ἐνδύω
ἐνδύω, to go into
- I c. acc. rei vel loci, go into,
- 1 of clothes, put on, ἔνδυνε χιτῶνα Il. 2.42; ἔνδυνε περὶ στήθεσσι χιτῶνα 10.21; χιτῶνʼ ἐνδῦσα 5.736; τι ὡς θώρηκα ἐνδύνουσι Hdt. 3.98; ἐνδύντες τὰ ὅπλα Id. 1.172; τὴν σκευήν ib. 24; πέπλον ἐνδύς S. Tr. 759, etc.: pf. ἐνδέδῡκα, wear, κιθῶνας λινέους Hdt. 2.81, cf. 7.64, 9.22; λεοντῆν ἐνδέδυκα Pl. Cra. 411a:—Med., ἐν δʼ αὐτὸς ἐδύσετο χαλκόν Il. 2.578, 11.16; ἐνδύεσθαι ὅπλα v.l. in Hdt. 7.218; σκευάς Th. 1.130; ἐνδύσεται στολήν E. Ba. 853: metaph., ἐνδυόμενοι τόλμημα Ar. Ec. 288; also τὸν Ταρκύνιον ἐνδύεσθαι assume the person of T., D.H. 11.5; τὸν καινὸν ἄνθρωπον Ep.Eph. 4.24:—Pass., to be clothed in, have on, ἐσθῆτα ἐνδεδύσθαι Hp. Insomn. 91, cf. Men. 432.
- 2 enter, press into, c. acc., ἐν δέ οἱ ἦτορ δῦνʼ ἄχος ἄτλητον Il. 19.367; ἀκοντιστὺν ἐνδύσεαι thou wilt enter the contest (Aristarch. ἐσδύσεαι), 23.622; τὴν τοῦ Θερσίτου [ψυχὴν] πίθηκον ἐνδυομένην Pl. R. 620c; εὔνοια ἐνδύεταί τινα Id. Lg. 642b; ἔρως δεινὸς ἐνδέδυκέ τινος Id. Tht. 169c; also ἐ. εἰς . . Ar. V. 1020, Arist. HA 609b21; εἰς τὴν ἐπιμέλειαν ἐνδῦναι enter upon it, undertake it, X. Cyr. 8.1.12: abs., enter, Pl. Phd. 89d: c. dat., ἐ. ταῖς ψυχαῖς τῶν ἀκουόντων insinuate oneself into their minds, X. Cyr. 2.1.13; τοῖς ταύροις τὸν οἶστρον ἐνδύεσθαι Plu. Adul. 2.55e, etc.; ἐνὶ χροῒ δύετο ῥινὸς ἐντυπάς Epic. in Arch.Pap. 7.3: pf. Pass., φυσικαῖς ἐνδεδυμένος αἰτίαις dub. in Plu. Def.orac. 2.435f (leg. -δεδεμένος): abs., creep in, v.l. for ἐσ-, Hdt. 2.121.βʹ; ἐ. διά τινος slip through, Plu. Aud. 2.38a, etc.
- 3 sink in, hence τρίβος ἐνδεδυκώς sunken path, Id. Arat. 22; ῥίς sunken nose, Id. Publ. 16.
- II causal in pres. ἐνδύω, fut. -δύσω: aor. 1 -έδυσα:—put on another, clothe in, c. dupl. acc., τὴν ἐξωμίδʼ ἐνδύσω σε Ar. Lys. 1021; ὃς ἐμὲ κροκόεντʼ ἐνέδυσεν Id. Th. 1044, cf. X. Cyr. 1.3.3.
- 2 clothe, ἐνδύουσι τὤγαλμα Hdt. 2.42; ἐὰν . . πένητα γυμνὸν ἐνδύσῃς Philem. 176; σύ με ἐνδέδυκας [prob. ῠ] PGiss. 77.8 (ii A.D.).
I intr., gener. en sent. fig., c. suj. abstr. entrar, meterse en v. med., aor. rad. act. o perf. act.
τότε πλάττεται καὶ ἐνδύεται τύπος ὃν ἄν τις βούληται ἐνσημήνασθαι ἑκάστῳ
entonces se moldea y se introduce el carácter que se quiere imprimir a cada unoτις ἔρως δεινὸς ἐνδέδυκε τῆς περὶ ταῦτα γυμνασίας
ἡ ... μισανθρωπία ἐνδύεται ἐκ τοῦ σφόδρα τινὶ πιστεῦσαι ἄνευ τέχνης
λόγοι οὗτοι ... ἐνδύονται ταῖς ψυχαῖς τῶν ἀκουόντων
(ὁ φόβος) ἐνδεδυμ[ένος τῇ] φύσει
(el miedo) que se ha metido en nuestra naturaleza
• c. ac. de direcc., c. o sin prep.
τις εὔνοια ... ἐνδύεται ἕκαστον ἡμῶν τῶν προξένων
εἰς ἀλλοτρίας γαστέρας ἐνδὺς κωμῳδικὰ πολλὰ χέασθαι
metiéndose en vientres ajenos (de otros poetas) para infundirles muchos recursos cómicosἐνέδυ ... εἰς τὴν ἐπιμέλειαν
ὥσπερ ἐνδεχόμενον ... τὴν τυχοῦσαν ψυχὴν εἰς τὸ τυχὸν ἐνδύεσθαι σῶμα
como si fuera posible que cualquier alma se metiera en cualquier cuerpo(ἡ ἀκοή) κακίᾳ ... μέρη τοῦ σώματος παρέχει δι' αὑτῶν ἐνδῦσαν ἅψασθαι τῆς ψυχῆς
(el oído) ofrece partes del cuerpo al vicio, para que éste metiéndose a través de ellas alcance al alma
• c. suj. de anim., pers. o cosa
τοῖς ... ταύροις ὁ οἶστρος ἐνδύεται
(κωλώτης) εἰς τοῦς μυκτῆρας ἐνδυόμενος
τὸ (παράδειγμα) τοῦ κυβερνήτου τοῦ ἐνδύντος πρὸς τὸν οἴακα
el (ejemplo) del timonel que se mete dentro del timón como el alma en el cuerpoνεόδαρτος ἐνὶ χροὶ δύετο ῥινὸς ἐντυπάς
la piel recién desollada se adhería a la carne modelándola
• part. de perf. act. que está metido dentro de
τοῦ τρίβου ... ἐνδεδυκότος ... ταῖς τραχύτησι
camino metido entre ásperas rocasτὸ ξίφος ἐνδεδυκὸς ἤδη τῇ πλευρᾷ
metida ya la espada dentro del costado
• abs.
ῥὶς ἐνδεδυκυῖα
nariz chata
II tr., c. suj. de pers.
1 en pres., fut. y aor. sigm. med. y aor. rad. act. ponerse, vestirse c. ac. de lo que se pone
ἡ δὲ χιτῶν' ἐνδῦσα
ἐνδύντες τὰ ὅπλα
ὁ δὲ ἐνδὺς ... πᾶσαν τὴν σκευήν
ὃν (πέπλον) κεῖνος ἐνδύς
ἐν δ' αὐτὸς ἐδύσετο ... χαλκόν
ἄνδρες ἐνδυόμενοι ὅπλα
θῆλυν ... στολήν
• abs. vestirse
ἀναστᾶσα οὖν ὄρθρου καὶ ἐνδυσαμένη
habiéndose levantado al alba y vestido
2 en perf. act. c. ac. del vestido llevar puesto
ἐνδεδύκασι δὲ κιθῶνας λινέους
ἀναξυρίδας δὲ ἐνεδεδύκεσαν
λεοντῆν ἐνδέδυκα
ἐγύμνωσεν ὅν ἐνδέδυκει σάκκον
descubrió el ropaje basto de luto que tenía vestido
• abs., en perf. med. estar vestido
ἐνδεδυμένη μὲν εὐπροσωποτάτη ἐστίν
3 en v. act. vestir, poner c. doble ac., del vestido y la pers.
τὴν ἐξωμίδ' ἐνδύσω σε
ὅς ἐμὲ κροκόεν τόδ' ἐνέδυσεν
ἐνδεδυμένος κύπασσιν
• sólo c. ac. de pers. o asim. vestir, poner o dar un vestido
κατὰ τὠυτὸ ἐνδύουσι τὤγαλμα τοῦ Διός
πένητα γυμνόν
σοι εὐχαριστ[ή]σω ... ὅτι σύ με ἐνδέδυκ[ας
4 fig., en v. med. y aor. rad. act., c. ac. de pers., animal o abstr. revestirse de fingiendo ser otro, imitar
ἢν ἁλῶμεν ἐνδυόμεναι κατὰ σκότον τόλμημα τηλικοῦτον
si nos pillan en la obscuridad vestidas de tamaña audacia, e.e. fingiendo ser hombres, c. juego de palabras cóm.ἡ (ψυχή) τοῦ ... Θερσίτου πίθηκον ἐνδυομένη
el (alma) de Tersites revestida de un cuerpo de monoοἱ ἱερεῖς σου ἐνδύσονται δικαιοσύνην
tus sacerdotes se revestirán de justiciaτὸν Ταρκύνιον ... ἐνδυόμενοι
αὐτὸν βακχευτὴν ἐνέδυ θεόν
se revistió del aspecto del propio dios báquico de un bailarínσώματα
ἐνδύσασθαι τὸν καινὸν ἄνθρωπον
revestirse del hombre nuevoἐνδεδύσθαι δέ φασι τὸν Ἰησοῦν τὴν δύναμιν ἐκείνην τὴν μονογενῆ
ἐνεδύσατο τὸν ἀσώματον τοῦ Θεοῦ Λόγον
se revistió de la incorpórea Palabra de Diosοἱ λογισμοὶ οἱ ἐνδεδύμενοι τὴν ἀπιστίαν
los razonamientos que revisten incredulidad
5 fig., en aor. sigm. act. c. doble ac. revestir de, investir de c. doble ac. de pers.
ἑαυτὸν τοὺς νεοφωτίστους ἐνέδυσε
(Cristo) ha revestido de sí mismo a los recién bautizadosἵνα ... ἡμᾶς ἐνδύσῃ τὴν ἀφθαρσίαν
para investirnos de inmortalidad
1. med.
a. binnendringen, binnengaan, met acc.:
b. (een kledingstuk) aantrekken, met acc.:
2. act.
1) hineinbringen, anziehen, ankleiden, τινά, Batr.; ἐὰν πένητα γυμνὸν ἐνδύσῃς Philem. inc. 83 ; τὴν ἐξωμίδʼ ἐνδύσω σε Ar. Lys. 1021 ; Thesm. 1044 ; στολὴν καλὴν ἐνέδυσεν (αὐτόν), bekleidete ihn mit einem schönen Gewande, Xen. Cyr. 1.3.3 ; ἐνέδυε τὰ ὅπλα 6.4.2 ; NT ; ἐνδύσας εἰς δέρμα, einschließend, Diosc. Häufiger
2) med. (auch ἐνδύνω) mit aor.2 u. perf. act.
a) sich anziehen, anlegen ; μαλακὸν δʼ ἔνδυνε χιτῶνα Il. 2.42 ; ἔνδυνε περὶ στήθεσσι χιτῶνα 10.21 ; χιτῶνʼ ἐνδῦσα 5.736 ; öfter in tmesi ; πέπλον ἐνδύς Soph. Tr. 756 ; ἐνδύσεται στολήν Eur. Bacch. 853 ; τὸν κροκωτὸν ἐνδύου Ar. Th. 253 ; ἐνδυόμενος ὅπλα Her. 7.218, wie ἐνδύντες 1.172 ; τὴν λεοντῆν ἐνδέδυκα Plat. Crat. 411a ; auch pass., οὐχ ὁρᾶτε τὴν τροφὸν ζῶμʼ ἐνδεδυμένην Men. bei Poll. 7.51. – Uebertr., τόλμημα τηλικοῦτον ἐνδύεσθαι, unternehmen, Ar. Eccl. 288 ; τὸν Ταρκύνιον ἐνδύεσθαι, den T. anlegen, d.i. sich wie T. benehmen, Dion.Hal. 11.5.
b) hineingehen, hineindringen ; Her. 2.121 ; εἴς τι, Ar. Vesp. 1010, wie Plat. Tim. 62b ; ὁ φθόγγος ἐνδύεται εἰς τὰ ὦτα Menex. 235c ; übertr., λόγοι ἐνδύονται ταῖς ψυχαῖς τῶν ἀκουόντων, dringen ein, Xen. Cyr. 2.1.13 ; ἔρως δεινὸς ἐνδέδυκε Plat. Theaet. 169b, wie εὔνοια ἐνδύεται ἕκαστον ἡμῶν Legg. I.642b ; εἰς τὴν ἐπιμέλειαν, sich einer Sorge unterziehen, Xen. Cyr. 8.1.12 ; τοῖς πράγμασι, rerum potiri, Plut. Art. 28.
Strong 1746
1. c. acc pers., Mt 27:28 (WH, mg., R, mg.); c. dupl. acc, Mt 27:31, Mk 15:20, Lk 15:22; mid., to put on oneself, be clothed with: c. acc rei, Mt 6:25, Mk 6:9, Lk 8:27 12:22, Ac 12:21; ptcp., Mt 22:11, Mk 1:6, II Co 5:3, Re 1:13 15:6 19:14; of armour (fig.): Ro 13:12, Eph 6:11, 14, I Th 5:8; metaph., δύναμιν, Lk 24:49; ἀφθαρσίαν, ἀθανασίαν, I Co 15:53-54; τ. καινὸν ἄνθρωπον, Eph
2. to enter, press into: II Ti 3:6 (cf. ἐπ-ενδύω).†
- Ic. acc., to go into,
- 1of clothes, to put on, Lat. induere sibi, ἔνδυνε χιτῶνα Il.; πέπλον Soph.:—so in Mid., Il., etc.:—perf. ἐνδέδυκα, to wear κιθῶνας Hdt.:—metaph. to put on, assume the person of . ., NTest.
- 2to enter, to press into, c. acc., Il., etc.:—also, ἐνδ. εἰς . ., Thuc., etc.:—also c. dat., Xen.:—absol. to enter, Hdt.
- IICausal in pres. ἐνδύω, fut. -δύσω, aor1 -έδυσαLat. induere alicui, to put on another, to clothe in, c. dupl. acc., Xen.
- 2to clothe, τινά Hdt.
-
…γὰρ ἡδονὴν εἰ μέλλοιεν ἀκούσεσθαι τοῦ ἀρίστου ἀνθρώπων ἀοιδοῦ, ἀναχωρῆσαι ἐκ τῆς πρύμνης ἐς μέσην νέα. τὸν δὲ ἐνδύντα τε πᾶσαν τὴν σκευὴν καὶ λαβόντα τὴν κιθάρην, στάντα ἐν τοῖσι ἑδωλίοισι διεξελθεῖν νόμον τὸν ὄρθιον, τελευτῶντος δὲ…
Herodotus, The Histories
-
…πέπλον μὲν κατέχευεν ἑανὸν πατρὸς ἐπʼ οὔδει ποικίλον, ὅν ῥʼ αὐτὴ ποιήσατο καὶ κάμε χερσίν · ἣ δὲ χιτῶνʼ ἐνδῦσα Διὸς νεφεληγερέταο τεύχεσιν ἐς πόλεμον θωρήσσετο δακρυόεντα. ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ὤμοισιν βάλετʼ αἰγίδα θυσσανόεσσαν δεινήν, ἣν περὶ μὲν…
Homer, Iliad
-
…ἱδρυθέντων δέ σφι ἱρῶν ξεινικῶν, μετέπειτα ὥς σφι ἀπέδοξε, ἔδοξε δὲ τοῖσι πατρίοισι μοῦνον χέασθαι θεοῖσι, ἐνδύντες τὰ ὅπλα ἅπαντες Καύνιοι ἡβηδόν, τύπτοντες δόρασι τὸν ἠέρα, μέχρι οὔρων τῶν Καλυνδικῶν εἵποντο, καὶ ἔφασαν ἐκβάλλειν…
Herodotus, The Histories
-
…πέπλον μὲν κατέχευεν ἑανὸν πατρὸς ἐπʼ οὔδει ποικίλον, ὅν ῥʼ αὐτὴ ποιήσατο καὶ κάμε χερσίν, ἣ δὲ χιτῶνʼ ἐνδῦσα Διὸς νεφεληγερέταο τεύχεσιν ἐς πόλεμον θωρήσσετο δακρυόεντα. ἐς δʼ ὄχεα φλόγεα ποσὶ βήσετο, λάζετο δʼ ἔγχος βριθὺ μέγα…
Homer, Iliad
-
…Νέστωρ · οὕτως οὔ τίς οἱ νεμεσήσεται οὐδʼ ἀπιθήσει Ἀργείων, ὅτε κέν τινʼ ἐποτρύνῃ καὶ ἀνώγῃ. ὣς εἰπὼν ἔνδυνε περὶ στήθεσσι χιτῶνα, ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα, ἀμφὶ δʼ ἄρα χλαῖναν περονήσατο φοινικόεσσαν διπλῆν ἐκταδίην…
Homer, Iliad
-
…ἦλθες ἐς τόνδʼ ἐξ ἐμοῦ κληθεὶς τάφον οὔτʼ ἐν φίλοισι σὴν παρουσίαν λέγω. κόσμον δὲ τὸν σὸν οὔποθʼ ἥδʼ ἐνδύσεται · οὐ γάρ τι τῶν σῶν ἐνδεὴς ταφήσεται. τότε ξυναλγεῖν χρῆν σʼ ὅτʼ ὠλλύμην ἐγώ · σὺ δʼ ἐκποδὼν…
Euripides, Alcestis
-
…κρατερὰς ὑσμίνας. ἔγρετο δʼ ἐξ ὕπνου, θείη δέ μιν ἀμφέχυτʼ ὀμφή · ἕζετο δʼ ὀρθωθείς, μαλακὸν δʼ ἔνδυνε χιτῶνα καλὸν νηγάτεον, περὶ δὲ μέγα βάλλετο φᾶρος · ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα, ἀμφὶ δʼ…
Homer, Iliad
-
…ἐλθέμεν ἀνδρῶν, εἴ τινά οἱ σὺν μῆτιν ἀμύμονα τεκτήναιτο, ἥ τις ἀλεξίκακος πᾶσιν Δαναοῖσι γένοιτο. ὀρθωθεὶς δʼ ἔνδυνε περὶ στήθεσσι χιτῶνα, ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα, ἀμφὶ δʼ ἔπειτα δαφοινὸν ἑέσσατο δέρμα λέοντος αἴθωνος…
Homer, Iliad
-
…πάθοι ἢ λόγους μισήσας. γίγνεται δὲ ἐκ τοῦ αὐτοῦ τρόπου μισολογία τε καὶ μισανθρωπία. ἥ τε γὰρ μισανθρωπία ἐνδύεται ἐκ τοῦ σφόδρα τινὶ πιστεῦσαι ἄνευ τέχνης, καὶ ἡγήσασθαι παντάπασί γε ἀληθῆ εἶναι καὶ ὑγιῆ καὶ πιστὸν τὸν ἄνθρωπον…
Plato, Phaedo
-
…γαστριμαργίας τε καὶ ὕβρεις καὶ φιλοποσίας μεμελετηκότας καὶ μὴ διηυλαβημένους εἰς τὰ τῶν ὄνων γένη καὶ τῶν τοιούτων θηρίων εἰκὸς ἐνδύεσθαι. ἢ οὐκ οἴει ; πάνυ μὲν οὖν εἰκὸς λέγεις. τοὺς δέ γε ἀδικίας τε καὶ τυραννίδας καὶ ἁρπαγὰς…
Plato, Phaedo