subsicivus
subsicivus, that is cut off and left
subsĭcīvus, less correctly subsĕcī-vus (also transp. subcĭsīvus or suc-cĭsīvus), a, um, adj. [sub-seco].
- Lit., as t. t. of the agrimensores, that is cut off and left remaining, in surveying lands.— Subst.: subsĭcīvum, i, n., a remainder or small patch of land, etc.: subsiciva, quae divisis per veteranos agris carptim superfuerunt, etc., Suet. Dom. 9 fin.; Auct. Rei Agr. ap. Goes. p. 17; 23; 39: mensores nonnumquam dicunt in subsicivum esse unciam agri, etc., Varr. R. R. 1, 10, 2.—
- II Transf., of time, that remains over and above the principal occupation, etc.; over-, odd, extra (class.): subsiciva quaedam tempora incurrunt, quae ego perire non patior, spare time, leisure hours, odd hours, Cic. Leg. 1, 3, 9; cf. Plin. N. H. praef. § 18 Sillig: aliquid subsicivi temporis, Plin. Ep. 3, 15, 1: tempora (with subsecundaria), Gell. N. A. praef. § 23: tempus, id. 18, 10, 8: haec temporum velut subsiciva, Quint. 1, 12, 13. —
- B Of that which is done in extra time, etc., accessory work, over-work: opera, Lucil. ap. Non. 175, 22; so in plur.: subsicivis operis, ut aiunt, Cic. de Or. 2, 89, 364: operae, id. Phil. 2, 8, 20: (philosophia) non est res subsiciva, ordinaria est, i. e. a thing to be attended to at odd times, Sen. Ep. 53, 10. —
- C In gen., remaining over, occasional, incidental: una tantum subsiciva solicitudo nobis relicta est, Ap. Met. 3, 8, 17; 8, 23, 12; quam (Italiam) subsicivam Graeciam fecit, id. Mag. p. 294, 23: succisiva proles, Lact. Opif. Dei, 12, 15 Bünem.; Arn. 5, 30: vivacitas illic aeterna est, hic caduca et subsiciva, Ap. Deo Socr. 4, p. 44, 7.
subsicīvus, a, um (sub u. seco; die Schreibart subsic. durch die besten Hdschrn. u. Inschrn. beglaubigt; in anderen Hdschrn. auch subsecivus und umgestellt subcisivus und succisivus; vgl. Görenz Cic. de legg. 1, 13. p. 15. Ellendt Cic. de or. 2, 364 not. cr. vol. 1. p. 433 u. expl. vol. 2. p. 340), unten abgeschnitten, abfällig, dah. I) eig., als t.t. der Agrimensur, beim Vermessen abfallend, über das Maß übrigbleibend, ager, Gromat. vet. 9, 9 u. 246, 27 u.a.: fluminum modus, ibid. 157, 19: fossa, ibid. 366, 3. – subst., subsecīvum, ī, n., die über das Maß übrigbleibende Parzelle Land (vgl. Rudorff Erl. zu den Schriften der Röm. Feldm. S. 390), Gromat. vet. 6, 4; 7, 8 u.a.: u. so in subsicivum esse, Varro r.r. 1, 10, 2: Plur., subsiciva, Suet. Dom. 9, 3. Corp. inscr. Lat. 9, 5420, 6. – II) übtr.: a) v. der Zeit, die von Berufsgeschäften gleichs. abfällt, erübrigt, Neben-, tempora, Nebenzeit, Nebenstunden, Cic. u.a.: so auch tempus, Plin. ep. u.a. – u. übtr. v. dem, was man in solchen Nebenstunden treibt, opera (Nom. Sing.), Lucil. 762: u. so quae (arripui) subsicivis operis, ut aiunt, Nebenarbeiten, Cic.: (philosophia) non est res subsiciva, ordinaria est, sie ist nicht Nebensache, sie ist Hauptsache, Sen.: quas (voces Latinas) subsicivo aut tumultuario studio colo, mit denen ich mich nur nebenbei (zeitweise) u. oberflächlich beschäftige, Gell. – b) übh. von dem, was noch neben der Hauptsache stattfindet, zu tun ist, in Betracht kommt, anderweitig, Neben-, als Anhängsel, sollicitudo, Apul.: laudes, Apul.: so auch quam (Italiam) subsicivam Graeciam fecerat (Pythagoras), zu einem Anhängsel von Gr., Apul. – c) von dem, was gleichs. zerstückelt ist, mangelhaft, vivacitas caduca et subsiciva (Ggstz. aeterna et indefecta), Apul. de deo Socr. 4.
~um, †suburbanum [l. supervacuum ]
quidquid superfluitatis absciditur de qualicumque materia, quod ‥ dicitur ~us, -a, -um
~um, subsequens
†subsicivum [v. l. saevum in MSS of ],Oros. IV 6. 36 fraecni [i. e. ]frecne
subsĭcīvus (16) (mieux que subsĕcīvus), a, um (sub, seco), ¶ 1 littt ce qui est retranché du partage comme étant en sus de la mesure, ce qui reste après mesurage, en surplus : Grom. 246, 27 ; 366, 3, etc. ¶ 2 [fig.] a) subsiciva tempora Cic. Leg. 1, 9, moments de reste [les occupations étant accomplies], moments perdus ; b) subsicivæ operæ Cic. Phil. 2, 20, travaux accessoires, secondaires [faits aux moments perdus], cf. Cic. de Or. 2, 364 ; philosophia non est res subsiciva, ordinaria est Sen. Ep. 53, 10, la philosophie nʼest pas une tâche secondaire, cʼest la tâche principale ; c) accessoire, en appendice : Apul. M. 3, 8, etc.; d) occasionnel, accidentel : Apul. Socr. 4.
- 1. vrij van beroepswerkzaamheden, overblijvend, bij- [tempora vrije uren; opera nevenactiviteit; metaf. res bijzaak];
- 2. (postklass.) (bij opmeting) overblijvend [ager]; — subst. -a, ōrum n het bij het opmeten overblijvende stuk land.
subsicīvus (not subsec-), adj.
- sub+2 SAC-, that is cut off and left; hence, of time, left over, remaining, unoccupied: tempora, odd hours.—Of work, incidental, accessory: quae adripui subsicivis operis, ut aiunt.