calidus
calidus, warm, hot
- I Lit.: fons luce diurnă Frigidus, et calidus nocturno tempore, Lucr. 6, 850; 6, 749; 6, 888: corpora secreta omnino calidi vaporis, devoid of warmth, id. 2, 844; 2, 858; 3, 127; 3, 216; 5, 568; 5, 595; 5, 796; 6, 859; 6, 949 al.: fervor, id. 6, 657; 5, 604: fornaces, id. 6, 148: lavacra, id. 6, 800: corpus, id. 6, 856: febres, id. 2, 34.—As epitheton ornans with ignis, Lucr. 1, 648; 1, 1087; 2, 431; 6, 516; 6, 689; with flamma, id. 3, 903: omne quod est calidum et igneum, etc., Cic. N. D. 2, 9, 23: calidior est enim, vel potius ardentior, animus, quam hic aër, id. Tusc. 1, 18, 42: calidissimae hiemes, Vitr. 2, 1: aestas, Sen. Hippol. 765: dies, Plin. 10, 54, 75, § 152; Quint. 11, 3, 27.—Contr. form in agro caldo, Cato R. R. 6, 1; 6, 2: sole caldo, Varr. R. R. 3, 2, 1: calda puls, id. L. L. 5, § 127 Müll.—Comp.: caldior est, Hor. S. 1, 3, 53.—Prop. nom.: Călĭdae Ăquae, = /(γδατα Θερμά, Hot Springs, a bathing place in Zeugitana, now Hammam Gurbos, Liv. 30, 24, 9.—
- B Subst.
- 1 călĭda (calda), ae, f. (sc. aqua), warm water, Cato R. R. 156, 3; Plin. 25, 7, 38, § 77; Tac. G. 22; cf. Just. 44, 2, 6; contr. calda, Col. 6, 13 fin.; 6, 30, 5; Plin. 23, 4, 41, § 83; Sen. Ep. 77, 9; 83, 5; Mart. 1, 12.—
- 2 călĭ-dum (caldum), i, n., = τὸ θερμόν (sc. ὕδωρ), a hot drink (a mixture of wine and boiling hot water), Plaut. Curc. 2, 3, 14 (293): calix a caldo, quod in eo calda puls apponebatur et caldum eo bibebant, Varr. L. L. 5, § 127 Müll.—
- II Trop.
- A In gen., fiery, rash, eager, spirited, fierce, impassioned, vehement (of living beings, only in the poets): equus calidus animis, of a fiery spirit, Verg. G. 3, 119: redemptor, eager, active, Hor. Ep. 2, 2, 72: calidus juventă, id. C. 3, 14, 27: caldior est, id. S. 1, 3, 53: rixa, id. C. 3, 27, 70.—
- 2 Esp. freq. (also in prose): consilium, of a conclusion made under excitement, inconsiderate, hasty, rash = temerarium, praeceps (v. Ruhnk. ad Ter. Eun. 380; Doed. Syn. II. p. 124; cf. also Lidd. and Scott under θερμός): reperias multos, quibus periculosa et calida consilia quietis et cogitatis et splendidiora et majora videantur, Cic. Off. 1, 24, 82; Hirt. ap. Cic. Att. 15, 6, 2: agitabanturque pro ingenio ducis consilia calidiora, Liv. 22, 24, 2: consilia calida et audacia primă specie laeta, tractatu dura, eventu tristia esse, id. 35, 32, 13; Ter. Eun. 380; cf.: calidoque habitata Gradivo Pectora, Sil. 15, 337 Drak. ad loc.—Hence,
- 3 As a Roman proper name, Caldus (hot-head): idcirco aliquem Caldum (al. Calidium) vocari, quod temerario et repentino consilio sit, Cic. Inv. 2, 9, 28.—So C. Caelius Caldus, Cic. Fam. 2, 19.—
- B With the prevailing idea of haste, quick, ready, prompt (rare; perh. only anteclass.): huic homini opus est quadraginta minis celeriter calidis, quickly procured, Plaut. Ep. 1, 2, 39 (142): pedes, Varr. ap. Non. p. 263, 20.—Esp.: consilium, quick, ready device or plan: reperiamus aliquid calidi conducibilis consili, Plaut. Ep. 2, 2, 73 (253): reperi, comminiscere, cedo calidum consilium cito, id. Mil. 2, 2, 73 (228) Brix. ad loc.; cf.: calidum hercle audivi esse optumum mendacium, id. Most. 3, 1, 136 (667).—Hence, * adv.: călĭdē, quickly, promptly, etc.: calide quicquid acturus, Plaut. Ep. 2, 2, 99 (279).
caeli candescunt calida / clari fulgoris sidera(
torrida dum calidos patior tormenta per ignes
habet et fontes ~os et ex eis fluvios balnearum ~arum
tenetur se purgare accusatus per Dei judicium, sc. per ~um ferrum vel per aquam
lapidem expositum soli magis ~um sentimus quam aerem
dum fuerit [cerevisia ] callida et plena bullitionibus ventosis
avis eadem tam ~um, tam igneum jecur habet
homines ~i, ut colerici
ladanum ‥ est ~e et sicce complexionis
~um [est ] in corde propter operationes spirituales; per ~um enim maxime operatur spiritus
membra solida ‥ quorum aliqua componuntur ex elementis et aliis membris et ~o naturali humidoque radicali
tunc, si est accio ~i per dominium generabitur albedo, quia ~um rarefacit et disgregat
canonici S. Pauli mandaverunt ei [sc. regi ] de gastellis S. Pauli callidis
herba ~a, pes millvi, catracta
- 1. warm, heet [venti; aqua; Aquae Calidae nu Hammam-Righa in Algerije];
- 2. heet(gebakerd), vurig, hartstochtelijk, onbezonnen, overhaast [iuventa; equus; consilium];
- 3. (Plaut.) nog vers.
熱者。 Calidum mendacium 伶悧之謊。Calida consilia 冒失之主意。
Suggest a Translation
See an image
Qui(equi habent) frontem albam, Calidi(appellantur) .
- 3 CAL-, warm, hot: omne quod est calidum: calidior quam aë: cruor, O.: de pectore flumen (sanguinis), V.—Plurn. as subst: Frigida pugnabant calidis, cold with heat, O.—Singf. as subst, warm water: lavi calidā, Ta.— Fig., fiery, rash, eager, spirited, fierce, impassioned, vehement: equus animis, of a fiery spirit, V.: redemptor, H.: iuventā, H.—Inconsiderate, hasty, rash: Vide ne nimium calidum hoc sit, T.: consilia: consilia calidiora, L.: Caldior est, too quick of temper, H.
-
…excussit subiectae Pelion Ossae. Obruta mole sua cum corpora dira iacerent, perfusam multo natorum sanguine Terram inmaduisse ferunt calidumque animasse cruorem, et, ne nulla suae stirpis monimenta manerent, in faciem vertisse hominum. Sed et illa…
Ovid, Metamorphoses
-
…, aperto corpore qui sunt. Tum porro varios rerum sentimus odores nec tamen ad naris venientis cernimus umquam nec calidos aestus tuimur nec frigora quimus usurpare oculis nec voces cernere suemus ; quae tamen omnia corporea constare necessest natura ,…
Lucretius, De Rerum Natura
-
…unda, lucis egens aer nulli sua forma manebat, obstabatque aliis aliud, quia corpore in uno frigida pugnabant calidis, umentia siccis, mollia cum duris, sine pondere habentia pondus. Hanc deus et melior litem natura diremit…
Ovid, Metamorphoses
-
…pyram, cui frondibus atris intexunt latera, et ferales ante cupressos constituunt, decorantque super fulgentibus armis. Pars calidos latices et aëna undantia flammis expediunt, corpusque lavant frigentis et unguunt. Fit gemitus. Tum membra toro defleta…
Vergil, Aeneid
-
…est sideribus eadem divinitas ; quae ex mobilissima purissimaque aetheris parte gignuntur neque ulla praeterea sunt admixta natura totaque sunt calida atque perlucida, ut ea quoque rectissime et animantia esse et sentire atque intellegere dicantur. Atque ea quidem tota…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…ne ad eius periculum reservare et retinere eas ad urbem Pompeius videretur ; ut M. Rufus, qui sententiam Calidi paucis fere mutatis verbis sequebatur. hi omnes convicio L. Lentuli consulis correpti exagitabantur. Lentulus sententiam Calidi pronuntiaturum…
Julius Caesar, Civil War
-
…viris. quid speres de illis in Tusculanum ad me scribe. habes Hirti epistulam. cui rescripsi nil illos calidius cogitare idque confirmavi. hoc qualecumque esset te scire volui. obsignata iam Balbus ad me Serviliam redisse, confirmare…
Cicero, Epistulae ad Atticum
-
…lapidum conflictu atque tritu elici ignem videmus et recenti fossione terram fumare calentem, atque etiam ex puteis iugibus aquam calidam trahi, et id maxime fieri temporibus hibernis, quod magna vis terrae cavernis contineatur caloris eaque hieme sit densior…
M. Tullius Cicero, de Natura Deorum
-
…posse domesticis copiis, cum magistratum aut aliquem superiorem invitasset, ornare et apparare convivium. multi domi Cn. Calidi cum potestate atque imperio fuerunt nemo inventus est tam amens qui illud argentum tam praeclarum ac tam nobile eriperet ,…
Cicero, in Verrem
-
…me potius. et mihi decessionis dies λεληθότως obrepebat. qui cum advenerit, ἄλλο πρόβλημα quem praeficiam, nisi Caldus quaestor venerit ; de quo adhuc nihil certi habebamus. cupiebam me hercule longiorem epistulam facere, sed nec erat…
Cicero, Epistulae ad Atticum