subeo
subeo, to come under, go under, enter
BWL
the enemies approach the wall
both his brothers and his parents come to his mind
Frieze-Dennison Vergil
Could not find subissemus in Logeion dictionaries.
subissemus Verb: pluperfect active subjunctive 1st plural of subeo
- I Neutr.
- A Lit.
- 1 In gen.: subire sub falas, Plaut. Most. 2, 1, 10 (357): in nemoris latebras, Ov. M. 4, 601; cf.: in aliquem locum, to enter, Auct. B. Alex. 74, 4: in adversum Romani subiere, Liv. 1, 12, 1: in adversos montes, id. 41, 18, 11: testudine factā subeunt, advance, Caes. B. G. 7, 85, 7: Albani subiere ad montes, Liv. 1, 28, 5: subire ad portam castrorum, id. 34, 16, 2; cf.: ad urbem subeunt, id. 31, 45, 4; 39, 27, 10; 36, 19, 1; and: subeundum erat ad hostes, id. 2, 31, 4: ad tecta subibant, Verg. A. 8, 359.—With dat.: muro subibant, Verg. A. 7, 161; so, muro, id. ib. 9, 371: portu Chaonio (with accedere urbem), id. ib. 3, 292: luco, id. ib. 8, 125: dumis, Sil. 5, 283: ingenti feretro, Verg. A. 6, 222: age cervici inponere nostrae: Ipse subibo umeris, id. ib. 2, 708: per vices subeunt elephanti, Plin. 8, 7, 7, § 23: pone subit conjux, follows, Verg. A. 2, 725; so Val. Fl. 4, 197; cf.: dexterae alae sinistra subiit, Liv. 27, 2, 7: subeuntis alii aliis in custodiam, id. 25, 37, 6; and: subiit argentea proles, Ov. M. 1, 114: subit ipse meumque Explet opus, succeeds me, takes my place, id. ib. 3, 648: Volscus saxa objacentia pedibus ingerit in subeuntes, climbing, Liv. 2, 65, 4: vel eodem amne vel Euphrate subire eos posse, i.e. sail up stream, Curt. 9, 10, 3; cf.: adverso amne Babylona subituros, id. 10, 1, 16.—
- b Of things: stamen a stando: subtemen, quod subit stamini, Varr. L. L. 5, § 113 Müll.: cum luna sub orbem solis subisset, Liv. 37, 4, 4: tertio die mixtum flumini subibat mare, Curt. 9, 9, 7: venae nonnumquam incipiente febre subeunt, the pulse sinks, Cels. 3, 6 med.: subeunt herbae, come up, spring up, Verg. G. 1, 180; so, barba, i.e. sprouts, grows, Mart. 7, 83, 2: subisse aquam in caelum, Plin. 31, 3, 21, § 32.—
- 2 In partic., to come on secretly, to advance or approach stealthily, to steal upon, steal into (poet.), Prop. 1, 9, 26; Ov. Am. 1, 2, 6; id. A. A. 1, 742.—
- B Trop.
- 1 In gen., to come in, succeed, take place; to enter stealthily, come secretly or by degrees: in quarum locum subierunt inquilinae impietas, perfidia, impudentia, Varr. ap. Non. 403, 27: fugere pudor verumque fidesque: In quorum subiere locum fraudesque dolique, Ov. M. 1, 130: pulchra subit facies, id. ib. 14, 827: subit ecce priori Causa recens, id. ib. 3, 259: an subit (amor) et tacitā callidus arte nocet? id. Am. 1, 2, 6: subeunt morbi tristisque senectus, Verg. G. 3, 67: namque graves morbi subeunt segnisque senectus, Nemes. Cyn. 117; cf.: duo pariter subierunt incommoda, arise, come up, Quint. 5, 10, 100: ne subeant animo taedia justa tuo, Ov. P. 4, 15, 30: regio, quā vero ipsa subit ad Medos, approaches, Plin. 6, 26, 29, § 115. —
- 2 In partic., to come into the mind, to occur, suggest itself: omnes sententiae verbaque omnia sub acumen stili subeant et succedant necesse est, Cic. de Or. 1, 34, 151: cum in loca aliqua post tempus reversi sumus, quae in his fecerimus, reminiscimur personaeque subeunt, Quint. 11, 2, 17: cum subeant audita aut cognita nobis, Ov. M. 15, 307: subit umbra, id. ib. 12, 591: subeunt illi fratresque parensque, id. ib. 11, 542: subiit cari genitoris imago ... subiit deserta Creusa Et direpta domus et parvi casus Iuli, Verg. A. 2, 560 sq.; Tac. A. 1, 13: subeant animo Latmia saxa tuo, Ov. H. 18, 62: ne subeant animo taedia, id. P. 4, 15, 30: quantum subire animo sustinueris, tantum tecum auferas, to grasp with the mind, Val. Max. 3, 3, ext. 7.—
- β Subit, with subj.- or rel.-clause (poet. and in post-Aug. prose), Ov. M. 2, 755: quo magis ac magis admirari subit, Plin. 12, prooem. § 2; 35, 7, 31, § 49: misereri sortis humanae subit, id. 25, 3, 7, § 23: quid sim, quid fuerimque subit, Ov. Tr. 3, 8, 38.
- II Act.
- A Lit.
- 1 In gen., to come or go under, to enter; to submit to; to approach, etc.: exercitatissimi in armis, qui inter annos XIV. tectum non subissent, had not come under a roof, Caes. B. G. 1, 36: tecta, Quint. 2, 16, 6; Ov. M. 6, 669: jam subeunt Triviae lucos atque aurea tecta, Verg. A. 6, 13: limina victor Alcides subiit, id. ib. 8, 363: domos, Ov. M. 1, 121: penates, id. ib. 5, 650: macra cavum repetes artum, quem macra subisti, Hor. Ep. 1, 7, 33: cum novies subiere paludem, had plunged under, Ov. M. 15, 358; id. F. 1, 314: et juncti currum dominae subiere leones, Verg. A. 3, 313: leones jugum subeant, Plin. 10, 45, 62, § 128: asellus gravius dorso subiit onus, i.e. submits to, receives, Hor. S. 1, 9, 21: subire iniquissimum locum, Caes. B. G. 2, 27: iniquum locum, Auct. B. Alex. 76, 2; Auct. B. Hisp. 24, 3: collem, to go up, mount, climb, scale, Hirt. B. G. 8, 15: consules utrimque aciem subeuntium jam muros adgrediuntur, Liv. 7, 12, 3: muros, id. 27, 18: impositum saxis Anxur, Hor. S. 1, 5, 25: si subeuntur prospera castra, Juv. 16, 2 et saep.: perfurit, Fadumque Herbesumque subit, comes up to, attacks, assails, Verg. A. 9, 344; cf.: interim fallendus est judex et variis artibus subeundus, Quint. 4, 5, 5: precibus commota Tonantem Juno subit, approaches, Stat. Th. 9, 510: subit ille minantem, id. ib. 8, 84: Aeneae mucronem, Verg. A. 10, 798: qui procul hostium conspectu subibant aquam, Curt. 4, 13, 10: Hispo subit juvenes, i. e. paedicat, Juv. 2, 50.—
- b Of things: umbra subit terras, Ov. M. 11, 61: quos (lucos) aquae subeunt et aurae, enter, Hor. C. 3, 4, 8: montes Trasimenus, Liv. 22, 4, 2: litora pelagus, Mel. praef. 2: mare quod Ciliciam subit, Curt. 7, 3, 19: radices (petrae) Indus amnis subit, id. 8, 11, 7: clarus subit Alba Latinum, succeeds, Ov. M. 14, 612 (al. clarus subit ecce Latinum Epytus); cf. id. ib. 1, 114: furcas subiere columnae, come into the place of, succeed, id. ib. 8, 700: aqua subit altitudinem exortus sui, rises to, reaches, Plin. 31, 6, 31, § 57: lunamque deficere cum aut terram subiret aut sole premeretur, Curt. 4, 10, 5.—
- 2 In partic., to approach secretly, to steal upon or into (cf. supra, I. A. 2.): multi Nomine divorum thalamos subiere pudicos, Ov. M. 3, 282: subit furtim lumina fessa sopor, id. H. 19, 56.—
- B Trop.
- 1 In gen. (very rare): sera deinde poenitentia subiit regem, came upon, overtook, Curt. 3, 2, 19.—
- 2 In partic.
- a To come into, enter, occur to one's mind (cf. supra, I. B. 2.): deinde cogitatio animum subiit, indignum esse, etc., Liv. 36, 20: ut beneficiorum memoria subiret animos patrum, id. 37, 49, 3: spes animum subibat deflagrare iras vestras posse, id. 40, 8, 9: otiosum animum aliae cogitationes, Quint. 11, 2, 33: majora intellectu animos non subibunt, id. 1, 2, 28: mentem subit, quo praemia facto, etc., Ov. M. 12, 472; 7, 170: subit ergo regem verecundia, Curt. 5, 2, 15: me recordantem miseratio, Plin. Ep. 3, 7, 10: feminas voluptas, id. Pan. 22, 3: horum cogitatio subibat exercitum, Curt. 7, 1, 4.—
- b To follow in speech, interrupt, answer (post-class. and rare): dicturum plura parentem Voce subis, Claud. IV. Cons. Hon. 352: subit ille loquentem talibus, id. Cons. Mall. Theod. 173; id. Rapt. Pros. 3, 133.—
- c (The figure taken from stooping under a load, under blows, etc.) To subject one's self to, take upon one's self an evil; to undergo, submit to, sustain, endure, suffer it (class.; a favorite expression of Cic.): omnes terrores periculaque omnia succurram atque subibo, Cic. Rosc. Am. 11, 31: omnia tela intenta in patriam subire atque excipere, id. Prov. Cons. 9, 23; cf.: quis est non ultro appetendus, subeundus, excipiendus dolor? id. Tusc. 2, 5, 14: subire vim atque injuriam, id. Prov. Cons. 17, 41: inimicitiae sunt: subeantur, id. Verr. 2, 5, 71, § 182: maximas rei publicae tempestates, id. Mur. 2, 4: invidiam, pericula, tempestates, id. Fam. 15, 4, 12: nefarias libidinum contumelias turpitudinesque, id. Pis. 35, 86: potentiam, victoriam, id. Fam. 6, 1, 6: contumeliarum verbera, id. Rep. 1, 5, 9: majora Verbera, Hor. S. 1, 3, 120: non praecipuam, sed parem cum ceteris fortunae condicionem, Cic. Rep. 1, 4, 7: fortunam, id. Fam. 14, 5, 1: judicium multitudinis imperitae, id. Fl. 1, 2: odium eorum, id. Att. 11, 17, 2: usum omnium, id. de Or. 1, 34, 157: aliquid invidiae aut criminis, id. N. D. 3, 1, 3: quemque casum, id. Att. 8, 1, 3: quamvis carnificinam, id. Tusc. 5, 27, 78: dupli poenam, id. Off. 3, 16, 65: legis vim, id. Caecin. 34, 100: summae crudelitatis famam, id. Cat. 4, 6, 12; cf.: minus sermonis, id. Att. 11, 6, 2: poenam exsilii, Val. Max. 6, 5, 3: simultates, Plin. Ep. 2, 18, 5: offensas, id. ib. 13, 9, 26: periculum, Vulg. 2 Macc. 11, 7: jam tum peregrinos ritus novā subeunte fortunā, Curt. 4, 6, 29. —With inf., to attempt, try, undertake: adversa tela pellere, Stat. S. 5, 2, 105: clavum torquere, Claud. Cons. Mall. Theod. 46.— Hence, sŭbĭtus, a, um, P. a., that has come on suddenly or unexpectedly, i.e. sudden, unexpected (freq. and class.; cf.: repens, improvisus): res subita, Plaut. Curc. 2, 3, 23 (302): in rebus tam subitis, Cic. Fam. 10, 16, 2: maris subita tempestas, id. Tusc. 3, 22, 52: subita et improvisa formido, id. Prov. Cons. 18, 43: laetitia, etc., Auct. Her. 1, 8, 13: subita pugna, non praeparata, Quint. 7, 1, 35: ut sunt Gallorum subita et repentina consilia, Caes. B. G. 3, 8: novae rei ac subitae admiratio, Liv. 2, 2: bellum, Caes. B. G. 3, 7: incursiones hostium, Hirt. B. G. 8, 11: ministeria belli, Liv. 4, 27: imbres, Lucr. 5, 216: vis, id. 1, 286; 4, 1210: res, id. 6, 1282: mors, Quint. 7, 2, 14: casus, id. 10, 3, 3; Suet. Aug. 73: tristia, Val. Max. 1, 6, 12: silentium, Quint. 12, 5, 3: miles, hastily collected (opp. vetus expertusque; syn. subitarius), Tac. H. 4, 76; cf.: aqua mulsa subita ac recens (opp. inveterata), Plin. 22, 24, 51, § 110: imagines non subitae, not newly sprung up, i.e. old, ancient, Plin. Ep. 8, 10, 3: homo, rash, Cic. Pis. Fragm. 5: clivi, sudden, i.e. steep, Stat. Th. 6, 258.—Esp., = subito (post-Aug.): non percussor ille subitus erumpet? Quint. 6, 2, 31; so, manūs dux Trapezuntem subitus irrupit, Tac. H. 3, 47: subitum inopinatumque venisse, Plin. Ep. 1, 13, 3: evadere, Flor. 4, 2, 59.—
- 2 As subst.: sŭbĭtum, i. n., a sudden or unexpected thing, a sudden occurrence, etc.: Lesbonicum foras evocate: ita subitum'st, propere eum conventum volo, Plaut. Trin. 5, 2, 51 (1175); cf.: subitum est ei remigrare, Cic. Fam. 13, 2: si tibi subiti nihil est, Plaut. Pers. 4, 4, 36 (594): in subito, Plin. 7, 44, 45, § 143.—In plur.: ut subitis ex tempore occurrant, Quint. 10, 7, 30; cf.: etiam fortes viros subitis terreri, Tac. A. 15, 59: quamvis non deficeretur ad subita extemporali facultate, Suet. Aug. 84: si repentina ac subita dominantur, Sen. Ep. 16, 6: sive meditata sive subita proferret, whether he spoke after deliberation or off-hand, Plin. Ep. 1, 16, 2.—With gen.: ad subita rerum, Liv. 9, 43: ad subita belli, id. 6, 32; 25, 15, 20; Flor. 1, 1, 11.—
- b Adverb., suddenly, unexpectedly: per subitum erumpit clamor, Sil. 10, 505; so, per subitum, id. 7, 594; 8, 628; 12, 654; 14, 330; 15, 145; 15, 404: in subitum, id. 7, 527: ad subitum, Cassiod. Var. praef. med.—Hence, adv.: sŭbĭtō, suddenly, unexpectedly (freq. and class.; cf.: repente, extemplo, ilico): ut subito, ut propere, ut valide tonuit! Plaut. Am. 5, 1, 10 (1062); cf. id. Curc. 2, 3, 4 (283): nova res subito mihi haec objecta est, id. Ps. 2, 2, 7 (600): ita abripuit repente sese subito, id. Mil. 2, 2, 21 (176): subito tanta te impendent mala, Ter. Phorm. 180: cum tot bella subito atque improviso nascantur, Cic. Font. 19, 42: ex oculis subito fugit, Verg. G. 4, 499: cum subito ecce, Cic. Caecin. 10, 30: ut subito nostras Hymen cantatus ad aures Venit, Ov. H. 12, 137; Curt. 9, 9, 19: subito deficere, Quint. 7, 2, 14: quod serenā nocte subito candens et plena luna defecisset, Cic. Rep. 1, 15, 23: tantus subito timor omnem exercitum occupavit, Caes. B. G. 1, 39: subito opprimi, Liv. 41, 3: si vespertinus subito te oppresserit hospes, Hor. S. 2, 4, 17 et. saep.: subito dicere, without preparation, extempore, Cic. de Or. 1, 33, 150: quod vox et gestus subito sumi non potest, id. ib. 1, 59, 252: neque potest quisquam nostrum subito fingi, id. Sull. 25, 69: aliquid subito ex tempore conjectura explicare, id. Div. 1, 33, 72; so, dicere, Quint. 10, 3, 30; 11, 3, 12: inventa (opp. domo allata), id. 4, 5, 4: cum subito evaserunt, Col. 9, 9, 3: tam subito copias contrahere non potuit, so quickly, Nep. Dat. 7, 3.
II) nahend herangehen, A) an einen Punkt herangehen, herankommen, heranrücken, nach oben = aufrücken, aufsteigen, emporsteigen, 1) eig.: a) übh.: α) m. Praepp.: sub falas, Plaut.: sub orbem solis, vor die Sonne treten (v. Monde), Liv. – in latebras, Ov.: in adversum, Liv.: in adversos montes, Liv. – ad montes, ad vallum, ad urbem, Liv. – aqua subit in caelum, Plin. – β) m. Dat.: muro, Verg.: portu Chaonio, Verg. – γ) mit Acc.: collem, Hirt. b.G.: muros, Liv.: Anxur impositum saxis, Hor.: medium orbem, sich nahen (v. der Nacht), Verg.: terram, hinter die Erde treten (v. Monde), Curt.: aqua subit altitudinem exortus sui, steigt hinan, Plin. – poet., eine Person angehen, precibus tonantem, Stat.: u. so subit illa minantem, Stat. – feindlich = angreifen, Herbesum, Verg. – δ) absol.: pone subit coniunx, hinter mir wandelt, Verg.: subit ipse meumque explet opus, Ov.: quae (aqua) subire potuerit, aufsteigen, Plin. – v. Gewächsen usw. = aufgehen, aufsprossen, ne subeant herbae, Verg.: altera barba subit, Mart. – b) nach und nach-, langsam-, unvermerkt herangehen, sich heranschleichen, sich einschleichen, α) m. Acc.: thalamos pudicos, Ov.: furtim lumina fessa (vom Schlafe), Ov. – β) absol.: acrius illa (puella) subit, Prop.: an subit (amor), Ov. – im guten Sinne, venae subeunt, zeigen sich weniger aufgeregt, Cels. – c) v. Gewässern = an od. unter einen Ort dicht herantreten, einen Ort bespülen, ubi maxime montes Crotonenses Trasumennus subit, Liv.: ea (litora) subit ac circumluit pelagus, Mela: subit tum ripam mare, Mela: hinc simul mare, quod Ciliciam subit, Curt.: radices eius (petrae) Indus amnis subit, Curt. – d) v. Örtl., sich erheben, quā vero ipsa (regio) subit ad Medos, Plin. 6, 115. – 2) übtr.: a) übh., unter etwas od. jmd. kommen, α) m. sub u. Akk.: omnes sententiae vorbaque omnia, quae sunt cuiusque generis maxime illustria, sub acumen stili subeant et succedant necesse est, Cic. de or. 1, 151. – β) mit Acc.: clarum subit Alba Latinum, kommt unter L. (= unter die Herrschaft des L.), Ov. – b) zu einer Tätigkeit herangehen, sich einer Sache unterziehen, etw. übernehmen, α) m. Acc.: invicem proelium, Liv. – β) (poet.) m. Infin.: tela pellere, Stat.: torquere carinam, Claud. – γ) absol.: velut imperio aut ratione per vices subeunt (elephanti), treten ein, lösen sich (im Angriff) ab, Plin. 8, 23. – c) v. Zuständen = jmd. überkommen, ankommen, überfallen, befallen, erfassen, ergreifen, beschleichen, α) m. Dat.: subeunt mihi fastidia cunctarum, Ov.: ne subeant animo taedia iusta tuo, Ov. – β) m. Acc.: sera paenitentia subiit regem, Curt.: subit me fragilitatis humanae miseratio, Plin. ep.: horror animum subit, quotiens recordor feralem introitum, Tac. – γ) m. folg. Infin., subit ira cadentem ulcisci patriam, Verg. Aen. 2, 575. – δ) absol., sich einstellen, eintreten, subeunt morbi tristisque senectus et labor, Verg. georg. 3, 67. – d) v. Gedanken usw. = jmd. überkommen, beschlei chen = einfallen, in den Sinn-, in die Gedanken kommen, α) m. Dat.: subeant animo Latmia saxa tuo, Ov.: subituram vobis aliquando germanitatis memoriam, Liv.: m. folg. Infin., quae quotiens spectas subeat tibi dicere forsan ›quam procul a nobis Naso sodalis abest‹! Ov. – β) m. Acc.: subit animum regis memoria oraculo editae sortis, Curt.: subibat animos Parmenionis quoque fortuna, Curt.: mentem patriae subiit pietatis imago, Verg.: mit folg. Acc. u. Infin., quo in tractatu subit mentem non fuisse tum auctoritatem maculoso marmori, Plin.: cogitatio animum subiit indignum esse etc., Liv.: subibat inter haec animum LXXX fratres suos eodem die ab Ocho trucidatos, Curt.: quosdam misera subit cogitatio laborasse ipsos in titulum sepulcri, Sen. – m. folg. ut u. Konj., subit me (beschleicht mich) cura, ut quae tibi dicantur te digna sint, Plin. hist. nat. praef. § 11. – m. folg. indir. Fragesatz, subit deinde cogitatio animum, qui belli casus, quam incertus fortunae eventus communisque Mars belli sit, Liv.: mentem subit, quo praemia facto pararis, Ov. – γ) absol.: personae subeunt, Quint.: subiit cari genitoris imago, Ov. – m. folg. Infin. od. Acc. u. Infin., subiret cogitatio iam illa momento horae arsura, Liv.: subiit recordatio (es drängt sich mir die E. auf) egisse me iuvenem aeque in quadruplici, Plin. ep.: subit hanc arcana profanā detexisse manu, Ov.: subit antiquitatem mirari, Plin. – m. folg. Fragesatz, quid sim fuerimque subit, Ov.
B) unmittelbar nach jmd. od. etw. herangehen, an jmds. od. einer Sache Stelle treten, für jmd. od. etw. eintreten, jmd. ablösen, auf jmd. od. etw. folgen, 1) eig.: α) m. Dat.: primae legioni tertia, dexterae alae sinistra subiit, Liv. – β) m. Acc.: furcas subiere columnae, Ov. – 2) übtr.: α) m. in u. Akk.: fugere pudor verumque fidesque; in eorum subiere locum fraudes etc., Ov. – β) absol.: pulchra subit facies, Ov.: subiit argentea proles, Ov. – ➳ Perf. subivit, Ov. fast. 1, 314. Stat. silv. 2, 1, 155. Apul. met. 4, 15: subivimus, Claud. imp. bei Tac. ann. 11, 24 Ritter (Halm u. Nipp. subiimus). Vgl. Georges Lexikon der lat. Wortformen S. 660.
I intr., ¶ 1 aller sous : cum luna sub orbem solis subisset Liv. 37, 4, 4, la lune étant venue sous le disque du soleil ; ne subeant herbæ Virg. G. 1, 180, pour que lʼherbe ne vienne pas dessous || in nemoris latebras Ov. M. 4, 601, pénétrer dans les profondeurs du bois || feretro Virg. En. 6, 222, porter la civière sur ses épaules || [fig.] verba sub acumen stili subeunt Cic. de Or. 1, 151, les mots se présentent sous la pointe du stylet ¶ 2 aller en sʼapprochant de bas en haut, sʼapprocher en montant, sʼavancer dʼen bas : ex inferiore loco subeuntes non intermittere Cæs. G. 2, 25, 1, ne pas sʼarrêter dans leur marche ascendante ; testudine facta subeunt Cæs. G. 7, 85, 5, faisant la tortue ils avancent ; quamquam adscensus dificilis erat... subierunt Liv. 27, 18, 13, malgré la difficulté de lʼascension..., ils avancèrent ; in adversos montes Liv. 41, 18, 11, gravir la pente des montagnes ; ad hostes Liv. 2, 31, 5, marcher à lʼennemi [qui est sur les hauteurs] ; ad montes Liv. 1, 28, 7, sʼapprocher des montagnes ; ad urbem Liv. 31, 45, 4, marcher contre la ville [après avoir débarqué], cf. Liv. 34, 16, 2 ; 34, 46, 7 ; 39, 27, 10 ; muro Virg. En. 7, 161, sʼapprocher du mur, arriver au pied du mur, cf. Virg. En. 9, 371 ; portu [dat.] Chaonio Virg. En. 3, 292, arriver au port de Chaonie ¶ 3 venir en remplacement, venir prendre la place : [abst ] Virg. G. 3, 67 ; Ov. M. 3, 648 ; 1, 114 || [avec dat.] dexteræ alæ sinistra subiit Liv. 27, 2, 7, lʼaile gauche vint remplacer lʼaile droite, cf. Liv. 25, 37, 6 || in locum alicujus rei Ov. M. 1, 130, se substituer à qqch. ¶ 4 [poét.] sʼapprocher furtivement, se glisser, sʼinsinuer : Prop. 1, 9, 26 ; Ov. Am. 1, 2, 6, etc. ¶ 5 [fig.] se présenter à lʼesprit, venir à la pensée : subiit deserta Creusa Virg. En. 2, 562, à ma pensée sʼoffrit Créuse abandonnée, cf. Virg. En. 11, 542 ; Quint. 11, 2, 17 ; Tac. Ann. 1, 13 || subit avec inf., il vient à lʼesprit de, on se prend à : Plin. 12, pr. 2 ; 25, 23 || [avec prop. inf.] il vient à lʼesprit que : Ov. M. 2, 755 ; [avec interr. indir.] quid sim subit Ov. Tr. 3, 8, 38, je songe à ce que je suis.
II tr., ¶ 1 aller sous : tectum Cæs. G. 1, 36, 7, entrer sous un toit, cf. Quint. 2, 16, 6 ; jugum Plin. 10, 128, se laisser atteler, cf. Virg. En. 3, 313 ; alicujus mucronem Virg. En. 10, 798, se mettre sous la pointe du glaive de qqn ; terram Curt. 4, 10, 5, se mettre sous la terre [éclipse de lune] || supporter : dorso onus Hor. S. 1, 9, 21, porter une charge sur son dos, cf. Virg. En. 2, 708 ¶ 2 approcher de [en allant de bas en haut] : vallum Liv. 36, 18, 8, approcher, arriver au pied du retranchement, cf. Liv. 7, 12, 3 ; [fig.] ubi maxime montes Trasumennus subit Liv. 22, 4, 2, où le lac de Trasimène se rapproche le plus du pied des montagnes || collem Hirt. G. 8, 15, 1, escalader une colline ; ascendere altissimas ripas, subire iniquissimum locum Cæs. G. 2, 27, 5, escalader une rive très escarpée, pénétrer dans une région très difficile || aborder = assaillir : Virg. En. 9, 344 ; precibus tonantem Stat. Th. 9, 510, aborder Jupiter avec des prières ¶ 3 prendre la place de, remplacer : Ov. M. 14, 612 ; furcas subiere columnæ Ov. M. 8, 700, des colonnes remplacèrent les étais ¶ 4 pénétrer furtivement dans : Ov. M. 3, 282 ; H. 19, 56 ¶ 5 pénétrer dans : limina Virg. En. 8, 363, franchir un seuil ; domos Ov. M. 1, 121, entrer dans des maisons, cf. Hor. Ep. 1, 7, 33 ; paludem Tritoniacam Ov. M. 15, 358, se plonger dans le lac Triton || [fig.] pænitentia subiit regem Curt. 3, 2, 19, le repentir sʼempara du roi, cf. Curt. 5, 2, 15 ; Plin. Min. Ep. 3, 7, 10 ; Pan. 22, 3 ; beneficiorum memoria subit animos patrum Liv. 37, 49, 3, le souvenir des services rendus pénètre lʼesprit des sénateurs, cf. Liv. 40, 8, 9, etc. ¶ 6 [fig.] se charger de, supporter, subir : injuriam Cic. Prov. 41, supporter lʼinjustice ; dupli pœnam Cic. Off. 3, 65, subir la peine du double ; incesti pœnas Obseq. 97 (35), les peines prévues pour inceste ; subitam avertere curam Lucr. 2, 363, détourner le faix du souci || sʼexposer à : subeundæ sunt sæpe pro re publica tempestates Cic. Sest. 139, il faut souvent pour lʼintérêt public affronter des tempêtes.
➳ pf. subivit Ov. F. 1, 314 ; Stat. S. 2, 1, 155.
- 1. gaan, komen, zich buigen of bukken onder [virgulta kruipen onder; aquam onderduiken in; mucronem sluipen tot onder; ingenti feretro];
- 2. (poët.) binnengaan, betreden [in nemoris latebras; paludem; luco];
- 3. (poët.) (op de schouders) nemen [onus; parentem umeris; currum zich laten inspannen];
- 4. (a) iets onaangenaams op zich nemen, zich belasten met, verdragen, ondergaan [labores; pericula; inimicitias; invidiam; summae crudelitatis famam; condiciones op de voorwaarden ingaan; iudicium zich aan een gerechtelijk oordeel onderwerpen; vim atque iniuriam; crimen op zich laden; iugum imperii; tempestatem; verbera een pak slaag krijgen; deditionem necessariam zich noodgedwongen overgeven]; (b) een bepaalde gedaante, rol e.d. aannemen [personas];
- 5. onder iems. heerschappij komen; ➤ clarum Alba subiit Latinum kwam onder de heerschappij v.d. beroemde Latinus;
- 6. (van onder) naar boven gaan, oprukken, omhoogklimmen [in montes; ad urbem; ad portas; adverso flumine Babylonem; orbem medium bereiken];
- 7. naderen, dichterbij . . . komen, in de buurt komen van [ad vallum; muros; portae; gubernaculo aan het roer gaan staan; auxilio te hulp komen]; ➤ testudine factā subeunt;
- 8. (poët.) ongemerkt naderen, dichterbij . . . sluipen, binnensluipen (ook metaf.) [thalamos]; ➤ (metaf.) subeunt morbi tristisque senectus (Verg.); amor subit; sopor lumina fessa subit; fugere pudor verumque fidesque, in quorum subiere locum fraudesque dolique (Ov.);
- 9. (v. gedachten, emoties e.d.) opkomen bij, invallen, voor de geest komen; ➤ paenitentia, cogitatio, ira animum alcis subit; mentem patriae subiit pietatis imago (Verg.); subeunt illi fratresque parensque (Ov.); subiit cari genitoris imago, subiit deserta Creusa et direpta domus et parvi casus Iuli (Verg.);
- 10. in de plaats gaan staan van, aflossen, vervangen; ➤ primae legioni tertia subit; furcas subiere columnae;
- 11. (poët.; postklass.) onmiddellijk volgen; ➤ subiit argentea proles (Ov.);
- 12. (poët.) ontspruiten, groeien; ➤ herbae subeunt; subit silva.
上。進。近。背負。來。繼來。想起。當任。接位。攻撃。— vultum ejus 當其面。— aleam 冒險。— judicem 耎官之心。— labores 遭難。— periculum 冒險。當險。Non est ausus conspectum patris subire 不敢當父之面。Factum sera poenitentia subiit 悔此事不及。Ne famam subeam temeritatis 怕人以我爲冒失。Minus sermonis subiissem 吾方少受人之議論。Subeunda alea est 須冒險。Subitur. p. 受。上升。
Suggest a Translation
See an image
- (-īvit, O.; -īvimus, Ta.), itus, īre, to come under, go under, enter: in nemoris latebras, O.: cum luna sub orbem solis subisset, L.: tectum, i. e. enter a house, Cs.: Triviae lucos atque aurea tecta, V.: cavum artum, H.: paludem, i. e. plunge into, O.: aquam, Cu.: si subeuntur prospera castra, Iu.—Poet., with dat: portu Chaonio, V.—To come up, advance, ascend, draw near, approach: subeunt herbae, spring up, V.: in adversos montīs, L.: testudine factā subeunt, press forward, Cs.: subeundum erat ad hostīs, L.: saxa ingerit in subeuntīs, climbing, L.: amne, i. e. sail up, Cu.: mixtum flumini subibat mare, i. e. was against them, Cu.: aciem subeuntium muros adgrediuntur, L.: subimus Inpositum saxis Auxur, H.: Umbra subit terras, comes over, O.: Fadumque Herbesumque, i. e. attack, V.—Poet., with dat: muro subibant, V.—To go under, support, take up, submit to: pars ingenti subiere feretro, i. e. carried on their shoulders, V.: Ipse subibo umeris, i. e. will take you up on, V.: currum dominae subiere leones, were harnessed to, V.: umeris parentem, V.—In order or time, to come under, come after, succeed, follow, take the place of: Pone subit coniunx, V.: subit ipse meumque Explet opus, takes my place, O.: furcas subiere columnae, took the place of, O.: subeuntes alii aliis in custodiam, relieving, L.; cf. subit esse priori Causa recens, O.—To slip under, elude: Aeneae mucronem, V.—To come stealthily, steal on, approach imperceptibly: subeunt morbi tristisque senectus, V.: subit Iumina fessa sopor, O.—Fig., to come upon, overtake: sua deinde paenitentia subiit regem, Cu.—In the mind, to come up, be thought of, enter, occur, suggest itself, recur: omnes sententiae sub acumen stili subeant necesse est: cum subeant audita et cognita nobis, O.: subiit cari genitoris imago . . . subiit deserta Creusa, V.: Subit, hanc arcana profana Detexisse manu, O.: dein cogitatio animum subiit, indignum esse, etc., L.: mentem subit, quo praemia facto, etc., O.: horum cogitatio subibat exercitum, Cu.—To subject oneself to, take upon oneself, undergo, submit to, sustain, accept, endure, suffer: omnes terrores: quis est non ultro subeundus dolor?: inimicitiae subeantur: maiora Verbera, H.: multitudinis inperitae iudicium esse subeundum: eorum odium: peregrinos ritūs novā subeunte fortunā, Cu.
-
…novissimis deserto ; loco ; proelio excedere ac tela vitare, hostes neque a fronte ex inferiore loco subeuntes intermittere et ab utroque latere instare et rem esse in angusto vidit, neque ullum esse subsidium quod submitti posset…
Julius Caesar, Gallic War
-
…non diligentissimum consulem sed crudelissimum tyrannum existimari velint est mihi tanti, Quirites, huius invidiae falsae atque iniquae tempestatem subire, dum modo a vobis huius horribilis belli ac nefarii periculum depellatur. dicatur sane eiectus esse a me ,…
Cicero, in Catilinam
-
…intercepta remitterent ut non nequiquam tantae virtutis homines iudicari deberet ausos esse transire latissimum flumen, ascendere altissimas ripas, subire iniquissimum locum ; quae facilia ex difficillimis animi magnitudo redegerat. Hoc proelio facto et prope ad internecionem gente ac…
Julius Caesar, Gallic War
-
…. Cum vellet, congrederetur intellecturum quid invicti Germani, exercitatissimi in armis, qui inter annos XIIII tectum non subissent, virtute possent. Haec eodem tempore Caesari mandata referebantur et legati ab Haeduis et a Treveris veniebant Haedui questum…
Julius Caesar, Gallic War
-
…frumentum omne, praeter quod secum portaturi erant, comburunt, ut domum reditionis spe sublata paratiores ad omnia pericula subeunda essent ; trium mensum molita cibaria sibi quemque domo efferre iubent. Persuadent Rauracis et Tulingis et Latobrigis finitimis ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, qua iacet Herculeis semita litoribus, et modo Thesproti mirantem subdita regno proxima Misenis aequora nobilibus, nostri cura subit memores a ducere noctes ecquis in extremo restat amore locus an te nescio quis simulatis ignibus hostis sustulit e nostris…
Propertius, Elegies
-
…alas, ut non alterna presserit ille manu. nec te decipiat, quod sit satis illa parata acrius illa subit, Pontice, si qua tua est, quippe ubi non liceat vacuos seducere ocellos, nec vigilare alio nomine…
Propertius, Elegies
-
…vires, illa etiam duris mentibus esse dolor illa neque Arabium metuit transcendere limen nec timet ostrino, Tulle, subire toro, et miserum toto iuvenem versare cubili quid relevant variis serica textilibus quae mihi dum placata aderit, non…
Propertius, Elegies
-
…calet et medio sol est altissimus orbe. Quodsi sola times latebras intrare ferarum, praeside tuta deo nemorum secreta subibis, nec de plebe deo, sed qui caelestia magna sceptra manu teneo, sed qui vaga fulmina mitto .…
Ovid, Metamorphoses
-
…flavaque de viridi stillabant ilice mella. Postquam, Saturno tenebrosa in Tartara misso, sub Iove mundus erat, subiit argentea proles, auro deterior, fulvo pretiosior aere. Iuppiter antiqui contraxit tempora veris perque hiemes aestusque et inaequalis…
Ovid, Metamorphoses