vocabula in Latino pro ~iis transferendis quia non fuerunt primo compositae in lingua Latina Bacon Maj. III 81; ~ia in memoria est habitualis non in actu T. Sutton Quodl. 419. b differunt ~ia propter quid et quia per hoc, sc. quod una acquiritur per scientiam unam et reliqua acquiritur per aliam Gros. Anal. Post. 194; certior ‥ est ~ia propter quid quam ~ia quia Duns Metaph. I q. 1 p. 16; plus differunt ~ia adquisita per demonstrationem et ~ia adquisita per experientiam quam ~ia quia et ~ia propter quid Ockham Sent. I 89. c 793 qui habet cujuslibet ministerii ~iam, opituletur proximo Alcuin Ep. 19; eisque semper numero et preliari [v. l. preliandi] ~ia prestarent W. Malm. GR II 125; magna supellex ad regnandum ~ie Ib. V 390; Deo creatori qui homini contulit ~iam inveniendi vim numerorum Rob. Angl. (I) Alg. 66; non enim in ratiociniis, sed in multiplicibus judiciis excellens scaccarii ~ia consistit Dial. Scac. I 4C; curarum ~ia Ric. Med. Signa 32 (v. praescientia b). d adeo ‥ inpudentis amentie ut, antequam ~ie disciplinam habeant, ejus doctrine incipiant derogare D. Morley 158; ‘novem jugera’ sunt novem ~ie: tres eloquentie, tres theorice, tres practice Bern. Comm. Aen. 110; sicut differunt ~ia et ars, sic subjectum et materia ‥ ~ia ‥ in speculatione consistit ‥ ars ‥ in actione Kilwardby OS 597; ~ia non solum dicitur esse circa aliquid tanquam circa subjectum principaliter consideratum sed eciam circa causas subjecti Duns Metaph. I q. 1 p. 17; ‘~ia’ ‥ uno modo significat collectionem multorum habituum, principiorum scilicet et conclusionum, ordinem determinatum habentium Ockham Summa III 2. 20; a1350 multa loca per orbis climata variis temporibus variarum ~iarum studiis floruisse leguntur StatOx 17; 1432 scolarem ‥ artem aliquam addiscentem, nulla existente lectura ordinaria in eadem, ipsius facultatis seu ~ie ordinarium exercere debere cui ars ipsa quam addiscit maxime vicinatur Ib. 240. e medici qui ‥ sciunt hec legere ‥ tamen nesciunt ‥ modos operacionum. ‥ habent speculativam ~iam medicine, set non practicam Bacon Mor. Phil. 248; [auctoritates] sentiunt precise ~iam distingui in practicam et speculativam, et nullum est tertium membrum Duns Ord. I 200; illa ~ia que ‥ ordinatur ad cognitionem veri est speculativa, illa autem que ordinatur ad operationem boni est practica Ockham Sent. I 303. f 717 quid ‥ a juvenibus decentius queritur ‥ quam ~ia sanctarum scripturarum? Ep. Bonif. 9; p754 saecularis ~ie libros nobis ignotos adepturi Ib. 114; in numeris, quorum doctrinalis ~ia multipliciter suggerit rationes physicas Abbo QG 22 (48); illius [astronomie] partes ‥ octo sunt, sc. ~ia de judiciis, ~ia de medicina, ~ia de nigromantia ‥ ~ia de agricultura, ~ia de prestigiis, ~ia de alckimia, que est ~ia de transformatione metallorum in alias species, ~ia de imaginibus ‥ ~ia de speculis, et hec ~ia largior est et latior ceteris D. Morley 158; ne forte propter defectum et errorem predictorum dicta ~ia [musice] detrimentum pateretur Hauboys 182; [Antonius] in ~ia physicali fuit peritus Eul. Hist. I 325; 1431 arcium liberalium professor honorabili septem ~iarum triumque philosophiarum magistratu conjunctim et divisim dinoscitur decorari StatOx 234; 1583 civilis ~ia est praestantissima, ejusque finis praestantissimus et summum hominis bonum EHR XIV 258.

scĭentĭa, (9) æ, f. (sciens), ¶ 1 connaissance : Cic. Rep. 1, 32 ; 5, 5 ; Ac. 2, 4, etc.; alicujus Cic. Pomp. 28, les connaissances de qqn ; satisfacere vestræ scientiæ Cic. Phil. 2, 57, satisfaire la connaissance que vous avez des faits ; futurorum malorum Cic. Div. 2, 23, la connaissance des maux à venir, cf. Cic. de Or. 1, 60 ; Leg. 1, 18 ; Rep. 1, 11 ; Cæs. G. 1, 47, 4, etc. ; sua scientia ad ignominiam alterius contentus non fuit Cic. Clu. 134, il ne se contenta pas de ce quʼil savait (de sa propre information) pour consommer le déshonneur dʼautrui || cujus scientiam de omnibus constat fuisse Cic. Sulla 39, celui dont il est avéré quʼil avait connaissance de tous les coupables || cognitionis et scientiæ cupiditas Cic. Off. 1, 18, le désir dʼapprendre et de savoir ¶ 2 connaissance scientifique, savoir théorique, science : scientia atque usus nauticarum rerum Cæs. G. 3, 8, la connaissance théorique et pratique des choses navales ; scientia atque usus militum Cæs. G. 2, 20, 3, les connaissances techniques et pratiques des soldats ; dialecticorum Cic. Or. 113 ; juris Cic. Leg. 1, 18 ; rei militaris Cic. Pomp. 28, la science des dialecticiens, du droit, de lʼart militaire, cf. Cæs. G. 3, 23 ; 7, 29 ; ars, quæ verborum deligendorum scientiam profitetur Cic. de Or. 2, 36, la science [en tant que corps systématique] qui se propose comme fin lʼart de choisir les mots, cf. Sulp. Ruf. d. Cic. Fam. 4, 5, 5 ; scientia alicujus in legibus interpretandis Cic. Phil. 9, 10, la science de qqn dans lʼinterprétation des lois || duci majorum rerum contemplatione ad cupiditatem scientiæ Cic. Fin. 5, 49, être conduit par la contemplation des plus grandes choses au désir de la connaissance scientifique || spéculation [opp. actio ] : Cic. Part. 76 || [philos.] la connaissance : Cic. Ac. 1, 41 ; Nat. 1, 1.

scientia, ae f (sciens)

1. kennis [regionum; futurorum malorum]; (ook m. afh. vr.); ➤ -am quid agatur omnium puto esse oportere (Cic.);
2. inzicht, vaardigheid, wetenschap (in, van: gen.; in m. abl.) [iuris; rei militaris; oppugnationis; in legibus interpretandis]; grondige, ihb. filosofische kennis.

scientia , ae. f.
學問。雑學。

Suggest a Translation
See an image

. Charta Henrici Reg. Angl. tom. 3. Hist. Harcur. pag. 151 : Sciant me reddidisse et præsenti carta confirmasse Balduco filio Gisleberti servienti meo totas egentias suas et ministeria sua cum liberationibus atque ministris et Scientiis pertinentibus. Ubi legendum esse suspicor Sergentiis vel Servitiis. , Titulus honorarius, maxime ubi de appellationibus ad Principem est. Cod. Theod. lib. 11. tit. 29. leg. 2 : Si quis judicum duxerit esse referendum, nihil pronuntiet, sed magis, super quod hæsitandum putaverit, nostram consulat Scientiam. Pluries occurrit eodem titulo.

scientia ae, f

sciens, a knowing, knowledge, intelligence, science: nullam rem quae huius viri scientiam fugere possit: nullo modo poterit oratio mea satis facere vestrae scientiae, i. e. to express as much as you already know: ignoratio futurorum malorum utilior est quam scientia: in legibus interpretandis: cuius scientiam de omnibus constat fuisse.—Of a particular branch of knowledge, knowledge, skill, expertness, art: ea scientia, quae sit multis profutura: ingenio scientiāque excellere: vestram scientiam implorarem: scientia atque usus militum, Cs.: tua scientia excellens . . . nostra, i. e. jurisprudence . . . oratory: Iam efficaci do manūs scientiae, H.: tot artes tantae scientiae, requiring so great knowledge: physica ipsa et mathematica scientiae sunt eorum, qui, etc.: nauticarum rerum, Cs.: astrologiae: dialecticorum: iuris: linguae Gallicae, Cs.: colendorum deorum. —Theory: ars, cum eā non utare, scientiā tamen ipsā teneri potest: te scientiā augere.

scientia

Saved

Recent