προλαμβάνω
προλαμβάνω, to take or seize beforehand, prefer, anticipate
- take or receive before, τὴν πόλιν Lys. 26.9 codd.; τὰ χωρία καὶ λιμένας D. 2.9; ἀργύριον π. receive money in advance, Id. 50.14, 35; τὰ ἐφόδια Aeschin. 1.172; τρία τάλαντα παρά τινος Id. 2.166; ἅπαντα ἡμῶν τὰ χωρία D. 3.16, etc.; also π. χάριν E. Ion 914 (lyr.); μισθὸν τῆς ἀγγελίας for the message, Luc. Merc.Cond. 37; γάλα μετὰ μέλιτος IG 42(1).126.15 (Epid., ii A.D.); π. τὴν ἡλικίαν Aeschin. 1.162; π. τὴν αὔξησιν begin their growth before, Thphr. HP 8.1.4:—Pass., to be contained in advance, ἐν τῷ ὄντι ἄρα ζωὴ προείληπται καὶ ὁ νοῦς Procl. Inst. 103.
- 2 take or seize beforehand, Aeschin. 3.142; τὴν ἀρχήν A.D. Synt. 40.24; ὅσα τῆς πόλεως π. D. 18.26; τοῦτο π., ὅπως σώσομεν provide that . ., Id. 3.2: c. part., προλαβὼν κατεγνωκότας ὑμᾶς having first procured your vote of condemnation, Id. 24.77:—Pass., σῶμα προειλημμένον ὑπὸ νόσου Corp.Herm. 12.3.
- b get or take as a start, προειλήφασι πολὺν χρόνον have had a long start, PCair.Zen. 60.5 (iii B.C.); π. τῆς νυκτὸς ὁπόσον ἂν δυναίμην Luc. Gall. 1.
- 3 take in preference, τι πρό τινος S. OC 1141.
- 4 take away or off before, ἐκ γὰρ οἴκων προὔλαβον μόγις πόδα, μὴ θανεῖν E. Ion 1253.
- 5 assume in advance, τὴν ὁλότητα προλαβὼν ἐγέννησεν ἀπʼ αὐτῆς τὴν παντότητα Dam. Pr. 253; προειλήφθω . . δισχιλίων σταδίων τὸ βάθος [εἶναι] Plb. 34.6.7.
- II to be beforehand with, anticipate,
- 1 c. acc. pers., get the start of, τὰς κύνας X. Cyn. 5.19, v. infr. 3; π. τῷ λόγῳ τινάς D. Prooem. 29; βραχὺν χρόνον π. ἡμᾶς, i.e. in dying, Plu. Cons.Apoll. 2.117e; π. τῇ ῥιζώσει τοὺς χειμῶνας Thphr. HP 8.1.3, cf. CP 3.24.3: c. gen. pers., προλαβών μου ὥστε πρότερος λέγειν D. 45.6; ἵνα μὴ -λημφθῶμεν (i.e. by death) Diog.Oen. 2.
- 2 c. acc. rei, π. γόους, μαντεύματα, E. Hel. 339 (lyr.), Ion 407; τὸν καιρόν Plb. 9.14.12, cf. Plu. Cam. 34, etc.; τὸν ὄρθρον Luc. Am. 15; of mental anticipation, π. ὡς οὕτως ἔχον πρὶν γινόμενον οὕτως ἰδεῖν Arist. GA 765a28; τὰ συμβησόμενα ταῖς ἐννοίαις Plb. 3.112.7, cf. 3.1.7; τὰ πολλὰ εἰκασίᾳ Luc. Am. 8; π. ὅτι . . Plu. Cons.Apoll. 2.102e, etc.
- 3 c. gen. spatii, π. τῆς ὁδοῦ get a start on the way, Hdt. 3.105; πολὺ τῆς ὁδοῦ π. Polyaen. 7.29.2 (but just above, π. ὡς πλείστην ὁδὸν τοὺς διώξοντας) ; π. ῥᾳδίως τῆς φυγῆς Th. 4.33; π. τῆς διώξεως get a start of the pursuers, D.S. 16.94: metaph., μύθου προλαβοῦσα speaking first, Philicus in Stud.Ital. 9.44, cf. 46.
- b generally, π. τῶν κηρύκων anticipate them, Arist. Rh. 1408b24; τοῦ χρόνου π. precede in point of time, Id. Metaph. 1050b5.
- 4 c. dat. modi, π. τῷ δρόμῳ get a start in running, X. Cyn. 7.7; τῇ διανοίᾳ Arist. Fr. 660; τῇ φυγῇ Plu. Alex. 20, Cic. 47.
- 5 c. inf., προέλαβε μυρίσαι Ev.Marc. 14.8.
- 6 detect, ἐν παραπτώματι Ep.Gal. 6.1 (Pass.).
- 7 anticipate, τι τῶν μελλόντων Ph. 1.620; τὸ μέλλον τοῖς λογισμοῖς D.C. Fr. 54.2.
- 8 abs., προὔλαβε πολλῷ was far ahead, Th. 7.80, cf. X. Cyn. 6.19, D. 4.31, Plb. 31.15.8; gain an advantage, D. 37.15.
- b anticipate the event, prejudge, ἐπειδὰν ἅπαντʼ ἀκούσητε κρίνατε, μὴ πρότερον προλαμβάνετε Id. 4.14; οἱ νόμοι προλαβόντες ἐπιμέλονται ὅπως . . by anticipation, X. Cyr. 1.2.3; come before the time, opp. ὑστερίζειν, Gal. 7.353; of corn-buyers, buy earlier, SIG 976.49 (Samos, ii B.C.):— Med., προλαμβάνου Men. 701:—Pass., τὸ προειλημμένον that which is prejudged, Hermog. Stat. 1.
- c precede, go before, ὁ προλαβὼν βίος his previous life, Arg. 2 D. 22.3; τὰ προλαβόντα what precedes, Procop. Vand. 2.16; ἡ προλαβοῦσα τράπεζα the preceding meal, Lib. Or. 57.24; also τῶν προλαβόντων τὴν μνήμην the memory of the past, Procop.Gaz. Pan. p.495 B.
- III repeat from the origin, Isoc. 6.16; μικρὸν π. Id. 16.24.
- IV Philos., form a preconception (cf. πρόληψις), prejudge, οἷα προειλήφαμεν Phld. D. 3.13, cf. Sign. 22:—Med., Id. D. 1.13:— Pass., Id. Oec. p.57 J.
1. van tevoren nemen, van tevoren krijgen:
2. bij voorkeur nemen, prefereren:
3. bij voorbaat doen, (te) vroeg zijn met, eerder doen,
Strong 4301
**
2, Wi 17:17
2B*;]
1. to take beforehand: c. acc., I Co 11:21 (but v. infr.).
2. to be beforehand,
3. to overtake, surprise: pass., Ga 6:1 (on the virtual disappearance of the temporal force of the preposition in this compound here and perhaps also in I Co 11:21, v. MM, xxi).†
- Ito take or receive before, Eur., Dem., etc.
- 2to take or seize beforehand, Dem.; πρ. ὅπως . . to provide that . ., Dem.; προλαβὼν προεγνωκότας ὑμᾶς first procured your vote of condemnation, Dem.
- 3to take before, take in preference, τι πρό τινος Soph.
- 4to take away or off before, προὔλαβον μόγις πόδα Eur.
- IIto be beforehand with, anticipate,
- 1c. acc. pers. to get the start of, Xen., Dem.:—also c. gen. pers., Dem.
- 2c. acc. rei, Eur.
- 3c. gen. spatii, πρ. τῆς ὁδοῦ to get a start on the way, Hdt.; πρ. τῆς φυγῆς Thuc.
- 4absol., πολλῷ προὔλαβε was far ahead, Thuc.:— to anticipate the event, prejudge, Dem.; προλαβόντες by anticipation, Xen.
- IIIto repeat from the origin, Isocr.
-
…αὑτοὺς οἱ Ἕλληνες, καὶ ὅτι πολλῷ παραδοξότερον ἦν τοσοῦτον αὐτὸν ἐξ ἐκείνου γενέσθαι ἢ νῦν, ὅθʼ οὕτω πολλὰ προείληφε, καὶ τὰ λοιπὰ ὑφʼ αὑτῷ ποιήσασθαι, καὶ πάνθʼ ὅσα τοιαῦτʼ ἂν ἔχοιμι διεξελθεῖν, παραλείψω. ἀλλʼ ὁρῶ…
Demosthenes, Speeches
-
…δήμου στρατόπεδα, οἱ δὲ καὶ κατὰ σφᾶς ἄνευ τοῦ κοινοῦ κατʼ ἀλλήλων ξενολογοῦντες. ὁπότεροι δʼ αὐτῶν τὴν πόλιν προλάβοιεν, τοῖς ἑτέροις ἦν ὁ ἀγὼν λόγῳ μὲν ἐπὶ τοὺς ἀντιστασιώτας, ἔργῳ δʼ ἐπὶ τὴν πατρίδα · ἐσέβαλλον γὰρ…
Appian, The Civil Wars
-
…; τίς ἂν οὖν δύναιτʼ ἔφη τὴν σὴν μανίαν καὶ πολυτέλειαν ὑπομεῖναι, διεφθαρμένον μὲν πλήρωμα καὶ εἰωθὸς ἀργύριον πολὺ προλαμβάνειν καὶ ἀτελείας ἄγειν τῶν νομιζομένων ἐν τῇ νηὶ λῃτουργιῶν καὶ λοῦσθαι ἐν βαλανείῳ, τρυφῶντας δʼ ἐπιβάτας καὶ ὑπηρεσίαν ὑπὸ…
Demosthenes, Speeches
-
…ἀνῃρημένους, ἀπὸ δὲ τῶν νεκρῶν ἐπὶ τοὺς ζῶντας τὰς ὀργὰς μετέφερον · καὶ διʼ ὑπερβολὴν δέους ὁ περιὼν τοὺς προληφθέντας ὡς ἀναπαυσαμένους ἐμακάριζεν οἵ τε ἐν τοῖς δεσμωτηρίοις αἰκιζόμενοι κατὰ σύγκρισιν καὶ τοὺς ἀτάφους ἀπέφαινον εὐδαίμονας. κατεπατεῖτο μὲν οὖν…
Flavius Josephus, Jewish War
-
…βεβαίᾳ τὰ ὅμηρα παρέχοντες · οἷα δʼ ἐν κινδύνῳ τοσῷδε, τὰς ἐλπίδας ἐν ᾧ μηδὲν ἐκλείψουσι τιθέμενοι, σπουδῇ προλαβόντες τὴν προθεσμίαν, τοὺς παῖδας ἦγον ἐς Σικελίαν, γονέων τε αὐτοῖς ἐπικλαιόντων καὶ οἰκείων, καὶ μάλιστα τῶν μητέρων…
Appian, The Punic Wars
-
…οὐκ ἔχει κακοῦ πρόληψιν, ὅτι βλαβερόν ἐστιν, ὅτι φευκτόν ἐστιν, ὅτι παντὶ τρόπῳ ἀποικονόμητόν ἐστιν ; πρόληψις προλήψει οὐ μάχεται, ἀλλʼ ὅταν ἔλθῃ ἐπὶ τὸ ἐφαρμόζειν. τί οὖν τὸ κακόν ἐστι τοῦτο καὶ βλαβερὸν καὶ φευκτόν…
Epictetus, Discourses
-
…πεποιημένον, τὸν δὲ ἐπίσημον, τὸν δὲ ἀσήμαντον, ὅμηρά τε Ἰβήρων καὶ αἰχμάλωτα, καὶ ὅσα Ῥωμαίων αὐτῶν προείληπτο, ἔθυε τῆς ἐπιούσης καὶ ἐθριάμβευε, καὶ τὴν στρατιὰν ἐπῄνει, καὶ τῇ πόλει μετὰ τὴν στρατιὰν ἐδημηγόρει ,…
Appian, The Wars in Spain
-
…τῷ Πόντῳ χερρόνησον, τὰς ναῦς διαπρήσας, ἵνα μὴ διώξειεν αὐτὸν ὁ πατήρ. ἑτέρας δʼ ἐπιπέμψαντος ἐκείνου, προλαβὼν ἑαυτὸν ἔκτεινεν. ὁ δὲ Μιθριδάτης αὐτοῦ τῶν φίλων οὓς μὲν αὐτὸς ἐς τὴν ἀρχὴν ἀπιόντι ἐδεδώκει, πάντας ἔκτεινε…
Appian, The Mithridatic Wars
-
…ὑμῖν παρασκευὴ πλεονεξίας ἐπὶ ὅλην τὴν Ἰταλίαν. ἔν τε ταῖς προτέραις μάχαις πολλὰ παρὰ τὴν ἀπειρίαν τῶν ἡμετέρων στρατηγῶν προλαβόντες οὐδὲν ἐπεδείξασθε μέτριον ἐς ἡμᾶς, οὐδʼ ἠρκεῖσθε τὴν χώραν πορθοῦντες καὶ χωρία καὶ πόλεις ἔχοντες ἀλλοτρίας, καὶ κληρούχους…
Appian, The Samnite History
-
…ἀπολογίαν ἐς τὸ βουλευτήριον ἐκάλουν, οἱ δὲ σὺν ὅπλοις ἐξέθεον ἐπὶ τὸν Ἀβεντῖνον λόφον, ἐλπίσαντες, εἰ τόνδε προλάβοιεν, ἐνδώσειν πρὸς τὰς συνθήκας αὑτοῖς τι τὴν βουλήν. διαθέοντές τε τοὺς θεράποντας συνεκάλουν ἐπʼ ἐλευθερίᾳ. καὶ τῶνδε…
Appian, The Civil Wars