χρή

χρή, impers., Il. 1.216, etc.; Aeol. χρῆ Alc. 20, 35, 46; other forms are contractions (crases) of χρή (prob. orig. a neut. Subst.) with forms of εἰμί (sum): fut. χρἤσται S. OC 504, Fr. 599, Pherecr. 103, Ar. Fr. 362, Phryn.Com. 34 (on this form, for which codd. generally have χρῆσται or χρῆσθαι, v. Sch. S. OC l.c.): subj. χρῇ S. Ph. 999, E. Alc. 49, Ar. Lys. 133; opt. χρείη A. Pr. 215, S. Tr. 162, Lys. 12.44, Pl. Euthphr. 4c; inf. χρῆναι Democr. 276, Ar. Ec. 210, Antipho 5.84, etc.; also χρῆν (v. infr. III); part. neut. pl. χρηεόντα (or χρὴ ἐόντα) Democr. 174: impf. ἐχρῆν Pi. N. 7.44, A. Ch. 907, S. Fr. 107.6 (only here in S., χρῆν l. 5), Ar. Ra. 152, al., Antipho 1.1, And. 1.114, Lys. 3.22, al., Th. 6.57, Pl. Prt. 335c, D. 4.3, al., etc.: freq. also without the augm., χρῆν Pi. Fr. 123.1, S. El. 529, 579, Tr. 1133, Ar. Eq. 535 (anap.), al., Lys. 8.6, al., Th. 3.63, D. 15.33, al., etc.; both forms in Ar. Ach. 540, ἐρεῖ τις, οὐ χρῆν· ἀλλὰ τί ἐχρῆν εἴπατε: fut. χρήσει Hdt. 7.8.δ:—

• it is necessary: c. inf. praes. aut aor., it must needs, one must or ought to do (like δεῖ, which is only once used in Hom.), νῦν δὲ χ. τετλάμεν ἔμπης Od. 3.209; τὸν νῦν χ. κομέειν 6.207, cf. Il. 1.216, 4.57, etc.; σήμαινʼ ὅ τι χ. σοι συμπράσσειν A. Pr. 297 (anap.); ὅτι χ. πάσχειν ἐθέλω ib. 1067; ὅ τι χρείη ποιεῖν Pl. Euthphr. 4c, cf. 9a; τούτου θανειν χρῆν αὐτὸν οὕνεκʼ ἐκ σέθεν; S. El. 579; χρὴ τὸ λέγειν Parm. 6.1: more freq. c. acc. pers. et inf., one must, ἐμὲ δὲ χ. γήραϊ πείθεσθαι Il. 23.644; τῷ σε χ. πόλεμον . . παῦσαι 7.331; οὐδέ τί σε χ. νηλεὲς ἦτορ ἔχειν 9.496; τί χ. με . . στέγειν ἢ τί λέγειν; S. Ph. 135 (lyr.): χρῆν γὰρ Κανδαύλῃ γενέσθαι κακῶς (where γενέσθαι is inf. of an impers. verb) Hdt. 1.8.—Sts. the inf. must be supplied from the context, esp. in Hom. in phrases like τίπτε μάχης. ἀποπαύεαι; οὐδέ τί σε χρή (sc. ἀποπαύεσθαι) Il. 16.721, cf. 19.420; ὅθι χ. πεζὸν ἐόντα (sc. μάρνασθαι) Od. 9.50; so in Trag. and Att., πορθεῖν ἃ μὴ χ. (sc. πορθεῖν) A. Ag. 342; φύς τʼ ἀφʼ ὧν οὐ χρῆν (sc. φῦναι), ξὺν οἷς τʼ οὐ χρῆν (sc. ὁμιλεῖν) ὁμιλῶν S. OT 1184; ἔκανες ὃν οὐ χρῆν (sc. κτεῖναι) A. Ch. 930; ἐπιπλεύσειέ τις ὡς χ. (sc. ἐπιπλεῦσαι) Th. 2.89; θύσαντες οἷς χ. (sc. θῦσαι) Pl. R. 415e; ἀκαιρότερον ὄντα ἢ χ. Id. Plt. 307e; λαλεῖν μετὰ ἀφελείας ἔνθα χ. Longin. 34.2.; so ὡς χ. A. Ag. 1556 (anap.), etc.—The impf. freq. expresses something that ought to have been, but is not, ἐνθάδʼ οὐ παραστατεῖ, ὡς χρῆν, Ὀρέστης ib. 879, cf. S. Tr. 1133; and sts. stands for χρή, χρῆν τι λέγειν ὑμᾶς σοφὸν ῳ νικήσετε Ar. Pl. 487 (anap.), cf. 432: abs., ἐρεῖτις, οὐ χρῆν· ἀλλὰ τί ἐχρῆν εἴπατε Id. Ach. 540.
• • • 2 in Hom. without inf., c. acc. pers. et gen. rei, οὐδέ τί σε χρὴ ἀφροσύνης thou hast no need of imprudence, i. e. it does not befit thee, Il. 7.109; οὐ μέν σε χ. ἔτʼ αἰδοῦς Od. 3.14; τί με χ. μητέρος αἴνου; 21.110; μυθήσεαι ὅττεό (i.e. ὅτου) σε χ. 1.124; τέο σε χ.; 4.463: τί χρὴ φίλων is found in most codd. of E. Or. 667 (δεῖ cod. V).
    • 3 c. dat. pers. pro acc. is not found; in Il. 5.490, A. Pr. 3, the dat. belongs to the inf. μέλειν; in S. Ant. 736 Dobree restored με for γε; in E. Med. 886 ᾗ depends on μετεῖναι; in Ion 1316 Dobree read τοὺς δέ γʼ ἐνδίκους, and in Lys. 28.10 δικαίους . . ὑφελομένους was restored by Cobet.
  • II sts. in a less strong sense, πῶς τοῦτο περᾶσαι χρή; how is one to get through this? Theoc. 15.45; τί ἐχρῆν με ποιεῖν; what was I to do? D. 18.28; ἓν οὐδὲν κατέστη ἴαμα ὅτι χρῆν προσφερόντας ὠφελεῖν there was no one remedy by the application of which one could (or was bound to) help them, Th. 2.51, cf. 1.91.
  • III τὸ χρῆν (inf.) fate, destiny, E. Hec. 260 (s. v. l., τὸ χρὴ Nauck); τὸ χρή Id. HF 828; cj. for τὸ χρεών (monosyll.) in Id. Fr. 733.3, IT 1486.

χρή, impers. (vgl. χράομαι), conj. χρῇ, optat. χρείη, inf. χρῆναι, poet. auch χρῆν, Porson Eur. Hec. 264 ; impf. ἐχρῆν u. χρῆν (nicht ἔχρη od. ἔχρην), fut. χρήσει ; es braucht, ist nötig, es ist Pflicht, man muß ; mit dem inf. allein, und, wenn die Person dabeisteht, die verpflichtet ist, mir dem accus. c. inf.; Hom. u. Folgde überall ; ἀλλὰ χρὴ καὶ ἐμὸν θέμεναι πόνον οὐκ ἀτέλεστον Il. 4.57 ; χρὴ μὲν δὴ τὸν μῦθον ἀπηλεγέως ἀποειπεῖν, man muß das Wort offen aussprechen, 9.309 ; 13.235, Od. 3.209, 6.207 u. sonst ; χρὴ δὲ πρὸς θεὸν οὐκ ἐρίζειν Pind. P. 2.88, u. öfter, wie Tragg.: σήμαινʼ ὅ, τι χρή σοι συμπράττειν, was man tun soll, Aesch. Prom. 295 ; μετὰ τοῦδʼ ὅ, τι χρὴ πάσχειν ἐθέλω 1069, u. oft in ähnlicher Vrbdg ὅ, τι χρή, was nötig ist ; ποθεῖν ἃ μὴ χρή, wo man ποθεῖν ergänzen muß, Ag. 333 ; ὃ χρὴ οὐδεὶς μὴ θεῶν θήσει ποτέ Eur. Herc.F. 311 ; τὸ χρῆν σφʼ ἐπήγαγʼ ἀνθρωποκτονεῖν Hec. 260 ; Herc.Fur. 828 ; χρὴ μὲν σφωΐτερον ἔπος εἰρύσασθαι καὶ μάλα περ κεχολωμένον, man muß, auch wenn man erzürnt ist, Il. 1.216 ; χρή σε πόλεμον παῦσαι, du mußt, 7.331 ; οὔ σε χρὴ νηλεὲς ἦτορ ἔχειν 9.496 ; νῦν σε μάλα χρὴ αἰχμητὴν ἔμεναι 16.492, u. oft ; auch ist der infin. zuweilen aus dem Zusammenhange zu ergänzen, μὴ χαλέπαινε παρὲκ νόον· οὐδέ τί σε χρή, sc. χαλεπαίνειν, 20.133, wie τίπτε μάχης ἀποπαύσεαι ; οὐδέ τί σε χρή, sc. ἀποπαύσασθαι μάχης, 16.721, vgl. 19.420, Od. 19.500 ; ὅθι χρή, sc. μάρνασθαι, 9.50 ; ἐμὲ χρὴ καὶ σὲ ὑφαίνειν ὄλβον Pind. P. 4.141, wie Tragg., τὴν πεπρωμένην δὲ χρὴ αἶσαν φέρειν ὡς ῥᾷστα, γιγνώσκονθʼ ὅτι Aesch. Prom. 103, ὡς μάθοι, τί χρὴ δρῶντʼ ἢ λέγοντα δαίμοσιν πράττειν φίλα 662, οὓς φυλάξασθαί σε χρή 717. – In Verbindungen, wie εἰ δὲ χρὴ τυχεῖν σωτηρίας Ch. 201, wenn ich Rettung finden soll, πῆ ποτε μόχθων χρὴ τέρματα τῶνδʼ ἐπιτεῖλαι Prom. 100, liegt eine Bestimmung des Geschicks darin, und tritt der Zusammenhang mit χράω (s. oben) mehr hervor ; Soph. εἶπε Λοξίας ποτὲ χρῆναι μιγῆναι μητρί, O.R. 995, vgl. 854, O.C. 1442, 1517 ; κεἰ χρή με παντελῶς θανεῖν O.R. 669, u. sonst. – In τί χρή με στέγειν ἢ τί λέγειν Phil. 135, vgl. Ant. 875, Aj. 1359, liegt mehr »was nutzt« oder »frommt«, so daß der Zusammenhang mit χράομαι mehr hervortritt ; lehrreich ist Ar. Av. 1419 ἀλλʼ ὅτου δεῖ χρὴ λέγειν. – Auch sonst oft bei Ar., u. in Prosa, ἐβουλεύοντο ὅ τι χρὴ αὐτοὺς ποιῆσαι Plat. Symp. 190c, θύσαντες οἷς χρή, sc. θῦσαι, Rep. III.415e. – Das impf. χρῆν drückt meist aus, daß Etwas geschehen mußte, was aber nicht geschehen ist, was wir durch den conj. bezeichnen, ἐκ τῶνδέ σοι παῖς ἐνθάδʼ οὐ παραστατεῖ, ὡς χρῆν, Ὀρέστης, wie er mußte, od. wie er hätte sollen, Aesch. Ag. 851, 1393 ; κάνες γʼ ὃν οὐ χρῆν Ch. 918, den du hättest nicht töten sollen ; χρῆν γάρ σε μήτʼ αὐτόν ποτʼ ἐς Τροίαν μολεῖν ἡμᾶς τʼ ἀπείργειν Soph. Phil. 1347 ; Tr. 1123 u. oft ; Plat. Symp. 181d χρῆν καὶ νόμον εἶναι, vgl. Apol. 34a, Gorg. 458b, u. sonst ; Thuc. 3.63. – Hierher gehört auch Ar. Ach. 778 φώνει δὴ τὺ ταχέως, χοιρίον· οὐ χρῆσθα σιγῆν, ὦ κάκιστʼ ἀπολουμένα, du hättest nicht still sein sollen ; eine 2. Person Sing., das Verbum also persönlich gebraucht, nicht, wie sonst, unpersönlich. – Mit dem acc. der Person u. dem gen. der Sache, Etwas nötig haben, seiner bedürfen, μυθήσεαι, ὅττεο σε χρή, wessen du bedarfst, was dir Not tut, Od. 1.124, 4.463, 22.377 ; οὐδέ τί σε χρὴ ἀφροσύνης, du bedarfst nicht des Unverstandes, d.i. du mußt nicht unverständig sein, Il. 7.109 ; οὔ σε χρὴ ἔτʼ αἰδοῦς, du brauchst nicht mehr blöde zu sein, Od. 3.14 ; τί με χρὴ μητέρος αἴνου 21.110, was brauche ich erst die Mutter zu loben ? Nach einer Ansicht Neuerer ist dies unpersönliche Verbum χρῆναι keine reine Verbalbildung, sondern ein altes Substantiv mit εἶναι, welche Ansicht zuerst Ahrens aufgestellt zu haben scheint, s. Dial. Dor. p. 353. Beim indicat. χρή muß man ἐστίν ergänzen, χρή ἐστιν, es ist Notwendigkeit, es ist notwendig, wie ἀνάγκη statt ἀνάγκη ἐστίν, ἀναγκαῖόν ἐστιν ; der Κonjunkt. χρῇ ist entstanden aus χρὴ ᾖ, der optat. χρείη aus χρὴ εἴη usw. Diese Auffassung hat viel Ansprechendes. Am Dasein eines alten Substantivs ἡ χρή, = ἡ ἀνάγκη, läßt sich kaum zweifeln, vgl. χρῆ ; ob ἡ χρή zu betonen sei oder ἡ χρῆ, und ob das Wort aus ἡ χρέα, einer Nebenform von ἡ χρεία kontrahiert sei oder nicht, darüber ließe sich streiten, ohne daß diese Punkte auf die Entscheidung der Hauptfrage einwirkten. Aber für diese Entscheidung der Hauptfrage stehen der ganzen Ansicht doch allerlei wesentliche Hindernisse entgegen, z.B. die augmentierte Imperfektform ἐχρῆν und die oben betrachtete 2. Person χρῆσθα. Der gewöhnlichen Ansicht dagegen, daß χρῆναι ursprünglich reine Verbalbildung sei, stellen sich gar keine wesentlichen Schwierigkeiten entgegen ; denn sämmtliche Formen ohne Ausnahme lassen sich ohne Weiteres als ursprünglich reine Verbalformen erklären, und keine einzige ist dabei in irgendeiner Hinsicht ohne genügende Analogie.

χρή

[χράω1.]

• • 1

    There is need of, there needs, one should have or display.

    With acc. of the person affected and genit. : οὐδέ τί σε χρὴ ταύτης ἀφροσύνης (this is no time for such folly) Il. 7.109 : ὅττεό σε χρή (what your business is) Od. 1.124, τί με χρὴ μητέρος αἴνου; (i.e. she needs no praise from me) Od. 21.110, ὄφρʼ ἂν πονήσομαι ὅττεό με χρή (do my work) Od. 22.377. Cf. Od. 3.14, Od. 4.463.

  • 2

    It is necessary or needful, one needs must.

  • • a

      With acc. and infin. : τί σε χρὴ ταῦτα λέγεσθαι; (why do so ?) Il. 13.275 : ἐμὲ χρὴ γήραϊ πείθεσθαι Il. 23.644. Cf. Il. 1.216, Il. 19.228, Il. 22.268 : Od. 6.190, Od. 10.490, Od. 14.364, Od. 23.250, Od. 24.407.

    • b

      With acc. alone : οὐδέ τί σε χρή (there is no need) Od. 19.500.

    • c

      With infin. alone : νῦν δὲ χρὴ τετλάμεν ἔμπης Od. 3.209.

  • 3

    It befits, it is fitting or proper, it behoves, one ought.

  • • a

      With acc. and infin.: οὐ χρὴ εὕδειν βουληφόρον ἄνδρα Il. 2.24= 61, χρή σε φάσθαι ἔπος Il. 9.100. Cf. Il. 7.331, Il. 9.496, 613, Il. 10.479, Il. 12.315, Il. 13.463, Il. 16.492, Il. 19.67, 149, Il. 23.478 : Od. 1.296, Od. 2.369, Od. 4.492, Od. 6.27, Od. 10.380, Od. 12.154, Od. 15.393, Od. 17.417, Od. 18.17, Od. 19.118.

    • b

      With acc. alone : οὐδέ τί σε χρή Il. 16.721, Il. 19.420, Il. 20.133. Cf. Od. 9.50.

    • c

      With infin. alone : χρὴ ἐμὸν θέμεναι πόνον οὐκ ἀτέλεστον Il. 4.57. Cf. Il. 5.490, Il. 9.309, 627, Il. 13.235, Il. 16.631 : Od. 6.207, Od. 15.74, Od. 19.4, Od. 24.324.

χρή (impers., χρή: impf. ἐχρῆν, χρῆν: cf. χράω, χρεών.)

• 1it is necessary c. (acc. &) inf. ἐμὲ δὲ στεφανῶσαι κεῖνον χρὴ O. 1.103 ἀρχομένου δʼ ἔργου πρόσωπον χρὴ θέμεν τηλαυγές O. 6.3 χρὴ τοίνυν πύλας ὕμνων ἀναπιτνάμεν αὐταῖς O. 6.27 ἀλλʼ ἐμὲ χρὴ φράσαι O. 8.74 παρὰ σκοπὸν οὐ χρὴ τὰ πολλὰ βέλεα καρτύνειν χεροῖν O. 13.94 χρὴ δὲ κατʼ αὐτὸν αἰεὶ παντὸς ὁρᾶν μέτρον P. 2.34 χρὴ δὲ πρὸς θεὸν οὐκ ἐρίζειν P. 2.88 χρὴ τὰ ἐοικότα πὰρ δαιμόνων μαστευέμεν P. 3.59 χρὴ πρὸς μακάρων τυγχάνοντʼ εὖ πασχέμεν P. 3.103 σάμερον μὲν χρή σε παρʼ ἀνδρὶ φίλῳ στᾶμεν P. 4.1 “ἀλλʼ ἐμὲ χρὴ καὶ σὲ ὑφαίνειν” P. 4.141 χρὴ μαλακὰν χέρα προσβάλλοντα τρώμαν ἕλκεος ἀμφιπολεῖν P. 4.271 “εἰ δὲ χρὴ καὶ πὰρ σοφὸν ἀντιφερίξαι, ἐρέω” P. 9.50 χρὴ δʼ ἐν εὐθείαις ὁδοῖς στείχοντα μάρνασθαι φυᾷ N. 1.25 χρὴ δʼ ἀπʼ Ἀθανᾶν τέκτον ἀεθληταῖσιν ἔμμεν N. 5.49 ἀλλὰ τὸ μόρσιμον ἀπέδωκεν. ἐχρῆν δέ τινʼ ἔνδον ἄλσει παλαιτάτῳ Αἰακιδᾶν κρεόντων τὸ λοιπὸν ἔμμεναι N. 7.44 κερδέων δὲ χρὴ μέτρον θηρευέμεν N. 11.47 χρή νιν εὑρόντεσσιν ἀγάνορα κόμπον μὴ φθονεραῖσι φέρειν γνώμαις I. 1.43 εὐκλέων δʼ ἔργων ἄποινα χρὴ μὲν ὑμνῆσαι τὸν ἐσλόν, χρὴ δὲ κωμάζοντʼ ἀγαναῖς χαρίτεσσιν βαστάσαι (bis) I. 3.7—8. χρὴ δὲ πᾶν ἔρδοντʼ ἀμαυρῶσαι τὸν ἐχθρόν I. 4.48 χρὴ δʼ ἀγαθὰν ἐλπίδʼ ἀνδρὶ μέλειν. χρὴ δʼ ἐν ἑπταπύλοισι Θήβαις τραφέντα Αἰγίνᾳ Χαρίτων ἄωτον προνέμειν (bis) I. 8.15—6. καλῶν μὲν ὦν μοῖράν τε τερπνῶν ἐς μέσον χρὴ παντὶ λαῷ δεικνύναι fr. 42. 4. χρὴ δʼ ἄνδρα τοκεῦσιν φέρειν βαθύδοξον αἶσαν Pae. 2.57 περὶ δʼ ὑψικόμῳ Ἑλένᾳ χρῆν ἄρα Πέργαμον εὐρὺν ἀιστῶσαι σέλας αἰθομένου πυρός Pae. 6.96 ἀνδρὸς δʼ οὔτε γυναικός, ὧν θάλεσσιν ἔγκειμαι, χρή με λαθεῖν ἀοιδὰν πρόσφορον Παρθ. 2. 37. χρῆν μὲν κατὰ καιρὸν ἐρώτων δρέπεσθαι, θυμέ fr. 123. 1. κάπρῳ δὲ βουλεύοντα φόνον κύνα χρὴ τλάθυμον ἐξευρεῖν fr. 234.

χρή (act. of χράομαι): impers., there is need, w. acc. of person and gen. of thing, Od. 1.124; then, one must, ought, should, w. acc. and inf. (either or both), οὑδέ τί σε χρή, ‘it behooves thee not,’ Od. 19.500, etc.

χρή imperf. ἐχρῆν, also without the augm. χρῆν even in Attic

• • Iit is fated, necessary, Aesch., etc.; οὐδὲ ἓν ἴαμα ὅ τι χρῆν προσφέροντας ὠφελεῖν no one remedy which one was sure to do good by administering, Thuc.:—c. inf. it must, must needs, one must or ought to do, Hom., Attic; more often, like Lat. oportet, c. acc. pers. et inf. one must, one must needs, it behoves, befits one to . ., οὐδέ τί σε χρὴ νηλεὲς ἦτορ ἔχειν Il., etc.; often the inf. must be supplied from the context, τίπτε μάχης ἀποπαύεαι; οὐδέ τί σε χρή (sc. ἀποπαύεσθαι), why cease from battle? for it behoves thee not, Il.; so, ὅθι χρὴ πεζὸν ἐόντα (sc. μάρνασθαι) Od.; ἐπιπλεύσειέ τις ὡς χρή (sc. ἐπιπλεῦσαι) Thuc.:—absol., ἐρεῖ τις, οὐ χρῆν [sc. τοῦτο ποιεῖν, ἀλλὰ τί χρῆν εἴπατε Eur. ap. Ar.
  • • 2c. acc. pers. et gen. rei, οὐδέ τί σε χρὴ ἀφροσύνης thou hast no need of imprudence, i. e. it does not befit thee, Il.; μυθήσεαι ὅττεό (i. e. ὅτου) σε χρή thou wilt say what thou hast need of, Od.
  • IIsometimes in a less strong sense, πῶς χρὴ τοῦτο περᾶσαι; how is one to get through this? Theocr.
  • IIIτὸ χρῆν (inf.) = χρεών, fate, destiny, Eur.