ceno

cēno (caen- and coen-), āvi (e. g.Lucil. ap. Cic. Fin. 2, 8, 24: Plaut. Am. 1, 1, 154 (306); Cic. Fam. 1, 2, 3; Suet. Aug. 64; id. Calig. 24 al.; acc. toVarr. ap. Gell. 2, 25, 7, also cenatus sum, but of that only the part. cenatus is in use; v. infra, and cf. poto and prandeo), ātum, 1, v. n. and a. [cena].

• I Neutr., to take a meal, to dine, eat (class., and very freq.): libenter, Cato R. R. 156, 1: cenavi modo, Plaut. Am. 1, 1, 154 (306): lepide nitideque, id. Cas. 3, 6, 32 (751): bene, Lucil. l. l.; cf. belle, Mart. 11, 34, 4: solus, id. 11, 35, 4 spes bene cenandi, Juv. 5, 166: bene, libenter, recte, frugaliter, honeste... prave, nequiter, turpiter, Cic. Fin. 2, 8, 25: melius, id. Tusc. 5, 34, 97: foris, Plaut. Men. 1, 2, 17 (126); Mart. 12, 19: foras, Cic. Q. Fr. 3, 1, 6, § 19: lauto paratu, Juv. 14, 13 al.: apud aliquem, Plaut. Stich. 4, 1, 7 (511); Cic. Fam. 1, 2, 3; Appius ap. Cic. de Or. 2, 60, 246; Suet. Caes. 39 al.: cum aliquo, Hor. Ep. 1, 7, 70; Suet. Calig. 24; Juv. 10, 235 al.: unā, Hor. S. 2, 8, 18; Suet. Aug. 64; id. Vit. Ter. 2: in litore, Quint. 7, 3, 31 et saep.—
• • • • • β Pass. impers.: cenaretur, Suet. Tib. 42: apud eum cenatum est, Nep. Att. 14, 1; so Liv. 2, 4, 5.—
        • γ Part. perf.: cenatus, that has taken food, having dined (class.): cenatus ut pransus, ut potus, ut lotus, id est confectā coenā, Varr. ap. Non. p. 94, 14 sq.: cenati atque appoti, Plaut. Curc. 2, 3, 75 (354): quid causae excogitari potest, cur te lautum voluerit, cenatum noluerit occidere, Cic. Deiot. 7, 20; Plaut. Aul. 2, 7, 6 (368); Cic. Div. 1, 27, 57; id. Att. 2. 16, 1; Sall. J. 106, 4; Hor. S. 1, 10, 61 (cf. Zumpt, Gram. § 633).—
• II Act.: aliquid, to make a meal of something, to eat, dine upon (so only poet. or in post-Aug. prose; esp. freq. in Plaut. and Hor.): cenam, Plaut. Rud. 2, 6, 24 (508): coctum, id. Ps. 3, 2, 56 (845): alienum, id. Pers. 4, 3, 4 (473): aves, Hor. S. 2, 8, 27: aprum, id. ib. 2, 3, 235: olus, id. Ep. 1, 5, 2; 2, 2, 168: pulmenta, id. ib. 1, 18, 48: patinas omasi, id. ib. 1, 15, 34: pisces, id. S. 2, 8, 27: septem fercula, Juv. 1, 95: ostrea, id. 8, 85; Mart. 12, 17, 4: remedia, Plin. 24, 1, 1, § 4; 10, 51, 72, § 142: olla cenanda Glyconi, Pers. 5, 9.—
• • B Trop.: magnum malum, Plaut. As. 5, 2, 86 (936): divorum adulteria, i. e. represents at table, Poët. ap. Suet. Aug. 70 (v. the passage in connection).—*
  • C Of time, to pass in feasting or banqueting: cenatae noctes, Plaut. Truc. 2, 2, 25 (280).

cēno (nicht caeno u. coeno), āvī, ātum, āre (cena), I) v. intr. die cena (w. vgl.) halten, (zu Mittag) speisen, Tafel halten, cenavi modo, Plaut.: ambulare debet, tum ungi, deinde cenare, Cels.: manus lava et cena, Cic.: accepi tuas litteras cenans (bei Tisch), Cic. – c. bene, Catull. u. Cic. (vgl. cenasti in vita numquam bene, Lucil. fr.): opto te bene ce (nare), gesegnete Mahlzeit! Corp. inscr. Lat. 8, 9272: belle, Mart.: melius, Cic. u. Sen.: apparatius, Plin. ep.: c. libenter, frugaliter, recte, honeste, prave, nequiter, turpiter, Cic. – c. pleno convivio, Sen. rhet. – c. ligneo catillo, Val. Max. – c. sine carne, Spart. – cenavit sedens, Vell.: cubans cenavit, Iustin. – quis umquam cenarit atratus? Cic.: quis in funere familiari cenavit cum toga pulla? Cic. – ubi cenabant, cenaculum vocabant, Varr. LL.: ut vix triclinium ubi cenaturus ipse Caesar esset vacaret, Cic.: c. foris, Plaut.: Idibus foris, Pompon. com. fr.: c. in litore, Quint.: in propatulo, Val. Max.: apertis papilionibus, Lampr.: domi, Plaut.: in palatio peius quam domi, Lact.: est tempus istic cenandi, Gell.: utrubi cenaturi estis, hicine an in triclinio? Naev. com. fr.: c. Rhodi, Lucil. fr. – c. apud alqm, Cic.: apud alqm in eius nuptiis, Cic.: ad (at) alqm, Gell. 19, 7, 2. Corp. inscr. Lat. 4, 1880. – c. unā, Hor.: simul, Cic.: cum alqo, Cic.: cum alqo in cubiculo, Sen.: cum alqo ex eodem catino, Apul.: cum amica iucundius, Sen. rhet.: cum bulga cenat,

dormit, lavit, Lucil. fr. – c. centiens HS, Plin.: numquam minus centum sestertiis, aliquando autem tribus milibus sestertium, Lampr. – unpers., cum cenatum forte apud Vitellios esset, Liv.: neque umquam apud eum sine aliqua lectione cenatum est, Nep. – u. Partiz. Perf. cenatus medial, gespeist habend, mit dem Essen fertig, nach dem Mittagessen, nach der Tafel (Ggstz. ieiunus), cenati discubuerunt ibidem, Cic.: cum iam cenatus esset (gespeist hatte) cum Petreio, Auct. b. Afr.: statim milites cenatos esse, die Soldaten sollten unverweilt mit dem Essen fertig sein (abgekocht haben), Sall. – II) v. tr. als Mahlzeit zu sich nehmen, speisen, verspeisen, cenam, Plaut.: ostrea, Lucil. fr.: eum odorem cotidie, Plaut.: aprum, Hor.: asperrimum fenum, Apul.: ad focum illas ipsas radices, quas etc., Sen.: remedia vera cotidie, Plin. – scherzh. cenabis hodie magnum malum, Plaut. asin. 936. – prägn., nova deorum adulteria, bei Tafel darstellen, Poët. b. Suet. Aug. 70, 1. – u. centum cenatae noctes, bei Tafel hingebrachte Nächte, nächtliche Gelage, Plaut. truc. 279. – ➳ arch. cenassit = cenaverit, Plaut. Stich. 192.

ceno v. xeno-

See: cenare

1 cēnō, (9) āvī, āre (cena), ¶ 1 intr., dîner : apud Pompeium cenavi Cic. Fam. 1, 2, 3, jʼai dîné chez Pompée ; melius cenare Cic. Tusc. 5, 97, mieux dîner ; cum cenatum forte apud Vitellios esset Liv. 2, 4, 5, au cours dʼun dîner donné par les Vitellius ¶ 2 tr., manger à dîner, dîner de : cenare olus omne Hor. Ep. 1, 5, 2, manger des légumes de toute sorte ; centum ostrea Juv. 8, 85, dévorer un cent dʼhuîtres || [fig.] cenabis hodie magnum malum Pl. As. 936, tu en avaleras de dures aujourdʼhui.

➳ cenassit = cenaverit Pl. St. 192.

cēnō āvī, ātus, āre

• cena, to dine, take a meal, eat dinner: spes bene cenandi, Iu.: bene, frugaliter: lauto paratu, Iu.: apud Domitium: unā: cum cenatum esset, L.—P. perf., cenatus, having dined, after dinner: cum cenatus cubitum isset: te cenatum occidere: milites cenatos esse in castris iubet, S.: amet scripsisse (versūs) cenatus, H.— To make a meal of, eat, dine upon. aves, H.: aprum, H.: patinas omasi, H.: pisces, H.: ostrea, Iu.