caliga
caliga, a shoe of leather, half-boot, soldier’s boot
- I Lit., *Cic. Att. 2, 3, 1; Just. 38, 10, 3; * Suet. Calig. 52; * Juv. 16, 24; Edict. Diocl. p. 241.—
- II Meton., military service, Plin. 7, 43, 44, § 135; Sen. Brev. Vit. 17, 6; id. Ben. 5, 16, 2; Inscr. Grut. 445, 9.
~a,scoh
facio ‥ subtalares et ficones, †coligas [AS: ] et utresleperhosa
habebat rubeas ~as
cum calciaretur [Willelmus II ] novas ~as, interrogavit cubicularium quanti constitissent cum ille respondebat “tres solidos”, indignabundus ‥ ait ‥: “ex quo habet rex ~as tam exilis pretii? ”
~as de scarlato
~is [gl.: ] tibie munianturchances
j par de †caligaris de canobo(
~is tibiis longioribus ad curta vestimenta colligulatis ligulis quas harlotes ‥ vocabant
iiij ~arum rubei scarleti somellatarum
pro panno empto pro calagis datis diversis laborantibus
pro pare galigarum
calegarum
loco botarum ‥ uti valeas ‥ calligis secularibus
neque ~is [utuntur Gallici ] nisi ad genua, discooperto residuo tibiarum
~a,hoose
plures ‥ presbyteri utuntur ‥~is clausis
pro ‥ pannis deliberatis ‥ tam ad tunicas quam ad galigas et alia vestimenta
quod omnes ‥ pannarii ‥ †erint liberi ad faciendum ~as rotundas, ~as pro mulieribus etle soks ‥; et, si aliquis ‥ pannariorum faciat ~as clausure, solvet annuatim aldermanno ‥ cissorum ‥ viij d.
nullus ‥ ad ~as suas ‥ plus panni habebit quam j integram ulnam
exempto homine ‥ corpus ‥ induitur mundis vestimentis, id est interula, cuculla, ~is, calceis
[corpus ] vestiatur staminia ‥ noviter lota ‥ et cuculla ‥ ; calcietur ~is de supra dicto panno factis, usque ad genua attingentibus, et nocturnalibus
[pontificis ] calige calles sermonis habentur
vestiti staminis, femoralibus et ~is ‥ dormire debent
pro lij ulnis de blanketis pro ~is et peduliis
factura froccorum, ‥ cucullorum, galigarum, capiciorum
tria paria hosarum et duo paria ~arum
ij doz’ par’ ~arum degarnesey
~ae nexatae
j par calligarum A. vocatuma payre of knytte stockinges ad valenciam ij s.
pro j lorica et ~is ferreis
recepit de patre suo ‥ j loricam et j par ~arum ferrearum ‥ et j mantellum de scarlata ut ipse portaret crucem patris sui ‥ in Jerosolim’(
pro j sacco de lineo panno ad inponendum ‥ ~as [regis ] de ferro
ij haubergelle, j par calligarum ferrearum
expediantur ‥ ad ijm equitum ‥ electorum, qui non habeant corda in ~is
dux W. ‥ gentis multitudine congregata, virorum quidem quorum corda minime latitabant in ~is
si nuces fuerint abundantes in bosco abbatis colliget unam calligam mediocris quantitatis
longitudo ~e dialis cum capite continet cordam 11 dencium
longitudo tocius ~e sonitus continet cordam 10 dencium
quod ~a retis sit ita larga quod salmunculi salvum transitum per medium possint habere
- 1. halfhoge laars, ihb. soldatenlaars;
- 2. (Sen.) (meton.) militaire dienst.
follicantes, id
Et hoc curandum est, ne pes ita sit ligamentis temperatius vinculatus, ut non jactantiæ signum multos adstrictus habeat ; sed sanctius vinculo laxiori follescat.
Calo enim vocatur lignum, sine quo consui calceamenta non possunt, apud Marten. Itiner. tom. 2. pag. 99.
in Calcia, et in Subtalaris.
sandaliainduant, caligis ad genua usque protensis crura revinciunt. Vide Durandum in Ration. lib. 3. cap. 8.
caligarumspecie intelligendus est Gregorius Turon. cum ait lib. 6. Hist. Franc. :
Attamen lassatis sociorum equis, solus pertendit episcopus, tanto timore perterritus, ut unam Caligam de pede elapsam colligere non curaret.Pro
Capellanisdecernitur in Statutis Eccl. Trecor. ann. 1380. apud Marten. tom. 4. Anecd. col. 1128 :
Ut, cum missas celebraverint, Caligas deferant honestas, sub pœna decem solidorum.
Brugia, quæ Caligis obnubat crura potentum.
Prohibemus etiam, ut clerici, præsertim beneficiati Caligis Cathenatis rubeis seu viridibus publice utantur.
In tunica et caligis coloratis cum maximo concursu populi gaudentis ad patibulum ductus est(Enjorranus) .
Statuimus quod nullus filius militis, qui non sit miles, ..... calcet Caligas rubeas, nisi talis qui secum milites ducat.
Hoc idem de clericis, præsertim beneficiatis, Caligis Scacatis rubeis ac viridibus publice utentibus dicimus esse censendum.
Recipientes doctoratus insignia.... in eorum festis solemnibusin Stat. colleg. S. Cathar. Tolos. ann. 1394. ex eod. Cod. fol. 180. v°.(cum) equitabatur, suis doctoribus solvebantur, videlicet sella, frenum et calcaria deaurata, una cum Caligiis semelatis. Caligæ Semelatæ,
SemelatæStat. Mss. eccl. S. Laur. Rom. :
Canonici...... Caligas solatas, et arma offensiva, aut defensiva in dictis processionibus non portent.
Corpore lavato, vestitur staminea... et cuculla, Caligis Nocturnalibus et sudario, quod est de eodem panno, de quo staminea et Caligæ, quæ in extremitate.non sunt patulæ, sed consutæ
Calcei matutinalesin
Calceus.
Cum die Dominico, ut loquimur ex consuetudine, Caligas Circinasset, debilitatem manuum vel pedum incurrit.Vide Armiger, Fasciola.
Infra :Nunc volucrum turmis mihi mos erat insidiari, Ventilabro moto passim sabulone ligato, Fila supertracturus eis, si forsitan illic Oblectarentur ; per equum deducere quasdam Donec in Alatas Caligas et pyramidales Intrassent, minime redituræ.
Nunc erat mihi mos pisces captare marinos, Retibus his, illos hamis, illosque sagena, Alatis quosdam Caligis in pyramidalem Conum protensis.
Chausses, eadem notione, in Lit. remiss. ann. 1397. ex Reg. 152. Chartoph. reg. ch. 192 :
Comme le suppliant feust alé pour tendre à lievres et porté Chausses, et eust mis et tendu icelles Chausses, etc.Retis ergo genus est, quo etiam inter piscandum utuntur, ex Stat. ann. 1402. tom. 8. Ordinat. reg. Franc. pag. 536. art. 74 :
Quant est aux Chausses de quoy l'en peut pescher, etc.
Caliga, Germ. ein hosz.... Caligare media longa, Germ. hosen anthun ; versus :
Confer Monach. Sangall. de Carol. Magn. lib. 2 cap. 8. ubi Galliculæ tibialia significare videntur.Dum caligo caligas auget caligo tenebras.
Sic studio humilitatis ambitionem vestium fugiebat, ut nec ipsa calceamenta suscipiens clericorum aut Caligis in tempore hiemis, aut Caligulis in tempore æstatis simpliciter uteretur.S. Bernardus Epist. 41 :
Jumenta gradiuntur onusta gemmis, et nostra non curatis crura nuda Caliculis.
Caligulavox haud ignota Latinis pro minori caliga militari. Norunt omnes Caium Tiberii nepotem et successorem cognominatum fuisse
Caligulama
Caligulis, quibus adolescentior usus fuerat in exercitu Germanici patris sui. Gregorius Mag. lib. 1. Dialog. cap. 2. de S. Honorato Abb. Fundensi :
Caligulam de sinu protulit, et super extincti pueri pectus posuit.Bollandus ex versione Zachariæ qui
Crepidamhoc in loco intelligendum putat.
- 1 CEL-, CALC-, a shoe of leather, half-boot, soldier's boot, C.: offendere tot caligas, i. e. booted soldiers, Iu.
CA´LIGAa strong and heavy shoe, or rather sandal, worn by the Roman soldiers. Although the use of this species of calceamentum extended to the centurions, it was not worn by the superior officers. Hence the common soldiers, including centurions, were distinguished by the name of caligati (Suet. Aug. 25, Vitell. 7; οἱ ἀπὸ κάλεγος, Dig. 27, 1, 10). Service in the ranks was also designated after this article of attire. Thus Marius was said to have risen to the consulship a caliga, i.e. from the ranks (Sen. de Benef. 5.16), and Ventidius juventam inopem in caliga militari tolerasse (Plin. Nat.7.135). The Emperor Caligula received that cognomen when a boy, in consequence of wearing the caliga, which his father Germanicus put on his son in order to please the soldiers. (Tac. Ann. 1.41; manipularis habitus, Suet. Calig. 9.) The triumphal monuments of Rome show most distinctly the difference between the caliga of the common soldier and the calceus worn by men of higher rank. When Cicero says of Epicrates, i. e. Pompey, mihi caligae ejus non placebant (ad Att. 2.3), a breach of the convenances is implied. The caliga exhibits a number of straps, through which the foot is partially seen, as in the figure of the Roman soldier from the Arch of Severus, engraved under ARMA; while the CALCEUSis an ordinary closed shoe. The sole of the caliga was thickly studded with hobnails (clavi caligarii, Plin. Nat.34.143; caligares, id. 9.69: cf. Juv. Sat. 3.248, 322, 16.24; ἧλοι, Jos. B. J. 6.1, 8).
The caliga speculatoria (Suet. Calig. 52), made for the use of couriers [SPECULATOR ], was probably much lighter than the ordinary shoe worn by the soldiers.
[J.Y] [W.W]A strong and heavy shoe, or rather sandal, worn by the Roman soldiers. Although the use of this species of calceamentum extended to the centurions, it was not worn by the superior officers. Hence the common soldiers, including centurions, were distinguished by the name of caligati (Suet. Aug. 25). Service in the ranks was also designated after this article of attire. Thus Marius was said to have risen to the consulship a caliga, i. e. from the ranks. The emperor Caligula (q. v.) received that cognomen when a boy, in consequence of wearing the caliga, which his father, Germanicus, put upon his son in order to please the soldiers (Tac. Ann. i. 41). The triumphal monuments of Rome show most distinctly the difference between the caliga of the common soldier and the calceus worn by men of higher rank. (See Calceus). The caliga exhibits a number of straps, through which the foot is partially seen; while the calceus (q. v.) is an ordinary closed shoe. The sole of the caliga was thickly studded with hobnails.
The caliga speculatoria ( Calig. 52), made for the use of couriers, was probably much lighter than the ordinary shoe worn by the soldiers. See speculator.