παλαιός

πᾰλαιός, ά, όν, Aeol. πάλαος Eust. 28.33, Epigr.Gr. 992 (Balbilla); Boeot. παληός EM 32.6; Lacon. παλεός (v. infr.): regul. Comp. and Sup. παλαιότερος Pi. N. 6.53, Th. 1.1 codd., παλαιότατος Pl. Ti. 83a, etc.: more freq. παλαίτερος, παλαίτατος (from πάλαι), Pi. P. 10.58, N. 7.44, Th. 1.4, etc. [The penult. is sts. short in Poets, S. Fr. 956 (s. v. l.), E. El. 497, Damocr. ap. Gal. 13.1049; παλεός γα ναὶ τὸν Κάστορα ἄνθρωπος Ar. Lys. 988; in these places παλεός (a form mentioned by Hdn.Gr. 2.909, cf. Theognost. Can. 50.3, Sch. Ar. Lys. l.c., Suid., and corroborated by the Pap. (iv B. C.) of Timotheus (v. παλεομίσημα, παλεονυμφάγονος)) may be retained or restored).]:

• • I old in years,
  • • 1 mostly of persons, aged, ἢ νέος ἠὲ παλαιός Il. 14.108; νέοι ἠδὲ παλαιοί Od. 1.395, cf. Epicur. Ep. 3 p.59 U.; παλαιῷ φωτὶ ἐοικώς Il. 14.136; π. γέρων, π. γρηῦς, Od. 13.432, 19.346, cf. Ar. Ach. 676; χρόνῳ π. S. OC 112; ἐν παλαιτέροισι Pi. N. 3.73; ἔνθα δὴ παλαίτατοι θάσσουσι E. Med. 68: in bad sense, a dotard (μωρός Hsch., but σκώπτης Suid.), Ar. Lys. 988.
    • 2 of things, οἶνος Od. 2.340; νῆες . . νέαι ἠδὲ π. ib. 293; τρὺξ π. καὶ σαπρά Ar. Pl. 1086; [τριήρεις] π. ἀντὶ καινῶν Lys. 28.4; ὑποδήματα Pl. Men. 91d; σπέρματα Thphr. HP 7.1.6.
  • II of old date, ancient,
  • • 1 of persons, ξεῖνος π. an old guest-friend, Il. 6.215, cf. S. Tr. 263, E. Alc. 212; Ἴλου παλαιοῦ Il. 11.166; κέρδεα . . οἷʼ οὔ πώ τινʼ ἀκούομεν οὐδὲ παλαιῶν Od. 2.118; Μίνως παλαίτατος ὧν ἀκοῇ ἴσμεν Th. 1.4; οἱ πάνυ π. ἄνθρωποι Pl. Cra. 411b; οἱ π. the ancients, Th. 1.3; π. ἡμερῶν LXX Da. 7.9.
    • 2 of things, λέκτρον Od. 23.296; παλαιά τε πολλά τε εἰδώς 7.157; καινὰ καὶ π. ἔργα Hdt. 9.26; νόμοι A. Eu. 778 (lyr.); κατὰ τὸ νόμιμον τὸ π. καὶ ἀρχαῖον Lys. 6.51; κατὰ τὸν π. λόγον Pl. Grg. 499c; ἡ π. παροιμία Id. R. 329a; παλαίʼ ἂν [εἴη], ἐξ ὅτου S. Ph. 493; παλαιᾷ σύντροφος ἁμερᾷ Id. Aj. 622 (lyr.); of places, A. Pers. 17 (anap.), S. El. 4, etc.; καιροὶ π. ancient times, PPetr. 2 p.15 (iii B. C.); τὸ π. as Adv., anciently, formerly, A. Pers. 102 (lyr.), Hdt. 1.171, Pl. Cra. 401c, etc.; ἐκ παλαιοῦ from of old, Hdt. 1.157; ἐκ π. ἐχθρὸς ὢν αὐτοῦ Antipho 2.1.5; ἐκ τῶν παλαιῶν Herod. 2.102; ἐκ παλαιτέρου from older time, Hdt. 1.60; ἐκ παλαιτάτου Th. 1.18; also εὐθὺς ἀπὸ παλαιοῦ ib. 2; ἀρχαῖα καὶ παλαιά joined, D. 22.14, cf. Lys. (v. supr.); παλαιὸν δῶρον ἀρχαίου ποτὲ θηρός S. Tr. 555.
    • 3 of things, also,
    • • a in good sense, venerable, held in esteem, like Lat. antiquus, ἅπερ μέγιστα καὶ παλαιότατα τοῖς ἀνθρώποις Antipho 6.4.
      • b in bad sense, antiquated, obsolete, κωφὰ καὶ π. ἔπη S. OT 290.
      • c π. δρᾶμα a drama which has been previously acted, SIG 1078 lxxxvii (Athens, iv B. C.).
  • III Adv. παλαιῶς in an old way, τὰ καινὰ π. διδάσκειν Socr. Ep. 30.9: Comp. παλαίτερον at an earlier time, D.H. 8.57, al.

παλαιός, alt, hochbejahrt ; ἢ νέος ἠὲ παλαιός, Il. 14.108 u. öfter ; παλαιῷ φωτὶ ἐοικώς, einem alten Manne ähnlich, 14.136 ; παλαιὸς γέρων, παλαιὴ γρηῦς, Od. 13.432, 19.346 ; auch νῆες πολλαί, νέαι ἠδὲ παλαιαί, 2.293 ; auch οἶνος, alter Wein, 2.340 ; – auch alt = aus der Vorzeit, von Menschen, die vor Alters gelebt haben, παλαιῶν, τάων αἲ πάρος ἦσαν, Od. 2.118 ; παρʼ Ἴλου σῆμα παλαιοῦ, Il. 11.116 ; von Alters her, ἦ ῥά νύ μοι ξεῖνος πατρώϊός ἐσσι παλαιός, 6.215 ; Pind. οἶνος, Ol. 9.52 ; ῥήσιες, 7.54 ; πόνοι δόμων νέοι παλαιοῖσι συμμιγεῖς, Aesch. Spt. 722 ; παλαιὸν ἄγκαθεν λαβὼν βρίτας, Eum. 80 ; πῶς οὖν παλαιὰ παρὰ νεωτίρας μάθω, Ch. 169 ; • τὸ παλαιόν, adv ., vor Alters, Pers. 103 ; ὁ πρὶν παλαιὸς ὄλβος, Soph. O.R. 1282, öfter ; Λαΐου παλαιὰ θέσφατα, O.R. 907 ; oft bei Eur., Ar. u. in Prosa, dem νέος u. καινός entgeggstzt ; Her. braucht häufig τὸ παλαιόν wie τὸ πάλαι adverbialisch, sonst, vor Alters, ehemals, 1.171, 4.12 ; τὸ παλαιὸν καὶ τὸ νέον, 9.26 ; vgl. Plat. Crat. 401c ; ὥσπερ τὸ παλαιόν, Euthyd. 288 ; τό γε παλαιόν, Crat. 420b ; Xen. An. 3.4.7. wie Pol. 6.7.4 ; νῦν μέν – τὸ παλαιὸν δέ, Arist. H.A. 8.36 ; παλαιός τίς ἐστι λόγος οὗτος οὗ μεμνήμεθα, eine alte Rede, Plat. Phaed. 70c ; κατὰ τὸν παλαιὸν λόγον, Gorg. 499c, wie διασῴζοντες τὴν παλαιὰν παροιμίαν, Rep. I.329a ; μήτε τῶν παλαιῶν, μήτε τῶν νῦν ὄντων, Symp. 221c ; ἐκ παλαιοῦ, Antiph. 2 α 5 ; Xen. Mem. 3.5.8 ; mit ἀρχαῖος vrbdn, dem πρῴην entgeggstzt, Dem. 22.14. – Veraltet, vor Alter unbrauchbar geworden, καὶ μὴν τάγʼ ἄλλα κωφὰ καὶ παλαίʼ ἔπη, Soph. O.R. 290, Schol. erkl. σαθρά, vgl. Aesch. Prom. 317 ; aber auch = durch Alter ehrwürdig, εἴργεσθαι ἱερῶν, θυσιῶν, ἀγώνων, ἅπερ μέγιστα καὶ παλαιότατα τοῖς ἀνθρώποις, Antiph. 6.4. – Komparat. u. superlat. teils regelmäßig, παλαιότερος, Pind. N. 6.55, Plat. Prot. 341a, Euthyd. 286c u. immer so, teils παλαίτερος, Pind. P. 10.58, ἄλσει παλαιτάτῳ, N. 7.44 ; so Aesch. Ch. 639, Eum. 691 ; Eur. Herc.F. 769, Med. 68 ; ἐκ παλαιτέρου, von alten Zeiten her, Her. 1.60 ; μίνως παλαίτατος ὧν ἀκοῇ ἴσμεν, Thuc. 1.4 ; in späterer Prosa gewöhnlich so.
[Die mittlere Silbe ist bei den Attikern zuweilen kurz, Eur. El. 497 u. in der Anth.; vgl. Jacobs AP p. 518 u. Gaisford Hephaest. p. 216.]

παλαιός

-ή, -όν

[cf. πάλαι.]

• • 1

    Odl in years, aged, old Il. 14.136 : Od. 1.395, Od. 4.720, Od. 8.58, Od. 13.432, Od. 19.346.

    Absol., an old man : ἤ νέος ἠὲ π. Il. 14.108.

    In comp., old rather than young, of the older generation : ὡς ἀθάνατοι τιμῶσι παλαιοτέρους ἀνθρώπους Il. 23.788.

  • 2

    Of the days of old, that lived long ago, old : Ἴλου Il. 11.166. Cf. Il. 11.372.

    Of long standing, old : ξεῖνος Il. 6.215.

    The old, the accustomed : λέκτροιο Od. 23.296.

    Absol. in pl., those of old : οὐδὲ παλαιῶν, τάων αἳ... (the women of old days) Od. 2.118.

    Absol. in neut. pl., things of old, the wisdom of ancient days: παλαιά τε πολλά τε εἰδώς Od. 2.188, Od. 7.157, Od. 24.51.

  • 3

    Constructed long ago, long in use, old : νῆες Od. 2.293.

    That has been long stored up, old : οἴνοιο Od. 2.340.

πᾰλαιός (-ός, -οῦ, -όν; -ά, -άν, -αί, -αῖσι: comp. παλαιότεροι, παλαιτέροισ(ι): superl. παλαιτάτῳ.)

• 1ancient, in ancient times φαντὶ δʼ ἀνθρώπων παλαιαὶ ῥήσεις O. 7.54 αἴνει δὲ παλαιὸν μὲν οἶνον, ἄνθεα δʼ ὕμνων νεωτέρων O. 9.48 ὁ Βάττου δʼ ἕπεται παλαιὸς ὄλβος P. 5.55 αὖτις ἐγεῖραι καὶ παλαιὰν δόξαν ἑῶν προγόνων (v. l. παλαιῶν) P. 9.105 παλαιαῖσι δʼ ἐν ἀρεταῖς γέγαθε Πηλεὺς ἄναξ N. 3.32 ἄλσει παλαιτάτῳ N. 7.44 ἴστε μὰν Κλεωνύμου δόξαν παλαιὰν ἅρμασιν l. 3. 16. ἐκ λεχέων ἀνάγει φάμαν παλαιὰν εὐκλέων ἔργων I. 4.22 ἀλλὰ παλαιὰ γὰρ εὕδει χάρις I. 7.16 ]ι παλαιὸν[. .]τοκεῦσιν[ Θρ. 4. 17. οἷσι δὲ Περσεφόνα ποινὰν παλαιοῦ πένθεος δέξεται fr. 133. 1. comp., pro subs., older men, elders, τὸν Ἱπποκλέαν ἔτι καὶ μᾶλλον σὺν ἀοιδαῖς ἕκατι στεφάνων θαητὸν ἐν ἅλιξι θησέμεν ἐν καὶ παλαιτέροις P. 10.58 ἐν παισὶ νέοισι παῖς, ἐν ἀνδράσιν ἀνήρ, τρίτον ἐν παλαιτέροισι N. 3.73 καὶ ταῦτα μὲν παλαιότεροι ὁδὸν ἀμαξιτὸν εὗρον N. 6.53

παλαιός , comp. παλαίτερος a d -ότερος: ancient, old, aged.

παλαιός πᾰλαιός, ά, όν formed from πάλαι

• • Iold in years,
  • • • aof persons, old, aged, ἢ νέος ἠὲ παλαιός Hom.; π. γέρων, π. γρηῦς Od.; χρόνῳ π. Soph.
    • 2of things, οἶνος Od.; νῆες Od.
  • IIof old date, ancient,
  • • 1of persons, Hom.; Μίνως παλαίτατος ὧν ἀκοῇ ἴσμεν Thuc.; οἱ π. the ancients, Lat. veteres, Thuc.
    • 2of things, Od., Hdt., etc.: —τὸ παλαιόν, as adv. like τὸ πάλαι, anciently, formerly, Hdt., etc.; ἐκ παλαιοῦ from of old, Hdt.; ἐκ παλαιτέρου from older time, Hdt.; ἐκ παλαιτάτου Thuc.
    • • bof things, also, antiquated, obsolete, Aesch., Soph.