incipere

incipere [CL] 1 (trans.) to begin, undertake (activity or sim.); b (journey). c to conceive (emotion). d to begin, enter upon (time or period of one’s life). e to begin to use or consume. Johannes ‥ quarta decima die mensis primi ‥ ~iebat celebrationem festi paschalis Bede HE III 25 p. 185 (cf. ib. p. 186: ut tertia decima luna ‥ saepius pascha ~iatis); ut ‥ importabile onus se incoepisse putasset Felix Guthl. 29; 804 parum est incepisse bona Alcuin Ep. 275; hoc inceperunt noviter DB I 375vb; dux ab incepta virtute cito defecit Ord. Vit. VIII 5 p. 299; nesciente Arturo istud prelium incepimus G. Mon. X 4 p. 477; incipit hunc miserum malesuada superbia ludum L. Durh. Dial. IV 231; rex noster, qui non bellum set pacem quesivit, ut causam sui incepti operis majoris armaret innocencie clipeo ‥ G. Hen. V 6 p. 34.  b temtavit iter dispositum ‥ ~ere Bede HE V 9 p. 298; incoepto itinere Felix Guthl. 43; inceptam viam repetens W. Malm. GR II 112 p. 117; s1206 iter quod inceperamus progressi sumus Chr. Evesham 204; 1269 generalem circuitum nostrum hac instante die Jovis ~ere proponimus CBaron 70.  c inceptam iram compesce G. Mon. III 7; piguit eos incepte superbie Ib. VIII 23.  d annus [est] tempus undelibet inceptum quo sol perlustrat zodiacum Balsh. AD rec. 2 176; Jesus erat ~iens quasi xxx annorum [Luc. iii 23], id est tricesimum inceperat annum, viz. xiij diebus illius anni peractis M. Par. Maj. I 94.  e 1335 j perna baconis veteris ~itur de stauro de Metingham Househ. Ac. 184. 2 a to begin (writing, utterance, music; also w. indication of manner). b to begin to treat, enter upon (topic). a ita prophetiam querulus ~it, ‘usque quo clamabo ‥’ [Hab. i 2] Gildas EB 51; in Christi nomine hoc opus ~iam Byrht. Man. 2; tertium volumen incepturus W. Malm. GR III praef. p. 284; petisti sepe ut saltem unum vel duos quaternos opusculi nostri noviter incepti tibi transmitterem P. Cornw. Panth. prol. 38; in istis ~iens matutina preconia et in illis terminans serotinas armonias G. Hen. V 22 p. 154; contrapunctus semper debet ~i et finiri per consonantias Hothby Contrap. Fl. 63.  b incipiam potiora Aldh. Aen. pref. 29; mox majora ‥ incipit ipse senex Alcuin Carm. 74. 22; ad inceptam materiam redeamus Ord. Vit. III 6 p. 93. 3 a to found, establish, set up (institution). b to establish, introduce (practice, custom). c to begin to make, build, or sim.. d to cause to begin, give a start to. a monasterium quod ibi A. archiepiscopum incepisse ‥ dixi W. Malm. GP IV 155; s1119 inceptum est monasterium de Ledes a Roberto de Crepito Corde et positi sunt in eo canonici regulares Flor. Hist. II 48; ordinem ‥ fratrum predicatorum incepit beatus Dominicus W. Guisb. 150.  b nefarius mos tunc inceptus usque in hodiernum diem perseverans Ord. Vit. VIII 8 p. 312.  c unum edificium ‥, domum in Londonia, incepit et perfecit W. Malm. GR IV 321.  d non mihi stella deus, nec constellatio vitam / incipit aut complet, dans quasi fata, meam L. Durh. Dial. IV 120. 4 to begin (to), start (to): a (w. inf.); b (w. pr. ppl.; unless quots. are referred to 6b infra). c (w. ad & gd. or gdv.). a inceperat percutere conservos suos Gildas EB 96; capite ‥ ex parte aliqua humanae normae simillimo, quo possunt ~ere loqui, sed insueta labia humanae locutioni nullam vocem in verba distinguunt Lib. Monstr. I 7; vidi subito ante nos obscurari ~ere loca Bede HE V 12 p. 305; monasterium quod incoepi aedificare Byrht. V. Ecgwini 378; redeamus ad haec quae incaepimus de tanto patre dicere V. Gund. 21; 1208 ~iet movere de domo sua a die Martis proxima SelPlCrown 56; 1374 domino Johanni de N. ~ienti celebrare missas Ac. Durh. 581.  b incipiunt omnes ‥ modulata voce canentes: / “pax sit huic domui ‥” Wulf. Swith. praef. 223; incipit hunc hymnum ‥ resultans: / “te Deum laudamus ‥” Ib. I 983.  c 1336 ~itur hic primo ad expendendum de vj baconibus de factura anni precedentis Househ. Ac. 187; 1384 ad panem equinum in domibus suis pinsendum inceperant IMisc 230/9 m. 2; 1409 in stipendio J. G. ‥ ~ientis ‥ ad fabricandum ferrum (v. attemptare 1c). 5 (p. ppl. inceptum as sb. n.) a thing started or undertaken, undertaking, attempt. praeses cum omnibus machinamentorum ~is fraudaretur Aldh. VirgP 50 p. 306; visio ‥ hortatur ‥ ne ab ~o desisteret Enc. Emmae III 9; qui furem ante alios homines deiciet, sit de communi pecunia nostra melioratus xij denariis pro ~o illo et effectu (Quad.) GAS 178; desiste itaque ab ~is P. Blois Ep. 54. 166A. 6 (intr., or impers. pass.) to make a start, commence (also w. adv. of manner); b (in discourse). c701 [Deus] ~ientes perficit rectum propositum gerere (Lit. Papae) Conc. HS 248; secure ‥ impendite, sicut bene incepistis Anselm (Ep. 90) III 217; exurge velociter, ~e viriliter Ord. Vit. V 14 p. 419; optime incepisti P. Blois Ep. 55. 168B; sic fera rusticitas incircumspecta malorum / incipit et finem non videt inde suum Gower VC I 907.  b incipe tu senior, quaeso, Menalce prior Alcuin Carm. 57. 4; a te quaeram, sicut incepi, ut ‥ Anselm (CurD I 25) II 95; est ‥ ut sophistice ~iatur ‥ in contentiosa [sc. disputatione] frequenter Balsh. AD 36; si ‥ sic ~iatur ‘diversa affirmare’ ‥ Ib. 87. 7 (acad.): a (intr.) to incept (in faculty), to gain formal admission to faculty as teaching member; b (trans.) to admit (person) as teaching member of faculty (in quots., pass.; cf. OED s. v. commence vb. 4b). a fuerat cancellarius Oxonie et promptus ad ~iendum in theologia Eccleston Adv. Min. 11 p. 64; 1253 nullus ~iat in theologia nisi ‥ StatOx 49; 12‥ non audeat quis de novo ~ere qui per aliquod tempus ‥ non studuerit StatCantab 199; s1313 magister Thomas de Cobeham, ‥ sacre theologie professor ‥ qui in tribus facultatibus ‥ incomparabiliter inceperat et rexerat in tribus universitatibus Ann. Paul. 274; 13‥ incepit Parisiis et resumpsit Oxonie Mon. Francisc. I 550; a1430 nullus potest admitti ad ~iendum in sacra theologia nisi omnes doctores in theologia in presentacione presentes jurent StatOx 225.  b 1269 ~iatur clericus sub forma aliqua sequencium CBaron 71; c1340 nullus magister alius ‥, nisi sub vos ~iendus, statum cathedralem in scolis vestris ‥ occupabit FormOx 304. 8 (intr., w. var. prepositions) to make a start, begin (from, at, etc., spec. place or point); b (in speech, writing, or musical performance). 957 (14c) imprimis ~e apud vadum ‥ CS 988; 957 (14c) ~e apud alveum torrentis quousque perveneris ad terminum CS 1000; c1179 terram ‥ perambulaverunt, viz. ~ientes paululum versus Dodleston ‥ Ch. Chester 158; quod cognicio discursiva ~iat a creatura Duns Ord. III 7; ut facerent ‥ fossatum, ‥ ~iendo de prope dictum pontem ‥ ad distanciam xx perticatarum terre Meaux I 410; in armis discernendis semper ~iendum a cono Upton 210.  b a mendacio ~iens ait ‥ Ord. Vit. VI 10 p. 125; dehinc ad atria ‥ manum mitto, et ~iens a columna illa ‥ Ad. Scot TT 706C; seu diatesseron seu diapente chorde concrepent, semper tamen a B molli ~iunt Gir. TH III 11; 1231 vitiosum ‥ et inartificiosum est exordium a quo potest adversarius ~ere Gros. Ep. 4 p. 31; ~iendo in eodem sono ‥ reitera Mens. & Disc. (Anon. IV) 77. 9 a (usu. w. abstr. as subj.) to come to be, start (up), begin. b (w. time, period, etc. as subj.) to begin. a a1078 amor tui, ex quo incepit, numquam in me mutatus est Anselm (Ep. 28) III 136; a sciendi studio velut jam iterum ~iente Balsh. AD 7; perpetua ‥ sunt que ~iunt sed non desinunt Kilwardby Sent. II 41; si modus ‥ post inceperit sicut ante terminaverit, pausatio erit perfecta Mens. & Disc. (Anon. IV) 59; hec est [eclipsis] lune ~iens anno Domini 1387 in Novembri ante mediam noctem ‥ N. Lynn Kal. 154.  b uterque [annus lunaris] apud Hebraeos a principio mensis paschalis ~it ibidemque finitur, apud vero Romanos ab ~iente luna mensis Januarii sumit initium Bede TR 36 p. 249; nocte in cujus ultima parte, id est ~iente aurora ‥ Id. HE III 8 p. 143; primo mensi anni ~ientis (Ceolfrith) Ib. V 21 p. 339 (cf. ib.: praeteriti); 935 (15c) ~iente anno xi predicti regis CS 708; [tempus] non ‥ videtur incepisse Kilwardby Temp. 78 (cf. ib. 79: incepit esse). 10 (w. book or part of book as subj.) to begin: a (ʒrd pers. pr. marking beginning of text, chapter, or sim.); b (in spec. manner, w. spec. words). a in nomine Domini. ~it praefatio libelli quem pater Theodorus ‥ Theod. Pen. pref.; ~iunt capitula libri ‥ Felix Guthl. prol. p. 64; incipit ad cunctos generalis epistola fratres Wulf. Swith. pref. 331; ~it liber luminis luminum M. Scot Lumen 240; ~iunt quinquaginta salutaciones beate virginis J. Howd. Sal. tit.; ~iunt regule cum maximis magistri Franconis ‥ ~it prima rubrica Haudlo 80; hic ~it musica magistri Franconis Hauboys 180.  b in tractatu qui ~it ‘habito ‥’ Mens. & Disc. (Anon. IV) 33; 13‥ liber qui sic ~it ‘de fide et spe’ Chr. Rams. app. 358. 11 (w. var. prepositions or instrumental abl., and abstr. or thing as subj.): a to begin (spatially), start to extend (from or at spec. place); b (of stream) to rise (in spec. place). c (of writing, speech, music) to begin (with word, symbol, note, etc.). a [murus] ~it ‥ duorum ferme milium spatio a monasterio Aebbercurnig ad occidentem in loco qui ‥ Penneltun appellatur Bede HE I 12 p. 26; palus que a G. fluminis ripis ~it Ord. Vit. IV 15 p. 270; 1155 terra, que est infra ambitum illius vie, que ~it ex parte orientali versus Daldene Feod. Durh. 121n; Bad. Aur. 191 (v. fissura 2b).  b Erm magnum flumen ~it in Dertmore et currit usque ‥ W. Worc. Itin. 26.  c verba a vocalibus ~ientia Aldh. PR 140 p. 197; nomina trisyllaba ‥ quorum extremae syllabae ~iunt ab N Abbo QG 17 (39); partes [sc. orationis] ~ientes per K litteram Osb. Glouc. Deriv. 296; modus [imperfectus] desinit per aliam quantitatem quam per illam qua ~it Garl. Mus. Mens. I 34 (cf. Mens. & Disc. (Anon. IV) 23: in qua ~it); quando ‥ versus ~it ab istis dictionibus ‘si’ vel ‘siquis’ ‥ Bacon Tert. 249 (v. deprimere 2b); sit CC cantus ‥; organum potest ~ere in G per diapente et potest terminari in c Mens. & Disc. (Anon. IV) 71; si ligatura ~iat per descendentem obliquitatem Haudlo 128. 12 a ? to capture, hold captive. b (in board game) to catch, capture (opponent’s piece) in (spec. place). a 1275 J. fuit incept[us] [unless to be referred toincippare] Hund. I 510a (v. intruncare 2b).  b quicunque potest ~ere aliquem hominem adversarii non nodatum in puncto ubi terminatur numerus ‥ taxillorum suorum, potest capere eum Ludus Angl. 162.