validus
validus, strong, stout, able, powerful, robust, vigorous
a robust and powerful city
- I Lit.
- A In gen.: quasi incudem me homines octo validi caedant, Plaut. Am. 1, 1, 7 (159): quantus et quam validus est, id. ib. 1, 1, 143 (295): lictores, id. As. 3, 2, 29 (573): videmus ea, quae terra gignit, corticibus et radicibus valida servari, Cic. Fin. 5, 11, 33: legiones, Lucr. 5, 1228: leo, id. 5, 985; 5, 1310: tauri, Ov. M. 7, 538; 9, 186: lacerti, Lucr. 4, 829; Ov. M. 9, 223: vires, Verg. A. 2, 50: robur pectoris, Ov. Tr. 5, 12, 11: validissima forma, Quint. 12, 10, 5: ventus, Lucr. 6, 137; 3, 509: aestus, id. 1, 300: fulmen, id. 6, 228: flumen, id. 1, 291: pontes, id. 1, 285: turres, id. 5, 1440: tormenta, id. 6, 329: bipennis, Verg. G. 4, 331: urbs valida muris, Liv. 1, 15, 4: validiores munitiones, id. 36, 17, 4; 24, 37: praesidia, id. 44, 35: robustis apta materia validissima est, the strongest, most nourishing food, Cels. 2, 18 fin. (cf. valens, A.): ptisanae usus validissimus saluberrimusque, Plin. 18, 7, 15, § 74.—With inf.: pondus sustinere valida abies, Plin. 16, 42, 81, § 222: (canis) validus servare gregem, Claud. in Eutrop. 1, 34.—
- B In partic.
- 1 Well in body, in good health, sound, healthy: salvus atque validus, Ter. Hec. 457: jamne isti abierunt, Qui me vi cogunt, ut validus insaniam? of sound body, Plaut. Men. 5, 3, 2 (877): si, ut spero, te validum videro, Cic. Fam. 16, 4, 3: validus male filius, i. e. sickly, Hor. S. 2, 5, 45: necdum ex morbo satis validus, Liv. 3, 13, 2: color validus, healthy complexion, Plin. 20, 5, 20, § 42.—
- 2 Of medicines, strong, powerful, active, efficacious: medicamen, Ov. M. 15, 533; 7, 262: sucus, id. ib. 7, 316: venenum, id. ib. 7, 123; Tac. A. 13, 15 fin.: validissima faex aceti contra cerastas, Plin. 23, 2, 32, § 67.—
- II Trop., strong, mighty, powerful, effective: Jovi opulento, incluto ... valido viripotenti, Plaut. Pers. 2, 3, 1 (251): aevi leges, Lucr. 5, 58: valida urbs et potens, Cic. Rep. 2, 2, 4: fama validissima, Tac. A. 13, 8: ducibus validiorem quam exercitu rem Romanam esse, Liv. 2, 39, 2: delecti, quibus corpus annis infirmum, ingenium sapientiā validum erat, Sall. C. 6, 6: mente minus validus quam corpore toto, Hor. Ep. 1, 8, 7: quam sit ingenio validus, Quint. 10, 1, 62: opibus, ingenio validus, Tac. H. 1, 57: vir gratiā et facundiā validus, Plin. Ep. 3, 9, 12: Tiberius spernendis rumoribus validus, Tac. A. 3, 10; 4, 37: auctor validissimus mittendi secretos nuntios, id. ib. 6, 31: ad Caesaris amicitiam validus, id. ib. 6, 8: adversus consentientis nec regem quemquam satis validum nec tyrannum fore, Liv. 34, 49, 9: cum validae tum breves vibrantesque sententiae, Quint. 10, 1, 60: validissimum genus (dicendi), id. 12, 10, 63. —With gen.: orandi validus, Tac. A. 4, 21: colonia virium et opum, id. H. 2, 19: aevi, Aur. Vict. Caes. 16 fin.—Hence, advv.
- A vălĭdē, strongly, stoutly, vehemently, mightily, powerfully, exceedingly, very, etc. (not in Cic. or Caes.): ut valide tonuit! Plaut. Am. 5, 1, 10 (1062): quam valide tonuit, id. ib. 5, 1, 78 (1130): fluctuat valide mare, id. Rud. 2, 1, 14 (303): ne tua vox valide valet! id. Pers. 3, 3, 22 (426): vostra latera loris faciam valide varia uti sint, id. Ps. 1, 2, 12 (143): amare valide coepi hinc meretricem, id. Merc. prol. 42; 48.—Comp.: validius clamare, Phaedr. 3, 16, 6: quo me validius cruciaret, Quint. 6, praef. § 8: quanto validius bonos inhibet pudor quam metus, id. 9, 2, 76: utros peccare validius putem, id. 10, 3, 12: abrogant fidem validius, Plin. 28, 2, 4, § 20: poëtae sunt molesti validius, Phaedr. 4, epil. 9.— Sup.: validissime alicui favere, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 2, 1: cupere, Plin. Ep. 9, 35, 1; 3, 15, 2.—*
- 2 As a reply in the affirmative, certainly, by all means, to be sure: Ca. Legirupa. Ba. Valide. Ps. Pernicies adulescentum. Ba. Acerrime, etc., Plaut. Ps. 1, 3, 130 (359); cf. v. 110.—
- B In a contr. form, valdē, an intens. adv., strongly, vehemently, energetically, vigorously, intensely, very, very much, exceedingly (freq. and class.; cf.: graviter, multo, bene, magnopere, etc.).
- α With verbs: quidquid volt, valde volt, Caes. ap. Cic. Att. 14, 1, 2: nunc inhibere illud tuum, quod valde mihi arriserat, vehementer displicet, Cic. Att. 13, 21, 3: epistula tua, quae me valde levavit, id. ib. 4, 7, 1: de Vergilii parte valde probo, id. ib. 13, 26, 1: alicui valde interdicere, ut, etc., id. Rep. 1, 39, 61: non valde moveri, id. ib.: hos sermones ... lacessivi numquam, sed non valde repressi, id. Fam. 3, 8, 7: litteras tuas valde exspecto, id. ib. 16, 19: ille se profecisse sciat, cui Cicero valde placebit, Quint. 10, 1, 112.—Strengthened by nimis: tu vero eum nec nimis valde umquam nec nimis saepe laudaveris, Cic. Leg. 3, 1, 1.—By tam: hoc est in vitio, dissolutionem naturae tam valde perhorrescere, Cic. Fin. 5, 11, 31: nil mihi tam valde placeat, quod, etc., Cat. 68, 77: quem tam diu tamque valde timuissent, Nep. Eum. 11, 2: de remedio non tam valde laboro, Petr. 17.—By quam: vosmet videte, quam mihi valde placuerit, Plaut. Merc. prol. 103: quam valde universi admurmuraverint, Cic. Verr. 2, 5, 16, § 41: significare quam valde probetis ea, quae, etc., Caes. ap. Cic. Att. 9, 7, C, 1.—
- β With adjectives: magistratus valde lenes et remissi, Cic. Rep. 1, 43, 66: aetas valde longa, id. ib. 1, 37, 58: exspectatio valde magna, id. Fam. 15, 17, 3: cui me praeripere desponsam laudem, valde est iniquum, id. Har. Resp. 3, 6: homo et acutus, ut Poenus, et valde studiosus ac diligens, id. Ac. 2 (Luc.), 31, 98: mala valde est Bestia, Cat. 69, 7: quoties verbum verbo aut non dissimile valde quaeritur, Quint. 9, 3, 75.—With tam: quasi vero quicquam sit tam valde, quam nihil sapere, vulgare, Cic. Div. 2, 39, 81.—With quam: nam suos valde quam paucos habet, Brut. ap. Cic. Fam. 11, 13, 3.—
- γ With adverbs: insanum valde uterque deamat, Plaut. Fragm. ap. Non. 127, 26: valde vehementer et libere dicere, Cic. Att. 14, 1, 2: illud valde graviter tulerunt, id. ib. 1, 17, 8: rem valde bene gerere, id. Fam. 1, 8, 7: valde multum, id. Q. Fr. 3, 9, 9.—
- b Comp. (rare; cf. valide, supra): novit me valdius ipso, Hor. Ep. 1, 9, 6: valdius oblectat populum, id. A. P. 321.—
- c Sup.: quos valdissime diligunt, Sen. Brev. Vit. 8, 4.—*
- 2 As a strongly confirmative reply, yes, certainly: Ca. Meam tu amicam vendidisti? Ba. Valde, viginti minis, Plaut. Ps. 1, 3, 110 (339).
quique etiam aetate tenellus lacertis ~is frementium mandibulas leonum discerpsisse ‥ describitur
hujus, quaeso, caput valido tu percute pugno
validi septuaginta viri / brachia versantes, multo et sudore madentes
in quibusdam avium generibus, in quibus femininus sexus semper major et ~ior est, masculinus vero minor et infirmior
aratrum sancte ecclesie, quod in Anglia duo boves ~i et pari fortitudine ‥ debeant trahere
manentes ‥ tribus diebus ~a tempestate
dixit se vidisse ad preces magistri G. ‥ ventum ~um et tempestuosum subito mutatum
contigit ut incautus laberetur in vastum illud ac ~um flumen Tamisie
clamore ~o ad invicem se cohortantur
hec enim omnia, singula in genere suo, voce magna et clamore ~o responderunt
versum ‘in manus tuas, Domine ‥’ cum ~o clamore perferens, perfecte ac devotissime finivit
Jejunii validis pellax prosternitur armis
nec potuit validis penetrari pelta sagittis
~oque ictu per medium quasi tenerum porrum obtruncavit
venit quidam ignotus miles cum armorum vasis et lancea, ~oque et terribili impetu perfodit eum
vix artus animaeque carerent tramite mortis, / ni forsan validis refrager viribus Orco
marmor ‥ insulae Pariae ~ae virtutis et candidi constat esse coloris
sed quo se corpore sentiebat debiliorem, eo sibi ad serviendum eis ingessit vim ~iorem
funda lapidem intorquens fronti gentilis illisit, tam ~is viribus ut osse penetrato cerebrum violaretur
fortiter tempestatum et hiemum resistens injuriis robore ~o
illic ut validus summam conscendit in arcem(
satius profecto tibi est, uno membro debilitato ‥ in ceteris ~us ac sanus incedere, quam omnibus artubus arefactis, unius sanitati importunius inniti
ipse pater Cronanus, infirmus corpore, mente ~us(
benedicens vir sanctus illud monstruolum, surrexit inde musca ~a et circumvolabat sonans(
felix et validus, cautus, castusque refulsit, / ante Deum vel ante homines per tempora vitae
o ~um, o confidentem et nobilem hujus viri animum!
erat ‥ dux audax et ~us, militieque laude dignus
quod videns Guillelmus de Kahaines, miles ~issimus, irruit in regem
hujus [sc. musice ] ‥ effectu tam vitiosis interdum voluptas quam virtuosis et ~is virtus accrescit
ergo Petri navem rector non sorte sed arte / et vigil et validus protegit atque regit
sed amor Christi ‥ omnibus vinculis fortior et ~ior est(
caeco quia numine fratres / nituntur validis tabularia menda tueri / obicibus
solum regalis prosapie superstitem, quem ~issimum suis utilitatibus metuebat obicem
dum iniquitas ~a et manus infirma sepe frustraretur et sepe impeteret
ad selle clitellam ~o corili ramo admodum constrictus est
caritas tam casta ut nullis tentetur illecebris, tam lucida ut nullis interpelletur erroribus, tam ~a ut nullis omnino appetatur adversis
ligatus in ~is cathenis ferreis(
regnum ‥ Judaeae quominus ~um fieret idem Augustus per tetrarchias discindere curavit
quippe inimicos impetus facile toleraverunt castelli munimenta et militum virtus aeque ~a
intra menia Guente ‥ ~am arcem construxit
Rodomensis civitas ‥ muris ac vallis et propugnaculis ~issima
qui ~issimum adversus hominem Dei excitaverunt conflictum
~ioris pugnae congressus iniit
continuo dolor oculorum ~us secutus est
hoc quoque anno fuit fames ~a
abstulit ficones, et miscuit eos per omnia dolia in quibus erat liquor; et statim ~a dulcedo apparuit(
in prima manifestatione ~issimo me horrore afficit
tanto enim victoria gloriosior existimatur quanto ~ior fuerit temptatio cui resistitur
cum ‥ causas incommodi et infortunii ‥ plurimas assignasset, tandem et hanc quasi ~iorem aliis et urgentiorem assignavit
classem ‥ absque ~a manu non audebat deserere
post primam infelicis ominis pugnam Danemarkiam et Hiberniam profugerant et ~a congregata manu tertio anno redierant
Rollo dux cum ~a Danorum juventute Neustriam ingressus est
cum ~a classe paganorum
rex Henricus ‥ de cujus manibus vix cum summa difficultate in manu ~a ‥ jam dictam causam ad examen ecclesiasticum revocavimus
habitatores regionis ‥ per manum ~am destruxerunt(
miles ‥ opibus ‥ et filiis ~isque parentibus et affinibus ampliatus pene omnibus vicinis suis eminebat
captivi ‥ abducti sunt ad nonaginta septem millia. nobiles et ~iores triumphali pompe reservati sunt
pugil hic egregius et propugnator, si ~us ei patronus esset et protector
licenciam dedimus eidem consanguineo nostro conferendi liberatas ‥ quinquaginta personis, dum tamen ipsi nobiles ac de prosapia ~a et sanguine existant
quid faciet tardus canuto vertice Drances, / consilio validus, gelida est cui dextera bello?
in Christianismo quidam in virtutibus sunt ~i, plures vero invalidi
comes ‥ animo ferus, armis ~us
Fulcardum ‥ monachum multa eruditione ~um Torneie preposuit
qui sacris fuerat studiis imbutus ab annis / aetatis primae, valido sermone sophista
obsidionem ‥ ~am rex effrenis Rome applicuit
non enim ~ior vel efficacior vel prestantior est vulneribus nostris in omnibus temporalibus medicina quam habere qui omni incommodo occurrat compatiens
devota confessio est tanquam potio ~a, scrutans corda et renes
~a tam populum quam clerum predicatione confirmans
in quibus victoriis strenuitas ducis, cum exhortacionibus ~is, multum eis valuit
si quis ~ioribus argumentis haec destruere et diversa valuerit astruere
istas et alias objectiones ejus, etsi michi ~e viderentur, quasi aranearum fila dissolvi
~issimum ‥ argumentum sumens
et quod omnium istorum ~ius ignavie eorum argumentum est, quod Gildas ‥ in cunctis quas de gestis eorum scripsit historiis, nihil unquam egregium de ipsis posteritati reliquit
Pascha ‥ a quarta decima luna usque ad vicesimam celebramus, et celebrandum confirmamus, et ita fieri oportere ~e auctoritatis firmamento comprobamus
firmum enim et ~um est bonum quod ab hoste perhibetur testimonium
quarto, quod impugnaciones dictarum trium constitucionum ‥ ~e sunt censende
eas [sc. ordinationes ] et earum quamlibet valere volumus et ut ~as et ~am approbamus
quod dicta eleccio non fuisset ~a
- 1. sterk, krachtig [iuvenis; legiones; taurus; corpora; lacerti; ventus];
- 2. (milit. t.t.) sterk, versterkt [pons; urbs muris];
- 3. gezond, sterk (van lichaam en geest); ➤ ex morbo ~; male ~ ziekelijk; mente minus ~ quam corpore; homo ob morbos animo parum valido;
- 4. (metaf.) invloedrijk, machtig, sterk, belangrijk [senatūs consultum; spes; hostis; auctor; (door, in: abl.; ook gen. of in m. abl.; voor, mbt.: ad of dat.) aetate et viribus; ingenio; gratiā et facundiā; virium et opum; ad Caesaris amicitiam; feminis puerisve morandis];
- 5. (poët.; postklass.) (v. geneesmiddelen, drankjes, gif e.d.) werkzaam, krachtig [medicamen; venenum];
- 6. (postklass.) (v.e. redevoering en redenaar) krachtig, geweldig [orandi].
健壯。悟。能力。養人者。— animi 大才能者。— facundia 大口才者。— ex morbo 復元。Mala valida 酸蘋果。Silices validi. plur. 石。火石。Opes validae 大財。大能。
Suggest a Translation
See an image
Sancimus ut de cætero nulla melioramenta pro Validis approbentur, nisi, etc.
- VAL-, strong, stout, able, powerful, robust, vigorous: videmus ea, quae terra gignit, corticibus et radicibus valida servari: lacerti, O.: vires, V.: munitiones validiores, L.: praesidia, L.—Well, in good health, sound, healthy: salvos atque validus, T.: si te validum videro: validus male filius, sickly, H.: necdum ex morbo satis validus, L.—Of drugs, strong, powerful, active, efficacious: medicamen, O.: venenum, O.—Fig., strong, mighty, powerful, effective: urbs: ducibus validiorem quam exercitu rem Romanum esse, L.: validissimus auctor, Ta.: fama validissima, Ta.: ludibrium vix feminis puerisve morandis satis validum, hardly strong enough to obstruct women, L.: adversus consentientīs, L.
-
…exteris nationibus, si his rebus omissis causas ipsas quae inter se confligunt contendere velimus, ex eo ipso quam valde illi iaceant intellegere possumus. ex hac enim parte pudor pugnat, illinc petulantia ; hinc pudicitia, illinc stuprum…
Cicero, in Catilinam
-
…flumine abundanti, quam largis imbribus auget montibus ex altis magnus decursus aquai fragmina coniciens silvarum arbustaque tota, nec validi possunt pontes venientis aquai vim subitam tolerare ita magno turbidus imbri molibus incurrit validis cum viribus amnis, dat sonitu…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…undis grandia saxa, ruit qua quidquid fluctibus obstat. sic igitur debent venti quoque flamina ferri, quae veluti validum cum flumen procubuere quamlibet in partem, trudunt res ante ruuntque impetibus crebris, interdum vertice torto corripiunt rapidique rotanti…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…amicitias parabant. Imperium legitumum, nomen imperi regium habebant. Delecti, quibus corpus annis infirmum, ingenium sapientia validum erat, rei publicae consultabant ; hi vel aetate vel curae similitudine patres appellabantur. Post, ubi regium imperium…
Sallust, Catilina
-
…coniciens silvarum arbustaque tota, nec validi possunt pontes venientis aquai vim subitam tolerare ita magno turbidus imbri molibus incurrit validis cum viribus amnis, dat sonitu magno stragem volvitque sub undis grandia saxa, ruit qua quidquid fluctibus obstat .…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…non refugiat ti mido sanguen a tque exalbesca t metu etsi hoc quidem est in vitio, dissolutionem naturae tam valde perhorrescere quod item est reprehendendum in dolore, sed quia fere sic afficiuntur omnes, satis argumenti est ab interitu…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…magno opere eius causa vult omnia ; qui tamen existimavit, etsi suis litteris, quibus tibi Manlium commendabat, valde confideret, tamen mea commendatione aliquid accessionis fore. me quidem cum Manli familiaritas tum Varronis studium commovit ut ad…
Cicero, Epistulae ad Familiares
-
…mihi utendum quibusdam rebus ex his libris ad eos quos in manibus habeo ; quos, ut spero, tibi valde probabo. tu velim si quid forte novi habes, maxime a Quinto fratre, deinde a C. Caesare…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
….. CICERO ATTICO SAL. utinam illum diem videam cum tibi agam gratias quod me vivere coegisti adhuc quidem valde me paenitet. sed te oro ut ad me Vibonem statim venias quo ego multis de causis converti iter meum…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…libero ; ego enim quae provideri poterunt non fallar in iis, quae cautionem non habebunt de iis non ita valde laboro. sim enim impudens, si plus postulem quam homini a rerum natura tribui potest. quod mihi praecipis…
Cicero, Epistulae ad Familiares