filius
filius, a son
he rescued his son from death
- I Lit.
- A In gen.: Marci filius, Enn. ap. Cic. Brut. 15, 58 (Ann. v. 306 Vahl.); id. Rep. 2, 19; id. Lael. 1, 3: Venus et remisso filius arcu, i. e. Cupido, Hor. C. 3, 27, 68 et saep. —
- B In partic.: filius familias, or, in one word, filiusfamilias, v. familia.—
- II Transf.
- A With terra, fortuna, etc.: terrae filius, a son of mother earth, i. e. a man of unknown origin (opp.: nobilis, honesto genere natus): et huic terrae filio nescio cui committere epistolam tantis de rebus non audeo, Cic. Att. 1, 13, 4; id. Fam. 7, 9, 3; Pers. 6, 59; cf.: Saturnum Caeli filium dictum, quod soleamus eos, quorum virtutem miremur aut repentino advenerint, decaelo cecidisse dicere: terrae autem, quos ignotis parentibus natos terrae filios nominemus, Lact. 1, 11: fortunae filius, a child of fortune, fortune's favorite (Gr. παῖς τῆς Τύχης), Hor. S. 2, 6, 49; called also: gallinae albae filius, Juv. 13, 141: Celtiberiae filius, i. e. an inhabitant of Celtiberia, a Celtiberian, Cat. 37, 18.—
- B Filii, in gen., children: Συνεζευγμένον jungit et diversos sexus, ut cum marem feminamque filios dicimus, Quint. 9, 3, 63; Cic. ad Brut. 1, 12, 2; Gell. 12, 1, 21; cf. sing.: ut condemnaretur filius aut nepos, si pater aut avus deliquisset, Cic. N. D. 3, 38, 90.—
- 2 Descendants: natura docet parentes pios, filiorum appellatione omnes, quiex nobis descendunt, contineri: nec enim dulciore nomine possumus nepotes nostros, quam filii, appellare, Dig. 50, 16, 220, § 3.—
- C Of animals, Col. 6, 37, 4.
tu ‥ boni regis nequam ~i
si mater cum ~io suo parvulo fornicationem imitatur
venerunt ‥ reges ambo, pater sc. et ~ius
fuit homo suus et ~ius sororis sue et de manupastu suo
pessimo successit pessimus / parenti filius
tanti fili [sic ] matrem
Josaphat ‥ ab Jeu propheta Annaniae ~io increpatur
Anaraut ‥ ~ius Rotri ‥ cum ‥ a rege receptus esset et ad manum episcopi in filium confirmationis acceptus ‥
Turstinus filus [sic ] Widonis
Willelmus ~ius Ricardi, vir stemmatis illustrissimi
Lucas ~ius Bernardi scribe
Willielmus mareschallus Anglie, comes Penbrochie ‥ pro animabus Walteri ~ii Ricardi ~ii Gilberti Strongbowe ‥(
baronia J. ~ii Alani
dominus Johannes ~ius Alani tenet baroniam de Clun
Agnes ‥ lapidem ‥ retinuit ‥ accipiens quod duo sunt Fulcones ~ii Warini, quorum unus dicitur frater domine ‥ et alius Fulco ~ius Warini nepos domine
distringat Johannem ~ium Pagani, filium et heredem Roberti ~ii Pagani defuncti
contingebant in purpartem Johanne de Vivioniis, uxoris Petri ~ii Reginaldi ‥ Johanna ‥ illam purpartem dedit Reginaldo ~io Reginaldi, postnato filio suo
Hugo Despenser ~ius
in odium domini Hugonis le Despenser, ~ii
dominus Thomas de Latimer, ~ius
ut inde maritaret F. ~ium suum et heredem, sc. de Alicia
tenementa predicto J. tanquam ~io et heredi ipsius T. descenderunt
abbas concedit quod W. est ~ius primogenitus H. qui post mortem suam ei successurus est
Johannes Bowyer, ~ius legalis Johannis Sompter
si ‥ filiusfamilias est lusor noster ‥ ad pedes jacet provolutus paternos
‘~i’ ait ‘meretricis’
~ii ‥ tam naturales quam legitimi
J. et W. ‥ ~ios naturales domini Johannis comitis de Warenna ‥ recommendo ‥ implorans ‥ quatinus ‥ non obstante defectu natalium ad ordines sacros ‥ promoveri valerent
nullius ~ius(
J. ~ius Thomasinae Collins, incerti vero patris
W., ~ius terrae
F., ~ius meretricis
E., ~ius populi, sed mater erat A. M.
J., ~ius nescio cujus, sed mater erat J. W.
Roberto filio Hedrici ~ii Godwini in lege
J. G. levavit hutesium super ~ium suum in lege
Robertus Bertram, qui est ‥ ~ius ejusdem domini de Sully in lege
ego Ivo Fitz Waryn ‥ lego Ricardo Whitynton’ ~io meo ‥
rex ‥ Aedilualch ‥ baptizatus ‥ de fonte loco ~ii susceptus est
Leo papa ‥ Ælfredum ‥ in ~ium adoptionis sibimet accipiens confirmavit
[papa Ælfredum ] ~ium a chrismate nominavit, ut modo sub manu episcopi solemus accipientes parvulos ~ios nominare
spirituales ~ii nostri sunt quos de sacro fonte levamus et in cathezizatione seu confirmatione tenemus
non ambigo, reverentissime ~i ‥
Alchuinum ~ium vestrum ‥ in corde habete
dilecte in Domino ~i Martine
~e
per ‥ Fredericum Doni de societate ~iorum Bonsignoris de Senis(
dilectis sibi Christo ~iis(
tam naturali filio quam ~io imitationis(
lego J. B. ~io meo spirituali xij d.
quis ambigit quin facultas illa absolvendi sit magni honoris? —sc. habere reges, principes ‥ filios et filias spirituales
glorificantes Deum Patrem sine initio et ~ium ejus unigenitum ex Patre generatum ante saecula et Spiritum procedentem ex Patre et Filio inenarrabiliter(
cum verbum Dei sit unigenitus ~ius Dei
si dicatur Pater essentia ~ii et ~ius essentia Patris
qui vos ‥ transtulit in regnum ~ii dilectionis sue
Pater potuit producere omnem creaturam sine ~io producente, de potencia absoluta
unigenitum Dei Patris ~ium in agonia sue passionis consolaturi
virgini Marie genitrici unigeniti ~ii Dei
homines sunt ~ii Dei factura, mali tamen homines sunt ~ii diaboli
si enim Dei filius non esset homo nisi peccasset homo, nec posset homo esse ~ius Dei adopcionis nisi Filius Dei naturalis esset homo
num tibi carior est ille ~ius equae quam ille filius Dei?
recognovit se nullam partem habere in unum jumentum cum fil’
pro originali injustitia quam omnes alii ~ii Adae habent
te proles Ade misera, / pro qua subibas aspera, / te flentes Eve filii
aggrediamur eos, et cujuslibet matris ~ium perimamus
~ios
si per pecuniam istam voluntatem meam non obtinuero, ~ius mortis sum ego
heu! quod unquam vidi te! ecce ~ius mortis sum ego!
quis ‥ universis ecclesiae ~iis tutum ‥ refugium ‥ habetur?
R. abbas ‥ sancte ecclesie ~iis, salutem
quasi uterinus ~ius ecclesie factus, opibus eam ditare ‥ sategit
quidam de ~iis prophetarum ‥ unxit Jehu in regem
probi viri, nostri coopidani, qui tunc fuerunt ~ii navis dicti [sic ] Conquerentis
qui sunt graduati aut ~ii universitatis
veritas ‥ portum salutis nostre ‥ erexit in titulum ~iis promissionum
suspirantes ~ii pacis ‥ clamare coguntur ‥
duo fratres veritatis ~ii ‥
~ii obedencie
quanto hujus seculi filiis famulatur utilius tanto minus ad capescenda ‥ sacramenta ~iis lucis
si primogenitus regum sese ~ium legis hujus [sc. nature ] esse fateatur ‥
cum Juda proditore ‥ ~ius perditionis dicitur
‘tecum’ dixit ‘jocarer, stercoris ~i? ’
ira Dei venit in ~ios diffidentie
nequicie ~ios
~ii inobedientie
obstinate prodigalitatis ~ium post devoratam substantiam ‥ ad paternam reversus miserationem
Agar ‥ despexit dominam, videns se divisionis ~ium concepisse
nos, ire ~ii de natura, ‥ facti sumus templum Domini
iniquitatis ~ii
malignitatis ~ii
tanquam ~ius rebellionis et inobediencie
hujus seculi ~iis
contestans quod ~ius mortis esset, nec fas sit eum vivere super terram
~ios dyaboli
in litargico ‥ fiat generatio ‥ humoris fleumatici. ‥ cum aque judicetur ~ius, aque gerit similitudinem
humores sunt ~ii elementorum
quodlibet metallum habet suam planetam. dixerunt ergo philosophi quod aurum est ~ius solis, argentum ~ius Lune, es ~ius Veneris, argentum vivum ~ius Mercurii, stagnum ~ius Jovis, plumbum ~ius Saturni, ferrum ~ius Martis
➳ voc. fili ; mais filie Andr. d. Prisc. Gramm. 7, 22.
filiosde ovibus dixit : de hirundinibus, vetus Interpres Juvenalis Sat. 10. v. 230.
Filiabus, usurpant lex 2. Cod. Th. de Secund. nupt. (3, 8.) et lex 2. de Lenonib. (15, 8.)
Si quis mortuus fuerit, et Filios non dimiserit, etc.Ubi Lex Ripuar.
Si quis absque liberis defunctus fuerit, etc.
Lequel sergent avoit pris et arresté un jeune Filz de l'aage de dixhuit ans.
Filiinomine compellat 1. Reg. cap. 24. v. 17.
Habacucad ann. 1510. fol. 59. v° :
A esté ordonné que Colau Bertould, palfrenier de l'église, prendera ung josne Filz honeste et propice, pour le aidier à abiller les chevaulx.
Patresappellabant. Vide Lactantium de Mortib. Persecutor. n. 20. 32.
Apostolicæ sedis consuetudinem in suis literis hanc tenere, ut Patriarchas, Archiepiscopos, Episcopos Fratres ; ceteros autem Reges, Principes, vel cujuscumque ordinis Filios, in nostris literis appellemus. Sed illud non insuper habendum, quod Matthæus Albanensis Episcopus et Apostolicæ Sedis Legatus,
carissimum Filium nostrumLudovicum Regem, cognomento Grossum, vocat in Chartario S. Martini de Campis. Hæc post Mabillonium lib. 2. Diplom. cap. 2. num. 7.
Quid enim honorificentius, quam ut Imperator Ecclesiæ Filius esse dicatur ? quod enim dicitur, sine peccato dicitur.Joannes Papa :
Si Imperator Catholicus est, (quod salva pace ipsius dicimus) Filius est, non Præsul Ecclesiæ.Ceremoniale Cencii Camerarii, de Inauguratione Cæsaris :
Tunc surgens Dominus Papa ter quærit ab eo, si vult esse Filius Ecclesiæ : quo ter respondente, Volo, Dominus Papa dicit : Et ego te recipio ut Filium Ecclesiæ : et mittit eum sub manto, et ille osculatur pectus Domini Papæ :Ubi observanda formula adoptionis, et
mittit eum sub manto, de quo more copiose egimus in dissert. 22. ad Joinvillam. Gregorius VII. PP. lib. 3. Epist. 11 :
Noverit fraternitas tua, quoniam Rogerius Comes frater Roberti Ducis Apostolicæ Sedis Benedictionem et absolutionem requirit, ejusque Filius vocari et esse desiderat.Willelm. Brito lib. 8. Philipp. de Philippo Aug. :
Vide Bertoldum ann. 1095.Hæc Rex ut juri contraria, juris amator, Filius Ecclesiæ, ob matris revocavit amorem.
Cum autem advocatus custodiæ nemorum servientem apponit, ipse serviens coram Filiis ecclesiæ jurare debet, quod nullum hominem aut animal arrestabit, nisi ad forefactum accipiat.Alia ann. 1231. in Chartul. Clarifont. ch. 135 :
In plena ecclesia de Stabulis coram Filiis ecclesiæ, tam ipse pater meus quam ego ipsi ecclesiæ Clarifontis in perpetuum quitavimus.Quæ et de parochianis intelligi possunt.
Anno dom. 1452.16. Kal. Jan. ob. rever. Dom. pater frater Petrus de Gengenbach, hujus monasterii reformator, Filius conventus Argentinensis Ord. Prædicat.
Fils familier, franc, legitime, in Gloss. Lat. Gall. Sangerm.
Girauld Courtes, Filz familier de Guillaume Courtes de la ville de Riom, etc.
Gualterus Terwan. in Vita sancti Caroli Comitis Flandr. de eodem Roberto cap. 5 :Rodbertus Flandrensis, probus Miles, inclitus, A Turcis appellatur Georgii Filius.
Ob invincibilem animi constantiam, ab ipsis quoque Arabibus ac Turcis Filius Georgii scribitur appellatus.
Filium Georgii, non quod a S. Georgio genus traxisse existimarent, sed quod ipsum esse S. Georgium Militem inclytum, et apud Græcos eo nomine celeberrimum, existimarent. Nam Arabes, ut et Syri,
Filium hominis, pro homine,
Filium iniquitatis, pro iniquo dicebant, ut observat Abrahamus Ecchellensis in Hist. Arab. cap. 1. pag. 150. Vide, quæ de S. Georgio observat Seldenus in Titulis honorariis. Nos etiam quædam ad Joinvill.
Prima istius urbis mœnia in campestri loco spatioso, ubi nunc est domus Filiorum Giezi, i. Leprosorum.
Pullanis, milites Christiani, qui ad Terræ sanctæ tuitionem, relicta ultro patria, et
pro christo exulantes, properabant,
tanquam fatui et idiotæ, uti narrant Jacobus de Vitriaco lib. 1. Hist. Hierosol. cap. 72. et Sanutus lib. 3. part. 8. cap. 2. et 5. Statuta Ordinis Hieros. tit. 19. de Verbor. signific. § 33 :
Per Filios Arnaldos intelliguntur hi, qui novissime post alios, Ordinem nostrum sunt professi, quasi tirones. Quod quidem vocabulum, quod et ipsum Gallicum est, in Terra sancta frequens et commune fuit. Nam qui illic ex patribus Christianis nati erant, Polani dicebantur, qui vero in partibus citramarinis nati eo veniebant, ab eis Filii Arnaldi vocabantur.Otto Morena in Hist. Rerum Laudensium pag. 46 :
Erat autem ibi ad illam obsidionemDe(Cremæ) quædam magna societas solummodo pauperum et egenorum insimul congregata, qui derisione Filii Arnaldi appellabantur, etc.
Pullanisagimus in hac voce.
Ita quod nec ipsi, nec hæredes eorum, aliquis miles vel burgensis, templarius vel hospitalarius, nec aliquis Filius hominis in villa vel in vineis potest facere pressorium.In alia Charta de eadem re pro
Filius hominis, legitur
Agrestis. Alibi,
Filius hominispassim pro homine, usurpatur.
Cedo ad supradictum locum in tali tenore, ut si Filium legalem habuero teneat et possideat, et post obitum suum remaneat ad locum jam supradictum ; etsi Filium Legalem non habuero, remaneat S. Petro, sine ullo contradicente.
Recepit manuum impositionem in Verona in domo Catharorum...... a domino Alberto episcopo sectæ de Bagnolo, et a domino Michaele, qui est Filius major in ipsa secta, et ab ipso eodem Albertino, qui et ipse erat Filius major et visitator eorum in dicta secta in Lombardia.
d'Alegreann. 1263. in Chartario Casæ-Dei :
In primis Hugonetum Filium meum legitimum et Maritalem instituo in hæredem.Timeo ne legendum sit
naturalem; tritissima quippe hæc locutio,
Filius naturalis et legitimus. Vide Rymerum tom. 8. pag. 177.
Nec ducet aliquis officialis forensis, aut aliquo modo retinebit in palatio aut domo suæ habitationis.... aliquem Filium suum legiptimum, materialem vel naturalem.... in numero.... suorum officialium vel familiæ.Ibid. lib. 5. cap. 33 :
Ordinatum est quod omnes et singuli legitimi et Materiales, sive Materiales tantum sive qui vulgo bastardi appellantur, etc.
Herluinus pædagogus Ludovici Regis filii, Galterius Filius Matris suæ.
Filz de liscenuncupatur, in Lit. remiss. ann. 1354. ex Reg. 84. Chartoph. reg. ch. 181.
Mauvais filz, in aliis ann. 1442. ex Reg. 176. ch. 265 :
Guillaume Glacon dist au suppliant : Tu es un très mauvais Filz, qui vault autant selon la coustume du pais, tu es un très mauvais fils de putain.
Filius esse Petri si vult Rex, atque fidelis.
Rangerius Episcopus Lucensis de eadem :.... Pacem putat esse futuram Filiolæ Petri, Christi famulæque fideli.
Post Chartam ejusdem Mathildis, quæ describitur a Dominico in Assertore Gallico cap. 9. habentur in originali hæc verba :Filiolæ Petri violæ post lilia dentur.
P. Episcopus servus servorum Dei Verdunensis Ecclesiæ dilectis fratribus sal. et Apostolicam benedictionem. Quod Comitissa Mathildis dilecta Filia B. Petri Virdunensi Ecclesiæ sponte dedit, nos in illud hoc nostro scripto assensumEx Schedis Peirescianis. Vide Filius Ecclesiæ.præbuimus, ac proprio sigillo designari jussimus.
pœnitentiamquis accepit, seu cui confessus est peccata sua, qui
Pater spiritualis, seu
Et cum peccans Sacerdos peccare faciat populum Dei, maxime a Filia sua spirituali et Pœnitentiali se abstineat, et ab omnibus, quibus dispensaverit Ecclesiastica sacramenta : sciens, quod in detestationem tanti peccati secundum Canones et SS. Patrum statuta, 15. anni debentur, et postea detrusio in Monasterio.Constitutiones Synodales Episcopi anonymi ann. 1237. tom. 2. Concil Angl. :
Maxime autem a Filia sua Pœnitentiali se contineat, etc.
Districtius inhibemus, ne aliquis Sacerdos filii sui vel Filiæ Spiritalis privatam confessionem alicui revelare præsumat.Alias
ΙΩΑΝΝΗϹ ΡΟϒΦΙΝΟϒ ϹΜϒΡ-ΝΑΙΟϹ ϹϒΜΒΟΛΑΙΟΓΡ.... ΔΩΡΗΣΑΜΗ ΤΟΚΗΠΙΟΝ ΤΟϒΤΟ ΘΕΟΔΩΡΩ ΤΩ ΕΜΩ ΓΝΕΕΚΓΟΝΩ ┼ ΚΑΙ ΠΝΕϒΜΑΤΙΚΩ ┼ ϒΙΩ
Avunculo, qui eum in Spiritalis Filii vicem susceperat.Vide Adoptio, et Oct. Ferrarium in
Figliol d'anima.
Hic Tonitrus Firmamenti, opera manuum ejus annuntians, qui verba cœlorum eloquentium in fines terræ fecit audiri, scilicet quod Verbum Deus, Deus absconditus, in sole posuit tabernaculum suum, etc.Theophanes Cerameus Homil. 48 :
Ὁ μεγαλόφωνος ὑιὸς τῆν βροντῆς.Vide Notas nostras ad Alexiad.
- FE-, a son: erilis, T.: maior, minor, L.: maximus natu, Ta.: Marci: terrae, i. e. an unknown man: fortunae, a child of fortune, H.; cf. gallinae albae, Iu.: filius familias, see familia.
-
…deditione mittunt et petentibus Remis ut conservarentur impetrant. Caesar, obsidibus acceptis primis civitatis atque ipsius Galbae regis duobus filiis armisque omnibus ex oppido traditis, in deditionem Suessiones accipit exercitumque in Bellovacos ducit. Qui cum se suaque omnia…
Julius Caesar, Gallic War
-
…eas res conficiendas Orgetorix deligitur. Is sibi legationem ad civitates suscipit. In eo itinere persuadet Castico, Catamantaloedis filio, Sequano, cuius pater regnum in Sequanis multos annos obtinuerat et a senatu populi Romani amicus appellatus erat ,…
Julius Caesar, Gallic War
-
…eum missurum et hominibus feris obiecturum existimabat. Commodissimum visum est C. Valerium Procillum, C. Valerii Caburi filium, summa virtute et humanitate adulescentem, cuius pater a C. Valerio Flacco civitate donatus erat, et propter…
Julius Caesar, Gallic War
-
…nostrosque vulnerabant. Diu cum esset pugnatum, impedimentis castrisque nostri potiti sunt. Ibi Orgetorigis filia atque unus e filiis captus est. Ex eo proelio circiter hominum milia CXXX superfuerunt eaque tota nocte continenter ierunt nullam partem noctis itinere…
Julius Caesar, Gallic War
-
…fratrum quoque gratia rara est. Inminet exitio vir coniugis, illa mariti ; lurida terribiles miscent aconita novercae ; filius ante diem patrios inquirit in annos. Victa iacet pietas, et virgo caede madentis, ultima caelestum terras Astraea…
Ovid, Metamorphoses
-
…quis forte internuntius clam a milite ad istam curset Facete dictum mira vero militi quae placeant. Sed video herilem filium minorem huc advenire. Miror quid ex Piraeeo abierit ; nam ibi custos publice est nunc. Non temere est…
Terence, Eunuchus
-
…respiciens maluit illum innoxium plecti quam se diutius esse in timore. Themistocles, Neocli filius, Atheniensis. huius vitia ineuntis adulescentiae magnis sunt emendata virtutibus, adeo ut anteferatur huic nemo, pauci pares…
Cornelius Nepos, Vitae
-
…. Fuere tamen extra coniurationem complures, qui ad Catilinam initio profecti sunt. In iis erat Fulvius, senatoris filius, quem retractum ex itinere parens necari iussit. Isdem temporibus Romae Lentulus, sicuti Catilina praeceperat, quoscumque moribus…
Sallust, Catilina
-
…atque ignaviae tradideris, nequiquam deos implores irati infestique sunt. Apud maiores nostros A. Manlius Torquatus bello Gallico filium suum, quod is contra imperium in hostem pugnaverat, necari iussit atque ille egregius adulescens inmoderatae fortitudinis morte poenas…
Sallust, Catilina
-
…formam nihil umquam bonus laudavit, quod ea nubere illi dubitabat timens privignum adulta aetate, pro certo creditur necato filio vacuam domum scelestis nuptiis fecisse. Quae quidem res mihi in primis videtur causa fuisse facinus maturandi. Namque animus…
Sallust, Catilina