auxiliaris
auxiliaris, aiding, helping, assistant, auxiliary
auxĭlĭāris (AVXSILIARIS, Inscr. Momm. 5778), e, adj. [auxilium].
- Bringing help or aid, aiding, helping, assisting, auxiliary (syn.: auxiliarius, opem ferens): undae, Ov. M. 1, 275: Dea (sc. Lucina), id. ib. 9, 699: numen, Luc. 6, 523: carmen, a formula of incantation in aid of Jason, Ov. M. 7, 138; cf. Plin. 28,2,4, § 21: arma (poet. periphrastically for the prose auxilia; v. infra), auxiliaries, Ov. M. 6,424: aera, the cymbals, trumpets, kettles, etc., by rattling which the ancients believed that they were able to drive away an eclipse of the moon, id. ib. 4, 333: oleum auxiliare lethargicis, Plin. 23, 4, 40, § 82 al.: auxiliaria fulmina, quae advocata seu advocantium bono veniunt, Sen. Q. N. 2, 49 fin.: auxiliares milites, cohortes, etc.; or absol.: auxĭlĭāres, ium, m., auxiliary troops, auxiliaries (freq. opp. legiones): auxiliares dicuntur in bello socii Romanorum exterarum nationum, Paul. ex Fest. p. 15 Müll.: cohortes, Caes. B. C. 1, 63; Tac. A. 12, 39: equites, id. ib. 1, 39 fin.: auxiliares, Caes. B. G. 3, 25; id. B. C. 1, 78; Vell. 2, 112; Liv. 30, 34, 5; Tac. Agr. 18; Just. 2, 9, 9; and sing.: qui (Gannascus) auxiliaris et diu meritus Gallorum oram vastabat, Tac. A. 11, 18 Halm.—
- II Of or pertaining to auxiliaries: auxiliaria stipendia, Tac. A. 2, 52.
auxiliāris, e (auxilium), zur Hilfeleistung dienlich, Hilfe leistend, helfend, I) im allg.: arma, Ov.: carmen, Ov.: dea, v. der Lucina, Ov.: fulmina, Caecin. b. Sen.: numen, Lucan.: deae summatis auxiliaris providentia, Apul. – m. Ang. wem? wozu? wogegen? aera auxiliaria lunae, Ov.: oleum aux. lethargicis, Plin.: aux. contra alqd vis, Plin. – II) insbes.: als milit. t. t.: auxiliares milites, cohortes etc., Hilfstruppen (der Bundesgenossen usw., Ggstz. legiones), Caes. u.a. – subst., Sing. auxiliāris, is, m., Soldat bei den Hilfstruppen, Tac. ann. 11, 18: Plur. auxiliārēs, ium, m., Hilfstruppen (Ggstz. legiones), Caes. u.a.: externi auxiliares, Liv. – dah. auxiliaria stipendia, Sold der Hilfstruppen, Tac. ann. 2, 52.
infamatus abbas ‥, exilio ‥ deportatus, ‥ pro redemptione peccati ~aribus annumerata pecunia honori restitutus est
auxĭlĭāris, (12) e (auxilium), ¶ 1 qui secourt : dea auxiliaris Ov. M. 9, 699, déesse secourable [Lucine] ; æra auxiliaria Ov. M. 4, 333, lʼairain secourable [dont les sons, croyaient les anciens, pouvaient conjurer une éclipse de lune] ¶ 2 efficace contre, pour : oleum auxiliare lethargicis Plin. 23, 82, huile efficace contre la léthargie ¶ 3 auxiliaire : auxiliares cohortes Cæs. C. 1, 63, 1 ; Tac. Ann. 12, 39, cohortes auxiliaires || subst. m. , un soldat des troupes auxiliaires : Tac. Ann. 11, 8, et surtout au pl., les troupes auxiliaires : Cæs. G. 3, 25, 1 ; C. 1, 78, 2 ; Liv. 21, 26, 5, etc. || qui appartient aux troupes auxiliaires : auxiliaria stipendia mereri Tac. Ann. 2, 52, servir dans les troupes auxiliaires.
- 1. behulpzaam, helpend, hulp biedend [numen; arma];
- 2. (milit. t.t.) tot de hulptroepen behorend; ➤ auxiliares milites (cohortes) hulptroepen; subst. auxiliārēs, ium m hulptroepen; sg. soldaat uit de hulptroepen.
auxiliāris e, adj.
- auxilium, aiding, helping, assistant, auxiliary: undae, O.: dea, i. e. Lucina, O.: carmen, in aid of Jason, O.: aera, sounded to drive away an eclipse, O.— Of troops, auxiliary: cohortes, Cs.—As substsing. and plur, an auxiliary soldier, Ta.; auxiliary troops, Cs.—Hence, stipendia, the pay of auxiliaries, Ta.