serus
serus, a late time, late hour
a war later than anyone expected
sērus, a, um: (adj.), late, freq.; late in life, 6.764; slow, tardy, 2.373; too late, 5.524; (adv.), sērum, late, 12.864.
sērus, a, um, adj. [cf. series; Sanscr. sărat, thread; that which is long drawn out],
- late (freq. and class.; cf.: tardus, lentus): nescis quid vesper serus vehat (the title of a work by Varro), Varr. ap. Gell. 1, 22, 4; 13, 11, 1: sero a vespere, Ov. M. 4, 415: serā nocte, Liv. 1, 57, 9; Col. 1 praef.; Prop. 1, 3, 10; Val. Fl. 7, 400: crepuscula, Ov. M. 1, 219: lux, id. ib. 15, 651: dies, Tac. H. 3, 82 (cf. infra, B.): hiems, Liv. 32, 28, 6: anni, i. e. ripe years, age, Ov. M. 6, 29; 9, 434; id. F. 5, 63; cf. aetas, id. A. A. 1, 65; Plaut. Aul. 4, 1, 4 (590): gratulatio, Cic. Fam. 2, 7, 1: portenta deūm Tarda et sera nimis, id. poët. Div. 2, 30, 64 nepotes, Ov. M. 6, 138: posteritas, id. P. 1, 4, 24: sera eruditio, quam Graeci ὀψιμαθίαν appellant, Gell. 11, 7, 3; cf. poet., of persons, with gen.: o seri studiorum! ye late-learned, ὀψιμαθεῖς (i. e. backward, ignorant), Hor. S. 1, 10, 21 (v. infra, b. α): ulmus, late- or slowly-growing (acc. to others, old), Verg. G. 4, 144; so, ficus, late in bearing, Col. 5, 10, 10; cf. serotinus, and v. the foll. under sup.—Comp. (rare; not in Cic. or Caes.; cf. adv. infra fin.): serior mors (opp. maturior), Cels. 2, 6 med.: senectus, Mart. 5, 6, 3: spe omnium serius bellum, Liv. 2, 3, 1: serior putatio, Col. 4, 23, 1; 2, 10, 15.—Poet., for posterior: serior aetas, Ov. Tr. 5, 9, 7; Tib. 1, 4, 33: hora, Ov. H. 19, 14.—Sup.: successores quam serissimi, Vell. 2, 131, 2: serissima omnium (pirorum) Amerina, etc., ripening the latest, Plin. 15, 15, 16, § 55; cf. supra.—
- b Poet.
- α For the adv. sero, of one who does any thing late: serus in caelum redeas, Hor. C. 1, 2, 45: serus Graecis admovit acumina chartis, id. Ep. 2, 1, 161: jusserit ad se Maecenas serum sub lumina prima venire Convivam, late in the day, id. S. 2, 7, 33: nec nisi serus abi, Ov. A. A. 2, 224: poena tamen tacitis sera venit pedibus, Tib. 1, 10, 3: (me) Arguit incepto serum accessisse labori, Ov. M. 13, 297.—So with things as subjects: sera rubens accendit lumina Vesper, Verg. G. 1, 251: imposita est sero tandem manus ultima bello, Ov. M. 13, 403: seros pedes assumere, id. ib. 15, 384: Cantaber serā domitus catenā, Hor. C. 3, 8, 22: serum ut veniamus ad amnem Phasidos, Val. Fl. 4, 708.—With gen.: o seri studiorum! Hor. S. 1, 10, 21 (v. supra); so, belli serus, Sil. 3, 255.—With inf.: cur serus versare boves et plaustra Bootes? Prop. 3, 5 (4, 4), 35.—
- β For adverb. use of sera and serum, v. adv. infra.—
- B Substt. ‡
- 1 sēra, ae, f. (sc. hora), a late hour, the evening hour, ἑσπέρα, sera, vespra, crepusculum, Gloss. Vet.—
- 2 sērum, i, n., late time, late hour (of the day or night; first in Liv.; esp. in the historians): serum erat diei, Liv. 7, 8, 4: quia serum diei fuerit, id. 26, 3, 1: jamque sero diei subducit ex acie legionem, Tac. A. 2, 21 fin.: extrahebatur in quam maxime serum diei certamen, Liv. 10, 28, 2 Drak. N. cr.: in serum noctis convivium productum, id. 33, 48; cf.: ad serum usque diem, Tac. H. 3, 82.—Absol., in Sueton., of a late hour of the day: in serum dimicatione protractā, Suet. Aug. 17; id. Ner. 22: in serum usque patente cubiculo, id. Oth. 11.—
- II Pregn., too late (class.): ut magis exoptatae Kalendae Januariae quam serae esse videantur, Cic. Phil. 5, 1: neque rectae voluntati serum est tempus ullum, etc., Quint. 12, 1, 31: tempus cavendi, Sen. Thyest. 487: bellum, Sall. Fragm. ap. Philarg. Verg. G. 4, 144: Antiates serum auxilium post proelium venerant, Liv. 3, 5 fin.; 31, 24: auxilia, Val. Fl. 3, 562: improbum consilium serum, ut debuit, fuit: et jam profectus Virginius erat, etc., Liv. 3, 46 fin.: redit Alcidae jam sera cupido, Val. Fl. 4, 247: seras conditiones pacis tentare, Suet. Aug. 17: cum tandem ex somno surrexissent, in quod serum erat, aliquot horas remis in naves collocandis absumpserunt, which was too late, Liv. 33, 48, 8: hoc serum est, Mart. 8, 44, 1; and with a subj.-clause: dum deliberamus, quando incipiendum sit, incipere jam serum est, Quint. 12, 6, 3; so, serum est, advocare iis rebus affectum, etc., id. 4, 2, 115.—
- b Poet. for the adverb (cf. supra, I. b. α): tum decuit metuisse tuis: nunc sera querelis Haud justis assurgis, too late, Verg. A. 10, 94: ad possessa venis praeceptaque gaudia serus, Ov. H. 17, 107: Herculeas jam serus opes spretique vocabis Arma viri, Val. Fl. 3, 713: serā ope vincere fata Nititur, Ov. M. 2, 617: auxilia ciere, Val. Fl. 3, 562.—Hence, adv., in three forms.
- 1 sēră, late (poet. and very rare): sera comans Narcissus, late in flowering, Verg. G. 4, 122.—
- 2 sērum, late at night (poet. and very rare): quae nocte sedens serum canit, Verg. A. 12, 864.—
- 3 sērō^.
- A (Acc. to I.) Late.
- a Late, at a late hour of the day or night (rare but class.): eo die Lentulus venit sero, Cic. Att. 7, 21, 1 (cf. infra, B.): domum sero redire, id. Fam. 7, 22.—
- b Late, at a late period of time, in gen. (freq. and class.): res rustica sic est: si unam rem sero feceris omnia opera sero facies, Cato R. R. 5, 7; Cic. Brut. 10, 39; Quint. 6, 3, 103: doctores artis sero repertos, id. 2, 17, 7; 2, 5, 3.—Comp.: modo surgis Eoo Temperius caelo, modo serius incidis undis, Ov. M. 4, 198; Liv. 31, 11, 10: serius, quam ratio postulat, Quint. 2, 1, 1: scripsi ad Pompeium serius quam oportuit, Cic. Fam. 14, 10; 15, 1, 4; id. Sest. 31, 67; Liv. 37, 45, 18; 42, 28, 1: itaque serius aliquanto notatus et cognitus (numerus), Cic. Or. 56, 186: serius egressus vestigia vidit in alto Pulvere, Ov. M. 4, 105: ipse salutabo decimā vel serius horā, Mart. 1, 109, 9: omnium Versatur urna serius ocius Sors exitura, later or earlier (or, as we say, inverting the order, sooner or later), Hor. C. 2, 3, 26; so, serius aut citius sedem properamus ad unam, Ov. M. 10, 33: serius ei triumphandi causa fuit, ne, etc., Liv. 39, 6, 4; 38, 27, 4: in acutis morbis serius aeger alendus est, Cels. 3, 2.—Sup.: ut quam serissime ejus profectio cognosceretur, Caes. B. C. 3, 75 (Scaliger ex conj.); so, legi pira Tarentina, Plin. 15, 17, 18, § 61 (al. serissima).—
- B (Acc to II.) Too late (freq. and class.): abi stultus, sero post tempus venis, Plaut. Capt. 4, 2, 90 (870): idem, quando illaec occasio periit, post sero cupit, id. Aul. 2, 2, 71 (248); id. Am. 2, 2, 34 (666); id. Men. 5, 6, 31 (996); id. Pers. 5, 1, 16 (768) (Opp. temperi); id. Trin. 2, 4, 14 (415); 2, 4, 167 (568); 4, 2, 147 (989); Ter. Heaut. 344; id. Ad. 272. (Scipio) factus est consul bis: primum ante tempus: iterum sibi suo tempore, rei publicae paene sero, Cic. Lael. 3, 11; id. Q. Fr. 1, 2, 3, § 9: sero resistimus ei, quem per annos decem aluimus contra nos, id. Att. 7, 5, 5; id. Verr. 2, 5, 63, § 164 et saep.: ne nimis sero ad extrema veniamus, far too late, id. Phil. 2, 19, 47; Liv. 21, 3, 5.—Hence, in a double sense, alluding to the signif. A. a.: cum interrogaret (accusator), quo tempore Clodius occisus esset? respondit (Milo), Sero, Quint. 6, 3, 49.—Prov.: sero sapiunt Phryges, are wise too late, are troubled with after-wit; v. sapio.—Comp., in the same sense: possumus audire aliquid, an serius venimus? Cic. Rep. 1, 13, 20: ad quae (mysteria) biduo serius veneram, id. de Or. 3, 20, 75: doleo me in vitam paulo serius tamquam in viam ingressum, id. Brut. 96, 330: erit verendum mihi, ne non hoc potius omnes boni serius a me, quam quisquam crudelius factum esse dicat, id. Cat. 1, 2, 5: serius a terrā provectae naves, Caes. B. C. 3, 8; Suet. Tib. 52.
sērus, a, um (Wz. *sēī- langsam, spät kommen, altind. sāyám, Einkehr, Abend, gotisch sainjan, säumen, zögern, ahd. lancseimi, langsam, nhd. langsam) I) spät, 1) im allg.: gratulatio, Cic.: ficus, spät wachsend, Colum.: hora serior, Ov.: aetas serior, das reifere A. (Ggstz. nova aetas), Ov.: si hiems magis sera (= serior) fuisset, Liv.: successores serissimi, Vell.: serissima omnium Amerina (pira), Plin. – subst., a) sērum, ī, n., die späte Zeit, rem in serum trahere, sich verspäten, Liv.: serum diei, Abend, Liv. u. Tac.: noctis, späte Nacht, Liv. – b) sēra, ae, f., der Abend, Silvia Peregr. ad loca s. 41. 100 u. ö. – dah. Abl. sērō adv. = spät, Cic.; insbes., spät = abends, Cic. (dafür Akk. Sing. serum, Verg. Aen. 12, 864, u. Plur. sera, Verg. georg. 4, 122). – Compar., sērius, später (Ggstz. ocius, früher, temperius, zeitiger), biduo serius, Cic.: paulo serius aliquanto, Cic.: spe omnium serius (zB. id bellum fuit), Liv., od. serius spe omnium (zB. Romam venit), Liv.: modo surgis Eoo temperius caelo, modo serius incĭdis undis, Ov.: quid serius, quid ocius futurum sit, Cic.: serius ocius, später oder früher, früher oder später, Hor. carm. 2, 3, 26: ebenso serius aut citius, Ov. met. 10, 33. – Superl., ut quam serissime eius profectio cognosceretur, Caes. b. c. 3, 72, 2 (aber Plin. 15, 61 jetzt serissima). – 2) insbes.: a) spät in Erfüllung gehend, spes, Liv.: portenta, Cic.: malum, Val. Flacc. – b) spät etwas tuend, serus abi, geh' spät weg, Ov.: serus in caelum redeas, Hor.: m. Genet., o seri studiorum! Spätgelehrte (griech. ὀψιμαθεις), Hor. sat. 1, 10, 21: consilio viridis, sed belli serus Ilertes, Sil. 3, 255. – m. folg. Infin., serus versare boves, Prop. 3, 5, 35. – c) bejahrt, nicht jung, platanus, Ov.: ulmus, Verg. – d) langsam, lange dauernd, bellum, Ov.: piacula, Verbrechen, Val. Flacc. – e) weit entfernt, amnis, Val. Flacc. 4, 705. – II) prägn., zu spät, verspätet, Kalendae, Cic.: bellum, Sall.: paenitentia, Phaedr. (vgl. celerem paenitentiam, sed seram sequi, Liv.): venis serus, Ov.: sera assurgis, Verg. – Abl. sērō adv. = zu spät (wie zuw. im Griech. ὀψέ), Cic. u. Caes.: sero est, Cic.: sero iam est mutare eam, Liv. – Sprichw., sero sapiunt (sc. Phryges, i.e. Troiani), Cic. ep. 7, 16, 1. – Compar. sērius = etwas zu spät, venire (kommen), Cic.: serius a terra profectae naves, Caes.
rex ~a ductus penitentia(
ad credendum velox set non ad videndum ~us
vir sermone parcus, iracundia ~us, cunctis ‥ naturae motibus temperatus
~um estswyþe læt byð
postquam multa sustinuimus ~am saltem querelam apud justitiam vestram deponamus
~a sed optata diu occasio obtulit
lapides ‥ versari, et cujus lapis prior exiret priorem, cujus ~ior, ~iorem ‥ descendere asseverant
a sancto Pascha usque ad Pentecosten ad sextam reficiendum et ad ~am cenandum
ad sextam prandeat et ad ~am cenet
cui tunc erit ~a inutilisque poenae oculata cognitio
alioquin regem ~am penitentiam acturum
et seri licet inde senes sua seria tractent, / hinc instet variis leta juventa jocis
jam fere ~a in fundo parsimonia est [] Sen. Ep. 1. 5
hec nempe ~a vox est sero gementium
~a querela est, prius sedisse debueras et estimasse opus
sērus, (9) a, um, ¶ 1 qui a lieu tardivement, tardif : sera gratulatio Cic. Fam. 2, 7, 1, félicitations tardives ; spe omnium serius bellum Liv. 2, 3, 1, guerre plus tardive quʼon ne pensait ; serissima omnium pirus Plin. 15, 55, poirier le plus tardif de tous || serus redeas Hor. O. 1, 2, 45, puisses-tu retourner tard [au ciel] ; pœna sera venit Tib. 1, 10, 3, le châtiment vient tard ; sera lumina accendere Virg. G. 1, 251, allumer les feux du soir || seri studiorum Hor. S. 1, 10, 21, gens qui apprennent sur le tard || serus versare... Prop. 3, 5, 35, qui tarde à faire tourner... ¶ 2 qui a de la durée : sera ulmus Virg. G. 4, 144, ormeau déjà grand ¶ 3 trop tardif, trop retardé : Cic. Phil. 5, 1 ; Quint. 12, 1, 31 ; serum auxilium venerant Liv. 3, 5, 15, ils étaient venus au secours trop tardivement, cf. Liv. 27, 20, 3 || venis serus Ov. H. 17, 107, tu viens trop tard.
- 1. laat [hora; aetas; spes laat in vervulling gaand; ulmus langzaam groeiend; bellum zonder einde]; ➤ vaak pred.: serus in caelum redeas (Hor.);
- 2. te laat, verlaat [auxilium; gratulatio; paenitentia]; / adv. sērō, sērum en sēra (a) laat, ’s avonds; (b) te laat; — comp. sērius (a) later; ➤ serius ocius = serius aut citius vroeg of laat; paulo serius; spe omnium serius; (b) te laat [proficisci].
serus , a, um. adj. c. s.
遲慢。晚成者。引悶。無福者。耐久者。— amnis 遠河。— homo 慢性之人。Quid tam — venis? 爾如是遲何故。Seri nepotes 遇幾代之孫。Seri ignes 燒屍之火堆。Serae ulmi 慢長之楊。高楊。Serum diei 晚時。
Suggest a Translation
See an image
遲慢。晚成者。引悶。無福者。耐久者。— amnis 遠河。— homo 慢性之人。Quid tam — venis? 爾如是遲何故。Seri nepotes 遇幾代之孫。Seri ignes 燒屍之火堆。Serae ulmi 慢長之楊。高楊。Serum diei 晚時。
Suggest a Translation
See an image
sērus adj.with comp, late: sero a vespere, O.: nocte serā, L.: hiemps, L.: anni, i. e. ripe years, O.: gratulatio: poenae: o seri studiorum!slow to learn, H.: ulmus, of slow growth, V.: bellum spe omnium serius, L.: serior aetas (i. e. posterior), O.: serior hora, O.—For the adv.
- sero (poet.): Serus in caelum redeas, i. e. long hence, H.: iusserit ad se serum venire Convivam, i.e., at a late hour, H.; nec nisi serus abi, O.: seros pedes adsumere, O.: Cantaber serā domitus catenā, H.—As subst n., a late time, late hour: serum erat diei, L.: extrahi in serum diei, L.: in serum noctis convivium productum, L.—Late, belated, too late: Kalendae (Ianuariae): auxilium, L.: sera adsurgis, V.: serā ope vincere fata Nititur, O.
-
…, Catilina, comprehendi, si interfici iussero, credo, erit verendum mihi ne non hoc potius omnes boni serius a me quam quisquam crudelius factum esse dicat. verum ego hoc quod iam pridem factum esse oportuit certa de…
Cicero, in Catilinam
-
…agmina septem flebis in aeterno surda iacere situ ; et frustra cupies mollem componere versum, nec tibi subiciet carmina serus Amor. tum me non humilem mirabere saepe poetam, tunc ego Romanis praeferar ingeniis ; nec poterunt iuvenes nostro…
Propertius, Elegies
-
…mihi mollem spirare quietem Cynthia non certis nixa caput manibus, ebria cum multo traherem vestigia Baccho, et quaterent sera nocte facem pueri. hanc ego, nondum etiam sensus deperditus omnis, molliter impresso conor adire toro ; et…
Propertius, Elegies
-
…latebris horrenda ferarum et cum Cyllene gelidi pineta Lycaei Arcadis hinc sedes et inhospita tecta tyranni ingredior, traherent cum sera crepuscula noctem. Signa dedi venisse deum, vulgusque precari coeperat inridet primo pia vota Lycaon, mox ait experiar…
Ovid, Metamorphoses
-
…palleat ore magis tunc ego crediderim vobis et sidera et amnis posse Cytaeines ducere carminibus. et vos, qui sero lapsum revocatis, amici, quaerite non sani pectoris auxilia. fortiter et ferrum saevos patiemur et ignis, sit…
Propertius, Elegies
-
…. Philotimum, ut ais in epistula tertia, exspectabas. at ille Idibus a me profectus est. eo serius ad tuam illam epistulam quoi ego statim rescripseram redditae sunt meae litterae. de Domitio, ut scribis, ita…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…Roscium et Cluvium viros esse primarios ; improbos temporis causa esse fingo. falsum subornavit testem Roscius Cluvium cur tam sero cur cum altera pensio solvenda esset, non tum cum prima nam iam antea HS iↃↃↃ dissolverat. deinde ,…
Cicero, pro Q. Roscio comoedo
-
…; sed nosti morem dialogorum. Posthac autem mi Varro quam plurima si videtur, et de nobis inter nos sero fortasse ; sed superiorum temporum fortuna rei publicae causam sustineat, haec ipsi praestare debemus. atque utinam quietis temporibus…
M. Tullius Cicero, Academica
-
…gestu addidit, vehementius risimus. Ex hoc genere est illa Rosciana imitatio senis tibi ego, Antipho, has sero, inquit ; seniumst, quom audio. Atqui ita est totum hoc ipso genere ridiculum, ut cautissime tractandum…
Cicero, de Oratore
-
…aliud ex alio impedit ; sed si me expediero ut in ista loca venire possim, non committam ut te sero a me certiorem factum putes. Scr. Romae in m. Sext. a. . CICERO PAETO .…
Cicero, Epistulae ad Familiares