uxor
uxor, a wife, spouse, consort
to get married
- I Lit.: licuit uxorem dotatam ducere, Plaut. Mil. 3, 1, 86 (681): duxit me uxorem liberorum sibi quaesendūm gratia, Enn. ap. Fest. s. v. quaeso, p. 258 (Trag. v. 161 Vahl.); so very freq. ducere uxorem, v. duco: uxorem adjungere, Cic. Fin. 3, 20, 68: ridicule illud L. Nasica censori Catoni, cum ille Ex tui animi sententiā tu uxorem habes? Non hercle, inquit, ex animi mei sententiā, id. de Or. 2, 64, 260: erus, quantum audio, uxore excidit, must go without a wife, Ter. And. 423; 216: quod tu dicis, mea uxor, non te mihi irasci decet, Plaut. Am. 1, 3, 24 (522).—On the legal condition of Roman married women, v. Rein, Röm. Privatr. p. 182 sq.; Dict. of Antiq. s. v. uxor.—
- II Transf.
- A Of animals: olentis uxores mariti, i. e. she-goats, Hor. C. 1, 17, 7.—
- B Humorously, of the cloak (abolla) as inseparable from the poor man, Mart. 4, 53, 5.
propria ~re pulsa
Eurydice ~r ipsius [Orphei ] a serpente percussa mortua erat
si ~r [(AS: ] aliqua desponsata sit, non est permissum ut aliquis alius homo eam spolietƿif
tainus habens sacam et socam ‥ inter regem et comitem habent medietatem terrae ejus atque pecuniae et legalis ~r cum legitimis haeredibus ‥ habent aliam medietatem
Mercurius verbi, rationis Philologia / est nota, quae jungi Philosophia jubet. / si Genio verbi rationis suppetat usus, / uxoris clarus dote maritus erit
ita quod ‥ filiam Eustacii ‥ ducat in ~rem
~r ejusdem S. fecit eum occidi
terre ille pertineant ad ‥ H. et W. ‥ ratione ~rarum [sic ] suarum
J. M. nativus domini manet apud A. ubi duxit ~rem
soli et lune, marito et ~ri
➳ orth. uxsor CIL 1, 1250 || voxor certains mss : Pl. Trin. 800 ; Truc. 515.
- a wife, spouse, consort: duxit iterum uxorem patre vivo: erus, quantum audio, uxore excidit, must go without a wife, T.—Poet.: Olentis uxores mariti, i. e. she-goats, H.
-
…quem corruptelarum inlecebris inretisses non aut ad audaciam ferrum aut ad libidinem facem praetulisti quid vero nuper cum morte superioris uxoris novis nuptiis locum vacuefecisses, nonne etiam alio incredibili scelere hoc scelus cumulavisti quod ego praetermitto et facile patior sileri…
Cicero, in Catilinam
-
…largiter posse, atque huius potentiae causa matrem in Biturigibus homini illic nobilissimo ac potentissimo conlocasse ; ipsum ex Helvetiis uxorem habere, sororem ex matre et propinquas suas nuptum in alias civitates conlocasse. Favere et cupere Helvetiis propter eam…
Julius Caesar, Gallic War
-
…, qui naviculam deligatam ad ripam nactus ea profugit ; reliquos omnes consecuti equites nostri interfecerunt. Duae fuerunt Ariovisti uxores, una Sueba natione, quam domo secum eduxerat, altera Norica, regis Voccionis soror, quam in Gallia…
Julius Caesar, Gallic War
-
…descendant, ne sint iis odiosi et graves ; ex quo fit, ut etiam servi se liberius gerant, uxores eodem iure sint, quo viri, inque tanta libertate canes etiam et equi, aselli denique liberi sic incurrant…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…, ut vigeat et habeat quandam viriditatem, tam diu appelletur recens. ut Artemisia illa, Mausoli Cariae regis uxor, quae nobile illud Halicarnasi fecit sepulcrum, quam diu vixit, vixit in luctu eodemque etiam confecta contabuit .…
M. Tullius Cicero, Tusculanae Disputationes
-
…Nec vero mulieribus praefectus praeponatur, qui apud Graecos creari solet, sed sit censor, qui viros doceat moderari uxoribus. Non. M Ita magnam habet vim disciplina verecundiae ; carent temeto omnes mulieres. Non. M Atque…
M. Tullius Cicero, De Republica
-
…, turpius, indignius nobis nihil fuit. qua re cum dolore conficior tum etiam pudore ; pudet enim me uxori meae optimae, suavissimis liberis virtutem et diligentiam non praestitisse. nam mi ante oculos dies noctesque versatur squalor vester…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…ille annus egregius. eius initium eius modi fuit ut anniversaria sacra Iuventatis non committerentur ; nam M. Luculli uxorem Memmius suis sacris initiavit ; Menelaus aegre id passus divortium fecit. quamquam ille pastor Idaeus Menelaum solum contempserat ,…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…, si ei viro materfamilias esset ; si ea in manum non convenerat, nihil debetur. Genus enim est uxor ; eius duae formae una matrumfamilias, eae sunt, quae in manum convenerunt ; altera earum, quae tantum…
M. Tullius Cicero, Topica
-
…post domum esse rediturum. atque ita quidem prima statim scribit Aristoteles consecuta, et convaluisse Eudemum, et ab uxoris fratribus interfectum tyrannum ; quinto autem anno exeunte, cum esset spes ex illo somnio in Cyprum ilium ex Sicilia…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
See matrimonium.