vacare

vacare [CL] 1 (of space or place) to be empty, (also) to be uninhabited. bene Matheus hanc domum ~antem scopis mundatam atque ornatam dicit Bede Luke 478D; pars ibi nulla vacat L. Durh. Dial. I 410. 2 to fall or be vacant, to be without a holder or incumbent (also pr. ppl. as adj.); b (w. abl. or w. de or ab). secundus [pontifex] ‥ dereliquit [ecclesiam] vacuam, tercius expletis ix mensibus et xx diebus fecit ~are desolatam Osb. Clar. V. Ed. Conf. 11; ~antium ecclesiarum custodias et donationes exegit G. Cold. Durh. 12; 1229 custodie ‥ ecclesiarum ‥ cum ~averint, nobis ‥ remanebunt Feod. Durh. 216; 1232 in defectu vij cotariorum vaccantium hoc anno Crawley 205; 1251 in exitibus ejusdem prioratus tempore quo ~ans fuit Liberate 27 m. 5; ante electionem sede ~ante vel in ipsa electione L. Somercote 28; nostro monasterio ‥ ~anti Cust. Cant. 26. b praefecit sedi longum pastore vacanti Frith. 434; 1239 idem V. presentavit W. ad predictam ecclesiam set ‥ tamquam custos ‥ prioratus quia ‥ ~abat prioratus ‥ a priore CurR XVI 681; 1502 quociescumque lectura ‥ de lectore ‥ per mortem ‥ ~averit StatOx 305. 3 to be without, to be devoid of or free from (w. abl. or ab). b to be or act without knowledge of or attention to. nec ~at a mysterio quod domus Domini quae septimo mense in aedificio altaris coepta est duodecimo est mense perfecta Bede Ezra 852B; c769 morte ~ans et fine carens Ep. Bonif. 122; nullus in tota urbe locus ~abat a cadaveribus, gressus quoque viantium graviter offendebantur ab extinctis ‥ corporibus Ord. Vit. IX 13 p. 581; nec sterilis vacat aede locus quem circinat alti / ambitus hic muri L. Durh. Dial. I 397; illa pars spermatis in qua fetus erat magis ~abat a nutrimento Quaest. Salern. Ba 88. b quidam miser ‥ cepit resistere, ~ans quid quisque loqueretur V. Erkenwaldi 400. 4 to be free from activity, not to be engaged in work, to be inactive or unemployed; b (w. ab). c (of thing) to be unused. d (of duty or sim., in quot. of religious observance) to be suspended, not to be celebrated or observed. e to be inoperative or void, not to be in effect. f to be or come to be missing, lacking, or absent. g to be meaningless or otiose, (also impers., in quot. neg. w. quod) it is meaningless or otiose (that). ~at pudicicia: libido occupatissima est Bacon Mor. Phil. 55; 1348 tunc ~abant omnes cementarii usque diem Lune KR Ac 462/16 f. 2v (cf. ib. f. 3: tunc cessabant); 1409 utroque capiente in septimana ij s. vj d., deductis vj d. pro una die qua ‥ Johannes ~avit Ac. Forge Durh. 517. b quoties a labore ‥ ~abat, orare ‥ solebat Bede HE IV 3 p. 207; confitens se intellexisse quia diabolus ab impedienda salute humana ne ad horam ~aret Id. CuthbP 13; anima velut in sabbato, quo jam non licebit aliquid ulterius operari ad meritum, nil nisi vacare valebit; ~are ‥ ab his que expediunt, non autem ab his que affligunt J. Ford Serm. 53. 7. c 1259 rex ‥ concessit utrique eorum iiij d. ob. singulis diebus percipiendos ad scaccarium regis ad sustentationem suam quoad vixerint de denariis de elemosina regis quos ~are contigerit excepta portione iiij d. et ob. quam R. ‥ tenet de elemosina regis Cl 8. d per totam ‥ diocesim divina ~are offitia, januas ecclesiarum spinis obstrui precepit W. Malm. GP II 96; si sit dies annuntiationis in ramis palmarum vel in die resurrectionis, ~at dies annuntiationis, sed in sabbato precedente dominicam que dicitur in ramis palmarum fiet misterium annuntiationis. ~at enim sabbatum Beleth RDO 57. 64. e 1279 ~at, quia rex Francorum condonavit regi Anglie totam pecuniam in hac littera contentam RGasc III 553a; 1378 istud indictamentum ~at hic quia plenarie liberatum fuit ‥ justiciariis ‥ coram quibus idem Ricardus quietus fuit SelCCoron 87. f omnia gesta huic breviario inducere commodum opinor, quia nec ita nota et multa ex historia Bede ~ant W. Malm. GP III 99; cessent gemitus, ~ent fletus Ib. IV 148; 1257 quod faciant habere unam robam ‥ pro quadam roba sua quam rex nuper projecit in aquam. ‥ ~at quia aliter in rotulo anni xlij Cl 83; 1362 celebrabit ‥ nisi aliquod festum novem leccionum advenerit, tunc enim missa ‘de beato Thoma’ poterit pretermitti; ‥ si a festo novem leccionum ~averit, unus ‘de Trinitate’, et alter ‘de beata Maria Virgine’ Lit. Cant. II 427; 1595 pauperum et pauperis sic ~ancium et ~antis ‥ tunc ‥ liceat ‥ archiepiscopo ‥ aliam personam idoneam ‥ nominare Pat 1431 m. 19. g nec ~at quod filius Achitob ‥ in Silo fuisse memoratur Bede Sam. 587C; nec ~at quod non integro malo sed ejus comparantur fragmini Id. Cant. 1132C; nec ~are id estimo quod non ait hoc loco J. Ford Serm. 51. 5. 5 (of time or opportunity) to be free, (impers.) there is opportunity or time (also w. dat. or acc. & inf.). qui ‥ differre tempus paenitentiae, dum ~at, timerent Bede HE V 13 p. 313; sepius ad regem solebat evocari nec ~abat eum semper gubernandis ‥ monasterii curis implicari Hist. Abb. Jarrow 12; quibus vix ~at inter tenebras solitarias in carcere familiarem culpam declinare Serlo Gram. Mon. Font. 18; 1326 de ferro non ~at nunc computare nec de domibus infra interiorem clausuram ExchScot 58. 6 to have time free (for activity or sim.). b to spend time on (also w. acc.). c to give oneself over to. cum illi intus lectioni ~abant, ipse foris ‥ operabatur Bede HE IV 3 p. 208; 800 nolite deserere monasteria vestra et ~are per seculi vanitates Alcuin Ep. 205; totum ‥ antemeridianum datur ludo puerorum ~antium spectare in scholis suorum pugnas gallorum W. Fitzst. Thom. prol. 13; quia in cismarinis partibus et transmarinis circa regia negocia occupatus talibus ~are non possum Chr. Dale 12; 1259 quia S. L. in proximo iturus est in Hiberniam ‥ pro quo custodie castrorum regis de C. et S. ~are non potest Cl 387; 1333 nec propter diversas occupaciones curie barones nondum ~are potuerunt ad deliberandum super exaccione compoti LTR Mem 105 m. 79; 1338 ad deputandum sub vobis alios seu alium ad premissa omnia ‥ loco vestri quociens vos ad hoc ~are non poteritis faciend' RScot 532b. b cum in oratorio suo orationibus ~ans perstaret Felix Guthl. 50 p. 152; hymnis et psalmis ~antes et lectionis studio operam dantes Byrht. V. Osw. 424; deinde lectioni ~ent [AS: geæmtigan] usque dum ‥ eant ad calciandum RegulC 40; Pandrasus ‥ nocte illa populum dilapsum resociare ~avit et ‥ obsidere oppidum cum resociato populo progressus est G. Mon. I 6; illas colloquentes ‥ audivit quomodo ad debellandam insulam artem ~are deberent G. Herw. f. 333b (cf. G. Herw. f. 335: statuentes ‥ phitonissam mulierem in eminentiori loco ‥ ut satis undique munita libere sue arti ~aret); non est otiosum ‥ quia majores nostri in sancti expositione eloquii veritatis indagationi †vacuaverunt [l. vacaverunt], ejusdem investigationi in scripturarum explanatione nos minores invigilare Andr. S. Vict. Comm. 275; fili, quid legis? que sunt quibus tam sedulo ~as?’ V. Edm. Rich B 618; 1329 manuoperario ~anti una cum predictis coopertoribus circa idem opus KR Ac 467/7(1); sollicitus ‥ reparationem domorum episcopatus dirutarum ~avit diligenter Hist. Roff. f. 42; s893 rex ‥ municipium obsidione vallavit, erectisque in girum machinis illud subjugare ~avit Ciren. II 43. c cum jam securus regnaret, Juppiter omnimode ~avit luxurie Natura Deorum 19; ipsa ‥ eo tanquam suo ‥ utens, et osculis atque amplexionibus ~ans Gir. GE II 13 p. 229; venditis decimis recedit longe a cura sua in curiam, in qua ~at lucro et deliciis Gascoigne Loci 3. 7 to allow time (for), to have time (for, in quot. transf. or fig.). 1279 homines regis Burdegale ‥ habeant terminum usque ad parleamentum sancti Michaelis morandi cum vinis suis, non obstante peticione Londoniensium quod non morentur ultra xij septimanas, quia rex ~are non potest peticioni sue de carta inde eis facienda RParl Ined. 4.

vacare

Saved

Recent