iubeo
iubeo, to order, give an order, bid, tell, command
one consul was ordered to wage war against the Boii, the other that he return to Rome
- I In gen.: jubesne? jubeo, cogo atque impero, Ter. Eun. 388: ut justi (jussisti), Plaut. Men. 5, 9, 85 (1144): defessa jubendo, est saeva Jovis conjux, Ov. M. 9, 198: sic jubeo, stat pro ratione voluntas, Juv. 6, 223.
- α With an object clause: jubeto, istos foras exire, Ter. Eun. 307: hae me litterae Dolabellae jubent ad pristinas cogitationes reverti, Cic. Att. 9, 13, 2: Perdicca pueros equos jussit conscendere, Curt. 10, 8, 4: eos suum adventum exspectare jussit, Caes. B. G. 1, 27 so with pass.: deos iratos Tarentinis relinqui jussit, Liv. 27, 16, 8.—
- β With ut or ne: jubet sententiam ut dicat suam, Plaut. Am. 1, 1, 50 (202): jubere ut haec quoque referret, etc., Cic. Verr. 2, 4, 12, § 28; Liv. 28, 36, 2; Curt. 8, 5, 38; 5, 13, 19; Suet. Tib. 22: jussitque ut quae venissent naves Euboeam peterent, Liv. 32, 16; Hor. S. 1, 4, 121.— Esp. of decrees of the people: senatus decrevit populusque jussit, ut, etc., Cic. Verr. 2, 2, 67, § 161; id. Pis. 29, 72; id. Dom. 17, 44; Gell. 5, 19 (cf. II. B. infra): quod ne fieret, consules jusserunt, Hirt. B. G. 8, 52. —
- γ With subj. alone (ante-class. and post-Aug., Madv. Gr. § 390): jube, mihi denuo respondeat, Ter. Eun. 691; Liv. 30, 19, 2; 24, 10, 4; cf. esp. Ter. Eun. 469 sq. Weissenb.; 28, 36, 2: rescribat multa jubeto, Ov. Am. 1, 11, 19; id. M. 8, 795: 11, 588 al.—
- δ With dat. pers.: qui scribae ... deos iratos Tarentinis relinqui jussit, Liv. 27, 16, 8: Hercules sacrorum custodibus jussit, ne mulierem interesse permitterent, Macr. S. 1, 12, 28: quibus jusserat, ut instantibus resisterent, Tac. A. 13, 40: Britannico jussit, exsurgeret, id. ib. 13, 15: suis rex cultu feminarum abstinere jussit, Curt. 5, 6, 8.—
- ε With acc. pers. vel rei: jube famulos, rem divinam mihi apparent, Plaut. Stich. 2, 2, 71 (395): litterae non quae te aliquid juberent, sed, etc., Cic. Fam. 13, 26: sed tu jussisses Eurysthea, Mart. 9, 66, 7: neque jubere caedem fratris palam audebat, Tac. A. 13, 15: Nero jussit scelera, id. Agr. 45.—
- ζ With acc. rei and dat. pers.: tributum iis Drusus jusserat modicum, imposed, Tac. A. 4, 72; cf. II. B. 2. infra: pacem jubebo Omnibus, Stat. Th. 7, 32.—
- η Pass.: quod jussi sunt faciunt, Caes. B. G. 3, 6: consules jubentur scribere exercitum, Liv. 3, 30: opto ut ea potissimum jubear, quae, etc., Plin. Ep. 9, 26: Germanos non juberi, non regi, Tac. H. 4, 76: jussi sunt aegri deferri, Suet. Tib. 11; cf.: locus lautiaque legatis praeberi jussa, Liv. 28, 39, 19.—
- II In partic.
- A To wish, desire, entreat, bid: jubeto habere bonum animum, Plaut. Pers. 2, 5, 2 (303): sperare nos amici jubent, Cic. Fam. 14, 1, 2: valde jubeo gaudere te, id. ib. 7, 2, 3: Caesar te sine cura esse jussit, id. Att. 12, 6, 3: Dionysium jube salvere, salute him for me, id. ib. 4, 14. —So ellipt.: jubeo Chremetem, Ter. And. 533.—
- B In polit. lang.
- 1 To order, decree, ratify, approve the introduction of a proposed law: quae scisceret plebs aut quae populus juberet, Cic. Flac. 7, 15; Sall. J. 40, 3: legem populus Romanus jussit de civitate tribuenda, Cic. Balb. 17, 38: dicere apud populum de legibus jubendis aut vetandis, id. de Or. 1, 14, 60.—Absol. with de: de omnibus his—populum jussisse, Liv. 38, 45.—
- 2 To designate, appoint, assign: Tullum Hostilium regem populus jussit, Liv. 1, 22, 1 Weissenb.: id modo excepere ne postea eosdem tribunos juberent, id. 3, 30: quem vos imperatorem jussistis, Sall. J. 85, 11: postquam ei provinciam Numidiam populus jussit, allotted, id. ib. 84, 1.—
- 3 Hence the formula, Velitis, jubeatis, with which the magistrates called upon the people to confirm any thing proposed to them: rogationem promulgavit: vellent, juberent Philippo regi bellum indici, Liv. 31, 6.—
- C Med. t. t., to prescribe, order: quod jussi ei dari bibere, date, Ter. And. 484; Petr. 56, 3: aegrotus, qui jussus sit vinum sumere, Cic. N. D. 3, 31, 78.—
- D Transf.: qui modo, si volucres habuissem regna jubentes, In populo potui maximus esse meo, Ov. F. 5, 461.
II) prägn.: A) als t. t. der Ärzte = verordnen (wie imperare), quod iussi ei dari bibere et quantum imperavi, date, Ter. Andr. 484: medici mihi iubent anatinam parari, Petron. 56, 3: medicus dolori adhiberi iussit quod in tempore congruere videbatur, Augustin. epist. 138, 3: videlicet illi aetati iam non hoc se fuisse iussurum, ibid.: ideo male acceptus es (es ist dir übel bekommen), quia ego non iussi, ibid.: im Passiv m. Nom. u. Infin., aegrotus, qui iussus sit vinum sumere, dem Wein zu trinken verordnet worden ist, Cic. de nat. deor. 3, 78. – B) als publiz. t. t.: a) v. Senate u. Volke = verordnen, beschließen, genehmigen, α) gew. m. folg. ut u. Konj.: iubere senatum, ut classem, quam Gadibus haberet, in Italiam traiceret, Liv.: senatus decrevit populusque iussit, ut etc.: Cic.: sciscerent iuberentque, ut senatus decerneret etc., Liv. – u. die Formel: velitis iubeatis, uti etc., Gell. – β) m. folg. Acc. u. Infin.: senatus dictatorem dici iussit, Liv. – u. die Formel: vellent, iuberent, Philippo regi bellum indici, Liv. – γ) mit Acc.: legem, Cic. u. Liv.: societatem, Liv.: foedus, Cic.: alci (gegen jmd.) bellum, Liv.: regem, einen K. erküren, Liv. – m. dopp. Acc., alci provinciam Numidiam, N. als Pr. zuerkennen, Sall.: alqm imperatorem, jmd. zum Befehlshaber erklären, Sall.: u. so alqm regem, Liv. – poet., volucres regna iubentes = portendentes, Ov. – δ) mit de u. Abl.: populus iussit de bello, Liv.: de omnibus his populum iussisse, Liv.: de pace ›uti rogas‹ omnes tribus iusserunt, Liv. – b) übtr., v. Gesetz = gebieten, verordnen, absol., lex iubet aut vetat, Cic.: lex omnis aut iubet aut vetat, Quint.: leges rei alicuius medendae aut temporis causā iussae, Gell. – ➳ Synkop. Präs. iuben = iubesne, Plaut. mil. 315. – synk. Perf. iusti, Plaut. Men. 1146. Ter. eun. 831. Mart. Cap. 2. § 125: Infin. iusse, Ter. heaut. 1001. – archaist. Konj. Perf. iussim, Plaut. Men. 185: iussis, Plaut. capt. 343 Fl. (Brix [340] iusseris): iussit, Rogat. vet. bei Fest. 246 (b), 10. Cic. de legg. 2, 21. – archaist. Fut. iussitur, Cato r. r. 14, 1: archaist. Fut. exakt. iusso, Plaut. aul. 442 G. Verg. Aen. 11, 467. Sil. 12, 175; vgl. Sen. ep. 58, 4. – vulg. Form iuveo, Corp. inscr. Lat. 14, 3323: archaist. ioubeo, zB. ioubeatis, SC. de Bacch. im Corp. inscr. Lat. 1, 196, 27. Vgl. Georges Lexik. der lat. Wortf. S. 368.
- 1. bevelen, opdragen, voorschrijven, ook sommeren [tributum opleggen]; ➤ meestal m. aci.: pontem iubet rescindi; m. inf. act., als het voor zichzelf spreekt voor wie de opdracht bedoeld is of als dat juist onbekend is: dux receptui canere iussit; lex recte facere iubet; (pass. m. nci.);
- 2. goedkeuren, aannemen, invoeren, besluiten tot [legem; rogationem; bellum alci tegen iem.; alci provinciam toewijzen; velitis iubeatis? (formule v.e. wetsvoorstel)]; (m. ut; aci.);
- 3. verkiezen tot, benoemen tot (m. acc.; dubb. acc.) [tribunos; alqm regem];
- 4. vragen, verzoeken; ➤ alqm salvere ~ groeten, verwelkomen; valere ~ afscheid nemen.
命人。諭。吩咐。Populus legem jussit 民願此爲律。Volumus jubemusque 吾且願且命此。Jubeo te salvere 願爾安。Jubeo te bono animo esse 願爾放心。Militibus jussit ut instantibus cominus resisterent 命兵反戈以拒緊追者。Fide sua esse jussit 作保人。
Suggest a Translation
See an image
- (iūsti, for iussistī, T.; iūssō, for iusserō, V.; iūsse, for iussisse, T.), iūssus, ēre, to order, give an order, bid, tell, command: iubesne? iubeo, cogo, T.: non iubeo: defessa iubendo, O.: sic iubeo, stat pro ratione voluntas, Iu.: reverti iubet: Flores ferre iube, give orders, H.: iubes renovare dolorem, V.: hunc iubet sine curā esse: eos suum adventum exspectare, Cs.: alquem necari, S.: pontem rescindi, Cs.: ut haec quoque referret, etc.: ut classem traiceret, L.: senatus decrevit populusque iussit, ut, etc.: iube, mihi denuo Respondeat, T.: iubentes in Africam traiceret, L.: litterae non quae te aliquid iuberent, sed, etc.: Nero iussit scelera, Ta.: Illud ad haec iubeo, H.: Iunoni iussos adolemus honores, V.: uti iussi erant, S.: quod iussi sunt faciunt, Cs.: pendere poenas iussi, V.: Stellae sponte suā iussaene vagentur, H.—To wish, desire, entreat, bid: sperare nos amici iubent: Dionysium iube salvere, salute him for me: iubeo Chremetem (sc. salvere), T.— Of a proposed law, to order, decree, ratify, approve, enact: quae scisceret plebs aut quae populus iuberet: dicere de legibus iubendis aut vetandis: cives prava iubentes, H.: rogationem promulgavit, ‘vellent, iuberent Philippo regi bellum indici,’etc., put it to vote, did they decree, etc.—To designate, appoint, assign: Tullum regem populus iussit, L.: alquem imperatorem, S.: ei provinciam Numidiam, allot, S.: Iussa mori, as a sacrifice, V.: perire iussus, H.: si volucres habuissem regna iubentes, O. —In medicine, to prescribe, order: Quod iussi ei dari bibere, date, T.: aegrotus, qui iussus sit vinum sumere.
-
…, quod a magistratu Haeduorum accusaretur, satis esse causae arbitrabatur quare in eum aut ipse animadverteret aut civitatem animadvertere iuberet. His omnibus rebus unum repugnabat, quod Diviciaci fratris summum in populum Romanum studium, summam in se voluntatem…
Julius Caesar, Gallic War
-
…loquuntur. homo enim videlicet timidus aut etiam permodestus vocem consulis ferre non potuit ; simul atque ire in exsilium iussus est, paruit. quin hesterno die, cum domi meae paene interfectus essem, senatum in aedem Iovis Statoris…
Cicero, in Catilinam
-
…tertiamque partem agri Sequani, qui esset optimus totius Galliae, occupavisset et nunc de altera parte tertia Sequanos decedere iuberet, propterea quod paucis mensibus ante Harudum milia hominum XXIIII ad eum venissent, quibus locus ac sedes pararentur .…
Julius Caesar, Gallic War
-
…imperata facturas pollicerentur. Quas legationes Caesar, quod in Italiam Illyricumque properabat, inita proxima aestate ad se reverti iussit. Ipse in Carnutes, Andes, Turonos quaeque civitates propinquae iis locis erant ubi bellum gesserat, legionibus in…
Julius Caesar, Gallic War
-
…publicae. quid est, Catilina num dubitas id me imperante facere quod iam tua sponte faciebas exire ex urbe iubet consul hostem. interrogas me, num in exsilium non iubeo, sed, si me consulis, suadeo .…
Cicero, in Catilinam
-
…quo famem tolerarent, Allobrogibus imperavit ut iis frumenti copiam facerent ; ipsos oppida vicosque, quos incenderant, restituere iussit. Id ea maxime ratione fecit, quod noluit eum locum unde Helvetii discesserant vacare, ne propter bonitatem agrorum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…; Labienum, legatum pro praetore, cum duabus legionibus et iis ducibus qui iter cognoverant summum iugum montis ascendere iubet ; quid sui consilii sit ostendit. Ipse de quarta vigilia eodem itinere quo hostes ierant ad eos contendit equitatumque…
Julius Caesar, Gallic War
-
…facere quod iam tua sponte faciebas exire ex urbe iubet consul hostem. interrogas me, num in exsilium non iubeo, sed, si me consulis, suadeo. quid est enim, Catilina, quod te iam in hac…
Cicero, in Catilinam
-
…satis commode supportari posset, timere dicebant. Non nulli etiam Caesari nuntiabant, cum castra moveri ac signa ferri iussisset, non fore dicto audientes milites neque propter timorem signa laturos. Haec cum animadvertisset, convocato consilio omniumque ordinum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…montem hominibus compleret ; impedimenta sarcinasque in unum locum conferri et eum ab iis qui in superiore acie constiterant muniri iussit. Helvetii cum omnibus suis carris secuti impedimenta in unum locum contulerunt ; ipsi confertissima acie, reiecto nostro equitatu…
Julius Caesar, Gallic War