solvere

solvere [CL] 1 to loosen or untie (knot, cord, or other fastening, also in fig. context and w. ref. to Matth. xviii 18); b (seal); c (chain or bond). d to slacken, loosen, relax (rein or sim.). hac responsione ‥ non est interrogationis nodus patenter ~utus Aldh. PR 140; omnipotente Deo restes solvente nefandos Id. VirgV 1194; 742 (9c) quecumque ~veritis super terram erit †solatum [l. ~utum] et in celis CS 162; tempestas ‥ turbine ventorum et fluctuum navim omni ex parte compage jam fere ~uta concussit V. Gund. 6; his [sc. presbiteris] episcopus manus in ordinatione imponit, potestatem ligandi atque ~vendi tradit Gir. PI I 19; hortatur ‥ non solum ut ~vat, sed magis ut rescindat omnia hujus mundi retinacula Gros. Hexaem. proem. 5.  b signaculum vivi fontis qui ~vere nititur errat Bede Cant. 1145B; c795 ~utisque sigillis [epistolae], avidis oculorum obtutibus per singulas lineas iter aperui Alcuin Ep. 86; conjugem esse voluisti et virginem, nec conjugii sacramentum castitatis ~vit signaculum Ailr. Ed. Conf. 747B.  c hic, populi, sanctum precibus pulsate jacentem, / ut precibus solvat vincula vestra suis Bonif. Carm. 7. 34; tu precibus sanctis haec solve tenacia vincla Wulf. Swith. II 571; vincula promissi, vir bone, solve tui L. Durh. Dial. II 34; solve, queso, vinculum / nostre pravitatis S. Langton BVM 1. 33; immansuetus in congregatione bonorum pacem turbat, fedus amicitie rumpit, vincula societatis ~vit Bald. Cant. Serm. 10. 26. 497A; interea vinctus ille, catena qua vinciebatur ~uta, a[u]fugit (Samthanna 22) VSH II 259.  d ille tamen contra vetitum petulanter habenas / solvit equo fidens, mediumque erumpit in aequor Alcuin SS Ebor 1184; ~uto freno totius honestatis Ailr. Spec. Car. I 75. 529C. 2 to undo the fastening of, untie, unseal, open. b to open (eyes). c (~vere labra, linguam, os or sim.) to unseal the lips or tongue, open the mouth (in speech). d to deliver (woman in childbirth). e to cut open (a vein). donec ~uto corporis domicilio liberae se animae ipsorum alterutrum in caelesti luce conspiciant Bede Tab. 416D; nulla manus cartam discingat, ni tua, praesul; / solve, pater sancte, et lege tu feliciter illam Alcuin Carm. 29. 2. 2; quia fur est et loculos habet, quos avaritia ~vit ad tempus J. Sal. Pol. 677B; servus saccum ~vens scyphum protulit Hon. Spec. Eccl. 860C.  b ~vo oculos meos et eos per hunc mundum magnum et spatiosum dispergo Ad. Scot TGC 800B.  c necnon et muti solvebant labra loquelis Aldh. VirgV 475; quia ‘vox clamantis in deserto’ est nata merito est lingua parentis ~uta Bede Luke 324B; tu quare in praeconio tanti regis condignas laudes ore ~uto nobiscum non resonas? B. V. Dunst. 29; atque oris patuli solvit [gl.: disligat, todyde] acumina GlP 994; in laudem viri linguas omnium ~vit Eadmer V. Anselmi II 42; interior ‥ letitia labia ~vebat in risum Ailr. Ed. Conf. 767D.  d mox ut parturientem zona circumplectens ejus ventrem tetigit, a pressura puerperii quae circumdedit eam liberata et in partum ~uta J. Furness Walth. 75.  e Plinius asserit quia fuit hec quoque antiquitus animadversio militaris, jubere ignominie causa militi venam ~vi et sanguinem dimitti J. Sal. Pol. 604D. 3 to unfasten or undo (covering, bandage, clothing, or sim., esp. thereby removing it). c798 numquid non fasciamenta mortui eodem verbo ~vere potuit, quo mortuum vitae redditum de sepulchro prodire jussit? Alcuin Ep. 138; quibus infractus cingulum ~vit et convivium repetiit W. Malm. GR IV 307; ibi beatum Dunstanum, corporaliter cum eo locutum, nexus oculorum [ligatorum] ~visse Id. GP I 19; hec [sc. calceamenta] jubentur apostoli non portare, hec jubetur Moyses ~vere Bald. Cant. Sacr. Alt. 738B; ~vantur calciamenta de pedibus vestris, ut laventur aqua (Barrus 14) VSH I 72. 4 to cast off (mooring rope of ship, in departing). b to weigh (anchor). c (navem ~vere or sim., also absol.) to loosen (vessel) from its moorings, cast off. antemnasque simul solvens de parte rudentum Aldh. VirgV 2808; a Creta funem ~ventes Foenicem poterat pervenire Bede Retract. 1031B; navibus omnibus incolumibus preter unam, que, dum retinacula a portu ~vere tardat, absorta est immani voragine W. Malm. GR V 410.  b si a perversa voluptate et immundo amore navigii sui ~vere non potest anchoram, precidit et funem J. Sal. Pol. 817D.  c solvitur, et laxis fastigia spumea verrunt / otius antemnis pelagi Frith. 338; ita ~utis navibus ‥ in altricem terram provehitur secundo et vento et aestu W. Poit. II 38; rex sub ipso crepusculo septimo kalendas Decembris apud Barbeflet naves ~vit W. Malm. GR V 419; s1141 ad Waram ‥ naves quas tunc habebat ~vit Id. HN 519; ~utis ‥ navibus mense Martio rex Guillelmus in altricem terram prospere pervehitur Ord. Vit. IV 2 p. 167; primo ut ~vantur rates ostendit Polixenam mactandam Trevet Troades 30. 5 to release from chains or fetters, unbind, set free, to free from captivity or prison. b to unbind, release (from covering). c to release, untie, let go, set loose (animal, also transf.). d to set free (person or soul) in death. e (p. ppl. as adj.) free from bonds or physical restraints, unbound, unfettered (also fig.). laetabantur multum quia ~uti a captivitate templum reaedificandi facultatem acceperant Bede Ezra 838D; vinctus enim nos rex summus solvebat et ipse Alcuin Carm. 6. 8; statim ~uta sunt brachia illius Wulf. Æthelwold 33; carcere, compedibus, custodibus atque solutus, / gaudet ovans Id. Swith. II 620.  b tunc pos[t]quam surrexerit Lazarus, dicet Jehsus “ecce vivit, nunc ipsum solvite, / et solutum abire sinite” Hil. Ronce. 85 (= Drama II 218); suscitat Christus Lazarum et ~vunt eum discipuli ‥ item tropologicus intellectus de eo quod ligatus prodit et ~vitur a ministris Ad. Dore Pictor 159; nec femine ‥ capita eorum [sc. fratrum conversorum] ~vent nec pedes, nec lectum faciant Cust. Westm. 230; baculus meus et crismale cum isto interim in extremo loco sepelientur; et inde non ~ventur donec huc corpus Slebyni ‥ veniet (Mochoemog 18) VSH II 173.  c asinam ‥ ~utam et domino refert adductam Bede Luke 567D; Petrus ‥ canem ~vit, ad dominum suum redire precepit, interdicens ne ei dentem infigat Hon. Spec. Eccl. 975D; 1279 filius suus non jecit petras ad equas suas unde fuerunt ~ute et dampnum fecerunt in blado CourtR A. Stratton 49; pius Edus ~vit bovem de suo aratro (Aedus 4) VSH I 36; c1314 cum Philippus rex Francorum audisset quod rex fecerat finem [sc. pro redemptione sua] statim mandavit Johanni comiti de Mortimer quod ipse caveret, quia diabolus jam ~utus est Feudal Man. 91.  d septimam [aetatem] perpetuae quietis in alia vita quam ~utae a corporibus percipiunt animae sanctae cum Christo Bede TR 67; ~uta ab ergastulo corporis anima Id. HE IV 3 p. 210; eodem anno carne ~utus est W. Malm. GR I 18; Epicureorum ‥ qui opinantur animam corpore ~utam in aerem evanescere, in auras effluere Ib. III 237; fine bono felix biduo ter solveris ante / quam pisces solis consequeretur iter Ord. Vit. XI 40 p. 300.  e vincta resolvo ligata iterumque soluta ligabo Tatwine Aen. 14 (Caritas) 2; nec enim Deus ipse qui intelligitur a nobis alio modo intelligi potest, nisi mens soluta quidem sit et libera et segregata ab omni concretione mortali J. Sal. Met. 927D. 6 to untie (hair) so that it hangs free. b (transf.) to release, separate. p675 dominicos pedes fusis lacrimarum imbribus umectantem ac ~utis et laxis cincinnorum crinibus tergentem Aldh. Ep. 4; inter ceteros ‥ transeuntes vidit mulierem ornatu meretritio mulam inequitantem; crinis ~utus humeris involitabat W. Malm. GR II 205; flavo crine in terga ~uto Id. GP V 278; unus ‥ crinis ex multis capillis colligitur, et in uno nodo constringitur, ne capilli sine lege ~uti ‥ huc illucque defluant Bald. Cant. Serm. 12. 24. 483B; ipsa [sc. Semiramis] ‥ adhuc ~uta una parte crinium ad bella cucurrit P. Blois Ep. 121. 356B.  b emergunt a carne articuli, pedes ~vuntur a natibus Ailr. Ed. Conf. 755B. 7 to give free rein to, allow to act, let go (limb or other body part). cruscula gressutos non norunt solvere tractus Frith. 588; 1180 ~vat manum suam et succidat me ‥ ut affligens me dolore non parcat P. Blois Ep. 58. 175A. 8 to make (joint or limb) less tense or firm, slacken, relax. b to sap (the energy or strength of), weaken. c (w. in & acc., also w. abl.) to dissolve into (tears, laughter, or sim.). d to weaken or soften (strength of will, moral resolve, or sim.). e (p. ppl. as adj.) weak, limp. f relaxed (in attitude or morals), lax, loose (also transf.). omnes juncturas ei membrorum prius ~ventes Bede Mart. 1103A; corpore contrito, compagibus atque solutis, / mortua contractis fluitabant viscera nervis Frith. 863; erectaeque manus supero medicamine sanae / plausere, et digitis pariter lusere solutis Wulf. Swith. I 1433; artus ~utos ut quies reddat laboris usui Ad. Scot Serm. 325A; curvare genua, ~vere manus, et gladium in vaginam convertere tutius sit adversariorum multitudine territis H. Bos. Ep. 4. 1429B; manum ~utam porrexit, et accepit malum de manu sancti (Carthagus 40) VSH I 185.  b si ipsi inertia ~verentur Bede HE I 12; tunc metu diriguit, et viribus corporis ~utis animo friguit Ord. Vit. IX 10 p. 557.  c ~utus est in lacrimas Bede HE IV 23 p. 264; velut in soporem ~utus Ib. IV 29 p. 279; solvitur in tenerum confestim contio luctum Frith. 287; omnes ‥ sensus in quietem ~utus W. Malm. GR I 25; ~utus ‥ in risum hilari voce in hunc sermonem prorumpebat G. Mon. VIII 23; tandem impudenti et impudico ~vebatur cachinno J. Sal. Pol. 455C; c1168 in salutationis et congratulationis alloquium ~utus est Id. Ep. 258 (255); ipse rex ‥ totus in graciarum acciones cum omni solennitate devocionis intime ~vebatur Ps.-Elmh. Hen. V 79.  d ut soni dulcioris auditu ~vat et molliat Christianum vigorem Bede Ep. Cath. 66C; pretiosus amictus, qui plerisque mulieribus est leno ~vendi pudoris, illi erat suppellex munificentie W. Malm. GR II 154; crediderim satius esse et perfectius ut se ipsam paululum virtus ~vat modesteque desipiat J. Sal. Pol. 767C; hec [rerum copia] vires ~vit et utrumque sexum frangit in venerem Ib. 773D.  e paraliticus Graece, Latine ~us Comm. Cant. III 17.  f nec nimis rigidus, aut †animo [MS: nimis] ~us magister debet esse Alcuin Exeg. 696B; mollitie corporis certare cum feminis, gressum frangere, gestu ~o et latere nudo incedere adolescentium specimen erat W. Malm. GR IV 314; a quo mens insolentior, vox preruptior, gestus ~ior, incessus fractior exulabat Id. Wulfst. I 2; dic, Petre, mihi, pietasne solutum / corripit et flagris corrigit? L. Durh. Dial. III 425; 1166 ut probra ~ioris lingue stultorum et credulorum non infecissent aures Becket Ep. 249. 9 to relax (mind or person), to make less solemn, to free from (mental) tension (also transf.). vita ista ‥ quam ‥ escae inflant, jejunia macerant, joci ~vunt, tristitiae consumunt Alcuin Dub. 1044A; dum aliquandiu ~utus inertia vacassem, rursus solitus amor studiorum aurem vellit et manum injecit W. Malm. GR IV prol.; potus ‥ animum a curis redimit, ~vit mentem, conceptam letitiam dissimulare non potest J. Sal. Pol. 729B. 10 to free from constipation, loosen (also absol.). anseris ovum non bene nutrit nec bene solvit. / galline coctum non ex toto bene nutrit / et leviter solvit D. Bec. 2761; apropima vel aprima, i. melimela, ~vunt ventris [v. l. ventrem], ardorem commovent Alph. 12. 11 to loosen the fabric of (structure), break up, split asunder. b to break up (body of people, formation, or sim.); c (assembly, institution, or sim.). d to break (up or off), to impair, weaken, or end (abstr.); e (state or process). f to resolve (syllable). g (p. ppl. as adj., of style) broken, disjointed. templum corporis ejus persecutores in morte ~verunt Bede Ezra 894D; accidit hora gravis, Thomaeque miserrima navis / quam male recta terit, rupe soluta perit Ord. Vit. XII 26 p. 417; hec ‥ intemperantia ‥ humani corporis fabricam ~vit J. Sal. Pol. 727B; anulus qui stricte digitum tenebat, diruptus in partes, quasi quadam violentia ~veretur, in terram decidit (Fechinus 8) VSH II 78; lepra ‥ signat mistice symoniam, quia sicut nullus morbus est isto infectivior, ad ~vendum continuitatem et formam deformancior Wycl. Sim. 61; [symoniacus] nimis ~vit continuitatem membrorum ecclesie Ib..  b solvitur infandum Jesu vincente coagmen Frith. 1106; hoc commento Anglorum cuneus ~utus W. Malm. GR III 242; ~uta obsidione, Anselmus multa prece papam ad hoc flectere conatus est Eadmer V. Anselmi II 34; mittit centum libras ut obsidionem ~veret W. Malm. GR II 165; die qua Nicena obsidio ~uta est Ord. Vit. IX 8 p. 507; statim ~uta statione erectis lanceis aquilonalis precedit exercitus Ailr. Stand. f. 200; dalphinus nec quivis alius ad ~vendam obsidionem se optulit G. Hen. V 8.  c ~uta contione ‥ domum rediit Bede HE III 26; tota quae convenerat nobilitas regni, ~uta curia, in sua discessit Eadmer HN p. 35; deinde sacrum illud collegium ~utum est, et unusquisque laudans Deum ad propria regressus est Ord. Vit. XII 21 p. 393; rex noster hoc satis perpendens, ~uto parliamento, guerram imperat proclamari G. Hen. V 19.  d ne ‥ indissolubilis ille communium annorum et embolismorum status ~veretur Bede TR 43; os capiti ammotum morientis funera solvit Æthelwulf Abb. 257; rex ‥ quia spes prioris erat ~uta suffragii, Willelmo comiti Normannie successionem Anglie dedit W. Malm. GR II 228.  e cum rex Pascha dominicum ~utis jejuniis faceret Bede HE III 25; alii, ~uta captivitate ‥ ad terram Israhel reversi sunt Id. Gen. 37C; rursum pace ~uta, rex ‥ renovata expeditione Normanniam aggreditur W. Poit. I 34; ut pretio mollitus bellum ~veret W. Malm. GR I 35; rogantibus fratribus ut silentium ~veret non adquievit Ib. V 443.  f videat qui potest, utrum ‘Judaeorum’ duos spondeos quinta et sexta regione contra morem, an ~utis syllabis, juxta quod supra monstravimus, dactylum fieri voluerit et spondeum Bede AM 129.  g ingenium Senece commendat Quintilianus, / sed tamen ejusdem verba stilumque notat, / res queritur magnas frangi sermone soluto, / dicendique genus arguit esse vagum J. Sal. Enth. Phil. 1259; in metro metaplasmus reperitur qui fit in uno verbo licentius urgente metri lege, sicut et barbarismus unius dictionis est, in ~uto eloquio Id. Met. 848B. 12 to break up or down (into parts); b (arithm.); c (body after death). ~vitur argillosa terra quae in campestri regione diutius haec occulta tegebat Bede Luke 584D; deicit hoc iterum Romana potentia bellis, / in cineres solvens moenia, tecta simul Alcuin Carm. 9. 52.  b quinque namque in duas partes, scilicet trinarium et binarium ~vitur Hon. GA 559C.  c corpus ‥ inventum ‥ totum in cineres ~utum preter digitum et alvum et alvo subjecta W. Malm. GR II 218; ne caro solvatur, corpus tellure tegatur V. Anselmi Epit. 172. 13 to break down the hardness of, (esp.) to turn (substance) to liquid, dissolve. b to melt. c to found (metal). d to melt, soften (abstr.). e to weaken or assimilate (sound). qui mortua martyrum membra feris avibusque discerpenda proiciunt vel in auras extenuari vel in undas ~vi Bede Luke 488A; ~vitur crusta et mollescit Osb. Clar. V. Ed. Conf. 13; corpus ‥ stillicidiis rorulentis infusum, communem mortalium corruptionem agnovit, cute ~uta et nervis fluentibus W. Malm. GR II 206; 1166 fulmina eorum in tonitrua convertentur, et turbo ventositatis hujus facile ~vetur imbre Becket Ep. 249.  b [Juliana] plumbo ~uto capite perfusa Bede Mart. 843A; grandinis lapilli ‥ citius nive ~vuntur Id. NR 222; auster ‥ ventus calidus est, et glacies ~vens Alcuin Exeg. 627D; ver gelidos tepidis jam solverat estibus Alpes Frith. 694; qui cum peccata solvit, sicut glacies in sereno ~vitur Bald. Cant. Sacr. Alt. 753C.  c 1222 pro stagno ad plumbum ~vendum Ac. Build. Hen. III 150.  d retudit ille mestitiam et ~vit in otia curas W. Malm. GR II 154; hoc flatu leni ~ve tedium, ~ve tristitiam ab ejus affectu G. Hoyland Serm. 203C; etiam fortium corda facile ~verentur Ailr. Stand. f. 198b; quid ergo amarius quam ab ejus contemplatione suspendi quod aut ~vit aut pre ceteris cor appetit J. Sal. Ep. 73 (97); hinc et montes fluere dicuntur, cum corda peccatorum, per penitentiam liquefacta, sicut cera ~vuntur Bald. Cant. Commend. Fid. 599D.  e eadem D littera ‥ ~vitur ‥ in R ut arripio, arripui ‥ transit et in N ut annuo ‥ ~vitur in G mutam ut aggrego, aggregior, aggressus Aldh. PR 140. 14 to free (person from state, condition, or sim.), to unburden, relieve; b (from sin); c (from oath, obligation, marriage, or sim.). d (p. ppl. as adj.) not bound in marriage, unmarried; e (as sb.). f (transf., p. ppl. as adj., of land) free, exempt from charge or obligation. g (of verse) free from the constraints of quantitative metre. nec non et omnes electos ejus a servitute peccati ~vendos Bede Sam. 616B; ac bene percomptus divinis cantibus aris / offert quod mundum solvit de morte maligna Æthelwulf Abb. 566; regi a bonis quibusque suadetur, quatinus communem totius regni matrem instituendo illi pastorem ~vat a pristina viduitate Eadmer HN p. 37; cupiens ~vi a cura et pastorali officio H. Bos. Thom. IV 17; nisi ~ves monachos, Christi famulos, ab opere indigno (Carthagus 46) VSH I 188.  b fac eos potius mutatis pro te orare moribus, quibus suppetit supra mundum alligandi, cum in mundo reos alligaverint, et solvendi, cum paenitentes ~verint, potestas Gildas EB 32; venit in templum atque inter docendum peccatricem ~vit a crimine Bede Hom. I 25. 110A; quod ‥ nullus homo ad beatitudinem pervenire queat cum peccato aut ~vi a peccato, nisi solvat quod rapuit peccando Anselm (CurD I 19) II 86; venientem ~vunt discipuli ut pastores ecclesie ei penam debeant amovere Bart. Exon. Pen. 24.  c apostolicus, asserens se de fide, qua se rex obligatum esse dicebat, eum auctoritate beati Petri ~uturum W. Malm. GP III 125; sed te promisso solve, Philippe, tuo L. Durh. Dial. I 208; nec tamen ideo ~utus est vir a lege uxoris, nec uxor a lege viri, quandiu alter eorum vivit H. Reading (I) Haeret. 1290D; ne ipsum principem usquequaque ~utum legibus opineris J. Sal. Pol. 518D; 1234 cum Matillis que fuit uxor ipsius Rogeri jam ~uta sit ab eodem Rogero viro suo BNB II 639.  d non ‥ loquimur hic de raptu conjugatarum, sed de raptu ~utarum mulierum T. Chobham Conf. 353; duo erant milites ~uti in eadem villa habitantes O. Cheriton Fab. add. A 3; ego Amicia filia Roberti ‥ ~uta conjugio dedi ‥ AncD A 1252; 1341 persona dicti custodis est honesta et ~uta Mem. Ripon I 218; multe mulieres tam ~ute quam conjugate Bower XII 11.  e c1220 a masculo requiratur si peccaverit cum ~uta vel conjugata (Const. Lond.) EHR XXX 291; c1250 dispensamus ut non obstante defectu natalium quem pateris genitus de ~uto ex ~uta, vel sic, genitus de subdiacono vel diacono ex ~uta, libere possis ad administraciones et prelaturas tui ordinis promoveri Ann. Durh. 90; 1308 prefatam Erneburgam maliciose confingentes ea de causa esse ~utam et non uxorem predicti Ricardi Law Merch. III 21; 1341 petitur legitimacio pro Alexandro ‥ qui genitus extitit de subdyacono et ~uta Lit. Cant. II 243; 1397 Gwladus ap Alson, filia Ricardi ~uta, fornicatur cum Harry filio Ricardi Vis. Heref. I 282; 1397 Willelmus Gethyn, ~utus, fornicatur cum Matilda aperte, quam tenet Ib. 444.  f c796 ~a sit ab omni vi regum et principum et subditorum ipsorum in summo Dei nomine praecipimus praeter his vectigalibus CS 273; de ista hida ‥ dicit hund’ quod TRE quieta et ~a fuit (Hants) DB I 50rb; tenet ‥ iiij hidas quietas et ~as ab omni consuetudine quae regi attinet (Worcs) DB I 176rb; 1119 (1280) totum manerium ~um [v. l. solidum] et quietum Cart. Chester 5 p. 41; dedit unam mansuram in civitate ~am [v. l. solidam] et quietam ab omni re et consuetudine Ib.; 1132 Romanensem ecclesiam ‥ cum adjacenti sibi oppido, Romanis nuncupato, Romano pontifici possidendam, ab omni potestate laicali ~am ac liberam concessit H. Reading (I) Ep. 9. 1132C; p1466 in possessione dominiorum, maneriorum, terrarum, et tenementorum suorum in eorum prima perquisicione per dictum militem ~orum et per heredem dicti Paston clameatorum pro nichilo solvendo cum custubus edifficacionis eorundem Paston Let. 906.  g ut partes orationis reddi sibi ~o versu desideret, et pedum proprietates que debent in carminibus note esse J. Sal. Met. 853D. 15 to break the hold of or get rid of (state, condition, or feeling) so as to leave a person free; b (sin, also w. ref. to Matth. xviii 18). c to resolve, settle (dispute). mons ille ‥ oliveta gignere solebat quibus ad repellendas noctium umbras lumen alitur ~vuntur infirmitates et requies lassis tribuitur Bede Mark 259D; quia ~uti sint domino ad inferos descendenti dolores poenarum Id. Retract. 1001B; intercipiuntur ‥ natura aut egritudine sensus, motus, intellectus et similia, ut somno, apoplexia, his deinde ~utis in statum redeuntes Alf. Angl. Cor 1. 4; exponens verbum Ypocratis ‘~vere apoplexiam fortem impossibile, debilem vero non facile’ Bart. Angl. IV 4.  b et veniam dantes commissa piacula solvant Aldh. CE 13. 5; post ~utam peccatricis culpam Bede Hom. I 25 109B; baptismum quod peccata ~veret Id. Mark 136B; vel saltim meritis sancti mea crimina Christus / solvere dignetur Æthelwulf Abb. 253; si ‥ peccatum nec ~vitur nec punitur, nulli legi subjacet Anselm (CurD I 12) II 69; vere beata es mater ecclesia ‥ in te ~vuntur peccata, prestatur venia, donatur gratia H. Reading (I) Haeret. II 1279D.  c ~uta in istis controversia est, et res utrinque sopita Eadmer HN p. 161. 16 to remove the intricacies of, solve (a problem). b to open up, explain, interpret (text, dream, or sim.). c to pull (argument) to pieces. eodem proposita quaestio fine ~vetur Bede TR 46; verum haec quaestio non difficile ~vitur Anselm (Mon. 61) I 71; cur ‥ gratia hunc magis quam illum assumat, non ~vit apostolus H. Reading (I) Dial. III 1175B; Grecorum ‥ quidam aliquid unum et ens equivoce dici affirmabant, ut Zenonis questionem ~verent Balsh. AD rec. 2 59; secundum istam regulam ultimam mediantibus concordantiis maxima pars dubitationis librorum antiquorum ~vitur Mens. & Disc. (Anon. IV) 53; contra istam opinionem ‥ quarto arguo contra conclusionem istius opinionis, quinto ~vo questionem Duns Ord. III 132.  b quos rogat, ut rerum sibi fata latentia solvant, / quae dudum in stratis signant arcana futura Aldh. VirgV 621; Danihel ‥ qui ~vit somnia regis Nunnam. 59; dulce erat ei ‥ juvenes semper docere, et Latinos libros Anglice eis ~vere Wulf. Æthelwold 31; rogavit ‥ princeps ‥ Dei virum, quatinus sibi visionis suae somnia nuper promulgata ~vendo enexuisset B. V. Dunst. 32; cujus mysteria ‥ a Catholicis expositionibus ~vuntur Hon. Spec. Eccl. 934B.  c me ‥ quem inimicus sibi vendicaverat quia incommunicatum repperit, tua salvat oratio quae calliditatis ejus argumenta ~vit Ord. Vit. VI 9 p. 76; oblique satis et ad hominem ~vens, non ad orationem, respondit Gir. TH III 32; Ysaac ‥ movet objeccionem ‥ quare ‥ . et ~vit quoniam non est aliud infrigidans in tertiana Gilb. I 56. 1; licet multa verba dicat, in diversis locis, que videntur dicere Deum in genere, unum tamen verbum ‥ ~vit omnia Duns Ord. IV 217; raciones predicte videntur esse difficiles ad ~vendum Ockham Dial. 435. 17 to destroy the binding force of, cancel, annul (also transf.). b to relax (discipline or sim.). c to dissolve (marriage or other partnership). d to break up, end (friendship). episcopo licet votum ~vere, si vult Theod. Pen. II 2. 6; nec sic quidem legem aut prophetas ~vimus sed evangelicae potius gratiae sacramentis adimplemus Bede TR 61; legimus quinquagesimum annum in lege jubeleum ‥ jussum esse vocari in quo omnis populus ab universo labore terrae quiesceret et omnium debita ~vi deberent Id. Tab. 429A; ‘omnis spiritus qui solvit [†λύει, l. μὴ ὁμολογεῖ] Jesum ex Deo non est’ [I Joh. iv 3] ille ~vit Jesum qui vel divinitatem ejus vel animam vel carnem negat Bede Ep. Cath. 106B; †680 (10c) si quis ‥ contra haec decreta ‥ contraire et ea ~vere conatus fuerit CS 50; 1168 ut dominus papa suspensionem, quam nobis inflixit, ~vat Becket Ep. 443; 1170 respondimus non esse judicis inferioris ut superioris sententiam ~vat Ib. 723; si dissimilia videbantur posteriora [omina], ~vebantur priora Alb. Lond. DG 11. 15.  b ~uta militari disciplina, curiales rusticorum substantias depascebantur, insumebant fortunas, a buccis miserorum cibos astrahentes W. Malm. GR IV 314; 1160 ipse non adquievit intrare nisi ingressu ejus ordo monasticus ~veretur Ep. J. Sal. 62 (123).  c si non aut virgo permanserit aut contracta uxoreae conjunctionis foedera ~verit Bede Tab. 484B; Herodias timens ne ‥ inlicitae nuptiae repudio ~verentur Id. Mark 190A; post contractum per verba de presenti, ante carnalem copulam bene poterit vir vel mulier ‥ intrare religionem ‥ et ita ~utum est matrimonium T. Chobham Conf. 149.  d que sunt, rogo, illa vitia, pro quibus amicitiam paulatim dicis esse ~vendam? Ailr. Spir. Amicit. III 45. 685B. 18 to acquit oneself of (debt) by payment, to settle, discharge. b (~vendo esse) to be in a position to pay one's debts, be solvent. c (in fig. context, ~vere debitum uxori) to pay the marital debt to one's spouse. d (~vere debitum naturae or sim.) to pay the debt to nature (w. ref. to rest or sim.); e (w. ref. to death). patientiae, compunctionis, humilitatis, ceterarumque virtutum Christo debita ~vite Bede Sam. 533B; suscipe, quaeso, tibi quae defero munera patri, / atque ea quae meritis debita solvo tuis Wulf. Swith. pref. 320; si ‥ ~vimus quod debemus: cur oramus ut dimittat? Anselm (CurD I 19) II 86.  b 1169 si non restituat cum ~vendo [v. l. ~vendum] sit Becket Ep. 610; 1170 si res ablata ab eo qui ~vendo [v. l. a quo ~venda] est non reddatur Ib. 692; cum debitores, qui in pecuniariis penis regi tenentur, ~vendo non fuerint Dial. Scac. II 22; 1229 quia dicti N. et A. satis sunt ~vendo ‥ tibi precipimus quod ‥ te inde capias ad predictos A. et N. LTR Mem 11 m. 2; 1310 fuerant ut prima facie videbantur non ~endo Reg. Cant. 1077; 1398 qui quidem dominus Robertus taliter est impeditus quod non est ~vendo, unde consulatur rex ExchScot 446.  c c800 vadunt ad inmunditias suas vel etiam uxoribus debitum ~vunt Alcuin Ep. 291.  d imperator ‥ cum membra sopori dedisset et debitum naturae ~veret [gl.: i. redderet], apparuit ei in visione nocturna quaedam anicula satis decrepita Aldh. VirgP 25; consuta dumtaxat palmarum plecta et praedulci dactulorum sagina squalidum sustentans corpusculum naturae debitum ~vit [gl.: relaxavit, gelæste] Ib. 28; super illam [humum] somno victa recumbebat, nature ~vens debitum V. Fridesw. B 4.  e magister gentium, cui, prius quam carnis debitum ~veret, donatum est in paradisum ac tertium caelum rapi Bede Tab. 408C; languidus, aegrotus solvebam debita donec, / atque artus anima liquerat ipsa suos Alcuin Carm. 113. 23; Ethelbirhtus ‥ nature debitum ~vit post regni quinquennium W. Malm. GR II 117; genitor vester ‥ rex Henricus tributum mortis nature ~isset P. Blois Ep. 113. 340D; s1225 eodem anno Hugo Bigod ‥ humane nature debitum ~vit Wend. II 286 (= M. Par. Maj. III 95); debitum ~vit et Eboraco est humatus Eul. Hist. II 267. 19 to pay (for), discharge the cost of. b to pay, hand over, or provide as payment (consideration in money, property, or kind). c (p. ppl. as sb.) payment. d to pay (person). e to make payment. f (~vere et persolvere) to pay in full. g (in transf. or fig. context) to pay, provide, give. ubi decimas anni ~vimus Theod. Pen. II 14. 1; solve meae precibus molimina tarda loquelae, / si quid habes fidei, pie doctor, apostole Christi Frith. 143; c1168 precipio ‥ ut omnes ‥ rectas decimas suas Deo et predicte ecclesie ‥ ~vant Regesta Scot. 8; 1253 ita quod ‥ ~vat cultoribus ‥ vinearum operas suas RGasc I 306b; 1397 taxa ‥ regi Anglie ~venda Mem. York I 178.  b ~vet regi c sol' (Kent) DB I 1rb; ita decem milia librarum ~uta cupiditatem Danorum explevere W. Malm. GR II 165; a1216 pro una libra piperis eis in Natali Domini annuatim ~venda Ch. Westm. 480; 1254 vobis promittimus ~vere apud Londoniam duas carettas longas equivalentes carettas predictas RGasc I 531b; 1289 quas mille libras Burdegalensis monete promittimus nos ~uturum et redditurum episcopo memorato vel suo mandato has nostras litteras deferenti Ib. II 499a; 1293 H. G. ~vit sursum extra curiam ad opus T. A. de B. liberi unam portionem cujusdam mesuagii continentem in longitudine sex perticatas et decem pedes et in latitudine unam acram et iiij pedes SelPlMan 112; c1300 redditus extra ~us: idem computat de redditu extra ~o W. Bassat xx s. et domino I. de B. x s. de certo redditu assise FormMan II 32; 1312 fecit finem ‥ cum domino per ij capones ~vendos ‥ dum manet extra feodum domini et solvit pre manibus v s. Rec. Elton 202; 1335 in pisce empto pro domino R. de N. clerico domini regis, quando ~vit pecuniam pro victualibus apud Dunelm’ ij s. iij d. Ac. Durh. 526.  c non delegavit alium debitorem, sed dedit animam suam in causam ~i P. Blois Opusc. 916B; 1205 ad faciendam ~am nostram de itinere quod fecimus usque D. Cl 28a; 1283 promittimus ‥ eas [sc. libras] recipere in ~um stipendii vel gadgii hospitis nostri Foed. II 257; 1425 in ~is diversis hominibus ‥ conductis ad sarculandum diversa blada Ambrosden II 255.  d 1297 testatum est per J. de Drokenesford quod ~utus est usque ad diem recepcionis pecunie quam debet recipere a rege de expensis suis RGasc III clxxxvii; 1346 quousque ~utus fuit de sex solidis SelCKB VI 50; 1383 de quibus ‥ quatuor libris septem solidis quatuor denariis et obolo ‥ fatemur nos esse ~utos Reg. S. Aug. 375; a1441 quosque [sic; l. quousque] dictus D. ‥ vel sui assignati †salverent [l. ~verent] et satisfacerent dicto G. de dictis vij libris Arch. J. VI 394; 1444 nomina creditorum superius non plene ~utorum Comp. Dom. Buck. 37; 1457 cum in parliamento ‥ communitates ‥ concesserint nobis ‥ pro defensione regni ‥ viginti millia hominum sagittariorum ‥ ipsis eligendis et ~vendis per ipsos qui portabunt inde in qualibet patria Lit. Cant. III 225.  e 1384 panem et cervisiam illos sic habuerunt, comederunt, et biberunt et pro eisdem ~verunt absque aliquo colloquio de materia predicta PlRCP 402 r. 325(b); 1309 solitus est ducere simplices homines ad tabernas et compellit eos invite ~vere pro potu et cibo (AssizeR) S. Jers. XVIII 282; 1399 pro suis victualibus ~vere recusarunt RParl III 418b; 1421 soltum W. B. pro debito T. ‥ item soltum R. B. pro debito ejusdem Ac. Obed. Abingd. 90; 1437 fiat unus provisor novarum scholarum, qui ‥ disponat et ~vat pro operariis et materia ejusdem operis StatOx 257.  f interdicimus etiam, ut nulla viva pecunia vendatur aut ematur nisi infra civitates ‥ . quodsi aliter fecerit, ~vat et persolvat, et postea foris facturam (Leg. Will.) GAS 487; si vero horum aliquis interfecerit, ~vat dupliciter et persolvat (Ps.-Cnut) Ib. 624.  g misericordiam, quam debes ex loco, ex animo ~ve G. Hoyland Serm. 174A; quia debitum honorem Deo non ~vit, Deus ab eo invito accepit Hon. Eluc. 1121C. 20 to fulfil (vow, promise, or sim.). voto se obligans ‥ quod ita ~vit Bede HE IV 14 p. 237; que dum merens amarissime fleret eo quod votum pie intentionis ~vere nequiret Wulf. Æthelwold 5; si nolit promissum ~vere Anselm (CurD II 17) II 124; servus ille ‥ corde et ore domino suo fidelitatem et correctionem vovet et ~vit Ib. (Praesc. III 9) II 277; differente ‥ archidiacono reddere votum, quod tamen Cadomi postmodum ~vit V. Gund. 7; noli vilipendere personas eorum quasi contemptor, set ‥ promitte eis donaria et honores, et ~ve promissa Bacon V 153. 21 to perform duly, discharge: a (religious rite or duty); b (funeral rite); c (service to secular lord); d (greeting or thanks). a lustrari ‥ eo mense civitatem necesse erat, quo statuit ut justa diis manibus ~verentur Bede TR 12; cujus mox anima credenda est ut solvet alto / gaudia namque Deo summa petisse polo Epigr. Milredi 810; et precibus vatem postquam petierimus almum, / solvamus miserente pio jejunia Christo Wulf. Swith. II 738; nunc tamen evasus, quia vivo furore remoto, / cum laudis jubilo cantica solvo Deo Gower VC I 2082.  b sacro corpori de ignobili loco levato, justas et egregias inferias apud Sceftoniam ~vit W. Malm. GR II 162; dum cives quererent hostem abeuntem vestigiis insecuti, funeri regio justas ~uturi inferias Ib. II 213.  c cum ei illud tantillum servitii quod a paupercula vestrae magnitudini ~vebatur, me interveniente relaxastis Anselm (Ep. 11) III 114.  d littere ‥ amicabiles ‥ in quibus, primo salutationis alloquio cum perfectae pacis oblatione ~uto, rogatur venire ad regem Eadmer HN p. 150 bis; bona quidem habuit et habita a Deo cognovit, unde et gratiarum actionem ~vit H. Reading (I) Dial. IV 1180B; 1167 ut possimus amicis ~vere gratiarum debitas actiones J. Sal. Ep. 252 (220); omnium fratrum conventus tue diligentie grates ~vit Hon. Sig. 495D. 22 to pay (penalty or sim.). b to pay or make atonement for (wrong done). quia semper ~vere poenas patiendo sed numquam persolvere veniam consequendo poteris Bede Luke 502B; et ne post modicam mundani temporis horam / ignea flammivomae solvat tormenta Gehennae Wulf. Swith. I 72; tempus adest, quo / solvere debuerat metuenda pericula flagri Ib. I 1182; qui [sc. Haroldus] certe potuit et debuit etiam per inertissimos ~vere penas perfidiae W. Malm. GR II 228; constitutum esse in singulis comitatibus summam unam pecunie, condemnatis in penam pecuniariam ad misericordiam regis ~vendam W. Fitzst. Thom. 51.  b nempe vicem Domino solvebat calce cruenta, / dum crucis in patulo suspensus stipite martyr / ultima mortalis clausit spiracula vitae Aldh. CE 3. 13; homo debitam subjectionem Deo sive non peccando sive quod peccat ~vendo voluntate spontanea exhibet Anselm (CurD I 14) II 72; ut qui propitiando ~vit iniquitatem, sanet egritudinem H. Reading (I) Dial. V 1194.