scrupulus
scrupulus, a sharp bit of stone
scrūpŭlus (scrīŭplum, etc., v. infra, B.), i, m. dim. [scrupus]. *
- I Lit., a small sharp or pointed stone: ater scrupulus, Sol. 7.—
- B Transf.
- 1 T. t., the smallest division of weight (the 24th part of an ounce), a scruple; in this sense the neutr. collat. form scrīpŭlum (less commonly scrū-pŭlum; also written, because of a fancied derivation from scriptum, scriptŭlum, scriptlum) is most freq.: scriptulum, quod nunc vulgo sine t dicunt, Varro ap. Plautin. dixit. Idem tertio Annali. Is (nummus argenteus) quattuor scriptulis major fuit quam nunc est, Charis. p. 81: si ibi auri scrupulum imponatur, etc., Vitr. 7, 8 med.: scripula octo, Col. 12, 28, 1: picis sex scripula, id. 12, 23, 2; Cic. Att. 4, 16, 13: quinque marathri scrupula, Ov. Med. Fac. 92: scripulum nostri dixere priores, Rhem. Fan. Pond. 8 sq.: ita ut scripulum valeret sestertiis vicenis, Plin. 33, 3, 13, § 47: scrupulum, Val. Max. 4, 4, 9: scriptula, Mart. 4, 89, 3; 10, 55, 3.—
- 2 Of other measures.
- a The twenty-fourth part of an uncia of land (the 288th part of a jugerum), Varr. R. R. 1, 10, 2; Col. 5, 1, 8.—
- b The twenty-fourth part of an hour: QVAE HIC DORMIT VIXIT ANN. XXI. MENS. III. HOR. IV. SCRVPVLOS VI., Inscr. Fabr. p. 97, 219 (ap. Orell. 4718, n. 1); M. Aur. ap. Front. Ep. ad Caes. 2, 9.—
- c Of any other very small measure, Front. Aquaed. 26; Plin. 2, 10, 7, § 48.—
- II Trop., a pricking, stinging, uneasy sensation; hence,
- 1 Uneasiness, difficulty, trouble, anxiety, doubt, scruple (class.): hunc sibi ex animo scrupulum, qui se dies noctesque stimulat ac pungit, ut evellatis postulat, Cic. Rosc. Am. 2, 6: sui scripulus tenuissimus residere aliquis videbitur, id. Har. Resp. 5, 11: mihi unus scrupulus restat, Ter. And. 940: qui fuit in re hac scrupulus, id. Phorm. 1019: injeci scrupulum homini, id. Ad. 228; id. Phorm. 954; cf.: nummi potius addantur quam ullus sit scrupulus, Cic. Att. 2, 4, 1; Ap. Met. 1, 11, 4; cf.: hic tum injectus est hominibus scrupulus et quaedam dubitatio, quidnam esset actum, Cic. Clu. 28, 76; Suet. Claud. 37: exime hunc mihi scrupulum, cui par esse non possum, Plin. Ep. 3, 17, 2; cf. id. ib. 6, 8, 7: omnis surculus ... sine scrupulo egregie inseritur, without scruple, without hesitation, Col. 5, 11, 1; Vulg. 1 Reg. 25, 31: scrupulus non mediocris me carpebat, Ap. Met. 6, 26, 17.—With gen.: domesticarum sollicitudinum aculeos omnes et scrupulos occultabo, Cic. Att. 1, 18, 2: reus scrupulo quaestionis liberatur, Ap. Apol. p. 305 med.—
- 2 A painfully minute examination, a subtlety, Gell. 5, 15, 9.
scrūpulus (in Hdschrn. auch scrīpulus), ī, m. (Demin. v. scrupus), I) das spitze Steinchen, Solin. 7, 4 u. 53, 25. Donat. Ter. Andr. 5, 4, 37. – II) bildl.: 1) = scripulum, Corp. inscr. Lat. 11, 1513. – 2) das stechende, ängstliche Gefühl, die Ängstlichkeit, Besorgnis, Bedenklichkeit, die Unruhe, der beunruhigende Zweifel, a) übh.: at mi unus scruplus (so!) etiam restat, Ter.: scr. tenuissimus residet, Cic.: scrupulum ex animo evellere, Cic.: scr. alci inicere, jmdm. einen Floh ins Ohr setzen, Ter. u. Cic.: scr. eximere alci, Plin. ep.: sine scrupulo, ohne Bedenken, Colum. – mit Genet., quaestionis, Apul. apol. 48. – b) die ängstliche, kleinliche Grübelei, Gell. 5, 15, 9. – ➳ Nbf. scripulum s. bes.
~us, lapillus brevis
~us,lytel stan
scrupus et ~us, i. lapis qui cum inciderit in calciamentum gravis fit
circumferencia rote ferro clavis munito vestiatur, ne ~orum [gl.: parvorum lapidum ] insidias vel offendicula ‥ non [sic ] pavescat
calx, scrupus et scrupulus
hic ~us, A.a lytyl stone
emit ‥ cornu in pretio vj unciarum argenti et scripulum in pretio xij vaccarum
si super sextarium argenti vivi ‥ superponas ‥ auri ~um levitatem ejus raptim sinu recipit
argentum si detur limatum ‥ ad pondus; †scrilingi [l. scripuli ] ‥ in quolibet die ‥ est optima medicina
dragma viij pars uncie est et denarii pondus argenti. tribus constat scripulis, id est xviij siliquis
uncia: xxiv scripuli ‥ scripulus: vj siliquae
uncia ‥ dividitur ‥ in xxiiij, que dicuntur scripuli
dragma habet pondus trium ~orum, ~us habet pondus xx granorum
licet haec optima [sc. lunaris cursus supputatio ] ‥ usque ad unum scripulum vel silicum distincte et caute currere intellegatur
quidam scandalum Graece, Latine ~um dicunt
si cui in scropulum occurrerit quare ‥
postquam ancipitem metricae artis ~um luce clarius degessisti
quod dominus rex ad omnem unguem dissensionis illius ~um complanasset
ne in recidive contencionis ~um relabantur
caro carens scrupulo / levem tactum non offendit
caro carens terrestri macula
absque ~orum obstaculo haec esse creduntur
auctoritatem magnorum sequens doctorum, quae in illorum opusculis inveni, absque ~o suscipienda credidi
~um, sollicitudo
scripulum legimus pro cura
~um,ynca
hic ~us ‥ i. anxietas et molestia
quia nihil unde ~us circiter hec oriri possit indiscussum reliquisse videtur, epistolam ‥ hic inserere dignum duxi
propter cordium ~as et titubaciones ‥ evellendas et evitandas
an hevynes , aporia, gravitas ‥ scrupus, ~us, ~a est anime
in versu xiij sillabarum quot scemata sunt? quinque sine dubitationis ~o
sine ancipiti ambiguitatis ~o [gl.: i. sollicitudine, molestia, ]þrydunge velemhidi , ~um, contumelia, languor, anxietas
ut possit mensuram quam quaerit plene, et absque ~o dubietatis tenere
adjecit confiteri ei cujusdam formidinis ~um, qui ab annis puerilibus animo insederat
sine omni dubietatis ~o affirmantes illum mortis persolvisse debitum
verbi ambiguum et conscientie mee ~um vestre committendo dispositioni
confidenter et absque omni conscientie ~o revertamur
Brandanus ‥ de morte juvenis submersi ~um conscientie incurrit(
pro serenacione quorundam qui ~um consciencie ‥ paciuntur
illis fribula ~um [gl.: dubium, ] moventia confingentibuswenena
id vero ~um nec ulli moveat, licet horum ordo preposterus
versari coeperunt quidnam esset hoc novum, quod ~um multis excitavit
[conjunx ] sensu pene carens ‥ grande viro scrupulum congesserat, extima vitae / spectanti dum preteritae spiramina reddat
non parvo moveor ~o
curam ‥ regni sui ‥ pretermisit. quamobrem ab omni plebe ‥ habitus est in ~o
his omnibus absque ~o falsitatis ita se habentibus
ut ‥ mas maribus, femina feminis sine ullo suspicionis ~o [gl.: ] subveniretwenan twynunge
in omnibus Deum benedicere, illique indesinenter sine omni murmurationis ~o debemus adherere
tonsuram ‥ que deceat habeant honestam sine ~o angulari, crinibus ad rote speciem succisis
nec caret ~o societatis occulte qui manifesto facinori desinit obviare
scrūpŭlus, (13) ī, m. (dim. de scrupus ), ¶ 1 petite pierre pointue : Sol. 7, 4 ; 53, 25 ; Don. Andr. 940 ¶ 2 [fig.] sentiment dʼinquiétude, embarras, souci, scrupule : Ter. Andr. 940 ; alicui ex animo scrupulum evellere Cic. Amer. 6, arracher de lʼesprit de qqn un souci [cf. en franç., une épine], cf. Cic. Har. 11 ; Att. 2, 4, 1 ; scrupulum injicere alicui Cic. Clu. 76, inspirer à qqn des inquiétudes ; domesticarum sollicitudinum aculei et scrupuli Cic. Att. 1, 18, 2, les aiguillons et les épines de mes soucis domestiques ¶ 3 recherches subtiles, vétilles : Gell. 5, 15, 9.
➳ les mss ont souvent scripulus.
- 1. (niet-klass.) scherp steentje;
- 2. (metaf.) bezorgdheid, zorg, twijfel; overdreven nauwkeurigheid, scrupule; ➤ -um ex animo evellere; -um alci inicere.
scrupulus , i. m. (scrupus.)
入鞋之小石。虧心事。Unus — mihi restat 吾尙有一疑。Scrupulum injicere 使人忌之。
Suggest a Translation
See an image
入鞋之小石。虧心事。Unus — mihi restat 吾尙有一疑。Scrupulum injicere 使人忌之。
Suggest a Translation
See an image
Scrupulus autemsubputationis annorum, partim negligentia scriptorum, partim pressura persecutorum, ut arbitror, in Ecclesia inolevit.
Negligere enim qui potest deturbare perversos, nihil aliud est quam fovere. Nec caret Scrupulo societatis occultæ, qui manifeste facinori desinit obviare.
Ex fundo Bussuli unciasix. et Scrupulosiii.
Ego Gradlonus Rex tradidi... terram quæ vocata est Lan-Ratian, id est, duodecim Scripulos terræ.Ibidem :
Et unum Scripulum terræ in Moelian..... Do de mea propria hereditate Scripulum terræ viro Dei S. Tinvoud.
scrūpŭlus, i, m.: sassolino, pietruzza Sol.
scrūpulus (scrīp-) ī, m dim.
- scrupus, a sharp bit of stone; hence, uneasiness, difficulty, trouble, anxiety, doubt, restlessness, scruple: mihi unus scrupulus restat, T.: Inieci scrupulum homini, T.: tenuissimus: nummi potius reddantur quam ullus sit scrupulus: scrupulus et quaedam dubitatio, quidnam esset actum: sollicitudinum aculeos et scrupulos occultabo.