χαλάω
χαλάω, to slacken, loosen
- I trans., slacken, loosen, χ. βιόν, τόξα, unstring the bow, h.Ap. 6, h.Hom. 27.12; χ. τὰ νεῦρα, opp. συντείνειν, Pl. Phd. 98d; χ. τὸν πόδα, of a ship, v. πούς II.2: metaph., τὰ τῆς πολιτείας χ., opp. ἐπιτείνειν, Plu. Monarch. 2.827b:—Pass., opp. ἐπιτείνεσθαι, Pl. Phd. 86c, 94c; χαλᾶσθαι καὶ διαφθείρεσθαι Id. Lg. 653c; χαλᾶσθαι ὑπὸ τῆς ἡδονῆς Porph. Marc. 7.
- 2 let down, let fall, πτέρυγα χαλάξαις Pi. l.c.; χαλάσας ὀλίγον τὸ μέτωπον having unbent the brow, Ar. V. 655 (anap.); μαστοὺς χάλασον, says the Cyclops to his ewe, E. Cyc. 55 (lyr.); κράββατον, δίκτυα χ., Ev.Marc. 2.4, Ev.Luc. 5.5; τὴν ἱερὰν ἄγκυραν Suid.; dip in a liquid, εἰς αἷμα PMag.Par. 1.2886; soak, PHolm. 14.33:—Med., ἱστὸν χαλάσαντο lowered it, A.R. 2.1264.
- 3 let loose, release, τινὰ ἐκ δεσμῶν A. Pr. 177 (anap.); abs., let go, slacken oneʼs hold, μηδαμῇ χάλα ib. 58.
- 4 ἡνίας χ. slacken the reins, esp. in metaph. sense, χ. τὰς ἡνίας τοῖς λόγοις Pl. Prt. 338a, cf. E. Fr. 409.
- 5 κλῇθρα χ. loose the bars or bolts, i.e. undo or open the door, S. Ant. 1187, E. Hipp. 808; κλῇδας Id. Med. 1314; χ. τοὺς μοχλούς Ar. Lys. 310; but also πύλας μοχλοῖς χαλᾶτε A. Ch. 879.
- 6 loosen or undo things drawn tightly together, χ. κρεμαστὴν ἀρτάνην S. OT 1266; χ. πᾶν κάλυμμʼ ἀπʼ ὀφθαλμῶν Id. El. 1468; χ. δεσμά E. Andr. 577; ἀσκόν Id. Cyc. 161; τὸ στόμα X. Eq. 6.8:—Pass., τὰ χαλώμενα ὅπλα Hp. Art. 43; πρὶν ἂν χαλασθῇ δεσμά A. Pr. 991.
- 7 of the bowels, etc., ὑγρὰ χ. Hp. Prorrh. 1.99, cf. Coac. 20; ἢν αἱ μῆτραι μὴ χαλάσωσι τὰ ἐπιμήνια Id. Mul. 1.61.
- 8 metaph., τὴν ὀργήν χ. let it go, Ar. V. 727 (anap.); χ. [τὸν νόον] ἐς ὄψιν τινός Ti.Locr. 104c; χ. ἐπιθυμίαν Plu. Sanit. 2.133a; τὸ βαρὺ καὶ ἀμειδές Alciphr. 3.3; remit, μήτε τῆς προνοίας χαλώσης τὴν . . ὑπεροχήν Procl. Inst. 122; τὸ ἀεὶ ταῦτα οὕτως ἔχειν ἐχάλασαν relaxed the strict principle that . . Pl. Sph. 242e:—Pass., to be softened, λίθος εἰς ὑγρότητα κεχαλασμένος Callistr. Stat. 5; also κεχαλάσθαι εἰς τὸ αὐτεξούσιον to have free play, opp. συντετάχθαι, Plot. 4.3.16.
- II intr., become slack or loose, opp. συντείνω, Pl. Phd. 98d; χόλαισιν ἄγκυρραι Alc. 18.9 (s. v.l.); ζῶναι χαλῶσι E. Ba. 935; πύλαι χαλῷσαι open gates, X. Cyr. 7.5.29: metaph. c. gen., have a remission of, χαλάσσομεν τὰς θυμοβόρω λύας Alc. Supp. 23.10; τί χαλᾷ μανιῶν; A. Pr. 1057 (anap.); (also abs., S. OC 203 (lyr.), 840); relax, φρονήματος χ. E. Fr. 716; τῆς ὀργῆς Ar. Av. 383 (troch.); [τὸ ὂν] χαλάσαν τῆς τοῦ ἑνὸς ἁπλότητος Dam. Pr. 13.
- 2 c. dat. pers., χ. τινι give way or yield to any one, be indulgent to him, εἰ τοῖσιν . . κτείνουσιν ἀλλήλους χαλᾷς A. Eu. 219; χάλα τοκεῦσιν E. Hec. 403; with gen. add., μοι τῆς ἀρχῆς χάλασον Pl. Men. 86e, cf. Plu. Lyc. 7: abs., give way, εἴκειν ὁδοῦ χαλῶντα τοῖς κακίοσιν E. Ion 637.
- 3 abs., grow slack or weak, ἐπειδὰν αἱ ἐπιθυμίαι παύσωνται κατατείνουσαι καὶ χαλάσωσι Id. R. 329c; abate, χαλάσει ὁ παγετός Hp. Aër. 8; ὀδύνη Id. Acut. 16.
1. met acc. losmaken, ontspannen:
2. intrans.
a. slap zijn, los zijn;
b. afstand doen van, ophouden met,
c. toegeeflijk zijn,
1) trans., d.i. eine Spannung aufheben, abspannen ; βιόν, τόξα, H.h. Apoll. 6.27 ; 12 τόξα κεχαλασμένα ; Sp.; πτέρυγα χαλάξας, die Flügel sinken lassen, Pind. P. 1.6 ; Gegensatz von συνάγω Plat. Tim. 66c, von συντείνειν τὰ νεῦρα Phaed. 98d ; ἡνίας τοῖς λόγοις Prot. 338a ; μέτωπον, die Stirn entfalten od. entrunzeln, erheitern, Ar. Vesp. 655 ; vgl. Ant. Lib. p. 69 ; – losbinden, lösen, τινὰ ἐκ δεσμῶν Aesch. Prom. 176 ; πρὶν ἂν χαλασθῇ δεσμὰ λυμαντήρια 993 ; χαλᾷ κρεμαστὴν ἀρτάνην Soph. O.R. 1266 ; δεσμά Eur. Andr. 578 ; bes. χαλινὰ χαλᾶν, die straff angezogenen Zügel nachlassen, schießen lassen, und vom Ankertau, ναῦς ἔστη, ἢν χαλᾷ πόδα Or. 706 ; so auch κλῇθρα, κλῇδας χαλᾶν, den Türriemen losbinden, die Tür öffnen, Hipp. 808, Med. 1314 ; ἀσκόν Cycl. 161 ; τυγχάνω γε κλῇθρʼ ἀνασπαστοῦ πύλης χαλῶσα Soph. Ant. 1172 ; τοὺς μοχλούς Ar. Lys. 310 ; auch μοχλοῖς πύλας χαλᾶτε, Aesch. Ch. 866 ; u. übertr., χαλᾶτε πᾶν κάλυμμʼ ἀπʼ ὀφθαλμῶν Soph. El. 1460 ; – eng zusammengezogene Dinge auseinanderlassen, erweitern. – Uebtr. fahren lassen, aufgeben, τὴν ὀργήν Ar. Vesp. 753.
2) intr., erschlaffen, lose od. schlaff werden, seine Spannung od. seine Kraft verlieren, ἐπειδὰν αἱ ἐπιθυμίαι χαλάσωσι Plat. Rep. I.329c ; χαλασάσης τῆς ἀλγηδόνος Luc. Amor. 27. – Dah. auch auseinandergehen, seine Haltung verlieren, sich öffnen, ζῶναί σοι χαλῶσι Eur. Bacch. 933 ; πύλαι χαλῶσαι, offen stehend, Xen. Cyr. 7.5.29.
3) χαλᾶν τινος, von Etwas nachlassen, ablassen, τῆς ὀργῆς Ar. Av. 383 ; αἰκίζεταί τε κοὐδαμῆ χαλᾷ κακῶν Aesch. Prom. 256 ; absolut, σφίγγε, μηδαμῆ χάλα 58 ; vgl. Soph. O.C. 203 ; σμικρόν γέ μοι τῆς ἀρχῆς χάλασον Plat. Men. 86e ; χαλῶντες τοῦ τόνου Luc. Bis acc. 21 ; – χαλᾶν τινι, Einem nachgeben, gegen ihn nachsichtig sein, ihm vergeben, verzeihen ; χάλα τοῖς τοκεῦσιν, vergieb deiner Mutter, Eur. Hec. 407 ; εἴκειν ὁδοῦ χαλῶντα τοῖς κακίοσιν Ion 637.
Bei den Aerzten κοιλίη ὑγρὰ χαλᾷ, vom Durchfall, Hippocr.
- 1slacken, let drop εὕδει δʼ ἀνὰ σκάπτῳ Διὸς αἰετός, ὠκεῖαν πτέρυγʼ ἀμφοτέρωθεν χαλάξαις P. 1.6
Strong 5465
(a) to slacken, loosen;
(b) to let loose, let go;
(c) to lower, let down: c. acc. rei, Mk 2:4, Lk 5:4, 5, Ac 9:25 27:17, 30; c. acc. pers. (cf. Je, l.c.), pass., II Co 11:33.†
después de haberla grabado, lávala con natrón y agua y mójala con sangre de uno muerto violentamente
- Itrans. to slacken, loosen, χ. βιόν, τόξα to unstring the bow, h. Hom., Plat.: metaph., χ. τὴν ὀργήν Ar.
- 2to let down, let sink, fall or droop, πτέρυγα χαλάξαις Pind.; χαλάσας τὸ μέτωπον having unbent the brow, Ar.; δίκτυα χ. N.T.
- 3to let loose, loose, release, Aesch.:—absol. to let go, slacken oneʼs hold, Aesch.
- 4ἡνίας χ. to slack the reins, Plat.
- 5κλῇθρα or κλῇδας χ. to loose the bars or bolts, i. e. undo or open the door, Soph., Eur.; also, πύλας μοχλοῖς χαλᾶτε Aesch.
- 6to loosen or undo things drawn tightly together, Soph., Eur.:—Pass., πρὶν ἂν χαλασθῇ δεσμά Aesch.
- IIintr. to become slack or loose, Eur.; πύλαι χαλῶσι the gates stand open, Xen.:—metaph., c. gen., to have a remission of, μανιῶν, κακῶν Aesch.; τῆς ὀργῆς Ar.
- 2c. dat., χ. τινί to yield to any one, to be indulgent to him, Aesch.
- 3absol. to remit, to grow slack, Plat.
-
…παντάπασι γὰρ τῶν γε τοιούτων ἐν τῷ γήρᾳ πολλὴ εἰρήνη γίγνεται καὶ ἐλευθερία · ἐπειδὰν αἱ ἐπιθυμίαι παύσωνται κατατείνουσαι καὶ χαλάσωσιν, παντάπασιν τὸ τοῦ Σοφοκλέους γίγνεται, δεσποτῶν πάνυ πολλῶν ἐστι καὶ μαινομένων ἀπηλλάχθαι. ἀλλὰ καὶ τούτων πέρι καὶ…
Plato, Republic
-
…δὲ καὶ πολλὸν ἔστω τὸ αἷμα. οὐ γὰρ αἱ φλεγμοναὶ πρηΰνονται μοῦνον κενώσι · ἀλλὰ καὶ σφηνώσιες τῶν λίθων χαλῶνται τῇσι τῶν ἀγγείων κενώσεσι. ἀτὰρ ἠδὲ ἐν οὐρήσι διεκθέουσι οἱ λίθοι. ἔπειτα τέγξεσι γλευκίνου λίπαος, ἢ κυπρίνου…
Aretaeus, Treatment of Acute Diseases
-
…· καὶ ἢν ἐμβληθέντι ἐπιγένηταί τι τουτέων, ἐκβάλλοντι ἐλπὶς, εἴ τις ἄρα ἐλπίς · οὐ γὰρ ἀπὸ τῶν χαλώντων οἱ σπασμοὶ, ἀλλʼ ἀπὸ τῶν ἐντεινόντων. . Αἱ δὲ ἀποκοπαὶ ἢ ἐν ἄρθρῳ, ἢ κατὰ τὰ ὀστέα…
Hippocrates, Mochlicus
-
…οὗ δὴ κρεμαστὴν τὴν γυναῖκʼ ἐσείδομεν, πλεκταῖσιν αἰώραισιν ἐμπεπλεγμένην. ὁ δʼ ὡς ὁρᾷ νιν, δεινὰ βρυχηθεὶς τάλας χαλᾷ κρεμαστὴν ἀρτάνην. ἐπεὶ δὲ γῇ ἔκειτο τλήμων, δεινὰ δʼ ἦν τἀνθένδʼ ὁρᾶν. ἀποσπάσας γὰρ εἱμάτων χρυσηλάτους περόνας…
Sophocles, Oedipus Tyrannus
-
…οἴμοι μάλʼ αὖθις ἐν τρίτοις προσφθέγμασιν. Αἴγισθος οὐκέτʼ ἔστιν. ἀλλʼ ἀνοίξατε ὅπως τάχιστα, καὶ γυναικείους πύλας μοχλοῖς χαλᾶτε · καὶ μάλʼ ἡβῶντος δὲ δεῖ, οὐχ ὡς δʼ ἀρῆξαι διαπεπραγμένῳ · τί γάρ ; ἰοὺ ἰού. κωφοῖς…
Aeschylus, Libation Bearers
-
…δʼ ἄλκιμον ἦτορ ἔχουσα πάντη ἐπιστρέφεται θηρῶν ὀλέκουσα γενέθλην. αὐτὰρ ἐπὴν τερφθῇ θηροσκόπος ἰοχέαιρα, εὐφρήνῃ δὲ νόον, χαλάσασʼ εὐκαμπέα τόξα ἔρχεται ἐς μέγα δῶμα κασιγνήτοιο φίλοιο, Φοίβου Ἀπόλλωνος, Δελφῶν ἐς πίονα δῆμον, Μουσῶν καὶ Χαρίτων…
NA, Homeric Hymns
-
…. ὦ Ζεῦ, δέδορκα φάσμʼ ἄνευ φθόνου μὲν οὐ πεπτωκός · εἰ δʼ ἔπεστι νέμεσις, οὐ λέγω. χαλᾶτε πᾶν κάλυμμʼ ἀπʼ ὀφθαλμῶν, ὅπως τὸ συγγενές τοι κἀπʼ ἐμοῦ θρήνων τύχῃ. αὐτὸς σὺ βάσταζʼ · οὐκ ἐμὸν…
Sophocles, Electra
-
…οὔτι μελιγλώσσοις πειθοῦς ἐπαοιδαῖσιν θέλξει, στερεάς τʼ οὔποτʼ ἀπειλὰς πτήξας τόδʼ ἐγὼ καταμηνύσω, πρὶν ἂν ἐξ ἀγρίων δεσμῶν χαλάσῃ ποινάς τε τίνειν τῆσδʼ αἰκείας ἐθελήσῃ. σὺ μὲν θρασύς τε καὶ πικραῖς δύαισιν οὐδὲν ἐπιχαλᾷς, ἄγαν δʼ ἐλευθεροστομεῖς…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…πῦρ ἔχουσʼ ἐφήμεροι ; ἀφʼ οὗ γε πολλὰς ἐκμαθήσονται τέχνας. τοιοῖσδε δή σε Ζεὺς ἐπʼ αἰτιάμασιν αἰκίζεταί τε κοὐδαμῇ χαλᾷ κακῶν. οὐδʼ ἔστιν ἄθλου τέρμα σοι προκείμενον ; οὐκ ἄλλο γʼ οὐδέν, πλὴν ὅταν κείνῳ δοκῇ. δόξει…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…τῶν λόγων ἐπῃσθόμην πρὸς ἔξοδον στείχουσα, Παλλάδος θεᾶς ὅπως ἱκοίμην εὐγμάτων προσήγορος. καὶ τυγχάνω τε κλῇθρʼ ἀνασπαστοῦ πύλης χαλῶσα καί με φθόγγος οἰκείου κακοῦ βάλλει διʼ ὤτων · ὑπτία δὲ κλίνομαι δείσασα πρὸς δμωαῖσι κἀποπλήσσομαι ἀλλʼ ὅστις ἦν ὁ…
Sophocles, Antigone