torta
torta, ae. f., v. torqueo fin.
torta, ae, f., s. 1. tortusno. II, B.
vident ‥ / botros et ficos et plures ordine tortas
~um,coecil
vidi fratres ‥ comedere panem quem ‘~am’ vocant vulgariter
debent ‥ ducere residuum seminis ‥ et habere ‥ quodque batellum v turtas
de pane albo et turto
panis integer, i. turta, de quadrante [(de frumento ] ponderabitcoket et dimidium
de ordeo ad turtas
~am panis sic consecratam presbiteri comedunt
in ‥clowes matri meae pro ~is
de meremio dicti molendini ‥ dominus rex debet invenire ~as et allechones pro roeto(
sint in eis [sc. oppidis turritis ] ‥ / ‥ / torte, quartine, venabula, gesa, sudesque
xxvij parve ~as [sic ] de cera pro mensa prioris ponderantes xxj li.
in ~is et torticiis emptis, xx d.
in factura iiij ~arum cum resina et lichino, vij s.
emerunt xxv †torcas [(MS: tortas ] ‥ et postea †eis [MS: eas ] vendiderunt I. M.corviser et aliis diversis sutoribus
quilibet [pauper ] ‥ habeat ‥ j d. pro tencione ~arum
consueverat [rex ] ‥ nocte ‥ propria manu gerere magnum ~um
a peregrinis illuc advenientibus tortae excessivae et injustae pro illorum victualibus in illis hospiciis commorantes expetierunt [(sic ]
torta, æ, f. , gâteau rond, tourte : Vulg. Exod. 29, 23.
Tourterie, quodvis placentæ genus dicitur, in Litteris ann. 1355. inter Ordinat. Reg. Fr. tom. 5. pag. 509 :
Et ne puet nuls ne nulle faire boulengherie, ne Tourterie, etc.
Torta, unde tortula diminutivum, genus cibi est vel panis, quod vulgo dicitur ita.Erotianus in Onomastico ait,
Tortam panistranstulerint, Exod. 29. Numer. 6. 1. Reg. 2. 10. 1. Paralip. 26. et Jerem. 37. Rituale Hebræorum, a Baronio laudatum :
Deinde paterfamiliasAlthelmus de Laude Virg. cap. 28 :Tortam azymam sub mappa hactenus servatam in frusta frangebat, in tot particulas illam dividens, quot essent in cœna discumbentes, etc.
Vita S. Tilonis Monachi n. 23 :Punica mala vident granis scitisque referta, Botros, et ficos, et plures ordine Tortas.
Vilissimam panis Tortam ab eis pro benedictioneVita B. Stephani Abbatis Obasinensis lib. 1. cap. 4 :(eulogia) sibimet vendicabat.
Accessit, deferens eis dimidiam Tortam panis et vas lactis, etc.
Torta panis, in Ecbasi vers. 42. et 544.
Post cænam, singulas Tortas tanquam Christi mendici accipientes, cellas repetimus.Et cap. 34 :
Panis quivis de tritico, Torta est, album enim panem non facimus.Adde cap. 53. Statuta antiqua ejusd. Ordin. 1. part. cap. 34. § 10. part. 2. cap. 13. § 39. cap. 14. § 16. cap. 31. § 17. Bernardus Mon. in Consuet. Cluniac. MSS. cap. 14. et ex eo Udalricus lib. 3. cap. 24 :
Quotidie dantur..... et 12. Tortæ, quarum una quælibet 3. libras appendit.Warnerius MS. in Macrum Poetam Scottum :
His ita perceptis, divisque ex cæde placatis, Tres Tortas caldas ex humeris religat, Ut sibi per populum sic fas foret ire quietam, Securamque suam cernere Glycerium.
Torta panis siliginis, in Charta ann. 1322. tom. 1. Maceriarum Insulæ Barbaræ pag. 203.
Le poure mangue sa Torte, Ses aux, oignons, sans cremeur.
Attulit ei Tourtam panis....... et ait ad eum : Esto securus et vade, ac de isto pane... procura uxorem tuam, prout tibi duraverit.Chartular. S. Vandregesili tom. 1. pag. 803 :
Vendidi unam summam hordei... ratione cujusdam Tourtæ, quam habere consueveram ibidem annuatim diebus singulis, quam Tourtam....... excambiaveram pro summa ordei supradicta.
Panis, qui vulgariter Turta appellatur.Udalricus lib. 2. Consuet. Cluniac. cap. 4 :
Pro signo panis sigali, qui Turta vulgariter appellatur.
Torta. Gregorius Turon. lib. 1. Miraculor. cap. 7 :
De qua Tortulæ parvulæ formantur.Vita S. Lupicini Abbatis Jurensis n. 11 :
Non quadrupedi invictus est equo, sed sufficiebat cuique cum sustentatione baculi crassior fortiorque Monasterii Tortula.Udalricus lib. 2. Consuet. Clun. cap. 4 :
Pro signo Tortulæ, quæ præter solitam libram datur in quatuor principalibus festis, etc. Tortula ceræ,apud Odonem Cluniac. in Vita S.
In quinque principalibus (festis) præter solitum panem dari solet singulis una Tortula de ovis farinaque conspersa.
De farina domini sui furabatur, et Tortellam inde, quam comederet, confecit.
Dactylis et muscatis, Tortellis, pyris et cotanis, rosis, liliis et violis.
Ad tumulum S. Ebrulfi accessit, laminamque reverenter amovit, sanctæque carnis pulverem instar Tortellorum congessit.
Petebat unum boisellum (siliginis) ab illo, qui non habebat nec bovem nec asinum, et Tortellum a quolibet sive denarium pro eodem.Alia ann. 1232. ibid. pag. 822 :
Serviens percipit per se consuetudines suas, videlicet terrageurias, aostagia, mestivam, gallos, caseos, Tortellos et corveiam suam, etc.Alia ann. 1298. e Chartulario S. Vandreg. tom. 1. pag. 850 :
Dedimus..... unam pechiam terræ..... proiv. sol. Tur.ii. garbis,i. Tortello etv. ovis annui reditus.
Consuetudinem Tortellorum ad Natale, et ovorum ad Pascha reddent hospites S. Juliani.Charta Roberti Comitis Drocensis :
Tenentur et quilibet hospitum Ecclesiæ reddere..... singulis annis in crastino Natalis Domini unum Tortellum, vel unum obolum pro Tortello, si maluerit hospes.De ejusmodi tortellis in crastino Natalis Christi Domino offerendi more, qui etiamnum in aliquot Galliæ provinciis non omnino abrogatus est, agunt Chartæ aliæ in Hist. Monasterii S. Martini de Campis pag. 187. 188. 514. Usatica MSS. Vicecomitatus Aquæ Rothomagi :
A la ferme des estaulx appartient la porte Cauchoise, et la porte Estoupée, et les Tourteaulx que l'en y paye, et la porte de Bouvereul, et le Barrage, et les Torteaulx, et la porte Beauvoisine, et les Tourteaulx, et le Barrage, et les escroes des taillies.Ibidem :
L'Abbé de Fescam doit à la porte Beauvoisine une mine de fourment par an pour aller querre les Tourteaulx à sainte Marie des Fontaines, et doit le Fermier dudit Abbé faire paier les Tourteaulx au barrier à ses cousts et despens.
Torelliad natale Christi dominis offerebantur a subditis, quæ præstatio in pecuniam sæpius est commutata, retento nihilominus
Tourteaunomine. Charta ann. 1309. in Lib. rub. Cam. Comput. Paris. fol. 347. r°. col. 1 :
Derechef, les Tourteaux de Noel du forestage, cinc solz Par.Alia ann. 1318. in Reg. 56. Chartoph. reg. ch. 520 :
Rentes que on appelle Tourtiaus, terrages sur plusieurs terres de la ville.
Quicunque affert unctum in hac villa, solvit de Tourtellopluries in Chartular. Latiniac. fol. 159. v°.i. ob. Tourtel,
Tertia pars Turtellorum monachorum est.Infra :
Turtellos de Nativitate.Ita legendum est in Bulla Alexandri III. PP. ann. 1169. ex Chartul. Pontisar. :
Apud Herovillam inHæc rursum infra occurrunt.Ecclesia duas partes offerendæ et Turtellorum.
Tors. Chartularium S. Crucis Kemperleg. :
Ad Pascha Torth panis cum ovis suisi, ad Natale Domini iterum Torth panis cumii. gallinis.
torta, qua sepes continentur ac vinciuntur. Vide in Retorta.
Si alicui bubulco vel conducenti boves cum plaustro, vel laboranti terram alicubi, contingat, quod ruperit aysale vel Tortam, seu aysalia vel Tortas, etc.
Tourte, Pars molendini, in Chartul. Corb. sign.
Ezéchielad ann. 1415. fol. 25. v° :
Pour l'arbre, le roeue, le rouet, les Tourtes et tout ce qui tourne, etc.
Teneatur Potestas eligi facere duos ponderatores lini, qui totum linum pensent, ut sciatur, si quelibet Torta est libr.Legendum fortel. et accipiant dicti pensatores de qualibet Torta denar.i. et si Torta inveniatur minus de libr.l. Potestas teneatur ei auferre pro pena pro qualibet Torta solid.v. Astens. et qui Tortam vendiderit que pensata non sit, amittat pro pena sol.v. et de media pro rata.
Torsa. Vide Torsata et Trossa.