χρεών
χρεών, necessity; it is necessary
- that which must be, κατὰ τὸ χ. Anaximand. 1 (Diels Vorsokr. 5); τὴν μοῖραν εἰς τὸ μὴ χ. παραστρέφων E. Fr. 491.3; χ. τοῦ χρησμοῦ Plu. Nic. 14.
- II necessity, fate, ἥ τε ἡλικία καὶ τὸ χ. Pl. Phdr. 255a; μοίρας τοῦ χρεών τʼ ἀπαλλαγή E. Hipp. 1256; εἰς τὸ χ. ἰέναι Pl. Ax. 364c; ἀπελθεῖν εἰς τὸ χ., εἰς τὸ χ. ἀπαλλάσσεσθαι, Str. 1.3.21, J. AJ 7.15.1; οἱ τὴν εἰς τὸ χ. πορευόμενοι (cj. for ποιούμενοι), v. l. τῶν εἰς τὸ χ. ὁδευόντων, Plu. Cons.Apoll. 2.113c; τό τοι χρεὼν οὐκ ἔστι μὴ χρεὼν ποιεῖν Trag.Adesp. 368; ὅ τι γὰρ μὴ χ. οὔτοι χ. παθεῖν E. Ba. 515; [Ἀλέξανδρον] τὸ χ. ἐν Βαβυλῶνι κατέλαβε Jul. Or. 3.107c.
- 2 mostly in the phrase χρεών (sc. ἐστι), like χρή, it is necessary, c. inf., Thgn. 564, A. Ag. 922, S. OT 633, Democr. l.c., etc.: c. acc. et inf., Pi. P. 2.52, Hdt. 1.41, 57, 2.133, A. Pr. 772, 970, al., S. Ph. 1439, Ar. Eq. 138, Th. 5.49; τὸ χ. γενέσθαι Hdt. 7.17.
- 3 sts. as a neut. part. (like ἐξόν, etc.), it being necessary, since it was necessary, Id. 5.50.
- III less freq., that which is expedient or right, ὅρκον δʼ οὔτʼ ἄδικον χ. ἔμμεναι οὔτε δίκαιον Choeril. 7; ἔννεπε τί σοι χρεὼν ὑπουργεῖν S. Ph. 143 (lyr.); μητέρʼ εἰ χ. ταύτην προσαυδᾶν Id. El. 273, cf. 983, Ar. Nu. 1446 (lyr.), etc.; with the Art., ἔκανες ὃν οὐ χρῆν, καὶ τὸ μὴ χ. πάθε A. Ch. 930: abs. in part., ὑμεῖς ἂν οὐ χ. ἄρχοιτε ye would rule unrightfully, Th. 3.40.—In Trag. χρεών ( = χρή) appears without ἐστί or ἦν; in Ar. and Prose the verb is more commonly added, but not in Ar. Nu. l.c., Pl. Sph. 220d, Criti. 107b, al.
- IV as Adj., τῷ χ. πόσει E. Fr. 501. (Not in Hom. or Hes., Od. 15.201 being f. l. for χρεώ.) [In Poets χρεών is sts. monosyll., as in Choeril. l.c., Parm. 4.5, al.; outside of hexameters prob. always disyll., since χρή can be restored in E. IT 1486, Fr. 733.3.] (From χρεώ, with addition of ν from the synonym δέον; when used as part. abs., as in Sol. Fr. 34.6, Th. 3.40, from χρεὼ ὄν.)
1. noodzakelijkheid:
2. moreel wat gepast is:
- 1it is necessary c. (acc. &) inf. ἐμὲ δὲ χρεὼν φεύγειν δάκος P. 2.52 εἰ χρεὼν τοῦθʼ κοινὸν εὔξασθαι ἔπος P. 3.2 ἐν λόγοις δʼ ἀστῶν ἀγαθοῖσιν ἐπαινεῖσθαι χρεών (sc. Ἀρισταγόραν: Schr.: ἀγαθοῖς μὲν αἰνεῖσθαι codd.: ἀγαθοῖσί μιν αἰνεῖσθαι Mingarelli) N. 11.17
- Ithat which must be, τὸ χρεὼν γίνεσθαι Hdt.; τὸ χρεὼν τοῦ χρησμοῦ Plut.
- IIneed, necessity, fate, Eur., Plat.
- 2χρεών (sc. ἐστι), much like χρή, ʼtis fated, necessary, Lat. oportet, c. inf., Theogn., Aesch., etc.
- 3sometimes as a neut. part. (like ἐξόν, etc.), it being necessary, since it was necessary, Hdt.
- IIImore rarely that which is expedient or right, Soph., Ar., etc.
- IVabsol., οὐ χρεὼν ἄρχετε ye rule unrightfully, Thuc.
-
…ἀέλπτων δορικανεῖ μόρῳ θανὼν λάθοιμι, χώρᾳ δʼ ἄχθος ἀείζων πέλοι. τοιῶνδε τυγχάνοντας ἐκ πρυμνῆς φρενὸς χάριν σέβεσθαι τιμιωτέραν χρεών. καὶ ταῦθʼ ἅμʼ ἐγγράψασθε πρὸς γεγραμμένοις πολλοῖσιν ἄλλοις σωφρονίσμασιν πατρός, ἀγνῶθʼ ὅμιλον ἐξελέγχεσθαι χρόνῳ. πᾶς δʼ ἐν…
Aeschylus, Suppliant Women
-
…ἄγρην ὁρμωμένου, μή τινες κατʼ ὁδὸν κλῶπες κακοῦργοι ἐπὶ δηλήσι φανέωσι ὑμῖν. πρὸς δὲ τούτῳ καὶ σέ τοι χρεόν ἐστι ἰέναι ἔνθα ἀπολαμπρυνέαι τοῖσι ἔργοισι πατρώιόν τε γάρ τοί ἐστι καὶ προσέτι ῥώμη ὑπάρχει. ἀμείβεται ὁ Ἄδρηστος…
Herodotus, The Histories
-
…ἀλλάξαιμʼ ἐγώ. κρεῖσσον γὰρ οἶμαι τῇδε λατρεύειν πέτρᾳ ἢ πατρὶ φῦναι Ζηνὶ πιστὸν ἄγγελον. οὕτως ὑβρίζειν τοὺς ὑβρίζοντας χρεών. χλιδᾶν ἔοικας τοῖς παροῦσι πράγμασι. χλιδῶ ; χλιδῶντας ὧδε τοὺς ἐμοὺς ἐγὼ ἐχθροὺς ἴδοιμι · καὶ σὲ δʼ…
Aeschylus, Prometheus Bound
-
…οἶδʼ ὁθούνεκα τοῦ νῦν σκυθρωποῦ καὶ ξυνεστῶτος φρενῶν μεθορμιεῖ σε πίτυλος ἐμπεσὼν σκύφου. ὄντας δὲ θνητοὺς θνητὰ καὶ φρονεῖν χρεών · ὡς τοῖς γε σεμνοῖς καὶ συνωφρυωμένοις ἅπασίν ἐστιν, ὥς γʼ ἐμοὶ χρῆσθαι κριτῇ, οὐ βίος ἀληθῶς ὁ…
Euripides, Alcestis
-
…τίς οὖν ἂν ὑμῶν τοῖς ἔσω φράσειεν ἂν ἡμῶν ποθεινὴν κοινόπουν παρουσίαν ; ἥδʼ, εἰ τὸν ἄγχιστόν γε κηρύσσειν χρεών. ἴθʼ, ὦ γύναι, δήλωσον εἰσελθοῦσʼ ὅτι Φωκῆς ματεύουσʼ ἄνδρες Αἴγισθόν τινες, οἴμοι τάλαινʼ, οὐ δή…
Sophocles, Electra
-
…σκῆπτρον ἀνάσσεται. σὲ δʼ, ὦ τέκνον, τόδʼ ἐλήλυθεν πᾶν κράτος ὠγύγιον · τό μοι ἔννεπε τί σοι χρεὼν ὑπουργεῖν. νῦν μέν, ἴσως γὰρ τόπον ἐσχατιαῖς προσιδεῖν ἐθέλεις ὅντινα κεῖται, δέρκου θαρσῶν · ὁπόταν δὲ μόλῃ…
Sophocles, Philoctetes
-
…τοὐξύθυμον καὶ τὸ βασιλικὸν λίαν. λέγʼ, ὡς ἀθῷος ἐξ ἐμοῦ πάντως ἔσῃ. τοῖς γὰρ δικαίοις οὐχὶ θυμοῦσθαι χρεών. ὅσῳ δʼ ἂν εἴπῃς δεινότερα βακχῶν πέρι, τοσῷδε μᾶλλον τὸν ὑποθέντα τὰς τέχνας γυναιξὶ τόνδε τῇ δίκῃ προσθήσομεν…
Euripides, Bacchae
-
…φέρειν ἀνάγκη καίπερ ὄντα δύσφορα. δέχου δὲ κόσμον τόνδε, καὶ κατὰ χθονὸς ἴτω. τὸ ταύτης σῶμα τιμᾶσθαι χρεών, ἥτις γε τῆς σῆς προύθανε ψυχῆς, τέκνον, καί μʼ οὐκ ἄπαιδʼ ἔθηκεν οὐδʼ εἴασε σοῦ στερέντα γήρᾳ…
Euripides, Alcestis
-
…ἄλλοις οὐχ ἥκιστα καὶ κατὰ τὴν νόσον γεγένηται. ὅμως δὲ πόλιν μεγάλην οἰκοῦντας καὶ ἐν ἤθεσιν ἀντιπάλοις αὐτῇ τεθραμμένους χρεὼν καὶ ξυμφοραῖς ταῖς μεγίσταις ἐθέλειν ὑφίστασθαι καὶ τὴν ἀξίωσιν μὴ ἀφανίζειν ἐν ἴσῳ γὰρ οἱ ἄνθρωποι δικαιοῦσι τῆς τε ὑπαρχούσης…
Thucydides, The Peloponnesian War
-
…τεκοῦσα τόνδʼ ὄφιν ἐθρεψάμην. ἦ κάρτα μάντις οὑξ ὀνειράτων φόβος. ἔκανες ὃν οὐ χρῆν, καὶ τὸ μὴ χρεὼν πάθε. στένω μὲν οὖν καὶ τῶνδε συμφορὰν διπλῆν. ἐπεὶ δὲ πολλῶν αἱμάτων ἐπήκρισε τλήμων Ὀρέστης, τοῦθʼ ὅμως…
Aeschylus, Libation Bearers