Logeion | αὐξάνω

αὐξάνω Pi. Fr. 153, Hdt. 7.16.αʹ, A. Pers. 756, E. Supp. 233, Fr. 362.28, Pl. Ti. 41d:—also αὔξω (poet. ἀέξω, q.v.) Thgn. 823, Pi. O. 5.4, Emp. 37, S. Tr. 117 (lyr.), Ar. Ach. 227, X. Smp. 7.4, Pl. R. 573a, D. 3.26, etc. (so Att. Inscrr. and Ptolemaic Pap.; both forms in NT): impf. ηὔξανον only Ps.-E. Fr. 1132.25; ηὖξον Hdt. 9.31, etc.: fut. αὐξήσω Th. 6.40, etc. (αὐξανῶ only in LXX Ge. 17.6, al.): aor. 1 ηὔξησα Sol. 11, X. HG 7.1.24: pf. ηὔξηκα Pl. Ti. 90b, X. Hier. 2.15:—Pass., αὐξάνομαι Hdt. 2.14, E. Med. 918, Ar. Av. 1065, Isoc. 4.104, Pl. Phd. 96c, D. 18.161; αὔξομαι Emp. 26.2, Ar. Ach. 227, Pl. R. 328d, etc., impf. ηὔξετο Hes. Th. 493, Hdt. 3.39 (v.l. αὔξετο): pf. ηὔξημαι E. IA 1248, Pl. R. 371e, Ion. αὔξ- Hdt. 1.58: plpf. ηὔξητο Id. 5.78: aor. ηὐξήθην Th. 1.89, Pl. Prt. 327c: fut. αὐξηθήσομαι D. 56.48; αὐξήσομαι X. Cyr. 6.1.12, Pl. R. 497a:—

increase, not in Hom. (only ἀέξω), Pi. Fr. 153, etc.; ὕβριν αὐ. Hdt. 7.16.αʹ; ὄλβον A. Pers. 756; opp. ἰσχναίνειν, Pl. Plt. 293b; εἰς ἄπειρον αὐ. τι Id. Lg. 910b; ἐπὶ τὸ ἔσχατον Id. R. 573a; ἐπὶ πλεῖον ηὖξον τὴν μαγειρικὴν τέχνην Athenio 1.16, etc.
- - 2 increase in power, strengthen, αὐ. τὰ Ἑλλήνων increase their power, Hdt. 8.30; νόμοισιν αὐ. πόλιν S. Ant. 191, cf. X. Mem. 3.7.2; exalt by oneʼs deeds, glorify, πόλιν, πάτραν, Pi. O. 5.4, P. 8.38, cf. IG 2(2).834, etc.; exalt by praise, extol, ἐπαινεῖν καὶ αὔξειν τινά Pl. Ly. 206a; σέ γε . . καὶ τροφὸν καὶ ματέρʼ αὔξειν honour thee as . ., S. OT 1092 (lyr.); of an orator, amplify, exaggerate, αὔξειν καὶ μειοῦν Arist. Rh. 1403a17.
  - 3 with an Adj., τρέφειν καὶ αὐ. τινὰ μέγαν bring up to manhood, Pl. R. 565c; μείζω πόλιν αὐ. E. IA 572 (lyr.); τὸν ὄγκον . . ἄπειρον αὐξήσει Pl. R. 591d.
  - 4 αὔξειν ἔμπυρα to sacrifice, Pi. I. 4(3).62; cf. ἀέξω.
  - 5 in Logic, = καταπυκνόω (q. v.), Arist. APo. 79a30, al.; but ὁ αὐξόμενος λόγος, name of a fallacy, Plu. Thes. 23, 2.559b.
- II Pass., grow, increase, in size, number, strength, power, etc., Hes. Th. 493, Pi. P. 8.93, D. 61.5, etc.; αὐ. ἐς πλῆθος, ἐς ὕψος, Hdt. 1.58, 2.14; of a child, grow up, Id. 5.92.εʹ; ἐν γὰρ τοῖς πόνοισιν αὔξεται, of Theseus, E. Supp. 323; ηὐξανόμην ἀκούων I grew taller as I heard, Ar. V. 638; of the wind, rise, Hdt. 7.188; ηὔξηται ἡ πόλις ὥστʼ εἶναι τελέα Pl. R. 371e.
- - 2 with an Adj., αὔξεσθαι μέγας wax great, grow up, E. Ba. 183; αὐ. μείζων A. Supp. 338, Pl. Lg. 681a; αὐ. ἐλλόγιμος Id. Prt. 327c; μέγας ἐκ μικροῦ . . ηὔξηται D. 9.21.
- III later, Act. intr., like Pass., ἡ σελήνη αὐξάνει Arist. APo. 78b6, cf. HA 620a21, Aristeas 208, D.S. 4.64, Ep.Col. 2.19, D.Chr.4.128, D.C. 48.52, etc.
- IV of Verbs, take the augment, both Act. and Pass., Hdn. Epim. 280; αὔξουσα (sc. συλλαβή), ἡ, augment, ibid. (Cf. ἀέξω.)

I tr. en v. act.

1 hacer aumentar, hacer crecer c. ac. de n. concr. y más frec. de abstr. δενδρέων δὲ νομὸν Διώνυσος ... αὐξάνοι Pi.Fr.153, ὕβριν Hdt.7.16α, πατρῷον δ' ὄλβον A.Pers.756, πολέμους E.Supp.233, c. ac. y giro prep. εἰς ἄπειρον τὴν ἀδικίαν Pl.Lg.910b

• de pers. ref. al crecimiento físico de los seres vivos, op. ἰσχναίνειν Pl.Plt.293b, ἀπεργάζεσθε ζῷα καὶ ... αὐξάνετε Pl.Ti.41d.

2 c. ac. de abstr. de la esfera política acrecentar, hacer prosperar ἡ τύχη ... τῆς πόλεως αὐξάνει τὰ πράγματα PRyl.77.36 (II d.C.).

3 ret. magnificar en v. pas. ἔστι ... αὐξανόμενον τὸ πρέπον lo conveniente es la ampulosidad (del estilo), Arist.Rh.1404^b17.

II intr., gener. en v. med.

1 crecer, aumentar c. suj. de pers. o n. concr. ὁ παῖς ηὐξάνετο Hdt.5.92ε, αὐξάνεσθε καὶ πληθύνεσθε LXX Ge.1.22, ἡ χώρη αὐξανομένη Hdt.2.14, τῶν οἰκήσεων τούτων μειζόνων αὐξανομένων Pl.Lg.681a, καρπὸς αὐξανόμενος Eu.Marc.4.8, de la fase creciente de la luna φωστὴρ ... αὐξανόμενος LXX Si.43.8, tb. en v. act. ἡ σελήνη αὐξάνει Arist.APo.78^b6, μῆνις Ἀπόλλωνος ... ποιεῖ τὰς ῥῖνας αὐξάνεσθαι D.P.Au.1.9

• c. giro prep. ἐς ὕψος αὐξάνεσθαι crecer en altura Hdt.2.14

• fig. crecerse, hincharse ηὐξανόμην ἀκούων Ar.V.638.

2 en cont. político-militar acrecentar su poder Φίλιππον ... αὐξάνεσθαι D.18.161.

3 lóg. hacerse más universal αὐξανομένης τῆς ἀποδείξεως Arist.APo.86^b13.
•V. αὔξω.

αὐξάνω (impf. ηὔξανον, f. αὐξήσω, ao. ηὔξησα, pf. ηὔξηκα ; pass. impf. ηὐξανόμην, f. αὐξηθήσομαι, ao. ηὐξήθην, pf. ηὔξημαι)

I tr.

1 augmenter, accroître (en taille, en force, en puissance, etc.) d’où, au pass. croître, grandir, en parl. d’un enfant, Hdt. 5, 92 ; en parl. de taille, Hdt. 2, 14 ; de nombre, Hdt. 1, 58 ; de puissance, Hés. Th. 493 ; Pd. Hdt. etc. ; de même, en parl. des forces de la nature (vent, etc.) Hdt. 7, 188, etc. ; avec un adj. αὐξάνεσθαι μέγαν, Eur. Bacch. 183 ; Plat. etc. devenir grand ; ἐλλόγιμος ηὐξήθη, Plat. Prot. 327c, il grandit en honneur et en renom ||

2 ajouter l’augment à un verbe ; d’où, au pass., prendre l’augment, EM. 399, 47 ||

II intr. depuis Aristote, s’augmenter, croître, grandir, en parl. d’enfants, Luc. Sol. 4 ; de plantes, Arstt. Plant. 1, 1 et 4 ; etc. ; fig. Pol. 16, 21 ; etc. ||

➳ Fut. réc. αὐξανῶ, Spt. Gen. 17, 6 et 20 ; 48, 4 ; Lev. 26, 9. Impf. pass. ion. αὐξανόμην, Hdt. 5, 92. Fut. moy. au sens pass. αὐξήσομαι, Xén. Cyr. 6, 1, 12 ; Plat. Rsp. 497a. — Pour l’emploi de αὐξάνω et de αὔξω, v. αὔξω fin.

Étym. R. indo-europ. *h₂uegs-, croître ; cf. lat. augeō.

αὐξάνω en αὔξω, poët. ἀέξω, aor. ηὔξησα; aor. pass. ηὐξήθην; perf. ηὔξηκα, med.-pass. ηὔξημαι; fut. αὔξησω, pass. αὐξηθήσομαι
1. act., met acc. vergroten, vermeerderen, bevorderen: αὐ. ὄλβον rijkdom vergroten Aeschl. Pers. 756; αὐ. τὰ Ἑλλήνων de Griekse zaak bevorderen Hdt. 8.30.2; τοιοῖσδ’ ἐγὼ νόμοισι τήνδ’ αὔξω πόλιν met zulke wetten maak ik deze stad groot Soph. Ant. 191; met pred. adj.: τοῦτον τρέφειν τε καὶ αὔξειν μέγαν om deze (man) te onderhouden en groot te maken Plat. Resp. 565c; overdr.: verheffen, prijzen, verheerlijken: αὔξων δὲ πάτραν Μειδυλιδᾶν door de familie van de Meidylidai te verheerlijken Pind. P. 8.38; ret. overdrijven, amplificeren.
2. act. intrans., later Gr. groeien, toenemen: ὁ λόγος τοῦ θεοῦ ηὔξανεν het woord van God verspreidde zich NT Act. Ap. 6.7.
3. med.-pass., intrans. groeien, toenemen: Ἠετίωνι ... ὁ παῖς ηὐξάνετο de zoon van Eëtion groeide op Hdt. 5.92ε.1; met pred. adj.: ἐλλόγιμος αὐ. een grote reputatie krijgen Plat. Prot. 327c.

αὐξάνω, bei Pind. u. Soph. immer αὔξω, auch bei Aesch., Eur. u. in guter att. Prosa seltner αὐξάνω, vgl. ἀέξω (ἀϜέξω, wachsen); fut. αὐξήσω, αὐξανῶ nur bei LXX ; perf ηὔξηκα, Plat. Tim. 90b ; perf. pass. ηὔξημαι ; aor. ηὐξήθην, Aesop. 71 ηὐξήνθην ; fut. pass. αὐξηθήσομαι Dem. 56.48, αὐξήσομαι Plat. Rep. VI.497a ; Xen. Cyr. 6.1.12;
wachsen machen, vergrößern, vermehren, Tragg. u. überall in Prosa, z.B. πόλεις Plat. Legg. V.731a ; τρέφειν καὶ αὐξάνειν μέγαν Rep. VIII.565c ; πόλεμον Pol. 3.97 ; τὸ βάθος τῶν τάξεων 11.1 ; Ggstz φθίνειν Plat. Rep. VIII.546b ; erheben, preisen, Soph. O.R. 1091 ; Eur. Bacch. 183 ; τιμαῖς Xen. Cyr. 8.8.28 ; καὶ ἐπαινεῖν Plat. Lys. 206a ; ἐξ ὑπερβολῆς τι αὔξειν, etwas übertreiben, Pol. 8.17. – Pass., wachsen, zunehmen, τρέφεται καὶ αὐξάνεται Plat. Phaedr. 246c ; ῥωσθεὶς καὶ αὐξηθείς Symp. 210d ; vom Monde, Epinom. 979a ; von Flüssen, Pol. 10.48 ; αὐξάνεσθαι μέγας, groß werden, Her. 1.58 (der auch ἐς πλῆθος damit vbdt, ibid); vgl. Plat. Legg. III.681a ; Xen. Cyr. 4.2.3 ; Dem. 3.5, 9.21 ; ἐλλόγιμος ηὐξήθη, er gelangte zu Ansehen, Plat. Prot. 327c ; womit zu vgl. εἰς ἄπειρον αὐξάνειν, bis ins Unendliche steigern, X.910, wie τὸν ὄγκον ἄπειρον αὐξήσει Rep. IX.591d. – Das act. in intr. Bdtg, Arist. Anal. pr. 1.7 ; vom Monde, Pol. 16.21 ; DS. 4.64, oft, u. a.Sp., bes. NT, z.B. Matth. 6.28.

αὐξᾰνω, αὔξω (αὐξάνοι. αὔξεις, -ει, -ομεν; αὔξῃς; αὔξων, -οντες: med. αὔξεται, -οντʼ (αι); αὐξομέναν. cf. ἀέξω)

- a increase — δενδρέων δὲ νομὸν Διώνυσος πολυγαθὴς αὐξάνοι fr. 153. met., ὄφρα αὔξῃς οὖρον ὕμνων P. 4.3 αὔξομεν ἔμπυρα χαλκοαρᾶν ὀκτὼ θανόντων, τοὺς Μεγάρα τέκε οἱ Κρεοντὶς υἱούς i. e. make great the sacrifice of burnt offerings to I. 4.62
- b met., exalt, make to prosper τὰν σὰν πόλιν αὔξων, Καμάρινα, λαοτρόφον O. 5.4 αὔξεται καὶ Μοῖσα διʼ ἀγγελίας ὀρθᾶς P. 4.279 αὔξων δὲ πάτραν Μειδυλιδᾶν λόγον φέρεις P. 8.38 ἀδελφεοῖσί τʼ ἐπαινήσομεν ἐσλοῖς, ὅτι ὑψοῦ φέροντι νόμον Θεσσαλῶν αὔξοντες P. 10.71 γόνον τέ οἱ φέρτατον ἀτίταλλεν ἐν ἀρμένοισι πᾶσι θυμὸν αὔξων N. 3.58 τιμὰ δὲ γίνεται, ὧν θεὸς ἁβρὸν αὔξει λόγον τεθνακότων N. 7.32 ἴστω γὰρ σαφὲς ἀστῶν γενεᾷ μέγιστον κλέος αὔξων (Hartung: αὔξων ἀστῶν codd.) I. 7.29
- c med., grow, rise εἶπέ τινʼ αὐτὸς ὁρᾶν αὐξομέναν πεδόθεν πολύβοσκον γαῖαν O. 7.62 met., ἐν δʼ ὀλίγῳ βροτῶν τὸ τερπνὸν αὔξεται P. 8.93 γλυκὺ δʼ ἀνθρώπων τέλος ἀρχά τε δαίμονος ὀρνύντος αὔξεται P. 10.10 αὔξεται δʼ ἀρετὰ (codd.: αὔξηται metr. gr. Turyn: ἀίσσει e fine versus huc transtulit Fel. Vogt, qui αὔξεται delevit) N. 8.40 νεοθαλὴς δʼ αὔξεται μαλθακᾷ νικαφορία σὺν ἀοιδᾷ N. 9.48 ψυχὰς ἐκ τᾶν βασιλῆες ἀγαυοὶ καὶ σθένει κραιπνοὶ σοφίᾳ τε μέγιστοι ἄνδρες αὔξοντʼ i. e. arise fr. 133. 5.
- d frag. ]αὔξεις[ Παρθ. 2. 93. ]αὐξανε[ (Snell: αὐξουη[ G-H.) fr. 140a. 79 (53).

Number of occurrences in NT: 23
Strong 837

αὐξάνω (and the earlier form αὔξω, Eph 2:21, Col 2:19; MM, s.v.), [in LXX chiefly for פּרה;]

1. trans., to make to grow: I Co 3:6, 7, II Co 9:10. Pass., to grow, increase, become greater: Mt 13:32, Mk 4:8, II Co 10:15, Col 1:6; τῇ ἐπιγνώσει τ. θεοῦ, Col 1:10; εἰς σωτηρίαν, I Pe 2:2.

2. In later Gk. (but nowhere in LXX), intrans., to grow, increase: of plants, Mt 6:28, Lk 12:27 13:19; of infants, Lk 1:80 2:40; of a multitude, Ac 7:17; of the increase of the Gospel: ὁ λόγος ηὔξανε, Ac 6:7 12:24 19:20; of Christ as a leader, Jo 3:30; of Christian character: εἰς Χριοτόν, Eph 4:15; εἰς ναόν, Eph 2:21; ἐν χάριτι, II Pe 3:18; τὴν αὔξησιν τ. θεσῦ, Col 2:19 (cf. συν, ὑπερ-αυξάνω).†

1 aumentar

como acción de la divinidad σὺ εἶ κύριος ὁ γεννῶν καὶ τρέφων καὶ αὔξων τὰ πάντα
tú eres el señor que crea, alimenta y aumenta todo P XII 244 P XXI 8

2 en v. med. crecer

de Selene ἐπικαλοῦμαί σε, ... ἐξ ἀφανοῦς ἡ εἰς φῶς αὐξανομένη καὶ ἀπὸ φωτὸς εἰς σκότος ἀπολήγουσα
te invoco a ti, que desde la sombra creces hacia la luz y desde la luz disminuyes hacia la oscuridad P VII 764

αὐξάνω poet. ἀέξω q. v.

- Ito make large, increase, augment, Hdt., etc. (Hom. only uses ἀέξω).
- - 2to increase in power, strengthen, exalt, aggrandise, Hdt., Attic: also to promote to honour, glorify, magnify, Trag., Plat.
- IIPass. to grow, wax, increase, Hes., Hdt., etc.; αὐξ. ἐς πλῆθος, ἐς ὕψος Hdt.; of a child, to grow up, Hdt.; ηὐξανόμην I grew taller, Ar.; so with an adj., αὐξάνεσθαι μέγας to wax great, Eur. Hence

Menu

Word wheel

αὐξάνω

Saved

Recent