χαλεπαίνω

χαλεπ-αίνω, Il. 14.399, etc.: fut. -ᾰνῶ Pl. Tht. 161a, Men. Sam. 204: aor.1 ἐχαλέπηνα Isoc. 4.102, etc.; subj. χαλεπήνῃ Il. 16.386; inf. -ῆναι 18.108:—Pass., aor. ἐχαλεπάνθην, v. infr. II: (χαλεπός):—

• to be severe, sore, grievous, μέγα βρέμεται χαλεπαίνων [ἄνεμος] Il. 14.399; εἰ καὶ μάλα περ χαλεπαίνοι [ὥρη χειμερίη] Od. 5.485.
• • • 2 mostly of persons, to be violent, angry, ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ Il. 19.183, cf. Ar. Ra. 1020 (anap.), Th. 3.82, 8.92, Pl. R. 426e, etc.; display or portray anger, ἀληθινώτατα Arist. Po. 1455a31: c. dat., to be angry with . ., Ζεὺς ὅτε δή ῥʼ ἄνδρεσσι κοτεσσάμενος χαλεπήνῃ Il. 16.386, cf. Od. 5.147, 16.114, 19.83; χ. τῷ ποταμῷ Hdt. 1.189, cf. Pl. Phd. 116c, X. An. 1.4.12, etc.; αἱ [κύνες] τοῖς λίθοις, οἷς ἂν βληθῶσι, χαλεπαίνουσι Pl. R. 469e: folld. by a Prep., χ. ἐπί τινι to be angry at a thing, Od. 18.415; πρός τι Th. 2.22, 59; πρός τινα X. Mem. 2.2.1: c. dupl. dat. pers. et rei, χ. τινὶ τοῖς εἰρημένοις to be angry with him for his words, Id. An. 5.5.24: rarely, c. gen. causae, ὧν ἐμοὶ χαλεπαίνετε, τούτων τοῖς θεοῖς χάριν εἰδέναι ib. 7.6.32; also χ. ὑπέρ τινος Luc. Ind. 25: folld. by a conjunction, χ. ὅτι . . X. An. 1.5.14; χαλ. εἰ . . Plu. Cam. 8, etc.
    • 3 Medic., to be irritated, Aret. SD 2.11.
  • II Pass., to be embittered or provoked, χαλεπανθῆναί τινι, ὅτι . . against one, X. An. 4.6.2, Cyr. 3.1.38; πρὸς ἀλλήλους ib. 5.2.18.
  • III Pass., to be judged or treated harshly, ἐλεεῖσθαι . . μᾶλλον εἰκός ἐστί που . . ἢ χαλεπαίνεσθαι Pl. R. 337a.—Never used in Trag.

χαλεπαίνω, 1) schwierig sein, schwer od. lästig fallen, z.B. von heftigen Stürmen, schwer hereinbrechen, ἄνεμος, ὅς τε μάλιστα μέγα βρέμεται χαλεπαίνων Il. 14.399, vgl. Od. 5.485. Gew. von Menschen, durch Zorn schwer fallen, schwer od. heftig zürnen, unwillig sein und deswegen hart od. feindlich handeln, beleidigen ; so oft bei Hom.: ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ, wenn Einer zuerst feindlich gehandelt, beleidigt hat, Il. 19.183 ; τινί, gegen Einen feindlich handeln oder seinen Zorn und Unmut an Einem auslassen, οὔτε τί μοι πᾶς δῆμος ἀπεχθόμενος χαλεπαίνει Od. 16.114 ; Ζεὺς ὅτε δή ῥʼ ἄνδρεσσι κοτεσσάμενος χαλεπήνῃ Il. 16.336, vgl. Od. 5.147, 19.83 ; so auch Her. 1.189 ; Thuc. oft ; Plat. Apol. 41d u. oft ; πρός τινα, Thuc. 2.59 ; Xen. Cyr. 5.2.18 ; Ggstz συγγιγνώσκειν, Plat. Phaedr. 269b, Euthyd. 306c ; Xen. vrbdt auch Ἑκατωνύμῳ χαλεπαίνοντες τοῖς εἰρημένοις, An. 5.5.24 ; ἐπί τινι, über Etwas zürnen, Od. 18.415, 20.323 ; τινί τινος, ὧν ἐμοὶ χαλεπαίνετε, τούτων τοῖς θεοῖς χάριν εἰδέναι Xen. An. 7.6.32. – Xen. braucht so auch den aor. pass. ἐχαλεπάνθην, Cyr. 3.1.38, An. 4.6.2, wofür Lobeck den aor. act. herstellen will, s. Phryn. 36 ; das med. oder pass. χαλεπαίνεσθαι πρὸς ἀλλήλους Cyr. 5.2.18 ; Plat. vrbdt ἐλεεῖσθαι ἡμᾶς πολὺ μᾶλλον εἰκός ἐστί που ὑπὸ ὑμῶν ἢ χαλεπαίνεσθαι, Rep. I.337a.
2) seltener trans., schwierig, zornig machen, aufbringen, reizen, anfeinden, angreifen, τινά. – Oder eine Sache schwer machen, erschweren, τί, Sp., wie Plut.

χαλεπαίνω

[χαλεπός]

3 sing. aor. subj. χαλεπήνῃ Il. 16.386, Il. 19.183, Il. 24.369: Od. 5.147, Od. 16.72, Od. 21.133, Od. 19.83.

Infin. χαλεπῆναι Il. 18.108.

• • 1

    To offer violence, do outrage or despite, rage: ἦρχον χαλεπαίνων Il. 2.378. Cf. Il. 9.516, Il. 14.256, Il. 18.108, Il. 19.183, Il. 20.133, Il. 24.369: = Od. 16.72 = Od. 21.133, Od. 2.189, Od. 18.415 = Od. 20.323.

    With dat., to be enraged against, bear hard upon: οὔ μοι δῆμος χαλεπαίνει Od. 16.114. Cf. Il. 16.386: Od. 5.147, Od. 19.83.

  • 2

    Of wind, to bluster, rage: ἄνεμος, ὅς τε βρέμεται χαλεπαίνων Il. 14.399.

    Of weather, to be wild or severe: ὥρῃ χειμερίῃ, εἰ καὶ μάλα περ χαλεπαίνοι Od. 5.485.

χαλεπαίνω (χαλεπός), ipf. χαλέπαινε, aor. subj. χαλεπήνῃ, inf. -ῆναι: be hard, severe, rage, of wind and storm, Il. 14.399; freq. of persons, be vexed, angry, τινί, Od. 16.114, Il. 14.256, Il. 20.133.

χαλεπαίνω χαλεπός

• • Ito be severe, sore, grievous, like Lat. ingravescere, of storms, Hom.
  • • 2mostly of persons, to be violent, sorely angry, savage, Il., Attic:—c. dat. to be angry with others, Hom., etc.; so, χ. ἐπί τινι Od.; πρός τινα Xen.:—also c. dat. pers. et rei, χ. τινὶ τοῖς εἰρημένοις to be angry with him for his words, Xen.
  • IIto provoke to anger, Arist.:—Pass. to be provoked, Xen.
  • IIIin Pass. also, to be treated harshly, Plat.