αἰδέομαι
αἰδέομαι, to be ashamed to do
Could not find ᾐδέσω in Logeion dictionaries.
ᾐδέσω Verb: aorist middle indicative 2nd singular of αἰδέομαι
- to be ashamed, c. inf., αἴδεσθεν μὲν ἀνήνασθαι δεῖσαν δʼ ὑποδέχθαι Il. 7.93; αἰδέομαι δὲ μίσγεσθʼ ἀθανάτοισι 24.90; αἰ. γὰρ γυμνοῦσθαι Od. 6.221: less freq. c. part., αἴδεσαι μὲν πατέρα προλείπων S. Aj. 506, cf. Plu. Aem. 35: c. dat., μὴ αἰδοῦ τῷ εὐκόλῳ Philostr. Ep. 19: abs., αἰδεσθείς from a sense of shame, Il. 17.95.
- 2 mostly c. acc., stand in awe of, fear, esp. in moral sense, αἰδεῖο θεούς Il. 24.503, Od. 9.269; Τρῶας Il. 6.442, cf. Od. 2.65, etc.; ἀλλήλους αἰδεῖσθε show a sense of regard one for another, Il. 5.530; οὐδὲ θεῶν ὄπιν αἰδέσατο Od. 21.28; αἴδεσσαι μέλαθρον respect the house, Il. 9.640; freq. of respect for suppliants, Il. 22.124, cf. Hdt. 7.141; ἐχθρὸν ὧδʼ αἰδεῖ νέκυν; S. Aj. 1356; τόνδʼ ὅρκον αἰδεσθείς Id. OT 647, cf. 1426:—in Pi. P. 4.173 αἰδεσθέντες ἀλκάν regarding their reputation for valour, i.e. from self-respect, cf. ἑωυτὸν μάλιστα αἰδεῖσθαι Democr. 264: abs., τὸ αἰδεῖσθαι self-respect, Id. 179; in Prose, Δία αἰδεσθέντες Hdt. 9.7.αʹ; φοβοῦμαί γε . . τοὺς μοχθηρούς (οὐ γὰρ δήποτε εἴποιμʼ ἂν ὥς γε αἰδοῦμαι) Pl. Lg. 886a, cf. Euthphr. 12b, Phdr. 254e; later αἰ. ἐπί τινι D.H. 6.92; ὑπὲρ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως have compassion upon, show mercy, Plu. Cim. 2.
- II respect anotherʼs misfortune, feel regard for him, μηδέ τί μʼ αἰδόμενος . . μηδʼ ἐλεαίρων Od. 3.96 (cf. I.2); αἰ. τὴν τῶν μηδὲν ἀδικούντων εὐσέβειαν Antipho 2.4.11; esp.
- 2 as Att. law-term, to be reconciled to a person, of kinsmen who allow a homicide to return from exile, Lex ap. D. 43.57; ἐὰν ἑλών τις ἀκουσίου φόνου . . αἰδέσηται καὶ ἀφῇ D. 37.59, cf. 38.22; αἰδούμενος Pl. Lg. 877a; ᾐδεσμένος D. 23.77.
- 3 of the homicide, obtain forgiveness, D. 23.72 codd.
I
1 sentir respeto o temor religioso (frec. acompañado de δείδω) ante los dioses
θεούς
Δία
τὸν μὲν ἐγὼν ... αἰδέομαι
ἱερῆα
ὅρκον
τύμβον
νέκυν
μετὰ μέντοι θεοὺς καὶ ἀνθρώπων τὸ πᾶν γένος τὸ ἀεὶ ἐπιγιγνόμενον αἰδεῖσθε
después de los dioses respetad también al género humano en su eterno devenir
• esp. de pers. en situación de inferioridad protegidas por leyes religiosas tener consideración, respeto (aquí frec. acompañado de ἐλεέω)
ἡλικίην αἰδέσσεται ἠδ' ἐλεήσῃ γῆρας
σου τὴν ἡλικίαν
νέας παρθένους
• de huéspedes y suplicantes
αἰ. μέλαθρον (que está bajo la ley de hospitalidad)
ἱκέτας
λιτάς
εἰκὸς θεῶν ἱκτῆρας αἰδεῖσθαι
• c. valor puramente humano respetar
ἀλκάν
ἑωυτόν
ἀνθρώπους
2 tener respeto, miedo, vergüenza ante la opinión de los demás
ἀλλήλους τ' αἰδεῖσθε
ἄλλους τ' αἰδέσθητε περικτίονας ἀνθρώπους
• c. inf. avergonzarse de
αἰ. γυμνοῦσθαι κούρῃσιν ἐϋπλοκάμοισι μετελθών
ἐκβαλεῖν δάκρυ
• c. ac. y oración
αἰδέομαι Τρῶας καὶ Τρῳάδας ... αἴ κε ...
εἰ δὲ γῆς ἐφεισάμην πατρίδος ... οὐδὲν αἰδεῦμαι
y si respeté mi patria ... de nada me avergüenzo
• c. part.
οὐδ' αἰδεῖσθ' ἀμφιπερικτίονας ὧδε λίην μεθιέντες;
¿no tenéis vergüenza de vuestros vecinos por esa falta de ánimo?αἰδεῖται δ' ἔρδων οὐδέν
no tiene vergüenza de ninguna acción
• de mujeres tener pudor, sentir vergüenza
οἴη δ' οὐκ εἴσειμι μετ' ἀνέρας. αἰδέομαι γάρ
no entraré sola donde están los hombres. Me da vergüenzaαἰδέονται φράζειν, κἢν εἰδῶσι
(a las mujeres) les da vergüenza de hablar, aunque lo sepan
• más gener. tener escrúpulo, refrenarse de alguna acción c. inf.
μίσγεσθ' ἀθανάτοισιν
μητέρ' αἰδεσθῶ κτανεῖν;
¿tendré escrúpulos de matar a mi madre?
• c. otras constr.
οἱ δ' αἰδεσθέντες ἐπὶ τῷ ἔργῳ
y estos avergonzados por su conducta
3 (v. ἕως ἂν † αἰδέσηταί τινα † (pero τις en ap. crít.) τῶν ἐν γένει τοῦ πεπονθότος
hasta que (alguien) de la familia del agraviado le perdoneἔστ' ἂν αἰδέσωνται αὐτὸν ὥσπερ ἱκέτην
hasta que le perdonen como si fuera un suplicante (cf.
• gener. tener compasión, compadecerse
ἐγὼ μὲν αὐτὴν λιπαρεῦσαν ᾐδέσθην
me compadecí de ella que me importunabaὥσπερ αἰδουμένους ὑπὲρ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως
como sintiendo compasión por la naturaleza humana
II tard. act. infundir respeto
αἰδέσαι τὴν βασιλίδα
τὸν τάφον ... ᾠόμην ... αἰδέσαι βροτῶν γένος
•Cf.
1. zich schamen, schroom
2. ontzag hebben voor, eerbiedigen, respecteren, rekening houden met,
[αἰδώς.]
Imp. αἰδεῖο Il. 24.503: Od. 9.269.
Fut. αἰδέσσομαι Od. 14.388.
3 sing. αἰδέσεται Il. 22.124, Il. 24.208.
3 sing. aor. αἰδέσατο Od. 21.28.
3 sing. subj. αἰδέσεται Il. 9.508. αἰδέσσεται Il. 22.419.
Imp. αἴδεσσαι Il. 9.640.
3 pl. aor. αἴδεσθεν Il. 7.93.
Imp. pl. αἰδέσθητε Od. 2.65.
Pple. αἰδεσθείς Il. 4.402, Il. 17.95. From αἰδ-
3 sing. aor. αἴδετο Il. 21.468: Od. 6.66, 329, Od. 8.86.
Imp. αἴδεο Il. 21.74, Il. 22.82: Od. 22.312, 344.
Pple. αἰδόμενος, -η Il. 1.331, Il. 5.531, Il. 10.237, Il. 15.563: Od. 3.96, Od. 4.326, Od. 16.75, Od. 19.527.
- 1
To hold in reverence or honour, pay due respect to, stand in awe of, regard, fear: ἱερῆα Il. 1.23 = 377, βασιλῆα Il. 1.331. Cf. Il. 4.402, Il. 9.508, 640, Il. 21.74, Il. 22.82, 124, 419, Il. 24.208, 503: πατροκασίγνητον Od. 6.329. Cf. Od. 9.269, Od. 14.388, Od. 16.75 = Od. 19.527, Od. 17.188, Od. 21.28, Od. 22.312 = 344.
Absol. Il. 10.237.
- 2
To be restrained by reverence, dread or respect from doing something.
With infin.: συλεύειν Ἀχιλῆα Il. 24.435. Cf. Il. 21.468: Od. 14.146, Od. 20.343.
- 3
To be moved by regard for the feelings of, spare Od. 3.96 = Od. 4.326.
- 4
To be moved by respect for the opinion of, fear what . . . may think or say: ἀλλήλους Il. 5.530 = Il. 15.562. Cf. Il. 6.442 = Il. 22.105: Od. 2.65, Od. 8.86.
Absol. Il. 5.531, Il. 15.563, Il. 17.95.
- 5
To be ashamed, think shame, not to like, to do something.
With infin.: ἀνήνασθαι Il. 7.93. Cf. Il. 24.90: Od. 6.66, 221.
Absol. Od. 18.184.
To be shamefaced Od. 17.578.
- 1
- a pay due reverence to aor. pass. pro med., δοιοὶ δʼ ὑψιχαῖται ἀνέρες, Ἐννοσίδα γένος, αἰδεσθέντες ἀλκάν obeying their innate valour. P. 4.173
- b feel ashamed, hesitate c. inf., “ἐν τε θεοῖς τοῦτο κἀνθρώποις ὁμῶς αἰδέοντʼ, ἀμφανδὸν ἁδείας τυχεῖν τὸ πρῶτον εὐνᾶς” P. 9.41 αἰδέομαι μέγα εἰπεῖν ἐν δίκᾳ τε μὴ κεκινδυνευμένον N. 5.14
- Ito be ashamed to do a thing, c. inf., Hom., etc.; rarely c. part., αἴδεσαι μὲν πατέρα προλείπων feel ashamed of deserting him, Soph.:—absol., αἰδεσθείς from a sense of shame, Il.
- 2c. acc. pers. to stand in awe of, fear, respect, αἰδεῖο θεούς Il., Hom., etc.; and of things, αἴδεσσαι μέλαθρον respect the house, Il.; ὅρκον αἰδεσθείς Soph.
- IIto feel regard for a person, μήδε τί μʼ αἰδόμενος μήδʼ ἐλεαίρων Od.
-
…ἱκέται ἐπὶ τῶν βωμῶν ἐκαθέζοντο · ἐξαιτουμένου δὲ αὐτοὺς Εὐρυσθέως Ἀθηναῖοι οὐκ ἠθέλησαν ἐκδοῦναι, ἀλλὰ τὴν Ἡρακλέους ἀρετὴν μᾶλλον ᾐδοῦντο ἢ τὸν κίνδυνον τὸν ἑαυτῶν ἐφοβοῦντο, καὶ ἠξίουν ὑπὲρ τῶν ἀσθενεστέρων μετὰ τοῦ δικαίου διαμάχεσθαι μᾶλλον ἢ τοῖς δυναμένοις…
Lysias, Speeches
-
…μένω παρὰ παιδὶ καὶ ἔμπεδα πάντα φυλάσσω, κτῆσιν ἐμήν, δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα, εὐνήν τʼ αἰδομένη πόσιος δήμοιό τε φῆμιν, ἦ ἤδη ἅμʼ ἕπωμαι Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστος μνᾶται ἐνὶ μεγάροισι, πορὼν ἀπερείσια ἕδνα…
Homer, Odyssey
-
…μενεαίνεις σήμερον, ὡς ἐπέτελλεν ἄναξ ἐμός ἦ σʼ ἂν ἐγώ γε αὐτοῦ βουλοίμην σταθμῶν ῥυτῆρα λιπέσθαι · ἀλλὰ τὸν αἰδέομαι καὶ δείδια, μή μοι ὀπίσσω νεικείῃ · χαλεπαὶ δέ τʼ ἀνάκτων εἰσὶν ὁμοκλαί ἀλλʼ ἄγε νῦν ἴομεν · δὴ…
Homer, Odyssey
-
…. πρὸς θεῶν πατρῴων καὶ μητρῴων καὶ συγγενείας καὶ κηδεστίας καὶ ἑταιρίας, πάντων γὰρ τούτων πολλοὶ κοινωνοῦμεν ἀλλήλοις, αἰδούμενοι καὶ θεοὺς καὶ ἀνθρώπους παύσασθε ἁμαρτάνοντες εἰς τὴν πατρίδα, καὶ μὴ πείθεσθε τοῖς ἀνοσιωτάτοις τριάκοντα, οἳ ἰδίων κερδέων…
Xenophon, Hellenica
-
…, πόλεμον ἄρασθαι νέον. ἀλλʼ ἡ δίκη γε ξυμμάχων ὑπερστατεῖ. εἴπερ γʼ ἀπʼ ἀρχῆς πραγμάτων κοινωνὸς ἦν. αἰδοῦ σὺ πρύμναν πόλεος ὧδʼ ἐστεμμένην. πέφρικα λεύσσων τάσδʼ ἕδρας κατασκίους. βαρύς γε μέντοι Ζηνὸς ἱκεσίου κότος. Παλαίχθονος…
Aeschylus, Suppliant Women
-
…· τὸ δʼ ἐμὸν κλέος οὔ ποτʼ ὀλεῖται. ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ · αἴδεσθεν μὲν ἀνήνασθαι, δεῖσαν δʼ ὑποδέχθαι · ὀψὲ δὲ δὴ Μενέλαος ἀνίστατο καὶ μετέειπε νείκει ὀνειδίζων, μέγα δὲ στεναχίζετο…
Homer, Iliad
-
…ὀνειδιῶν τι τῶν πάρος κακῶν. ἀλλʼ εἰ τὰ θνητῶν μὴ καταισχύνεσθʼ ἔτι γένεθλα, τὴν γοῦν πάντα βόσκουσαν φλόγα αἰδεῖσθʼ ἄνακτος Ἡλίου, τοιόνδʼ ἄγος ἀκάλυπτον οὕτω δεικνύναι, τὸ μήτε γῆ μήτʼ ὄμβρος ἱερὸς μήτε φῶς προσδέξεται. ἀλλʼ…
Sophocles, Oedipus Tyrannus
-
…αἰδουμένη σοι βωμὸν ὡς τύμβον πατρὸς λέξω, κελεύεις γάρ, τὸν ἐκ φρενὸς λόγον. λέγοις ἄν, ὥσπερ ᾐδέσω τάφον πατρός. φθέγγου χέουσα κεδνὰ τοῖσιν εὔφροσιν. τίνας δὲ τούτους τῶν φίλων προσεννέπω ; πρῶτον μὲν αὑτὴν χὤστις…
Aeschylus, Libation Bearers
-
…Ὀδυσῆα προσαΐξας λάβε γούνων, καί μιν λισσόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα · γουνοῦμαί σʼ, Ὀδυσεῦ · σὺ δέ μʼ αἴδεο καί μʼ ἐλέησον · αὐτῷ τοι μετόπισθʼ ἄχος ἔσσεται, εἴ κεν ἀοιδὸν πέφνῃς, ὅς τε θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν…
Homer, Odyssey
-
…, ὡς μήτε μέγαν μήτʼ οὖν νεαρῶν τινʼ ὑπερτελέσαι μέγα δουλείας γάγγαμον, ἄτης παναλώτου. Δία τοι ξένιον μέγαν αἰδοῦμαι τὸν τάδε πράξαντʼ ἐπʼ Ἀλεξάνδρῳ τείνοντα πάλαι τόξον, ὅπως ἂν μήτε πρὸ καιροῦ μήθʼ ὑπὲρ ἄστρων βέλος ἠλίθιον σκήψειεν…
Aeschylus, Agamemnon