subduco
subduco, to draw away, take away, lead away, carry off, wrest, withdraw, remove
- I Without the idea of removal.
- A In gen., to draw or pull up; to lift up, raise (rare): brassicam ad nasum admoveto: ita subducito susum animam, quam plurimum poteris, Cato R. R. 157, 15: aliquid sursum, Plaut. Aul. 2, 7, 4 (366): cataractam funibus, Liv. 27, 28, 10: subductis (tunicis) usque ad inguen, pulled up (opp. demissis), Hor. S. 1, 2, 26: supercilia, Turp. ap. Non. 399, 30; Varr. ib. 399, 33; Sen. Ep. 48, 5; id. Ben. 1, 1, 6 al.; cf.: subducto voltu, Prop. 2, 10 (3, 1), 9.—
- B In partic., naut. t. t., to draw or haul up on land (a ship out of the water; class. and freq.): navim in pulvinarium, Plaut. Cas. 3, 2, 27 (557): longas naves in aridum, Caes. B. G. 4, 29: navis subducta in terrā, Plaut. Most. 3, 2, 50 (739): naves regiae in campo Martio subductae sunt, Liv. 45, 42: ab classe, quae Corcyrae subducta erat, id. 31, 22: classis, quae subducta esset ad Gytheum, Cic. Off. 3, 11, 49; so, naves, Caes. B. G. 5, 11; id. B. C. 2, 23; 3, 23 fin.; Liv. 27, 17, 6; 37, 10; 42, 27: classem, id. 45, 2 al.; Vulg. Luc. 5, 11.—
- II With the idea of removal implied, to draw away from among; to take away, lead away, carry off; to withdraw, remove, etc. (class.; syn. subtraho).
- A In gen.: ubi bullabit vinum, ignem subducito, Cato R. R. 105, 1: lapides ex turri, Caes. B. C. 2, 11: rerum fundamenta, Cic. Fin. 4, 15, 42: conjux fidum capiti subduxerat ensem, Verg. A. 6, 524: subduc cibum unum diem athletae, Cic. Tusc. 2, 17, 40: et sucus pecori et lac subducitur agnis, Verg. E. 3, 6: pugnae Turnum, id. A. 10, 615; so, id. ib. 10, 50: aliquem manibus Graium, id. ib. 10, 81: aliquem praesenti periculo, Vell. 2, 72, 5: se pedibus (terra), Lucr. 1, 1106: se ab ipso Vulnere (fera), Ov. M. 7, 781 et saep. —
- 2 Esp.
- α To purge, evacuate: quoniam is cibus subduceret sensim alvum, Gell. 4, 11, 4; so, alvum, Cels. 3, 4.—
- β Vela celeriter, to take in, furl, Auct. B. Alex. 45, 3: rem de judicio, Dig. 10, 2, 14.—
- B Milit. t. t., to draw off forces from one position to another (class.): cohortes aliquot subductas ex dextro cornu post aciem circumducit, Liv. 27, 48: Numidas ex mediā acie, id. 22, 48: triarios ex postremā acie, id. 44, 37: subductis ordinibus, id. 36, 18; cf. id. 40, 30: ab his centuriones omnes lectos et evocatos ... in primam aciem subducit, Sall. C. 59, 3: copias in proximum collem subducit, Caes. B. G. 1, 24; 1, 22: milites pleno gradu in collem, Sall. J. 98, 4: agmen in aequiorem locum, Liv. 7, 34.—
- C With the idea of stealth or secrecy.
- 1 To take away secretly or by stealth, to steal, hide: Atreus quam (pecudem auream) sibi Thyestem subduxe queritur, Poët. ap. Varr. R. R. 2, 1, 6: alicui anulum, Plaut. Curc. 2, 3, 81 (360): subducta viatica plorat, Hor. Ep. 1, 17, 54: post ignem aethereā domo Subductum, id. C. 1, 3, 30: nec mihi rivalis subducit certos amores, Prop. 1, 8, 45: saccularii partem subducunt, partem subtrahunt, Dig. 47, 11, 7: obsides furto, Liv. 9, 11: cubiculum subductum omnibus ventis, secured against, Plin. Ep. 2, 17, 10.—
- 2 Esp., with se, me, etc., to take one's self away by stealth, withdraw, steal away: tempus est subducere hinc me, Plaut. As. 5, 2, 62 (912): clam te subduxti mihi, Ter. Eun. 795: de circulo se subduxit, Cic. Q. Fr. 3, 4, 1: modo se subducere ab ipso Vulnere visa fera est, Ov. M. 7, 781: se clam, Nep. Alcib. 4, 4; Auct. B. Afr. 93, 1: at nos quaerimus illa (verba), tamquam lateant semper seseque subducant, Quint. 8, prooem. § 21.—Poet.: neve terra se pedibus subducat, Lucr. 1, 1106: quā se subducere colles Incipiunt, i. e. to slope down gradually, Verg. E. 9, 7; cf. mid.: fons subducitur, i. e. loses itself, Plin. Ep. 5, 6, 39.—
- III Trop.
- 1 Rationem, to draw up, cast up, reckon, compute, calculate, or balance an account (by subtracting one set of items from another; class.; esp. freq. in Cic.): subduxi ratiunculam, Quantum aeris mihi sit, quantumque alieni siet, Plaut. Curc. 3, 1 (371); cf.: intus subducam ratiunculam, quantillum argenti mi siet, id. Capt. 1, 2, 89 (198): subducamus summam, Cic. Att. 5, 21, 11; cf.: assidunt, subducunt: ad numum convenit, id. ib. 5, 21, 12.—
- 2 In gen.: rationem, to deliberate, calculate: rationibus subductis summam feci cogitationum mearum, Cic. Fam. 1, 9, 10: Medea et Atreus ... initā subductāque ratione nefaria scelera meditantes, id. N. D. 3, 29, 71; cf.: ineundis subducendisque rationibus, id. Fragm. ap. Non. 399, 16; for which also, calculis subductis, Cic. Fin. 2, 19, 60: bene subductā ratione, Ter. Ad. 855: hoc quid intersit, si tuos digitos novi, certe habes subductum, Cic. Att. 5, 21, 31.
- —Hence, subductus, a, um, P. a.
- A (Acc. to I. A.) Raised, elevated, upturned: quod vituperones suos subducti supercilii carptores appellavit (Laevius), Gell. 19, 7, 16.—
- B (Acc. to II. A. 1.) Withdrawn, removed, remote, = remotus (post-Aug. and very rare): terra subductior, Mart. Cap. 6, § 591.
I tirer de bas en haut ¶ 1 soulever : subducere sursum Pl. Aul. 366, amener en haut, cf. Cato Agr. 157, 15 ; cataractam funibus Liv. 27, 28, 10, soulever la herse avec des cordages ; subductis tunicis Hor. S. 1, 2, 26, les tuniques étant retroussées ; supercilia Sen. Ep. 48, 5, relever, froncer les sourcils ¶ 2 amener les vaisseaux sur le rivage : naves in aridum Cæs. G. 4, 29, 2, amener les vaisseaux au sec sur le rivage : subductis navibus Cæs. G. 5, 11, 7, les navires étant tirés sur le rivage, cf. Cic. Off. 3, 49 ; navis subducta in terra Pl. Most. 738, navire tiré sur le rivage, cf. Liv. 45, 42.
II tirer de dessous ¶ 1 retirer de dessous, retirer, soustraire : ignem Cato Agr. 105, 1, retirer le feu de dessous ; lapidibus ex turri subductis Cæs. C. 2, 11, 4, des pierres ayant été retirées à la base de la tour ; capiti ensem Virg. En. 6, 524, soustraire une épée du chevet de qqn || cibum athletæ Cic. Tusc. 2, 40, retirer la nourriture à un athlète ; rerum fundamenta Cic. Fin. 4, 42, saper les fondements des choses ; cubiculum subductum ventis Plin. Min. Ep. 2, 17, 10, chambre soustraite aux vents ¶ 2 retirer, emmener : copias in proximum collem Cæs. G. 1, 22, 3, retirer les troupes sur la plus proche colline [à la fois retraite et montée], cf. Sall. J. 98, 4 ; cohortes e dextro cornu subductæ Liv. 27, 48, 13, cohortes tirées de lʼaile droite, cf. Liv. 22, 48 ; 44, 37, etc. ¶ 3 retirer secrètement, enlever à la dérobée, furtivement : furto obsides Liv. 9, 11, 6, soustraire furtivement des otages ; alicui anulum Pl. Curc. 360, soustraire un anneau à qqn ; post ignem ætheria domo subductum Hor. O. 1, 3, 30, après que le feu eut été dérobé au ciel || de circulo se subducere Cic. Q. 3, 4, 1, sʼéclipser du groupe ; clam se ab custodibus Nep. Alc. 4, 4, se dérober secrètement à ses gardiens || fons subducitur Plin. Min. Ep. 5, 6, 39, la source se dérobe, sʼéclipse.
III avec ratiunculam Pl. Capt. 192, etc., ou rationem Cic. Fin. 2, 78, faire un compte, calculer, supputer ; rationibus subductis summam feci cogitationum mearum Cic. Fam. 1, 9, 10, ayant tout calculé, jʼai fait la somme de mes pensées ; subducamus summam Cic. Att. 5, 21, 11, calculons le montant total ; voluptatum calculis subductis Cic. Fin. 2, 60, en faisant la supputation des plaisirs ; hoc quid intersit, certe habes subductum Cic. Att. 5, 21, 13, la différence, certes tu en as le calcul tout fait || [abst ] adsidunt, subducunt Cic. Att. 5, 21, 12, ils sʼassoient, ils font le calcul.
➳ pf. sync. subduxti Ter. Eun. 795 ; inf. subduxe Varro R. 2, 1, 6.
- 1. (ergens onder) wegtrekken, wegnemen, weghalen [ensem capiti weg van onder het hoofd; colla oneri];
- 2. onttrekken, weigeren [cibum athletae; lac agnis];
- 3. (poët.; postklass.) ontrukken, ontroven [Turnum pugnae; animam morti];
- 4. se ~ en pass. subduci zich verwijderen, zich onttrekken (van, aan: ab; abl.) [clam a custodibus; oculis verdwijnen uit]; ➤ se ~ colles incipiunt verdwijnen geleidelijk; unda subducitur stroomt terug;
- 5. stiekem wegnemen of ontvreemden [ignem aetheriā domo; obsides furto; alci anulum];
- 6. heimelijk wegvoeren, wegbrengen, wegleiden [cohortes e dextro cornu; equites ex acie; copias in proximum collem; milites in primam aciem; alqm in contionem];
- 7. (poët.; postklass.) (van onder) naar boven trekken, optrekken [tunicam; vela reven, opbinden; remos intrekken; supercilia]; ➤ subducto vultu (Prop.);
- 8. schepen aan land trekken [naves longas in aridum; classem];
- 9. rationem (of ratiunculam, calculos, summam) ~ optellen, berekenen; metaf. overwegen; ➤ subductā ratione met overleg.
抽於下。偷去。陟舉。去。— lac agnis (dat.) {} — vela procellae {} — aurum terrae {} — eum pugnae {} — se ex eo loco 潛別此處。— copias 收兵。— naves 往海邊泊船。— rationes accepti et expensi 算出入之帳。— alvum 泄肚。
Suggest a Translation
See an image
- (subdūxtī, T.), ductus, ere, to draw away, take away, lead away, carry off, wrest, withdraw, remove: lapidibus ex turri subductis, Cs.: rerum fundamenta: capiti ensem, V.: cibum athletae: Aenean manibus Graium, V.—Of troops, to draw off, remove, transfer, detach, detail: cohortes subductae e dextro cornu, L.: subductis ordinibus, L.: copias in proximum collem, Cs.: agmen in aequiorem locum, L.—To take secretly, remove by stealth, steal, hide: subducta viatica plorat, H.: obsides furto, L.—With pronreflex., to withdraw stealthily, steal away: te mihi, T.: de circulo se: se ab ipso Volnere, O.: clam se, N.: quā se subducere colles Incipiunt, i. e. to slope down gradually, V.—To draw from under, bring from below, pull up, lift up, raise: cataractam funibus, L.: subductis (tunicis), pulled up, H.—Of ships, to haul up, bring out of water, beach: longas navīs in aridum, Cs.: naves in campo Martio subductae, L.: classis subducta ad Gytheum.—Fig., to cast up, reckon, compute, calculate, balance: summam: rationibus subductis: calculis subductus: bene subductā ratione, T.
-
…nostros a novissimo agmine insequi ac lacessere coeperunt. Postquam id animum advertit, copias suas Caesar in proximum collem subduxit equitatumque, qui sustineret hostium impetum, misit. Ipse interim in colle medio triplicem aciem instruxit legionum quattuor veteranarum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…voluerit, ab hostibus teneri id se a Gallicis armis atque insignibus cognovisse. Caesar suas copias in proximum collem subducit, aciem instruit. Labienus, ut erat ei praeceptum a Caesare ne proelium committeret, nisi ipsius copiae prope…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. Ab iis centuriones, omnis lectos et evocatos, praeterea ex gregariis militibus optumum quemque armatum in primam aciem subducit. C. Manlium in dextra, Faesulanum quendam in sinistra parte curare iubet. Ipse cum libertis et colonis…
Sallust, Catilina
-
…nunc mihi summa licet contingere sidera plantis sive dies seu nox venerit, illa mea est nec mihi rivalis certos subducit amores ista meam norit gloria canitiem. Dicebam tibi venturos, irrisor, amores, nec tibi perpetuo libera verba…
Propertius, Elegies
-
…enim, nisi eris, non potes. qui autem esse poteris, nisi te amor ipse ceperit quod non subducta utilitatis ratione effici solet, sed ipsum a se oritur et sua sponte nascitur. At enim sequor utilitatem .…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…equitum deiecit et adeo loci opportunitate profecit, uti ad Pompeium litteras mitteret, naves reliquas, si vellet, subduci et refici iuberet ; sua classe auxilia sese Caesaris prohibiturum. Erat eo tempore Antonius Brundisii ; is virtute militum…
Julius Caesar, Civil War
-
…hoc solum inconstantiam redarguo tuam quem tu in ea re non pro illius dignitate produceres, sed pro tuo scelere subduceres, quem tuis Sergiis, Lolliis, Titiis ceterisque caedis et incendiorum ducibus obieceras, quem carnificem civium, quem…
Cicero, de Domo sua
-
…una munitione coniungi. In his rebus circiter dies X consumit ne nocturnis quidem temporibus ad laborem militum intermissis. Subductis navibus castrisque egregie munitis easdem copias, quas ante, praesidio navibus reliquit ipse eodem unde redierat proficiscitur. Eo…
Julius Caesar, Gallic War
-
…etiam minus esse aliquanto in Scapti nomine quam in vectigali praetorio. conlaudavi homines. recte inquit Scaptius, sed subducamus summam. interim cum ego in edicto translaticio centesimas me observaturum haberem cum anatocismo anniversario, ille ex syngrapha postulabat…
Cicero, Epistulae ad Atticum