calculus
calculus, a small stone, pebble
- In gen., a small stone, a pebble: conjectis in os calculis, Cic. de Or. 1, 61, 261: Demosthenes calculos linguā volvens dicere domi solebat, Quint. 11, 3, 54; Vitr. 7, 2: argilla et dumosis calculus arvis, gravel in the thorny fields, Serv. ad Verg. G. 2, 180; Plin. 4, 8, 15, § 37; 28, 9, 33, § 124.—
- B Trop., of discourse: qui tenui venulā per calculos fluunt, Quint. 12, 10, 25.—
- II Esp.
- A A stone in the bladder or kidneys, the gravel, stone, Cels. 7, 26: curare, Plin. 20, 21, 86, § 234: comminuere et eicere, id. 20, 4, 13, § 23; cf. eicere, Suet. Aug. 80: movere, Plin. 20, 22, 91, § 248: exturbare, id. 20, 10, 42, § 109: frangere, id. 22, 21, 29, § 59: rumpere, id. 23, 8, 80, § 153. —
- B A draughtsman, a stone or counter used in playing draughts. called duodecim scripta, in which, as in chess, by driving a piece from one square to another, the person beaten could not finally move at all (ad incitas redactus est): in lusu duodecim scriptorum cum prior calculum promovisset, etc., Quint. 11, 2, 38; cf. Ov. A. A. 2, 207; 3, 357; id. Tr. 2, 478; Plin. Ep. 7, 24, 5; Mart. 14, 20; Isid. Orig. 18, 67: calculorum ludus, Cael. Aur. Tard. 1, 5, 165.—
- 2 Trop.: calculum reducere, to take back a move: tibi concedo, quod in XII. scriptis solemus, ut calculum reducas, si te alicujus dati paenitet, Cic. ap. Non. p. 170, 28 (Hortens. Fragm. 51 B. and K.): quā re nunc saltem ad illos calculos revertamur, quos tum abjecimus, i. e. those principles of action, id. Att. 8, 12, 5.—
- C A stone used in reckoning on the counting-board; hence meton., a reckoning, computing, calculating: calculi et rationes, Quint. 11, 3, 59; 7, 4, 35; 8, 3, 14; 12, 11, 18 Spald.: calculos subducere, to compute, reckon, cast up, Cic. Fin. 2, 19, 60: ponere, Col. 3, 3, 7: ponere cum aliquo, Plin. Pan. 20, 5: de posteris cogitanti in condicionibus deligendus ponendus est calculus, id. ib. 1, 14, 9: amicitiam ad calculos vocare, to subject to an accurate reckoning, hold to a strict account, Cic. Lael. 16, 58: si ad calculos eum respublica vocet, settles accounts, reckons, Liv. 5, 4, 7: revocare aliquid ad calculos, Val. Max. 4, 7, 1: ratio calculorum, Col. 1, 3, 8.—
- 2 Trop.: cum aliquā re parem calculum ponere, i.e. to render equal for equal, Plin. Ep. 5, 2, 1: quos ego movi calculos, considerations which I have suggested, id. ib. 2, 19, 9.—
- D In the most ancient per., a stone used in voting; a vote, sentence, decision, suffrage; a white one for assent or acquittal, a black for denial or condemnation; cf. Ov. M. 15, 41 sq.; Ap. Met. 10, 8, 6.— Hence judicialis, Imp. Just. Cod. 3, 1, 12: deteriorem reportare, i. e. an adverse decision, Impp. Diocl. et Max. Cod. 7, 62, 10: calculis omnibus, by a unanimous vote, Ap. Met. 7, 9, 1.—Trop.: si modo tu fortasse errori nostro album calculum adjeceris, i.e. approve, Plin. Ep. 1, 2, 5.—
- E The Thracians were accustomed to preserve the recollection of fortunate occurrences by white stones, and of unfortunate by black, Plin. 7, 40, 41, § 131.—Hence,
- 2 Trop.: o diem laetum, notandumque mihi candidissimo calculo! i.e. a most happy day! Plin. Ep. 6, 11, 3; cf. Mart. 12, 34, 9, § 53; Pers. 2, 1 sq.—
- F In late Lat., a small weight: calculus constat ex granis ciceris duobus, Auct. Ponder ap. Goes. Agr. p. 322 (in Isid. Orig. 16, 25, 8, called calcus).
~us,sæcysul
rivulus, / per quem alte videtur calculus
~i animalium pedibus impingentibus latius resonabant
neque saxorum livor edacior seu ~orum congeries importunior feminei pectoris constantiam prepedisse valebat
ni sumptus forcipe carbo / calculus aut ardens emundet spurca labella
a cole , ~us, carbo, pruna
~us,calc
tanto nitore lapis ipse ‥ fulgebat ac si ~o esset candido tecta
†cauculus, dolor renium
†caucaluscyselstan
si chirurgiam ‥ adhibeas, ut ~o reseretur egressus
hematites ‥ / carnes consumit putridas, te, calcule, solvit
apparent harene in urina ‥ ex ~o
hic ~us,a ston in a mannys bleder
~us, ‥teblstan
aleator ~is et tesseris ludens per aleam
thessara, ~us, tabula, urio, ‥ quorum artes utilius est dediscere quam docere
ludus in quo perfecte vicisse est ad denuntiatum ~um [? ] in campis adversarii constituisse perfectam et maximam armoniammarked pawn
legitur Ulyxes ~is lusisse
fieri posse ratione calculandi ut idem denarius pro ~o missus nunc unum, nunc solidum, nunc libram ‥ significet
quae nullus nequit numero / conputare in calculo
quis modus aut numerus vel certe calculus index / explanare valet virtutes illius amplas?
in ~o peccatorum
post evoluto ~o momentanei cursus dierum illius
iterum post biennium sol obscuratus est post tertiae [sc. horae ] ~um dimidiam horam
annos etatis ejus [Aldhelmi ] nulla scriptura misit in ~um
pleraque nos adjecimus intermedia ad ~um regum Scotorum
ministri ‥ exteriores, qui fuerint de administracione sua ~um reddituri
~a et raciocinia reddere et exhibere
~o sive raciocinio administracionis in hac parte nobis specialiter reservato
ad ‥ ~umque et raciocinium et alia in ea parte expedienda
nisi quem ‥ prelector ‥ suo ~o et suffragio idoneum judicaverit
relicti qui his omnium ~is probantur
priusquam sermo supremus competenti ~o terminetur
diem partibus statuunt, quo diffinitivum litigii hujus ~um ‥ edicunt
diffinitivum ~um lectoris seu potius cuncta scientis Dei examini concedentes
antequam ad sentencie seu decreti ~um poterat perveniri
per excogitatam maliciam litigancium in ~o sentencie processum totum negando
si quandoque ~us gravior imminet
in quo ~o sors mea versatur
causa bestie in meliori ~o relinquetur
~um fortune eorum excipere paratus sum
cum se crederent dextrum ~um reportaturos, confirmavit dominus papa sententiam interdicti(
potens est Deus et in ultimo miserie ~o suis adesse
deteriorem †calcarium sepius reportarunt
in principio certaminis ~um deteriorem reportantes
meliorem ~um
ne ‥ pejorem ‥ reportaret ~um
~us dicitur minima pars ponderis, et est iiij pars oboli, constans ex pondere duorum granorum lentis; et vocabatur ~us propter parvitatem, quia ~us est ita modicus ut sine molestia conculcetur
halfe a fardynge , calcus, ~us, †munitum [l. minutum ]
nullus faceti moris omittendus est ~us ne fiat oblivio boni quod tam facile labitur
a swerde , ~us, gladius, ‥ spata
- 1. steentje, kiezel;
- 2. stemsteen (een witte voor goedkeuring of vrijspraak, een zwarte voor afkeuring of veroordeling); ➤ ~ demittitur in urnam;
- 3. steen op het rekenbord; (meton.) rekening; ➤ alqm ad -os vocare met iem. afrekenen;
- 4. een soort damsteen.
小石 砂痲。棋子 算子。主意。Calculos ponere 算帳。Calculum reducere 改主意。Calculum candidum adjicere errori 從人錯。
Suggest a Translation
See an image
- 2 calx, a small stone, pebble: coniectis in os calculis. — Singcollect.: dumosis calculus arvis, in the fields, V.—A stone used in reckoning: calculis subductis, computed, cast up.—A counter used in playing draughts, O.—Fig.: amicitiam ad calculos vocare, hold to a strict account: si ad calculos eum res p. vocet, L.—A voting-pebble, ballot: calculus ater, i. e. for condemnation, O.: ad illos calculos revertamur, i. e. those principles of action.
-
…tum suaseris per Theophanem, per Culleonem, idque saepe ingemiscens sum recordatus. qua re nunc saltem ad illos calculos revertamur quos tum abiecimus, ut non solum gloriosis consiliis utamur sed etiam paulo salubrioribus. sed nihil praescribo accurate…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…sine teste libidini pareat an est aliquid per se ipsum flagitiosum, etiamsi nulla comitetur infamia Quid fortes viri voluptatumne calculis subductis proelium ineunt, sanguinem pro patria profundunt, an quodam animi ardore atque impetu concitati utrum tandem censes ,…
M. Tullius Cicero, de Finibus Bonorum et Malorum
-
…et multa generis eiusdem qua cum somniis naturali cognatione iunguntur dicitur quidam, cum in somnis complexu Venerio iungeretur, calculos eiecisse. video sympathian ; visum est enim tale obiectum dormienti, ut id, quod evenit naturae vis ,…
M. Tullius Cicero, De Divinatione
-
…altera sententia est quae definit amicitiam pari bus officiis ac voluntatibus. hoc quidem est nimis exigue et exiliter ad calculos vocare amicitiam, ut par sit ratio acceptorum et datorum. divitior mihi et affluentior videtur esse vera amicitia nec…
M. Tullius Cicero, De Amicitia
-
…, binae ei contentiones vocis et remissiones continerentur ; qui etiam, ut memoriae proditum est, coniectis in os calculis, summa voce versus multos uno spiritu pronuntiare consuescebat ; neque is consistens in loco, sed inambulans atque ascensu…
Cicero, de Oratore
-
…et iis qui audiebant me aemulari, meis instare vestigiis videbantur. O diem repetam enim laetum notandumque mihi candidissimo calculo Quid enim aut publice laetius quam clarissimos iuvenes nomen et famam ex studiis petere, aut mihi optatius quam me…
Pliny the Younger, Letters
-
…devorata per triduum terna liberant tussi, eadem suspiriis trita cum melle. cortex radicis cavendus gravidis. ipsa radix calculos rumpit, iocineri prodest iii obolis in vino odorato pot a. folia potu vomitiones movent. bacae menses trahunt…
Pliny the Elder, Natural History
-
…urina difficilior. Ac nisi inde retro redit et tortus exstet, febriculas excitat. Igitur ubi prima esse nota calculi coepit, experienda sunt remedia quae nonnumquam citra scalpelli curationem, si maxime coneris, is uitium discutiunt ieiunoque cotidie…
Celsus, De Medicina
-
…cum quid intra se ipsum corruptum est, ut in cancro ; cum quid innatum est, ut in uesica calculus ; cum quid increuit, ut uena, quae intumescens in uaricem conuertitur ; cum quid deest, ut cum…
Celsus, De Medicina
-
…dato Seu iacies talos, victam ne poena sequatur, Damnosi facito stent tibi saepe canes Sive latrocinii sub imagine calculus ibit, Fac pereat vitreo miles ab hoste tuus. Ipse tene distenta suis umbracula virgis, Ipse fac in…
Ovid, Ars Amatoria